Skip to main content

Full text of "Diodori Siculi Bibliothecae historicae ... libri XVII ... His adiecimus, Dyctis Cretensis, et Daretis Phrygii de Troiano bello historiam ... : accessit quoque ... index"

See other formats



( 


<• •* 








XzrpCern 








n 


P, . 





et^ ct 


l 




'r ^ 


-.’V :i 

' .i 

\ j 

I 


■ i 





V 


i ; 



• ry'- 




















1 


■] 





% 

< A, 


% 



DIODORI SICVLI 

Bibliochccse hiftoricEe, hoc eft, 

RERVM ANTIQ_VARVM, a' GRAECIS, R O M Ax 

nis. Barbaris, prascipuec^ Philippo & Alexandro Macedoniae re/ 
gibus geftarum libri xvii.fummoftudio partim longe 
emendatius quam antea,partim nunc pri^ 
mum in lucem editi, 

V 

*f 

HIS adie.cimvs, 


DICTYS CRETENSIS, ET DARETIS PHR 
gn De Troiano . bello hiftonam,quo temporum ordo, 
ac feries rerum, ut quaeque funt ge> 
ftae, conferuaretur» 


Quid ucrd tota hac editione fit praefl:itum,8^ quo fingula quarcy 
confilio digefta,ex prarliminari epiftola 

s^ccej^it duo^rerum cr" uerborum memorabilium, 

loaipletiJ?imui Index* 



B ^ S 1 L E JE, ‘PER. 
Henricbum 'Petri, i 5 4 






I 


4 




\ 





i 


N 


) 









I 

•t 


V 









* 





j 


i 







‘ # 

• I 


\.\ 

)/-. 

■M' 


V 

.1. f 




r - 


■'- • K i.iV*stt.:n'^rv* 'i.!'.. 


vv » H 


. *v 


** f ^e- 


■>^- '.''AVSt» 


.fv». 




r: 

\'X* 



V.i \ 




w «* 





fi 





1 



JO^NNI tycUB INFULSURO, 

adohfcenfi flnqulari modeilta pr<edito,patritio u^u-' 

dlano clarij^imoy Marcus Moppcrus Bd‘' 
jllienfis 5» ?. D* 

I T B i loanties Luca ornatifsime , multarum 
gentium hiftoria: , G poetarum fabula; , G fa' 
bularum denic^ inuolucra fapientilsimc rete^ 
vfta deIe<fVant,quemadmodu deledfare te me^ 
ritd debent: En tibihanc Diodori Siculi,qua 
per otium legas3if>b'otheca(GG enim author 
ille opusiuum infcripGt) denud nunc per ho' 

neftum uirum Henrichum Petri focerumc' 

um,patris mihi loco uenerandu, typis longe elegantifsimis excufam, 
curauero&ftudiouiri dodlifsimi loannis Oporini, praeceptoris o. 
lim mei colendifsimi, multis in locis caftigatioreminec non(quod m 
primis hiftoricajleAiortis ftudioGs congratulari debemus) opera QC 
induftria uiri eruditiffimi Af noldi Arleiiq inftrudiore,hoc eft inge. 
ti accefsione au<ffam:quemadmod5 nUnc,attendc, dica. Author ille, 
ut Suidas refert , qUadriginta libris omnium ferme gentiu & popu' 
lorum hiftorias coplexus eft,e quibus tamen omnibus pnmurn ^ 
demnOnniGo(ao,iifplatinaantumnoWs cxtitere, fex uidehccti^ 
priores de fabuloGs antiquoturn geftis, Poggio 
te,quod tamen ueriGmile aliquibus non uidetur:& duo ilh poftmo 
res,fdlicet dedmusfextus,&: decirnusfeptimus, quorum h jc de Alt^^ 

xandriMagni,illcUCr6dePhilippiMacedoni:eregum 

pti funt,interprete eorU Angelo Cofpo, quamuis Gnt qui 
m?um Cofpum fuiffe putent. Poftea autem grece prarter duos illos, 
dedmusoftauus quocp, decimusnonu^ 8<:uigcGmuscxhuniam 
mi uiri Roberti Vuinter officina in luce per bonos uiros prodierut. 
quos uir ille clarifs. Arnoldus Arldiius Gmiliter a fe traslatos nob|^5 
dedi{ret,niG magna ipGusacferia negocia hoc ftudm eius anteu r 
tiirent.Nuncuer6poftremode multorum 
ftis libri tres (quae hCrck non paruaaccefsio putanda eft) pr 

nx editioni accedunt,imd^cinlu^uidelicet,duo ^ c oh 

tertius, quos nobis (utfupra meniinimus) Arnol ^ 

tulit:plura nobis daturus, quam primum licuerit ♦ Lx ^ , 

dixiiam^uides loannes Luca charirsime,quantum de aut or^e i o 
ftoriarum & fabularum^ non dubitarim dicere fonte^ue a )ere nc>' 
bis liceat,uel carere diutius cogamur* Vtinatti^uero fint,qin equenti 
bus deinceps authoris huius editionibus tantu nobis pari Itudio aa^ 
riciant* Bt ferio quide hortamur quofuis, quibus bonae litei a" cor i> 
funb ut pro uirili fua quifque id conetur4non enimyubito,quin.re u 



1 


f 


, P R AB F A T I O. 
qua quocp, aut (alte aliqua authoris huius fragmenta in bibliothecis 
hinc inde,in pluteis, aut inhoneftius fub fcamnis,fitu 8c puluere ob' 
duda,&,quod peius cft,blattis tineisc:^ efcarcli<fi:a,tam grg ca quam 
latina, delitefcant : quae qui ab interitu uindicarit,is uero palmarium 
(c reperifle merito triumphabit. Quod autem de hoc dicimus,de a^ 
Irjs omnibus bonis authoribuS, quibus fimiliter contigit, didu idem 
uolumus.Sedheus tmirabiturforlitanieiflor, quanam ratione, quo 
ue cSfilio tam Didys Cretenfis, quam Daretis Phrygi) debello Tro 
iano libellos inlererc hifce uoluerimus.Huius uero (adi confiliu hoc 
(ecuti fumus . Quum fex illi Diodori priores rerum antiquaru libri, 
omnes fere ab exordio mundi ad bellum u(que Troianum hiftorias 
cotinercnt, quo coepta hiftoria ulteriu s fefe protenderet, & quafi fi' 
Ium filo congruenti annec3:eremus,hi nobis authores in primis tum 
occurrebant, quos dodorum uirorum confilio hi(ce rerum pri(ca' 
rum libris appenderemus :qui ctfi in rei fere eiufdem delcriptione oc 
cupatifint, tamen quianon eodem forte modo , iucundumhercle& 
utile fuerit ob rei ueritatem penitius cognofcenda,eos inter fefe con- 
ferre. Haic habui loannes Luca optimc,quaj in authorem hunepras' 
farer; quibus tam huius quam fuperioris editionis rationem plcnio' 
rem redderem.Sub tui uero nominis aulpici)s,mi lo.Luca diledifsiV 
me,in lueem denuo prodire hunc authorem uoluimus, non tam ob 
raram illam tuam modefiiam, Sc reliquarum uirtutum lingulare fi u 
dium , cuius non folumego,uerum omnes quoque tui commilito' 
nes, cum quibusdum mecum egifii liberale tefiimonium perhibe^ 
mus ; quam etiam , ut ad ardentius bonarum literarum capeflcnda.- 
rum fiudium, &: in primis hifioriarum ledionem cohorter,atcK ex' 
citem;quarum hercle multifaria cognitio, quantum non folum difei 
plinarum dodoribus , uerumetia uiris politicis , & i)s mediusfidius 
multo magis conducat, no fecilenunc dixero.Hilara eroo fronte mi 
loan. Luca, quicquid id efi a me accipito, 8c in coepto uirtutum fiu^ 
dfo ftrenuepergito;ficenim ituradaftra. Valemi loan. Lucaiucun^ 
difsime.& quis te admoneat,cogita. ale,BafileaE Rauracorum,ex 

Collegio noftro:quarto Calendas Marti), anno pofi na- 
tum Chriftum Saluatorem nofirum, 

M. D, XLVIII. 


4 


4 



9 


1 


DIODORI 

cxSuida* 

Diodorus Siculus hiftoricus uolumen copofiiit, quod inlcriput Biblio» 
thecatn.Bft autem hifl;oria,Rotnanas res, pariter^ externas, quadraginta li' 
bris compledlens.Floruit autem Augufti Ca;(aris temporibus,8i^ ultrav 

DB BODBM, EX VOLA^ 

tcrrano. 



piit.hiitonam,quamDmuotnecaminicripfit.Con 

tinei autem re:s 8^ Romarias,& uarias,in libris x l, ut Suidas teftatur:qui di 
cit eum floruiile fub Augufto, QL iupr3:quod 5 C ipic quo<p libro icxto tefta- 
turlulius Cacfer, inquit, diebus noftris Rhenum pontibus miro modo iun- 
xit.Primi fex libri Antiquorum gcfta, qute Fabulofa appellant, ante bellum 
Troianum continent. In horum primis tribus Barbarorum, in reliquis anti- 
quaeres Graecorum narrantur .‘In undeiiim deinde, conferuntur quae de beb 
Io Xroiano ufque ad Alexandri Macedonis ' mortem gefta funt . In reliquis 
XXIII continentur,quae deinceps ulij ad bellum Gallicum,quod Romani 
duce Iulio Gxfare geflerunt, qui annos inTumma complebuntur m. C, 
X XX VIII. Huius hiftoriat tantum fexlibri ad noftram aetatem 

peruenere.Hacc Volaterranus» 

yiTj[ DICTY3 CRETENSIS, . 

ttr Septimium Romanum* 

Dibys, Cretenfis genere,Gnofo ciuitate, ijfdem temporibus quibus SC 
Atrides fuit,pcritus uocis ac Phcenicum literaru,quae a Cadmo in Achaiam 
fuerat delate.Hic fuit focius Idomenci,Deucalionis filij,& Mcronis,ex 
lo qui duces cum exercitu contra Ilium ucnerant. A quibus ordinatus eft, 
ut annales belli Troiani confcriberet.Igitur de T roiano bello,in quo &: ipfe 
tnilitauit,rex uolumina in tilias digefsit Phoeniceis literis. (^5 iam reuerms 
(enior in Cretam, praecepit moriens ut lecum fepelirentur . Itacj ut ille iulte'' 
rat,memoratas tilias in plumbea arcula rcpofitas,cius tumulo condiderunt» 
VCTum fecutis temporibus , uidclicet tertiodccimo anno Neronis jmpcri), 
in Gnofo ciuitate terracmotus fabi,cum multis tum etiam fcpulchru Dibys 
ita patefecerunt,ut a tranfeutibus arcula uiferetur.Paftores ita^ praetereun- 
tes quum eam uidiffent, thefaurum rati,fepulchro abftulerunt.Et aperta ea, 
inuenerunt tilias incognitis fibi literis conferiptas . Continuoc^ ad cius loci 

dominum, Eupraxidem quendam nomine, pertulerunt. Qpi agnitas quae 
nam effent,litcras, Rutilio Rufo illius infulae tunc praefidi obtulit. Iliceum 
Eupraxide ad Neronem oblatas tranimi{it,cxiftimansquedamijn his ecre 

tiora contineri.Has autem quum Nero accepiffet, aduertiflet^ Phoeniccas 
effe literas, interpretes ad fc uocauit . Qui quum ucniflent, interpretati lunt 
omnia. Quumc» uero cognouiflrct,antiqui ^uiri qui praelio apudlliumintcr- 
fucratjhaecelTc monumenta, iufsit in Graecum ftrmoncm transferri. E <^i' 
bus Troiani belli uerior textus innotuit.TuncEupmxidcrn muneribus do. 
natu, exRomana ciuitate ad propria remifit . Annal« uero nomine DictyS 
, inicriptos , in Graecam bibliothecam recepit. Qyorum icriem, 

qui iequitur textus, oftendit, 


r 


DB BODEM/ Ci, SEPTIMII 

niepiJlola,adCl^<^radium, 

m 

' Ephemeridem bcIIiTroiani,Di(flys Cretenfis(quiin eamfliha cum tdo 
meneo meririt) conicripfit literis Puiiicis, quae tum Cadmo & Agenore au> 
toribus per Graeciam frequentabantur. Dein poft multa fxcula collapfo per 
Oetuftatem apud Gnofon (olim Cretenfis regis fcdem) fepulchro eius, pa- 
ftores quum cd deucnilTent/ortcintef caeteram ruinam loculum ftanno a fa 
bro claufum, offendere: ac thefaurum rati,mox diflbluut.non aurum,neca^ 
Iiud quicquam praedae, fed libros ex philyra in luce produduri . At ubifpes 
fruflrata eft, ad Praxim dominum Joci, cos deferunt. Qui commutatos lite-' 
ris Articis(nam oratio Grxea fuerat) Neroni Romano Cxfari obtulit , pro 
quo plurimis ab eo donatus eft. Nobis quu in manus forte libelli uenifTenc 
auidis uerac hiftorif cupido incersit,ea uti erant latine diflerere: no m agis co 
fifi ingenio, ^ ut ociofl animi defidia difeuteremus. Itacp prioru quin® uo- 
luminu,quac bello contfa<Sa,gefta^ funt, eundem numeru fcruauimuZRe* 
fidua quidem dereditu Graecorum in tinum redegimus, atqj ad tc mift' 
mus.Tu RufFinem/jUtpar ejl/aiie ccEptis. 

DARETIS PMliYGII HISTORR 

’ ci ex Prolater ranouita, 

* 

* 

. P^irygms hiftoncus , fer ipfit bellam Tro/anum Grxee, m quo & 

Ipiemilirauit, ucait Ifidorus, pnrnusferehiftoricorurn . Qui tandem capto 
UiOjCum Antenoris fadione remanfit, ut fcribit Cornelius Ne^ 
pos: qui opus eius e Gr^co Termone conuertit 

dicauit^ CnTpo Salluftio. 




V 


DIODORI SICVLI BIBLI O 

T HEC SIVE ELEKVM 

antiq^varvm historiae, 

^ IL.O OEM I V M. 


A G N A s mento gratias rerum fcr/ptorfbus ho^ 
mfncs debent, qui fuo labore plurimum intae mor^ 
talium profuere.Oftendunt enim legentibus, prae-» 
teritorum exemplis, quid nobis appetendum fit, 
quid ue fugiendum. Nam qui multaru experimen 
ta rerum uarijs cum laboribus, periculis^, procul 
ipfi ab omni di(crimine,geft:a legimus, nos admo- 
'nent maxime quid conferat ad degendam uitam^ 

‘ Ideo^ Herou fapientifiimus efl: habitus is, qui fa^^ 
pius aduerfam fortunam expertus, multorum urbes ac mores coipexiu Co- 
gnitio uerp ex aliorum tiim fecundis tumaduerfis rebus percepta, dodri- 
nam habet omnium periculorum expertem.Omnes praeterea mortales mu^ 
tua quadam cognatione uindos, licet locis ac tempore diffantes, fub unum 
ueluticonipedumredigunt: diuinamfaneprouidentiamimitati , quae tum 
coeli ornatum,tum naturas hominum uarias communi ordine quodam per 
omneaeuucoplexa,quid quencp deceat,diuino munere impertitur. Eodem 
pado qui totius orbis uelut unius ciuitatis ad^a fuis operibus inilruxerunt, 
in comunem ea utilitatem confcripiere.Pulchrum eil igitur, ex aliorum erra 
tis in melius inftituere uitam noflram : &C non quid alij egerint quaerere, fed 
quid optime adtrm fit, nobis proponere ad imitandum. Seniorum confilia^ 
quos longa a^tasprudentiores effecit, laudantur a iunforibus. At hos tanto 
B antecellit hifl:oria,quanto plura exempla rerum copleditur diuturnitas tem 
poris, quam hominis aetas.Itac^ ad uitacinftitutionem utiliffimahifloria cen 
fendaefi:,tumiunioribus,quosledio diuerfaru rerum antiquioribus aequat 
prudentia: tum ucro aetate maturis, quibus diuturna uita rerum experimen^ 
tafubminiflrrauit. Adde quod priuatos uiros imperio dignos efficit, impera 
tores ob irhmortalem gloriam ad prxclara facinora impellit: milites propter 
laude quae mortuos fequitur, promptiores efficit ad pericula pro patria fub^ 
€unda:improbos timore infamiae a malis facinoribus deterret. Denicj litera 
rum monumentis, quae teftimoniumuirtuti prebent,moti quidam,tum con 
■ didere ciuitateSjtum leges utiles uitae mortalium ediderunt. Nonnulli noua 
rum artium do drinarum(^ inuentores ad uflim gentium extitere. Sed om^ 
niumrerum quibus felicitas hominis paratur,laudem praecipuam caufam^ 
hiftoriae tribui deceuEfl enim cuftos eoru qute cum uirtute ada funr,teftem 
femalefadis, beneficam cp erga omne genus hominum praebens. Etenim fi 
ea quae deinferis,8^ quidem fabulofe,feruntur, multum conferunt homini' 
bus ad pietatem ac iuflitiamferuandam: quanto magis putandum eft hiflo^ 
riam ueritatis affertricem, tanquam totius philofophi^ parentem,mores no 
ftros effingere ad uirtuter'Omnes enim fere mortales naturae infirmitate ma 
lorem uitae partem ociofi ac iegnes degunt: quoru uit^ ac mortis aequa obli- 
mo eft, cum par utriufcp interitus fequat. Virtutis uerd facinora immortalia 
funt: praeferdm cum hiftoriae beneficia acceffit.Et quidem decoru gftgmorta 
les labores perpeti pro gloria immortali.Hercules quide magnos multosqa, 
dum uixit,labores ac pericula fponteadt]t,utpro fuis erga omnes gentes be 
neficifs immortalitate donaretur. Caeteros egregios uirtute uiros, hos.qui^ 
dem Heroum, hos uero deoru honores affecutos uidemus: omnes certe ma- 

a cna 




i 


\ BIOBORISICVLS 

gna laude dfgnos:fed eorum tamen omnium gefta acuirtutes hiftoria ab fa ^ 
tentu uindicauit. Etenim eastera monumenta ad paruum tempus perdu^ 
rantjUarijs cafibus difturbata : hiftoriae uirtus per uniuerfum orbem difFuia. 
Ipfum quod cactera confumit, tempus^cuftodem fui habet. Affert pr^terea 
multum opis eloquentia:: qua nil fere praeclarius reperitur. Hac Graeci Bap* 
baris, dodi indodis praeferuntur : cum haec una fit qua homines inter fe ese^ 
teris antecellant. Videtur quoque res effc tanti, quanti fuerit dicentis uir^ 

tus & eloquentia. Et quidem uiros bonos laude dignos arbitramur: ut qui 

uirtutis iter nobis offenderunt. V enim cum ali) aliud iter fibi delegerint^. 
Poefis quidem magis oblccffare animos , quam prodeffeuidetur : & gentis 
um leges ac inffituta magis punire, quam docere. Ita dC artium reliquarum 
hasnilad felicitatem conferunt, harum utilitas damno permixtaeft. Quse.- 
dam prouero docent mentiri: Sola hiftoria pares uerbis resgeftas reprse^ 
fentans , omnem compledittir utilitatem. Nam & ad honeftum impellit^ 
deteftatur uitia, probos extollit, deprimit improbos. Denicj rerum qua^ 
deferibit experimento plurimum proficitad reeffam uitam. Aduertentes igl 
tur, quanta laus feriptoreis maneat: exemplo eorum moti qui feribendoo^ 
peram praebuerunt, hanc hiftoriam aggreffi ramus. Verum cum fuperio^ 
res memoria feriptores repetimus, paululum admirari multorum cogimur 
confflia : qui ciim multarum diuerlarum^ rerum notitiam plurimum in fe 
continere utilitatis norinr, eorum tamen quidam aut gentis aut urbis unius 
hiftoriam abfoluere : pauci a uctuftis hiftorqs initium Tumentes, ufqne ad 
eorum tempora geftas res,& in communi pofitas complexi fiint. Et hi qui^ 
dem fua tempora tantum tradidere,haud continuata fupcrioribus rerum 
ferie. hi Barbarorum gefta tranfgreflri funt. Alij antiquas hiftorias ueluti fa-- 
bulofas, propter earum difficultatem contcmpferunn Nonnullorum, cum 
coepiffent,morspraeueniens hiftorias interrupit. Nulli uero tranfccnd^c 
feribendo Macedonum tempora, in Philippi, aut Alexandri, aut fucceffo. 
rum geftis tantummodo ueriati. iVIuItis autem memoratu dignis rebus de^ s 
incepsufque ad noftram cetatem adis , nullus hiftoricuseas fcibeic unica 
hiftoria conatus eft, rei magnitudine forfan diffifus. Qiiapropter licet tum 
temporum rerumcpuarietate,tum fcriptorfbus diucrfa tradentibus ardua' 
uideatur &: memoratu difficilis praeteritorum deferiprio ; attamen dWrcui- 
mus 8<:ipfi eam hiftoriam quae multis prodeftet,obeftet nemini, Icwnti. 
iaus tradere. Nam fi quis memoratu dignas , dC totius orbis tanquam unius 
ciuitaris ,pnfcorum temporum ad fuam ufque aetatem peftasrcsfcriprcrir 
labonofum quippe fubibit opus : uerum fatis audientibus utile. Licebit e! 
nim tanquam ex fonte uberrimo quid cuique ufui exiftat, haurire. Quod Q 

quis percurrere omnes feriptores cupiat, opprimetur tum librorum muhL 

tudine,tumdiuerfa fcrfbentium Uarietate,uthaud facile uerum oolfit elt- 
cere. Atea quxfub umeam hidimam digeruntur, in promptu funtledo- 
ribus, facilis^ eorum norma eft. Denique eo feribendi modus hic eft prar> 
antior caeteris quo utilius parte aliqua totum habetur, & continuum rei 

cft^temnorfronf^r^^^f temporibus difpertitur, notius eft eo quoc! 
cit tempore confufum. Igitur penfitantes hunc feribendi modum effe ud. 

nS”?n P;7™o ;"bore Sf tempore longo egentem, tr/ginra an. 

.ore^ Afi abfumpfimus.MuItis enim difficultatibus acperkulis ma. 

peragrauimusEuropaecp partem: quo maiori qu^ a nobisde. 

P confpedis, certa literis mandaremus. In murris 

etiam dr./> '^V errarunt non folum quidam rudes feriptores, ftef 

nbimr. plurimo tcmpore uerfatf fumus 

diffiifi,plurimum nobis ad 
Orti enim ex Argyra Sicibat ciotcatr, percepta j 

Romat* 


I 


I 


RERVM ANTiaVARVM tIB, I. t 

^ Romatifs qui ad eam confluebat^latina iingua,ex uctcnbus annalibus &r du^ 
<cs corumS^gcfta nouimus* Initium uero icnberidi iiimpfimus abijsquae 
tum Graeci tum Barbari prifci fcriptores,tanquam fabulis fimilia literarum 
monumentis explicuerunt* Et quoniam priica illa ad noftram ufque aftatem 
tempora complecflimur^in hunc modum paucis hiftoria noftram diuifimus* 
Primi iex libri Antiquorum gefta,quae illi fabuloia appellant,ante bellu Tro" 
ianum,continent4 In horuni primis tribus Barbarorum, in reliquis antiquae 
Graecorum res narrantur* In undecim deinde conferuntur, quae a Troiano 
bello uftp ad Macedonis Alexandri mortem geftafunt* In reliquis tribus 8 C 
mginticdntjcimus,quaedeinceps ufe ad bellum Gallicum coiinentur, quod 
Romani duce Iulio Caefare(is ob geita egregia inter deos eft relatus , uirtute 
cuius Gallia omnis fubacfta eft)geilere* Protenditur uero Romanum impe^ 
riuniufcp adBritanniaeinfulas*Huiusrespriores geftaeprimocentefimae O' 
eSogefimae olympiadis anno acftae funt,prineipante Athenienfibus Erodo* 
Temporum, quae noftra hiftoria ante bellum Troianum comprehendifjfcri- 
ptorum inopia haud iatis certa nobis ratio comperta eft* Abeo Apollodo^ 
rus Athenienfis ocftoginta annorum hiftoriamcotexuitjufcp ad reditum Hc' 
raclidarum^a quibus ufep ad primam olympiadem anni computantur trecen 
ti 5 ^ uigintiodo, numerato tempore quo reges Lacedaemoniae imperarund 
A'prima uero olympiade,ufc^ ad initium belli Gallici,quod nobis ftatuimus 
feribendi finem, ieptingenti fiint dC triginta anni* Omnis haec ergo hiftoria 
quadraginta explicata libris, annos compleclituf 1138* his exceptis quos iiique 
ad bellum defcripftmus Troianum ♦ Haec diligenter partiti funi us : quo dC le- 
gentibus nota fiat hiftoria, 8 C inuidi abftineant adetracftione^Quamuis quae 
rite icripta erunt, carebunt inuidiatqu^ uero inicitia Omittentur, aliorum in- 
duftria corriget*Nunc principium icribendae hiftorise fumetur; 

Quid de dtjs, qui primi eos colere docuerunt, & quid de illorum im- 

mortalitate fenferint,haud paucis propter rei difficultatem exprimi poteft* 
B Sed quae adhiftoriam pertinere uidebuntur, quo fint notiora legentibus, in 
certa diftribuemus capitaiut nihil dignum memoria omittatunDe genere au 
rem hominum, decp ijs qu^ in orbe terraruni antiquitus dicuntur gefta, dili^ 
genter,quantum in tam remotis propter antiquitatem rebus licebit, a prifeis 
illis temporibus fumpto initio feribemus* 


DIODORI SI 

LIBER PRIMVS* 


C V L I 


gj^^E DE MVNDI CRE^TIO^ 

omnium prima ori^inc abi^e^yptifs traduntur^' 

CT deprimo hominuniortu^^ eorum priori 

' uitdi^ Cap^ 

R I M A hominum generatio apud doc^liffinios ac praeftan- 
tiflimos uiros, qui ueram natura &hiftoriam nadideruf, 
duplex fertur* Quidam mundum ingenitum incorru- 
ptibilem,8^ genus hominum ab aeterno extitiffe,’ necp ha- 
buifle ortus principium feniere* Qiiidam genitum corr 
j ruptibilem^ arbitrati, & homines dixerunt generationis 

iJ initiu tempore efle fbrtitos* Nam a reru primordio & ce- 

um dC terra unica habuiffeideam,immixta eorunatura*Exinde diftincftis in- 
uice corporibus cepiffe mundum hunc ordine,quem uid€mus* Aerem qui- 
dem motu hunc continuu fortitu,et igneam parte eius fuperiora loca propter 
leuitate aiunt appetiflctEadem caufafolem aftra curfus fuos fortita*Qudd 

a % uero 







DIODORI SIC VLI 

uero humorimfxtum, eodem ftetifle in loco propter grauitatem. Quae 
fnixtaeffentjfxhumidis quidem mare effedu: ex durioribus uerd terram lu^' 
tofam euafilTe,3cr omnino moIlem^Hapc primu ciim folis ardore deniior eua 
{jiTet^eiuspoftmodum fuperficieuicaloristumefacf^ajmultis in locis humo^ 
res quofdam e(Ie concretos: in quibus putredines tenui cotedee pellicula fine 
cxcitat^,quemadmodum m paludibus dC ftagnis Aegyptijs uidemus accide 
re cum frigidam terra fubitd seftus aeris calefacit.Cum uero in humidis calo- 
re adhibito generatio fiat, 6(:no(f}u quidem circunfufus aer humore pr^ftet, 
qui die folis uirtute confolidetur,tandem putredines illae ad fummum perdii- 
dx,aduenienteueluti partus tempore, exutis confradisi^ pelliculis omnis 
generis educunt animantiuformas^quorum ea quae maiorem calorem forti- 
tafunt, in fuperiorem regionem uolatiliaeffecfia abierunt:quae uero plus ter- 
rxcotinebant,ferpentia,alia^ terrefiria euaierunt animantia* Natura aquo- 
iamna(fla,in fui generis elementum delata funtj&T appellati piices* Terra de- 
inceps tum folis ardore, tum uentis in dies magis arefa(fia,a gignendis maiori 
bus animalibus defijnSed quae generata erant, mutua commixtionealiosani 
mantes procrearunnHoc^ Euripides Anaxagoraephyfici diicipulus ienti- 
re uidetur,cum in Menalippo coelum dC terram mixta olim fuiife tradaf,fepa 
rata poftmodugenera(refingula 3 arbores,uolatilia,feras,ac omne mortalium 
genus* De prima terrae generatione, quamuis praeter opinionem nonnul- 
lis elTe uideatur, tamen ea qu^ nunc quocp fiunt,his tefiimonium uidentur af- 
ferre* Nam i uxta Thebaide Aegypti, cum Nili ceflauit inundatio, calefacien- 
te fole limum ab aqua relicfium, multisinlocisexterr^hiatu multitudo mu- 
rium oritur*Quod argumentum eft, ab ipfo orbis primordio animantia fimi 
liter omnia generata effe* Eodem quocj modo 3C homines a principio geni- 
tos, dicunt in agris paftum quaerentes,fylueftri incondita uita uixiffe, qui- 

bus herbae &: arborum frudus ultro uieSum praeberent* Beluas infuper his 
fuifle infeniastquibus ut obfifl:ercnt,coetus hominu ob timorem fados aiunt 
communis utilitatis gratia:auxiIia^inuicepraebita,&:Ioca habitaculis quse- B 
fita* Sonus oris cum confufus efl[et,paulatim difereuiflfe uoce aiunt, &: res om- 
nes fuo nomine appellafle* V erum cum diuerfis fiti eiTent in orbis locis, non 
cifdem ufos uerbis ferunt: propter ea &:diuerfos literarum charaefieres extitifi 
fe:primos(^hominum coetus fue quenc^ gentis initium fuifle* Veriim primi 
homines nullo fiibfidio fulti, duram agebant uitam* Erant enim nudi, nullo 
necp aedium necp ignis adinuento ufmcibo in diem qu^fito, cum ignorarent 
agreftes fruclus in ufum futurum codere, SC ieruare ad egefi:atem*quo fiebat 
ut hyeme plures aut fame aut frigore interirent*Experimeto deinde edoclos,, 
fpeluncas aiunt quaefifle ad euitandam frigoris uim, fruefius fcruare cce- 

pifle* Ignis autem notitia, caeterarum^ utilium rerum, percepta, &: ceteras 
quoq^uitae hominum commoditates breui tempore efle adinuentas: deniep 
necefTiratemipfam rerum magiftram faeflam, fingulorum peritiam ingenhs 
mortalium fubminiftrafletquibus coadiutores datae fiint manus, fermo, ani- 
miep praeftantia* Sed haefienus quae ad primum hominu ortum, & uiefium 
uecuftum fpedarent: nunc ea quae diuerfis orbis locis gefta,Iiterarum monu- 
menta tradiderunt,recenfeamus. (^i primi fuerint in orbe reges, nequa- 
quam compertu habemus, cum nulli hiftorici eos tradant* Impoflibile quip- 
pe eft, lireras f que ac primos reges,uetuftas cxtitifle*Si uero quis literas etiam 
tum fuifle contendat, certe rerum feriptores multo pofl tempor^fuerelsc^ 
quaeantiquioraetastulerit,nofolum Graeci dubitant, fed etiam quife indige- 
tes,primos^ reru ad uitam utiliu feriptores appellant Barbarfatq* ab fe m ul- 
torum temporu gefta memoriae prodita affirmat. Nos uero qux gentes quse 
ue nationes,aut quatenus tepore, aut quotannis priores Cc^teris fuerint haud- 
quaquam pro coperto tradentes, quj a fingulis feriptoribus de antiquimt e uc 

teri^ 


RERVMANTI Q^V A R V M L I B, L ^ 

A tcribus'ue geftis funt tradita, quae fimilia uideantur uero fecuti,mitium fiime-' 
mus a Barbaris: non quod eos Graecis antiquiores putem, quemadmodum 
Ephorus dixinfedut cum Barbara abfoluenmus, Gr^ca narrantes, nihil ex^ 
ternum eorum rebus inferam us^ Quoniam apud Aegyptios deorum genus 
primum fuiffe fabuIantur,aftrorum<^ ab his ueteres obleruationes repertas, 
piunmaquocp ac praeclara excellentium uiroru gefta feruntur digna memo^ 
ratu,ab rebus eorum hiftoria ordietur^ 

Qiy^E DE DIIS F ^BVLOSE 

<^e^yptijfcrunt:,i(fyq^uceini^c^ypto ab eis urbes 
funt condita^ Cap, IL 

T liadunt Aegyptijjab orbis initio primos hotfiines apud ie creatos, cum 
bonitate foeiicitate^ foli, tum propter Nilfm,qui dC multa generat, dC 
(uapte natura quae genuit, facillime nutrit* Nam dC arundinum radices pr^^ 
bet, 8C loton, dC Aegyptiam fabam, 8C quem dicunt orfeum, multa^ praete- 
rea ad uidum hominum expofita*Prima animantia apud fe effe orta,ea utun- 
tur conie(52:ura, quod nunc etiam in Thebaidis agro certis temporibus multi 
ac magni generentur mures*quaex re plurimum ftupent homines, cum ui- 
deantquorundam anteriorem ufcp ad pertus &: priores pedes murium par- 
■ tem animatam moueri, pofteriori nondum inchoata,fed informfEx hoc per- 
ipicuum fieri aiunt, ab ipfo orbis ortu primos homines Aegyptu protulifle*^^ 
in nulla enim orbis parte accidit, eo modo animalia creari* Nam liue diluuiu 
D eucalionis tempore plura animantia abfumpfit, Aegyptu aiunt, utpotead 
meridie poiitam, cummea pluuias rarae flnt, expertem cius calamitatis fuiT 
fe::flue(ut quidam ientiunt)flngulainterierunt,^quum eft, fi terra rurius ani- 
malia genuit,apud Aegyptum principium generis omnium animantium ex- 
titiffe;. Temperiem quippe aeris aequum eft praebuiffe generationi princi- 
B pmm,&:cauiamgenerandi*Etenim &:nuncquo(j poftNiliundationecon- 
ip icitur diuerforum animantium foetus* Abfcedente enim aqua, limo^ ter- 
rse a folearefado, ferunt quadam animalia perfecSa^ (emiperfecfiaalia uideri 
ini terrae gleba* Igitur primi illi homines olim in Aegypto genid, hunc mun- 
dii ornatum conlpicientes,admirantes^ uniuerfbrum natura, duos efle deos, 
&C cos aeternos,arbitrati funt,Solem uidelicet,& Lunat&hunc quidem Ofi- 
rWem,hanc Ifidem certa nominis ratione appellarunt* Et Ofiridem quidem 
Graeca interpretatione,ut qui fuis radijs ueluti pluribus oculis terram ac ma- 
ire luftraret,multos oculos habentem dix ere* Cui rei poetae quo^ uerbacon- 
gruunt,Solem omnia confpicientem dicentis, atcp audientem* Gr^coru ue- 
ro quidam, qui antiquiores fcripferunt fabulas,Dionyfium Sirium cognomi- 
ne appellant: quoru Eumolpus in carminibus Bacchicis inquit , Dionyfium 
aftrum infigne incenfum radijs* Orpheus uero eum fplendentem, ac Diony- 
fium uocat* Aiunt etiam quidam, cognomen illi a pelle,propter aftrorum ua- 
rietatem inditum*Ifidem uero interpretatam effe antiquam, iiimpto nomine 
ab sterno dC ueteri eius ortu* Addunt fibi cornua, tum propter afpecftum (ita 
enim uidetur quo tempore primis diebus apparct)tum quia bos ei ab Aegy- 
pttjs iacrificatur*Hos deos arbitrati, allerunt illos uniuerfiim circumire or- 
bem,ac nutrire augere^ omnia, tribus anni temporibus motu continuo per- 
ficientes orbem,uere,aeftatc,ac hyeme*Hasc inuicem contraria annum confi- 
ciunt firma cocordia* Quorum deoru natura plurimum conferat ad omnium 
animantium generationem:cum alter igneus ac ipiritalis exiftat,altera humi- 
daat(5frigida,aerutri<j co munis* Ab eis itac^ generari atc^ nutriri corpora 
omnia,rerum^ naturam lingularem alble & luna perfici* Partes quas com- 
m€morai|imus,quinc|; elletfpiritum uiddicet, ignem, ficcu, humidum,aera:: 

a I Sicut! 


g DIODORI SICVLI 

Sicuri ucro in homine caput,manus,pedes,aliac% partes numerantur, eodem A 
m odo a: mundi corpus ex par tibus his perficiturtquarum quxiibet exiftima' 
turdeus,proprio nomine ab Aegyptrjs a principio fecundum cuiuf^ natU' 
ram uocatus. Nam fpiritum,uerbi interpretatione, appellarunt, quod caufa 
uitx mortalibus exi(lat,tanquam communem omniii patrem. Idem Grae^ 
cum inflgnem poetam de hoedeo fentire uolunt, eum deorum hominum^ 
patrem uocantem.Ignem Vulcanu interpretantur, magnum iilum deum exi 
ftimantes,&r multum ad generationem perfecflionem^ rerum conferre.T er 
ram tanquam uas aliquod eorum quae fierent putantes, matrem appellarunt, 

A' Grxeisfimiliter terra mater, mutato deinde paulum uerbo eftdi- 

dlatficut &r Orpheus eft teftis,qui terram omnium matrem dixit,dmtrias lar' 
gientem.Humiditatem Oceanu prifei uocitarunt, ueluti nutrientem, nomi' 
nis interpretatione,matrem.Grgcorum nonulli Oceanum patrem dicunt,de 
quo poeta inquit: Oceanum generatorem deorum, matrem Thetim, 
Aegypti) putant Oceanum efle Nilum, a quo Sf deorum genus ducunt. 
Nam apud eos tantum plures elle urbes allerunt a prifcis drjs conditas: quem 
admodum louis, Solis, Mercuri), Apollinis, Panis, Lucin», aliorum plu' 
rium deorum. Aerem uerd nominarim Palladem, ac louis filiam dici, Sf ah' 
ginem fuifle : quoniam 8C non corrumpatur, fublimiorem locum teneat, ' 
quapropter ex uerttee louis dicitur nata.Eandem dicflam elle tergemina, pro 
pter tria anni tempora,uer,a:ftatem,hyemem.Dicitur etiam Glaucqpis, non 
ea caula qua Graeci quidam arbitrantur,qudd oculos habeat albos,quod ftul 
tum uidetur : fed quia aer glauci fit alpecflus. Ferunt autem hos quinq? deos 

omnem peragrare terram, appareteshominibus in iacrorum animalium for- 
mis,quando(p autem in hominum, aut aliorum fpecie, quod minime fabulo- 
fum uidetur.Siquidem illi funtqui omnia generant producunt. EtHome 
rus qui ad Aegyptios profedus eft,multa^ ab eorum facerdotibus percepit, 
hxc tanqua uera in opere fuo fuifle deferibit, deoscp fepius in alienis formis 
circumire urbes,uitia & urrtutes hominum inlpicientes. Haec de ccelcftibus b 
dijs,deip eorum genere xterno Aegyptfj tradunt. Feruntinfuperalios ex 
his genitos, qui fuerint mortales,fapientia uerd,&: in humanum genus bene 
ficqsimmortalitatepotitos.Horum quofdam in Aegypto rcgnalfe,partimm 
cofuiflrenomine,quo & drj coeleftestpartim proprio uocitatos, Solem, Satw 

niim, Rheam, foucm quo9,a nonnullis Ammonaappellatum,Iunonepra' 
terea, Vulcanum, Veliam,ultimdMercurium.Primum quidem regem fuiP 
feapud Aegyptios Soiem,eo nominc,quo fif coelefteaftrum.Quidam lacer 
dotes affirmant primum regnalle Vulcanum, inuentorem ignis,eocp benefi' 
cio ducem ab Aegyptijs conftitutum.Cum enim arbor iclu fulminis in mon- 
tibus conflagraflet,ligna propinqua hyberno tempore flamma funt compre' 
henla.quaexre Vulcanum calore laetatum, deficiente igneaddidille illi no- 
nam materiam;&: eo modo continuato igne,alios homines couocalTe ad eius 

afpe(flum,tanquamafereperri.DeincepsSaturnum,quifororem Rheam ce 

perit uxorem,aiunt extitifle,genuifle^ fecundum quofdam Ofiridem 8C Ifi- 
demtpluresgenuillelouem ac lunonem tradunt, quipropter uirtutem uni- 

uerfoorbiiinperarint,Hosquin9genuilTedeos,proutapudAegyptiosdies 

habentur quincp intercalares:01iridem,Ifidcm,Typhona, Apolline, & Ve- 
nerem: 6<: Ofiridem interpretatum Dionyfium, Ifidem uerd Cererem, Hac 
Ofiris in uxorem fumpta,regno^ fufeepto, multa cotulitad ufum uitx com- 
munis. Eius enim uirtute mutuae cibi gratia caedes hominum ceflarunt. fn- 
nento enim ab Ifide primum tritico Sf hordeo, quae prius incognita homini- 
bus,ca u inter exteras herbas oriebantur, ab Ofiride uerd eorum fruduum 
cibi utilitate animaduerfa, omnes eo nutrimenti genere efle nfos, tum pro' 
ptercifatreperti fuauitatem, tum quia utile «idebatur feuirix, crudelitatis^ 




A .r r ANTIQ^VARVM L I B, I, « 

promtlcaae cauiam abeffe^Signa huius muentac fegetis ferunt, quod ab eis ue 
teri' lege oC nunc quoc^ ob(eruatur,ut meflbres scftate fpicas maturas ad mani 
pulum excerpant in deae oblationem, atcjlfidem inuocent^ honorem eidese 
inuetae frugis reddentes* Apud quafdam uero urbes in Ifidis pompa inter re^ 
. liqua triticum dC hordeum ferri in memoriam repertorum* Leges quoc» Ifr 
dem ftatuiflfe ferunt, quibusiuftitia aeque omnibus ieruaretur,uiatq^ iniuria ti 
more poenae fubIatis*Hac de cauia prifci Gr;«ci Ifidem legiferam appellar ut„ 
tanquam primam legum inuentricem* Fertur etiam Ifidis tempore condita 
cffe urbs in Thebaida, Aegypti centum portarum, a matre denominata* Po- 
lleri uero partim louis ciuifatem,nonnuliiThebas dixere*Eius enim condito 
rem urbis non folum reliqui fcripfores,fed etiam Aegypti) facerdotes incera- 
tum habent* Plurestradunt,nonOfiridis tempore, fed multos poft annos a 
rege quodam T hebas fuifle conditas* Verum de hoc pofierius fuo loco dice- 
tur* Erexiffe quo(^ templum Joui & Junoni parentibus infigne cum magni- 
tudine, tum oraatu*Duo infuper templa aurea ftatuit,unum maius loui ccc- 
lefti,alterum minus loui regi eorum patri,quem quidam Ammone uocanu 
Fecit etiam alt)s dijs quos retulimus, aurea templa, honoribus cuilibet dC ia- 
cerdodbusiafiitutis* Artium qiiocp, autrerum ad utilitate uit^ fpecfrantium 
repertores abOriridea(:lfideinhonorehabitifuere*Inuentiinfuperieris au- 
ri^ inThebaida fabri,arma<^ fada, quibus 5C feras occiderent, &: excoleren- 
tur terrap*Statuae praeterea, &: deum templa aurea ab his cum omni ornatu fa- 
bricata fimt.FuiflTe & Ofiridem ftudiofum agriculturae tradunr*Nutritum ait 
tem ta Nyiafoelicis Arabiae propinqua Aegypto, cum eflet louis filius,undc 
8C Graeci a patre & loco pionyfium appellant. Huius urbis,poeta,quiin Ae 
gyptofuitjinluishymnismeminitjdicens eileNyiam urbem ilipra montem 
exceliiim,ac florentem longe a Phoenicia, ferme Aegypto conterminum*. 
Vinex quoque fuifleinucntorem in Nyfatradunaquam plantandi, ac uini 
conficiendi, ieruandit^, QCck alio transferendi uium edocuit* IVIercurium 
® quoque maxime omnium abeo honoribus afle(ffum,ut repertorem rerum 
plurimarum, quibus uita! hominum confuleretur,uolunt* Hunc enim pri- 
mum &ruerbain ordinem fedegifle,& multis indidifle rebus nomina, fuiflc 
quoque literarum inuentorem aiunt, inftituifle^ quo honore, quibus'ue 
(acris colerentur dtj. In primis obieruator aftrorum curiiis fuit, &uocum 
harmonias adinuenit. Palaeftra?, numerorum^, &C ad corpora curanda medi 
cina? arcis, lyrae infuper ex neruis trium chordarum, infiar trium anni tempo- 
rum, repertorem tradunt* Tres enim inftituit uoces, acutam, grauem , 8C 
mediamCacutamabaeftate, grauemab hyeme, mediam a uere iiimens* Hic 
Sc Graecos docuit uerborum interpretationem l unde SC ipilim Hermen, 
hoc eft, interpretem appellarunt* Denique & qui tempore Ofiridis fuere 
facrarum literarum fer iptores, haec eadem ab illo accepta referunt* Ofiri- 
plurimum frioconfilio ufum*01eaequoque plantam ab eo,non 
a iVIinerua, quemadmodum Graeci dicunt, repertam* Ofiridem uero tan- 
qiiam uirum bonum, gloriaecp cupidum , ferunt ingentem exercitum coe- 
gille, ut peragraret orbem , doceret^ mortales plantare uites, ac tritici ST 
horda icgetem,pecorum^que frucflumcexiftimans, fi homines ab agrefti 
uita ad cultiorem mitiorem^que traduceret, honores ie ( quod dC coniequu- 
tus efl: ) potiturum immortales* Non enim prifci illi tantum, fed pofierie- 
tiam propter inuentas ab eo iegetes,beneficij memores,pro uno ex maximis 
dijs eum habuere* Tradunt autem Ofiridem Aegypti regno confi:ituto,rc- 
rum^ omnium cura Ifidi uxori permiffa,tradidifle ei Mercurium,cuius con- 
filio , quoniam prudentia uideretur excellere inter amicos , uteretur» Du- 
cem uero exercitus,omnium^ qu« fu^ ditionis erant, reliquiffe Herculem, 
tum quia genere proximus, tum quia fortitudincroborc^ corporis erat ad- 

a 4 mirabili; 




j DIODORISICVLI 

ni/rabf!/: regnfi^ gubernationem ita partitus eft^Phoemdsc 8C maritimat orf ^ 
BunridVm,Acrhiopi^Libyar^ proximis regionibus Antium praefecit Jple 
cum omnibus coptjsex Aegypto in expeditionem profeclus eft, fecum fra- 
trem ducens, quem Graeci Apollinem dicunt,&laurirepertorem:ob id^lau 
rum ei dicatam eiTcJiederam uerd ab Ofiride repertam, quam eiconfecrarut, 
quemadmodum &:D!onyGo_Grajciaingua uero Aegyptia hederam Ofiri- 
dis plantam uocanu In facris autem hedera uitibus praefertur : quoniam hac 
folia amittant , illa uerd fer uet continuam uiriditatem 4 quod &:apud antiquio 
res in exteris arboribus que (emper uirent,accidiuNam dC V eneri myrtum, 
&Apollini laurum dedicarunt.Ofjridcm uerd duofilij uirtutediipares Anu 
bis dC Macedon proiecuti funt4 V tercp armis ufus eft infignibus, aliquo ani- 
mali haud ab eorum natura dilTimilu Nam Anubis canem,Macedon lupum 
infignearmorumtulmQuaex rehxc animalia A egyptij fummoin honore 
habent, 5^ horum animantium formis apud Aegyptios coluntur» Duxit in- 
foper fecum Pana,cui ab Aegypttjs diuerfis modis prxeipuus honor habitus 
eft^Nam eius regionis accolx,nonfblumfl:atuas ilii in templis omnibus po- 
fuere, fed dC in Thebaida ciuitatem fiii nominis xdificarunt, Chemnim,id 
eft, Panis urbem uocitatam» Secuti quocp funt eum in agris colendis expertia 
qui uineas plantare nofletjMaron: qui triticum fer er e, Triptolemus* Om* 
nibus deinde componcis, oratis dijs, Ofiridem comam quoad in Aegyptum 
rediret, nutnffe aiunt, ac uerfus Aethiopiam profecftum* Qux confuetudo 
uiquead hxctemporainoleuitapud Aegyptios,ut peregrinantes, quoad do 
mum reuertantur, nutriant comas^Cum eflet in Aethiopia,ferunt oblatos 
ei Satyros comas umbilico' tenus habentes* Dicitur Ofii is fuifte cupidior ri- 
fus, delecftaricp folitus muficis dC choreis*Quapropter illum muficorum muP 
titudo fequebatur»lnter eos nouem fuifte uirgines adolefceritulas, tum cane- 
re folitas, tum in altjs eruditastquas deinceps Grxciappellarunt Mufas*Has 
Apollinemdocuiftedicunt: quaexre muficus eft nominatus* Satyros uerd 
ad pfallendum,cantandum, ac animi remiftionem aptos,fecum in caftris ha- b 
bebat*Non enim bellicofus,autprxIrjs pericuJis^ deditus fuit, ied otio 8C ho- 
minum falutuQuo beneficio pro deo omnes eum gentes habebant* Aethio- 
pibus agriculturam offendens, infignibus in ea urbibus a fe aedificans & prx^ 
feclos dedit, & tributa inftituit prxftari*Hoc tempore Nilum ferunt circa Si- 
rij canis exortum ( tunc enim maxime crefeere confueuit ) maiorem Aegy- 
pti partem, Sc: eam maxime cui Prometheus imperabar, inundafle* Abfom- 
ptis enim ferme omnibus eius regionis incolis, Prometheum dolore motum 
fe interficere uoluifte* Fluuium uerd propter curfus uelocitatem, profundi- 
tatem^aquarum. Aquilam tuncappellatum*Herculem tum confilij magni- 
tudine,tumuirtuteuolunteueftigio compreflTifle aquarum impetum, &ad 
priorem curfum conuertifte* Vnde & Grxd quidam poetxrem geftam in fa 
bulam uertentes,Herculem tradunt aquilam Prometheiiecur dcpafcentem 
occidifle*Fluutj nomen uetus, Oceanus fuit: poftquam eius compreftus eft 
decurfus,Aqmla:deindearege quodam Aegyptuseft appellatus, quod 
poeta teftatur, dicens fuifte in Aegypti flumine naues triremes* Locum uhi 
Nilus inmare defluit,Theonim uocatum ferunt, antiquum A egy pti empo- 
rium*PoftmoduaNileo rege, Nili, quo nunc utunt,nomen fortitu* At uero 
Ofiris cu eflet in montib* Aethiopix,utrafcpripas Nili aggere cinxit, ne mo- 
du excederet ini5datio,fed ueluti per portas quafda exies lenis elfet, at^ agris 
proficua*Deindeper Arabia iuxtarubru mare iter facies, ad extremos Indos 
peruenitjubi BC plures coftituit urbes:ex quibus unam Nyfam nominauir,in 
cius memoria in qua erat nutritustubi hedera platauit,qux fola eo loei alit,8d: 
in Nyfa Aegypti, Multa quo(^ alia reliquit fui apud Indos monumera,ex qui 
pofteri deu illu efle opinati fhnt,afleretcs eum genere Indu effc^Exercuit 


rervm antiq^varvm lib. l ^ 

A quoc^elephatitoruuenationesXoIumnas mfuper mulus m locis flatuitfiiae 
expeditionis teftes«Peragrauitaute Sc ca^teras Afia? nationes» Per Hellefpon 
tum m Europam tranOens,Lycurgum in Thracia barbaroru regem fibi ob^ 
fiftentem per emit Jlli proumcia? Maronem lam (enem praefecit: qui ^difica^ 
uitcmitatemjquam a(e Maroneam nommaum Macedonem filium regem 
ftatuiteius prouinciar, quae ab eo Macedonia diVia eft. Triptolemum colen- 
dis Atticis agris praefecit* Denicj cum orbem fermecircuiflet,domefticis fru' 
dibusexcoluithominumuitam*Si qua regio uitibus inepta edet, docuit ex 
hordeo potum fieri, haud multum uirtute guftu^uino inferiorem* Cum in 
Aegyptum rediffet, tulit dona (ecum adiuerfis gentibus data* Quapropter 
pro magnitudine beneficiorumja: donatus immortalitate, & honores coele- 
ftium eft aflecutus*Deinde cum ad deos ex hominibus eflet translatus, &: ho- 
nores illi dC (aera ut maximo deorum ab Ifide dC Mercurio inftituta funumul 
ta^uimyftica ad cultum addita,quibus eius dei potentiam ampliorem red- 
derent* Verum ex uetuftis (acerdotum arcanis quiOfiridis tempore fuerant, 
poftea compertum efl:,Ofiridem Aegypto iufte regnantem, a Typhone fra- 
tre impio atep nefario interemptum : quem ille in fex ac uiginti partes diffe- 
(flum, cuilibet eorum qui fecum tanti fceleris participes fuerant, partem de- 
ditjueluti eius facinoris confctjs,8(: fimul ut ipfos defen(bres cuftodes^ habe 
ret regni fidos* Ifis, fratris, eiufdem^ uiri morte auxilio filij ( Orus ei nomen 
erat) ulta, T yphone, 8C qui c^dis confeq fuerant, interemptis, Aegypti re- 
gnum cepit*Commi{]a efl: pugna iuxta fluuium in parte Arabia?, quam An- 
taei appellant uicum* Qj^iod nomen ex Antaei morteab Hercule occifi Ofiri- 
dis tempore fortitus eft locus* Ofiridis partes omneis di(perfas,praeter puden 
da, cum inueniflet,cupkns incertum effe uiri iepulchrum , ab Aegyptijs au^ 
tem ac fingulis homimous honori haberi, ex aromatibus ac cera fingulas eas 
partes in formam hominis uiro fimilem compofiiit* Conuocatis deinceps 
Aegypti facerdotibus,fingulis dedit Ofiridis imaginem, affereris eis folis cor 
B pus illius creditum,atq^adiurans ut nunquam apud (e e(Ie fepulturam Ofiri- 
ais ulli panderent: ut^ illum in abditis feruatum,ut deum colerent : ani- 

mal ex fuis^quod mallent, dicarent : quod & colerent uelutiOfiridem,dum 
uiueret,& poft obitum fi mili ceremonia obferuarent*Vt autem maiori bene 
ficio iacerdotes ad haec fibi promptiores faceret, tertiam eis agrorum partem 
ad deorum cultum dC (aera conceffit*Hi tum meritorum Ofiridis memores, 
tum beneficio Ifidis alledi,eius mandata perfecere : qua ex re etiam nunc fa ' 
cerdos quilibet teftatur,penesfeOfiridemfepultum effe* Animantia quoq^ 
a principio ei dicata in honore habent: & cum moriuntur, in eorum funere 
renouant Ofiridis lueftum* Tauros autem facros, hunc quidem Apim, alte- 
rum Memphim nominatos (acrilicant Ofiridi:quos etiam ueluti deos Aegy- 
pttj omnes colunt*Hoc enim animali tritici inuentores multum adiutos fc aft 
(erunt,& ad ferendum, ad communem agrorum culturam* luraffe autem 
IGsdicitur,uiro mortuo nulli (e amplius nupturam* lufto deinceps regnauit 
imperio,benefict]s in fubditos reliquos omneis excedens* Poft obitum uero 
immortalium honores eonfecuta eft, fepultacp apud Memphim in Vulcani 
luco: ubi ufi^ ad hoc tempus fepulchrum eius monftratur* Nonnulli horum 
deorum corpora non illic iita arbitrantur, fed in Aethiopia ^^gyp^T 
tibus, iuxta infulam quae Nili portae ab agro dtjs (aero appelletur* Veftigia 
huius offendunt, tum (epulchrum Ofiridi conftrucftum, atep afacerdotibus 
Aegyptijs in honore habitum: tum urnas trecentas fexaginta, quas quotidie 
lacfte replent fecerdotes ad id infi:ituti,lu(ftum^ renouant, Deos nomine uo- 
cantes* Hacdecaufa infula a tranfeuntibus aditu prohibetur* Apud The- 
baidis uero ( quae ciuitas antiquiflima eft omnium) incolas,maximum habe- 
tur iufiut^ndum per Ofiridem innubibus exiftentemtomnibus Ofiridis par 

tibus. 


DIODORISICVLI ^ 

t7bus,ut retuli; prartcf pudenda, ibi fepultis.Ea^^^^^ fluuiumd Typlio^ 

ne cum nullus ex c^dis confctjs illa penes fe effe uellet,erant proieda. A b 
de poftea non minori honore, quam reliquae partes, fuerunt fepulchro condi 
taJius imaginem coli,facracp ei acceremonias pie ut fieri docuit, nome 

eius Dei pr^cipuum reddens atcp infigne.Q.uapr opter Graeci cum Orgia 1 a- 
cracR Dionyfia ex Aegypto tranftuliffent, huic quocp portioni honores im- 
penderunt,cam iniacrisac ceremonijsPhallon appellantes* AbOfiride ue^ 
ro atcp Ifide,ufc^ ad Alexandrum Macedonem, qui in Aegypto fui nominis 
urbem condidit,annorum dicunt amplius decem milia: ut uero quidam afle^ 
run%Daulo minus tria acuiginti milia extitiffe*Qui deum hunc tradunt The> 
his bceoti^ ex Semele fltrloue fuifie genitum, aberrare uidentur* Orpheum 
enim, cum ad Aegyptios tranfiflTet, percepilftt^ apud eos iacra myfteria 
Dionyfia,enet autem amicus Thebanis,a quibus plurimo in honore ha beba- 
tur, retulifle ad eos tradunt in ipforum gratiam huius dei originem^ Plebem 
pofieatum ig iorantta,tum ut Deus in Graecia ortus uideretur,hbenter ea(a- 
cra ac myfteria fufcepifle, Orpheum uerd hanc generis &C facrorum originem 
ea coniec^ura uoluntad Graeciam tranfi:uliffe,quod Cadmus ex Thebis Ae- 
gypti orrus,praefer caeteros filios & Semelen fiiicepit* eam a quopiam corru- 
ptam, poft feptimum menfem pepenfle infantem ferunt Ofiridi fimikmtnc- 
que illam uixifie diutius, fiue di]s improbantibus, fiue repugnante natura* 
Qiiodxgre ferens Cadmus,rerponfoaccepto,ut parentum iuftaferuaret, in- 
fantem deaurauif, illicpiacra inftituit,ut eflet argumentum illum ab Ofiridc 
natum. Ad louem infuper genus retulit: ut dC Ofiridisfadium cohoneftaret, 
&C corruptionis infamiam demeret* Id caufam praebuit Graecis,ut crederent 
Cadmi Semelen ex loue Ofiridem peperifle, Orpheum poftea, cui magna e- 
rat apud Graecos gloria,tum propter cantus fuauitatcm, tum propter facra, 
hofpitio acceptum a Thebanis ferunt, magnofe in honore apud eos habi- 
tum* Hic ciim ab Aegypttjs theologiam percepiuet,antiquum Ofiridis genus 
ad pofteriores tranftulit:in^ Thebanorum gratiam nouum conftituit iacrf b 
ficior um ritum*Quod fabulis caufam praebuit, ut louis ac Semeles filius Dio 
nyfius putaretur* homines uero partim infcitia,partim Orphei fama& opi- 
nione moti, eum ut Graecum libenter fufceperuntdeum. Poftea adhibitis 
poetarum quas theatra comprobabant fabulis, certa eft praebita huic generi 
fides* Dicunt praeterea Graecos, ut fuos ac domefticos fibi uindicare infignio 
res Heroas, ac deos. Deorum infuper colonias aflerere ab fe miflas* Nam 
Hercules,qui genere Aegyptius fuit,cum fua uirtute perambulaftet magnam 
orbis partem, in Libya columnam pofuit*cuius rei teftimonium a Graecis ca- 
pere nituntur*, Cum enim conftet omnibus',Herculem adfuiffe dijs in bello, 
quod aduerfus Gigantes geffere,ferunt nequaquam Gigantes ex terra gigni 
ea potuifle aetate, qua Graeci afferunt Herculem paulo ante bellum Troia- 
num extitiftetfed potius, ut ipfi dicunt, in primo humani generis ortu* Ab 
hoc enim plus quam decem milia ab Aegyptijs numerantur anni: a Troias 
uerd tempore minus quam mille ducenti* Eodem modoclaua,& leonis pe! 
lis,antiquo Herculi conueniunnquo tempore nondum erant arma adinuen 
ta,fed fuftibus homines iniurias propulfabant, ac ferarum pellibus tegebant 
pro armis corpora* Et hunequidem louis filium, matrem incertam ferunt* 
Qui aute ex Alcumena genitus eft,plus annis mille pdft extitit, ipfe A Icacus 
ab ortu uocatus,cui pdft Herculis cognomen eft inditum:non quod propter 
lunone fitgloriam adeptus,ricut Omitres aiLfedquia uirtute illius prifei imi- 
tatus*Couenit 9 apud Gr^cos,ex qs quae dicuntur fama, Hercule orbis mon 
ftra perdomuifle. Quod illi Herculi tribui nequit,quiferme coquus teporib* 
Tenacis fuiqiam maiori ex parte, ti5 cultura agroru,tu urbibus plurimis, tum 
uerd hominu uhiep inhabitantiu multitqdmc domefticis* Magis igit ea decet 

illum 


ANTkXVARVM tlB* t t% 

A illum Hercule qui pnTca ^tate fuit, cum homines infeftarftur A beluariS mul 
titudme,in Aegypto pra^fertim, cuius nunc quocp regiones defertac (unt, 8C 
feris immanibus plense^Huius uerifimile eft, ueluti patria? miiertuHercuIe, 
ciuimodi feris occifiseamreddidiffe hominibus colendam : co^ beneficio 
Coeleftium honore donatum» Ferunt infuper Perleum in Aegypto natum, 
atep Ifidis genus a Gr^cis ad Argos referri, fabulantes Io in boue fuifle mu.* 
tatam. Sed uana eft dehis dijs opinio.Nam quidam Ifidem,alij Cererem? qui 
damThefmophoran,alrjLunam,nonnulliIunonem,altj alio nomine appei 
lant.Ofiris uero tum Serapis dicitur, tum I>ionyfius, tum Pluto, tum Am> 
mon,tum lupiter» Ali| Pana eundem uocant. Multi exiftimant Serapin efle, 
quemGrasci Plutonem putant» Afferunt autem Aegyptij,Ifidem plurium 
inuentricem ad morbos medicamentorum, 8C medicina? arti admodum con 
tulifle, eam^ immortalitate quoque potitam gaudere hominum cultu, in^ 
eorum ualetudine praecipue ue,rfari» Quinetiam in fomnis opitulatur palam 
eis qiios cenfuerit dignos, tum oftendens fuum numen, tum erga gentes cu 
randas beneficentiam. Signa horum efle dicunt non Grjecas fabellas, fed o^ 
pera certa.Omnis enim ferme orbis hanc deam colit propter manifefias eius 
morborum curas. Etenim in fomnis illam dicunt non recfle ual entium mor^ 
bis auxilia pracbere.Et qui eius monitis obtemperent, praeter opinionem cu 
rari, etiam quorum medici falutemdefperarint» Vifu quoque aut alia qua^ 
piam corporis parte debiles, eius dea? numen implorantes, in priftinam ua> 
letudinem reflituuntur. Ab ea quoque medelam adaffequendam immorta 
litatem aiunt efleinuentam» Itacp Orum filium a Titanis infidtjsinterfecflu, 
ac per aquam repertu, non folum in lucem reflituitjfed dC fecit immortalem^ 
Videturautem ultimus ifte deorum regnafle,poftqitam pater Ofiris fuit ad 
deos translatus.Orum dicunt Apollinem interpretari,ac medendi diuinan^ 
di^ artem a matre Ifide edod:u,multum hominibus tum oraculis tum mede 
lis attulifle utilitatis. Aegypti facerdotes a Solis regno ufep ad Alexadri tem 
B pus, quo in Afiam tranfcendit,annos computant fere mille dC uiginti.Fabu>« 
latur quocp, prifeos illos deos regnafle annis amplius mille dC ducetis, pofte 
riores uero non minus trecentis. Et cum annorfi numerus fide carere uidea^ 
tur, conantur quidam, currt apud antiquiores nondu Solis motus notus efl* 
fet, ad lunae curfum annum metiri.Ita cum annus triginta diebus conficeret, 
haud impoflibile efle,quofdam annos mille ducentos uixifle.SiquidenunC, 
cum duodecim conficiatur menfibus,plures centefimum excedunt annum. 
Similiter dC de his accidit, quos aiunt trecetos regnafle annos. Illi enim tunc 
menfibus annum conficiebant fecundum tria eius tempora, aeflateiii uiddu 
cet, uerjac hyemem: quae caufa fuit ut quidam Graeci annos, fi cut parte eius 
uocarent horas , annuas uero feripturas aduerfaria. Scribunt infiiper Aegy# 
ptij,lfidis setateuafto fuifle corporehomines, quos Gigantes Grseci dixere, 
facerdotes Aegyptij monftra quaedam, ab Oliride poftmodum deuieflos. . 
Sunt qui hos exiftiment e terra genitos, recenti adhuc prima animantiu ge-^ 
neratione» Altj robore corporis cacteris ualidiores, cum multa praeclara edi- 
diffent opera, Gigantum nomen cafii fortitos affirmant. Multi exiftimant, 
cum loui, Oflridicp dtjs bellu in tuliflent, omnes peremptos fuilTe.Iege quo»- 
que Aegyptij praeter communem caeterorum hominiim morem fanxere,fa9 
efle forore a fratre uxorem capi: exemplo Ifidis mo ti, quae fratri Ofiridi nu^ 
pfifletreo^ mortuo dC iuraflet illa amplius non nubere, uiri mortem ulta, 
iufto imperio regnafiet,plunmu etiam de genere hominu iiiis in eos benefi-^ 
cijs merita.His decaufis plus honoris ac dignitatis reginae ^ regi impendito. 
In priuatis quocp mulier uiro dominari dicit^rofitentibus in dotis cofedia 
ne uiris omnib.efle uxoris arbitrio parendu.Haud uero infeius ium,a nonui 
Ks feriptorib, tradi borS deoru fep wlchra in Nyfa Arabias; Qta; a qua Nyf^um 

Vio 


diodorisicvli - 

Dionyfiumappellent.efle autem utncj3 dicatam columnam facns fculptam 4 
literis traduiitnn^ columna ifidis hafc fcripta elTe t 

Ego Ifisfum Aegypti regina, a Mercurio erudita. Que ego legibus ftatuf, 
nullus foluet. Egofum uxor Ofii idis. Ego fum prima frugu inuentrix. EgO; 
fum Ori regis matenEgofum in aftro Canis refulgens» Mihi Bubaftia urbfi 
condita eft. Gaude gaude Aegypte, qu^ me nutrillu 

In columna Ofiridis ha^cfcripta dicuntur: 

Mihi pater Saturnus deorum omnium iunior. Sumircro Ofiris rex, qui 
uniuerfum peragraui orbem ufcp ad defertos Indorum fines» Ad eos quo(^ 

^ profedlus fum,qui Ardlo fubiacet, ufcp ad Hiftri fontes» Etiteru alias quoqj 
orbis adij ufq^ ad mare Oceanu partes. Sum Saturni filius antiquior, germe 
ex pulchro dC genero fo ortum: cui no femen genus fuit.Necp ullus eft in or^ 
be ad quem non accefterim locus, docens omnes ea quorum inuentor fui» 

Hxc tantum in columnis legi pofte affirmant: alia(que plurima funt)tem 
pore effe corrupta.Et de his fane quse in fepulchris extant, confentiunt fere 
omnes.Nam quae facerdotes condita in arcanis habent, nolunt, ut ueritas 
ignota fit, ad multos manare:pccna ijsadiecfta, qui ea inuulgus proderent* 
Tradunt infup er plures Aegyptij,ab eis colonias per uniuerfiim orbem de^ 
ducftas.nam in Babyloniam colonos traduxiffe Belum Neptuni uolunt,Li> 
by^cp filiu : qui fedem urbi pone Euphratem cum elegiftec, facerdotes (hos 
Chaldaeos Babyloni] uocanr,quimore Aegyptioruaftra obferuarent) phy>* 
ficos etiam, aftrologie qui dediti eftent,inftituit.Ferunt etiam Danau ex Ae> 
gypto profecftum,antiquiftimam fere urbiu Graeciae Argos condidiffe:CoL 
chorum quocp gentem, qui in Ponto funt: ludaros mfuper,qui Arabiam in-» 
ter Syriamcp cofedere, ab ipfis teftantur tranfmigraiTe. Quapropter dC apud 
has nationes antiquo more circunciduntur pueri, ab Aegypto ea confiietu^ 
dine traducfta.Quineriam Athenienfes colonos Saitarum Aegyptia gentis 
effe,eoafferere nituntur, quod apud Gr^cos urbem, quajAfty uocatur, ab 
Aegyptiorum more olim tripartitam fuiffe affeuerant. Nam primus gradus B 
erat nobilium:qui prse caeteris docftrinse deditijmaiore honore digni habe> 
bantur,inca re facerdotibusAegyptijsperfimiles.Secundus, eorum quibus 
agri erant affignati,ut armis intenti effent pro patriae defenfione:iilis pares, 
qui in Aegypto agros tenentes, milites ad bellum fubminiftrabant» Tertius 
plebis erat,at 9 opificum,qui artibus mercenarijs intenti, ncceftarias operas 
pr^berent.ordo ab Aegyptijs fumptus»Fuerunt &:Aegypti] quidam Athe^ 
nienfium duces.Dipetes enim Mnefthei, qui ad Troia militauit, pater, cum 
effet Aegyptius,poftmodum Athenienfium ciuis dC rex facftus eft. Eum du> 
plicis naturae extitiffe aiunt: quoniam duplicis politiae,Grcec2efciIicet &:Bar 
barae, quarum altera partem ferae habet, hominis altcra,particeps fuerit.Simi 
liter SdErichtheum tradunt Aegyptium genere, AthenienfibusimperalTe: 
cuius rei hxc aflerunt argiimm. Cum maxima ficcitas omne fere orbem 
praeter Aegyptum peruafiiret,ex qua ingens frugum, hominumep pernicies 
fecuta eft, attuliffe ex Aegypto dicunt Erichtheu, propter cognationem, A^ 
thenienfibus frumentu:obcp id beneficium eis regem conftitutum. qui finn- 
pto regno,docuit eos ceremonias ac myfteria Cereris Eleufin^ abAegyptfjs 
translata.Eam quoqp deam his temporibus coacuam, Athenas frumeta com> 
portaffe dicut,6il ferere denuo triticu docuiffe» Athenienfes regnate ErfMi 
theo,cum omnes terrae fructus ficcitas abfumpfiffet, Cererem pr^efente fnu 
mento eos iuuifte:iacra infuper &C myfteria eius deae tunc in Eleufina fuice> 
pta, quae eadem &: penes Aegyptios celebrantur» Nam a: Eumelpides ab 
Aegyptfjs facerdotibus traduefti ftint, dC a paftophoris praecones. Solos ex 
Graecis Athenienfes per Ifidemiurare, forma moribus^ Aegyptijs fimiles, 
pluracp alia his fimilia magis ambitiofe quam uere afferuntt Sed de h ac co^ 

Ionia 


RERVM ANTIQVARVM ' LIB. I. ,, 

;S loftfa ambfgftur propter gloriam duitatis. Verum plures colonias affirmant 
Aegyptij a fuis maioribus ad uaria orbis loca, tum propter amplitudinem rc' 
gum,tum propter hominum multitudinem traducfiaside quibus cum neque 
certis ueftigijs,nc<f fcriptorum teftimonio conflet, indignas exiflimauimus 
■ quae literis mandarent.Sed hatftenus de his quae theologi Aegyptij tradunt» 
lNuncdefitueius,de^ Nilo,accaeteris memoratu dignis dicendum» 

'i>E SITV ^EGYl^TI, ET 

de Nilo prater opinionem dicuntur, 

IV Cap: III 

A Egyptusfermead meridiem fita, tum quiaipia natura munita cff,tum 
regionis amoenitate caeteris uidetur regnis excellere. Ab occidente de^ 
fertum tutatur: &: fylueflris Libyae pars in longum protenia,non folum aqua 
rum inopia, flerilitate^feru difficili aditu, fed admodum periculofo. A' mc' 
ridie tum Nili cataradis cingitur, tum montibus ei contiguis. A' Troglody 
tis,'extremis^ Aethiopiae finibus, fladijs quincj! milibus dC quingentis : ne® 
facilenauibusfluuius eflperuius,necf adiri itinere terreflripotefl,nifi aut a 
regibus„aut magno cjuodam prxparato ad uicflum commeatu. Ab oriente 
uerotumfluuio munita efl, tum deierto latiffimi campi Barathra appellati» 
Eft Syriam inter AegyptuiTK^ palus admodum profunda,quam Seruoniam 

dicunt,latitudineomninoangufla:longitudofupra ducenta fladiaprotendi' 

tur. Loci infcijs pericula infperata afferuntur.in ardum enini cotradam,arc 
nae cumuli circunflant, qui nothis ucntis agitati, in aquam deferuntur, adeo 
arena denla,ueimmixta aqute cotinens uideatur,ne^ facile,terra fit, an aqua, 
difcerni queat. Quo fit, ut plures ignota loci natura, necp uia edodi, uadum 
tenentes, cum omni exercitu abforpti fint. Nam arenam, qu* eminus flare 
ut continens uidetur,ingreffi,Iabuntur longius: netp deinde raptis gurgite, 
regrediendi aut emergendi facultas datur. Limo enim demerfi, nullam fpe- 
® rant falutemtcum eniti, aut uti uiribus nequeant,fed abibrbeantur inprofun 
dum ab arena aqua circunfuia,cum ueluti limus net^p uado, nem nauibus fit 
peruius:qute res Barathri cognomen dedit. Et hatc de tribus, quibus Aegy- 
ptus muhitur partibus^dida. A' quarto latere mari clauditur importuoio, 
&: quod difficilem prxbeat adeuntibus acceffiim. Nam a Paraetonio Lybix 
lopen ufc5p,qux efl in Syriae finu,fladtis fere quincp milibus nullus nauiganti- 
bus,excepto Pharo, tutus eft portus. Loca funt praterea per uniuerfum Ut' 
tus ftagnatia,at(^ ignota nautis.quo accidit,ut maris fe fugere pericula exifti- 
mantes,tanqua in tutu ad littus diredis nauibus, deimprouiib ftagnisinhx- 
reant,omnieuadendiipeiublata,Quidamcum praeuidere continentem ne- 
queant(regio enim omnis plana ac deprefla eft)hi quidem ad ftagna ac palu- 
ftria loca,hiad deferta deferuntur. Aegyptus igitur his locis redditur tuta.For 
ma eius oblonga, nam maritima ora duo milti copleditur ftadia: mediterra- 
nea uerd,ftadia circiter milia fexagintai.Olim numero hominu omnes fere or 
bis gentes fup£rauit,necp nuc quotj alijs nationibus multitudine cedens, Op 
pida infignia,ciuitates^ prifcis tepofibus,ultra decem dC odo milia fuifle iri 
■^^§yP*^0’bbri (acri cotinent.Ptolemgi Lagi tepore amplius tria milia, qugd 
uu^ ad nofiraatate perdurant,annumerata fiint. Vniuerfi populi numerum 
fuifle antiquitus fepties decies cetena miliu:nunc haud pauciores efle ter de- 
cies centenis milibus tradunt.Haec exfitit cauia,cur tradantur priores Aegy- 
pti reges,magnis mirandis^ operibus a (e multitudine hominu conftrudis, 
immortalia glori* (liae monumeta reliquifle.Sed de his pofterius icribetur di- 
ligentius.Nunc Nili naturam,regionum^ quas interfluit, (itu 8 c proprieta- 
tem periequamur. Nilus a meridie ad (eptentrione fertur, ortus ex fontibus 
in extremis Aethiopiaefimb«s:adquaeloca(dcferta enimfunt)propteraeftus 

b intem- 


DIODORI SICVLI 

intemperie nullus aditus fuit.Maximu omnium flumcnjCum per uarias plu- A 
rcsffi feratur regiones,magnos flexus facit,quandocp ad oriente dCA rabiam, 
qu^do® ad occidente SC Libyam fluens. Eius decurfus ab Aethiopiae mon 
cibus ul® ad mare,fl:adia duodecim ferme^milia cum eius flexibus compledi- 
cur. Facit autem iniulas in Aethiopia cum plures alias,tum maxime unam 
inflgnem ^nomine Meroen: ubi duoru &: uiginti ftadioru latitudinem haber. 
Ab inferioribus uerd locis ardior eft, curfu eius in duas partes diuifo, Haru 
unam,qux in Libyam defluit, uaftae profundaccp abibrbent arenf,Quae con- 
tra in Arabiam fertur,in paludes ac ftagna ingentia, quae circum uariac inha- 
bitant gentes, fleditur. Aegyptum ingreflusjtum decem ftadiorum,tum pau- 
ciorum latitudine, no redo curfu uarios flexus agit,nunc orientem, mme oc> 
cidentem uerfus,quando(p in meridiem contrario delatus curfu. Sunt mon- 
tes ab utracp fluuij parte protenfi, conuallibus SC anguftis prxcipitqs mterie» 

distin quae magno impetulapius,rurfus tanqua ui repulfus per campos fun- 
ditur, ad meridiem fpedans,ufqj ad locum EfRcanum nominetSt: naturalem 
deinceps repetit curfom.Tam infignis fluuius,folus omnium abi® fludibus 
quietus eft ^tranquillus, praterquam cum fertur inter cataradas. locus eft la 
titudine ftadiorum decem,accliuis,prxccps in anguftum, claufus inter con- 
uallestubi frequentia laxa fcopulis fimilia aquam magna uertigine mirabili^ 
allifam refledunt, in^ contrarium curfum Ipumis agunt redundantibus.^ 
Quae res ftuporem afpicientibus praebet.Eft enim ita ueloxhoc in loco aqux 
decurfus.ut lagitt^limilis uideatur,cum augetur aquarum incremeto Nilus: 
ideo^ leniore curfu aqua fuperemincnteicopulis,quidam per cataradas na- 
uibusuento contrartj deicendunttaicendendinullaeft facultas, ui fluminis 
omne hominum ingenium fuperante. Catarad» plures funr, ftd maxima in 
Acthiopiaatcp Aegyptifinibusfita.CompIediturfluuiusinfulas plurimas, 
fed praecipuam Meroen, in qua eft urbs fnOgnis infulae nomine,quam Cam- 
byfes condidit,a matre eius denominata.Huius infulae forma ftuti perfimilis, 
magnitudine fuperat exteras Nili infulas.Patet enim longitudine ftadijs tri- g 
bus milibus,latitudine mille. Ciuitates in ea funt plures, fed exteris nobilior 
Meroe,a cuius uno latere Libyam uerfus plurimi arenx cumuli.ab altero ad 
Arabiam polito prxeipitia montis infulam cingunt.Effodiutur in ea aurum 
argentum,xs,ferrum.Hebenum infuper fert, lapidumep multiplex genus.* 

T ot autem Nilus infulas continet, ut ferme fit incredibile. Nam prxtcr cum 
locum quem a forma loci appellant Deltam, ferunt alias quocp in eo infulas 
circiter feptingentasefle: harum quaidam ab Aethiopibus incoli, miliumfe 
in eis feri.Quafdam ferpentibus ac cynocephalis, uarijs® feris fylueftribus m 
feftas,ac propterea acceflfu difficiles.Nilus in Aegypto in plures fciflus partes, 
eam formam quam Deltam dicunt , eflPicit.Profundiorem fluuium reddit ma 
ris ingrefuis,{eptem oftijs in pelagus delatum. Horum primum ad orientem 
uergit, quod Pelufiacum uocant; fecundum Taniticu , deinde Mendeficum 

uocant,Phatniticum,Sebenniticum,Bolbitinum:uftimum Canopicu a non- 
nullis Herculeum nominatum.Sunt & alia oftia manufada minime prxter- 
cunda.In eorum quolibet urbs fita>cftdiuifa flumine, pontibus ab utr^® par 
te exitus & cuftodijs munita. Ab oftio Peluliaco foCfa eft opere fumptuofo ad 
Arabicum finum ac rubrum mare duda.Hanc primum a Nechao Sammaty 
chifilio agi coeptam. Darius Periarum rex perficere a^reflus, imperfedam 
reliquiKadmonitus a quibuldam,fi locus intcriacens efibderetur,fore uti Ae- 
gyptus omnis,curn mari rubro efletdepreflSor, ab aquis mergeretur. Secun- 
dus poftmodu Ptolemxus illam perfecit,opportuniori loco folTam fummaar 
te ettiaes.Hanc cum nauigare cupcret,aperiebat: eam rurfuscum ufus elTen' 
daudens.Hume quod m folTam defluit,a nomine authoris Ptolemxu uoc5rv 
in exitu ciuitas codita eft»Arfinoe.appeIlata,Ea quam Delta diximus, fimilia 

Siciliae 


RERVM ANTIQVARVM LIB« L 

^ Sidlfas form:r 5 ab utrocp latere cotinet ftadia feptmgeta dC quinquaginta^ quae 
uero eftmanpropmqaa^fiadia mille trecetajpiamfula pluribus fouis manu^ 
facfiis diuifa^agros habet fertiliffimos Aegypti: circudata emflumine,atcpirri 
guatu fluuij incremeto magna uim limi effundetis, tum cura incolaru, terram 
omne quadam machina ab Archimede Syracufio adinuenta,qua a figura co^ 
chlea dixere, irrigantiu, multiplici frucffu copiofa eff Nilus etia leniter fluens, 
cum multa iiariam^ terram fecuferat^quiburdam in locis humilibus paulum 
ftagnans, regione fructiferam fertilem^ efficff Radices in ea multifaria na' 
(cuntufjguftu uariae, fructuum & oleru natura, quaemultu tum egenis confe 
runt,tum infirmis ad ualetudine^ Non fblum uero cibos uarios affatim prae^ 
betad iaturitate egentibus,red altjs quoc^ neceflarijs ad uita rebus non parum 
confert adiumeti* Loton praeterea fert plurima, ex quo panem conficiunt ad 
uictusegefl:ate*cibonlinfuper,abundantiusfertquod appellant Aegyptiam 
fabanit Sunt dC arboru plura uaria^ genera, quarum quadam Perfeae dicun' 
tur,cibus dulcedine prcfi:ans,aPeriis ex Aethiopia allatus,quo tempore Cam 
byiesealocafubegif^Sycomorum uerci ali^emora ferunt, aliae frudum ficu' 
bus fimilem: quem cum toto ferme anno pr^beant, non parum adiumend 
uulgo efurientibiis pr^ftant^Mala,quae inixaria dicuntur,circa Nili oftia na' 
fcuntur:qiiaequoniafuauiafuntguf!:u,tragematis praebentur loco» Conficiat 
quoqj ex hordeo poculigenus zythum nomine, haud multo inferius fapore 
uinfiVtuntur etiam pro oleo ad lucernarum urum,Iiquore expreffo ex plan' 
ta quam Cy cam uocanu Plura infiiper fert alia Aegyptus uidfui hominum 
utilia, quae fingulatimperfequi longum effeta , . . 

' Animalia Nilus compluria nutrit forma diffimili ac natura: fed duo praeci' 
pua,quaeadmoduminterfedifferunt,CrocodiIum,6^€quum*horum Croco 
dilus ex minimo in immefum animal euadffNam cum oua eius anferinis fi' 
milia exifl:ant,ex his genitus pullus ad fedecim cubitoru magnitudinem ex' 
creicittLongitudine uitae hominis ferme efl:,Iingua caret:corpus mirabili na' 

B tura munitu^Nam dorfiim eius uniiierfum fquamofum efl:,duritie praecipua* 
ex utrocg oris latere dentes habet perplures,in queis duo maxime eminent* 
Non folum homines comedit,fei&r cetera terreftria animantia flumini ap' 
propinquatia unguibus grauiter difcerpiLMorfii efl:aipero,tetro^, ut quod 
dentibus laccrat,nunquam ianetur. Capiebatur prifeis temporibus hamis rc' 
centi carne appofita:nuc quandoc]^ reti ualido, prout dC quidam piTcestquaii' 
doc^ inftrumento ferreo ex cymba ad caput inieefio* Eorum ingens eft multi 
tudo in flumine dC ftagnis propinq.uis,tum quia fecunditate excedit ( fingu' 
lis enim parit annis)tum quia perraro capitunNam dC a quibufdam accolaru 
ut deus ueneratur, externis eft inutilis Iabor,ob carnes efui malas* At illo' 
rum fecunditati natura falubri remedio obftitit. Animal caniculo perfimile, 
Ichneumon,nam iuxta flume belua parit,oua eius inquirens coterit : quod^ 
dieftu mirabile eft,ne(^ oua comedens,neqp ulla fua utilitate, (ed natura duce, 
ad neceffariam quandam mortalium commoditatem* 

Equiuerojquem uocant, magnitudo haud minor cubitis quinq^, quatuor 
pedibus,angula more bouis fiffa* Dentes ex utrocp latere tres habet: ultra re' 
liquas feras eminentiores aures, caudam,uocem,equis fimilem: reliquum cor 
pus haud diffimile elephanto* Pellis eft ultra quarii cteteris beluis duriffima. 
Aquatilis ac terreftris beftia,die quidem in imis aquis latet: nocftu in terram 
egreffuSjtum frumeta depaftitur, tum fenum, deftruens paffim propinquas 
agrorum mefles^Foecundiflimum prole animal,ut quodfingulis annis partu 
riat* Capitur arte quadam hominum illos telis appetentium*Cum enim a ppa 
rent,circunftantundicphomines,uulnerant^ telorum quae alligant funibus 
iacftu,laxant^ quoad exanguis facftus capiatur* Carnibus eft dunlfimis, SC ad 
digerendum difficillimis* Interiora fingula inutilia ad uefcendum* 

b z Prteter 


I 




DIODORI SICVLI 

Pr^tcr has beluas uarium ac niultiplexpifciugenus Nilus afiatim praebcf, A 
ufui n5 fblum eius regiotjis incolis,fed externis quocpjad quos ialiti deferun- 
tur, Vtilitate comodis^ caeteros orbis fluuios excellit.Incrementu eius a fol- 
ftitio incipiens acftiuOjufq; ad arquinocfiium, feroper^ nouum limuin fecum 
uehens, rigat tum cultas regiones^tum incultas, quanto tempore uelint agri- 
colx. Aqua enim leniter fluente,fac!le eam paruis aggeribus arcet,inducutm 
pro cSmodo terrar.Tantam uerd fertilitatcminfertj&ragricokndi facilitat^, 
ut cumfeuerint,autoues introducant in campos ad conculcanda iac3a icmi- 
na,aut aratro leui terra fubducanunecp nffi quatuor autquini^ exacflis men- 
fibus admeflem redeutes,breui tempore uberrimos fructus abf^ ulla impen 
fa aut damno reportet. Alibi agricultura magno labore exerccf,ac iumptuifo» 

Ii Aegypttj minima impela,labore tenui fruges fertiles auferut, Vineg quot» 
coderigatat modo,uino abundant.Terra inculta pecori ad paftu relicfia,aded- 
exuberat herbis, ut oues bis in anno pariant, bisq} pratbeant lana. Incremen- 
*um Nili afpicientibuSjUidetur admirabile, incredibile audientibus. Solus e- 
nim inter reliqua flumina adeo teftatecrefcitjCum decrefeant catera,ut totam- 
inundet Aegyptu.Hyeme minuitur, cum reliqua augeantur. Eft Aegyptus 
plana,&: campeftristcumi^ urbes,uici, agricolaru mapalia aggeribus muni- 
*a,aqu* inundatione deuitent, tanqua Cyclades ^paret afpi£ientibu 3 .,Ter-- 

reftresbeluaeomncsquaein campis remanentjfuffocanturaquatquteeuadut,. 

ad altiora confugiunt loca. Pecora inundationis temporeinftabulis reduiC 
nutriuntur a colonis,ad id antea prfparato paftu.uulgus remiflis operibus i Ui 
Picis oriofum epulis indulget,ac uoIuptati.Qyoniam aut plurima cura, mole- 

fiia9urgebataccoIasNilimundatio,excogita£aeftinMemphi quadam in- 
crementi menfurandi a regibus obferuatio.Itaqs quibus id neeotii demanda- 
tum erat,per epiftolas urbibus uicis^ fignifica?am,quo t cublis quofuc digt 
tisfluuiusauduselTet,S<: fimul quo tempore coepilfetdeaefcere: quomodo 

uacuusreddebaturcafoIicitudinepopulus,incrementimagnitudinc dccre- 
mentoi^,notis,ub£rtatem9futurameu£ftigioabinundationis modo nora- „ 

tis prioribustemporibus,norcebaat. Occulta inundationishuiufmodi cau& 
multos dubitare, tum pbilofophos,tum hiftoricos, ac uaria fentire compulit 
Dequarepaucis differemustutnecpmodum excedat hiftoria, nem ab omni- 
bus adeo quxlm agitata^ res relinquatur mtada* 

De N!liincremeto,d€ eius fontibus,de oftiis quibus dcfccndit in mare dccg 
rebus alqs quibus maximus omniu qutein orbe funt,a cteteris differat quidf 
fcnp^coru mhilaufl iunt tradere hcet quandotp etiam de paruis torremibu» 
TOnfcripfiffent. Ahi ca ufas reddere conati, procul a uero fenferunt. Nam qui 
«dianici Cadmicp Hecataei artate fuerunt,omnesra prifciilli feriptores ad 
tabulas deciinarunr.Herodotus,quimultarum confcripfithiftoriam rerum 
camam reddere uoles,fibt ipfi repugnat.Xenophon, Thucydides, quoruar 
h ftoriaj uerttas comprobatur, Aegypti loca minime attigerunt. Eos aute qui 
circa ..phorum ac TheoiJompum extitere,pra: catteris hic fcrutatos,defcruie 
«errras. Aberrarunt uero omnes,non negligentia,fed regionS fitus ignoran- 
la. Nam prifeis ufep ad Ptolemaeum Philadelphum temporibus nulli Grteco 
rum.nedum Aethiopia,red ne Aegypti quidem montes ( ita difficiles aditus 

periculofrc]^ admodum ad Aethiopiam erant)tranfccnderunt,Ptolemeusprt 
mus omnium cum Graecorum exercitu Aethiopiam ingreffus,diligemcr de 
fci^ frrutatus eft.Itam locorum infcitia,errandi materiam pri- 

DUS ferrnm ' n"* ‘ ^ quibus fluit.nullus ad hoc tem 

facerdotes, ab O- 
habere prtndpium ferunttnil afferentes ccr. 

««/edccrtamcertioribusumoluentes.Ration£suero redduntad id,fed quse 

plurima 


REI\.VM ANTI a.V A R V M L I B. I. ty 

plurima mdigeantfide^T roglody taj^quf propter ^ftu loca incolunt emmen- 
tiora( V olgios uulgus appeIiat)amntloca aquofa effere quibus conijciutpro-' 
pter plurimos eius regionis fontes in unu confluentes Nilum effici, Meroett 
uero infulam habitantibus, quoru opinio, cumfinteis locis propinquiores, 
ueriOmilior deberet uideri,ade6 Nili ortus eft incertus,ut ipfum Aftapon, id 
eft ortam ex tenebris aquam uocet^Ita Nilum a locorum infcientia Cognomi- 
narunt^Nobis autem propius uero efle uidetur,quod procul ab omni figmen 
to eft alienuni4Haud uero ignoramus, Herodotu,qui Libyam qu^ ad orien^ 
tem,quac'uead occidente uergit,interfluereNilumfcribit, arbitrari eos quos 
Nafamones dicunt, diligentius Nili ortum eife ferutatostideo^ tradere, ex 
ftagno quodam orin^per^ Aethiopia ferri, Verunecp in hoc Libyis, quam- 
uis uerum fequi uideantur, necj icriptori incerta afferenti fides eft adhiben- 
da.Sed quoniam iam iatis de fontibus curfu^Nili icripfimus, deinceps cau^ 
fas incrementi difcutiemust 

D E : iN^ND^rrONlS 

(^ucede illa tum hiHoriciy tum philojo^hi 
fcntiuntpcorum^s contradiSionCi. 

Cap. IIIL 

T Hales,qui fapiens inter feptem eft annumeratus,tradit,ipirantibus Ete- 
ftjs Nili curfum a mari reprimi:eb^ aquis excrefeentibus, Aegypti> quae 
plana eft 8C humilis regio,inundatione fequi, Qua? ratio quamuis nonihil ui- 
deatur afferre, tamen facile argui ut falia poteft^Nam fi id ueru eflet,fluutj om 
nes flantibus Etefijs fimili augerentur incremeto : quod quia minime accidit 
in reliquis orbis partibus, alia caufa uerior querenda eft, Anaxagoras phy fi- 
cus incrementi cauiam dixit efle niuem in Aethiopia liquefacftam. Quod 8C 
eius diftipulus Euripides uidetur fentire,fcribens Nilu excrefeere cum Aegy 
B ptiliquefcat niues^Qua? ratio faciilimepoteft refelli, cum palam fit omnibus, 
propterxaloris inteperie,aut in Aethiopia niue no effe,aut in eis locis profer 
tim circa Nili decuffum,gelu aut omnino hyeme uigere,Quod fi quis in Ae- 
thiopiaeffeniuiu copiam contendat, tamen conuincitur fallam eam caufam 
uideri,Nam flumen omne niuibus excrefcens,auram frigidam, aerem ^ craP 
fum reddit. At folus omniu Nilus necp nebulas necj auram frigidam gignit, 
Herodotus Nilu ait ipia natura efle talefn,qualis fit increm enti temp ore ; hye 
me uero ibiem ad Libya delatu, attrahere ad fe humore, ob eam^ rem praeter 
natura eo tepore flumen decreftere: a?ftate uero abfcedente uerfus ar (f?u fole, 
cum Graecia?, tum fimiliu locor u fluuios arefcere,minui^,Non effe igit quod 
de Nilo fertur,admirandu,fi aeftiuo crefeit tepore,diminuitur hyeme, V eru fi 
hoc Nilo accidatjUt folis aeftu hyeme humiditas attrahatur, SC in reliquis quo- 
que Libyae fluutjs id cotingereneceffeeffet,ut hyeme arefado humore dimi- 
nuantur. Quod cum procul a uero fit, certe icriptoris error palam deprehen- 
ditur,Etenim Grf ci^,no quia fol longius abfit,augentur hyeme flumina: ftd 
propter pluuias frequetes, Democritus Abderites no meridionali niue aqua 
rum augmentii fieri dicit,ficut Euripides Anaxagoras^ feniere,ied ieptetrio 
nali,Niuiu enim coaceruatam magnitudine in Boreae regionib us ait brumae 
congelata tempore,xftate liquefcere:ideo^ eleuatis fiirfum uaporibus, mul- 
tas denfas^ nebulas circa mStana tolli cacumina:quae ab Etefrjs ad altiffimos, 
quales in Aethiopia iunt,montes delatae, deinde in pluuiauerfk, magnos efft 
ciantimbres,quibus Etefiaru tempor^Nilus augeat. Haec opinio facile rcijci 
poteft,fi,quo tempore flant Etefiae,perpendas,Incipitenim creftere Nilus lol 
ftitio aeftiuo, nondu flantibus Etefijs, Ceffataute.aequinodio autumnali, iam 
olim his nentis quiefcentibus,Quando igitur ratio opinione iuperat, laudan 
' . ^ b j dum 


/ 


DIODORI SICVLI . 

‘ dum cli ingcnfum fcribcritis/ed haudqua^ adhibenda fides^Praetcrco, quod A 
palam eft,no magis ab ArcSo flare Etefias,^ ab Hefpero*Non enim Boreas^ 
aiit ieptentrionales uenti,(ed qui ab aeftiuo occidente flant , Etefiae uocantun 
Dicere aut hoc maxime circa Aethiopisc montes contingere, non folu impro 
bandum eftjfed etiam non credendu.Ephorus reccntiore caufam perfuaderc 
conatur^plurimu tamen a ueritate remotam^ Ait enim , Aegypti terram om- 
nem Nili inundatione exaggeratam,raram aridam^ natura efle,in qua terrae 
hiatus maximis diuerfis^ in locis exiftant^Ideo^ hyeme humiditate omnem 
attrahet e,atcp in fe continerc,quam aeftate ueluti fudorem quendam, quo flu 
men auget,emittat*Sed hic autor non folum uidetur Aegypti loca naturam^ 
neicifle,fed ne eos audilTe quidem qui fcirenu Nam fi ex ipia Aegypto Nilus 
incrementum fuiciperet, nequa^ in fuperioribus mundaret per faxa dC dura 
loca fluens : fed amplius fex milibus ftadtfs ex Aethiopia delatus , eodem eft, 
quo ante^ Aegyptum ingrediatur,incremento*Preterea fi Nili curliis humi 
lior eflet raritate terrae a flumine iuperinduefiae , impolTibile uider etur , hiatus 
qui in fuperficie forent, tantam aquarum uim abforbere pottiiffe* Item fi Nili 
decurfus humilior terra fuperinduda foret, fuperiores terrae hiatus efle cotin 
geret: a quibus impoflibile foret tantum aquae manare* Si uerd fuperiore te- 
net fluuius locum,haud efi poffibiIe,ex locis depreflioribus cocauis^ fiirium 
ferri aquarum cur fum* Quis unqua crederet fieri pofle, ut humores qui ex 
ritateterraeaffluerentjtantum incrementum flumini adderet, ut uniueria fer- 
me Aegyptus inundaretur c' Praetcrco,hanc rationem, in raritate terrae exag> 
geratae tantum aquae contineri,mendacem deprehendi palam pofl^ Maean- 
der quippe fluuius plurimum terrae attulit Afiacregionibus,per quas fluit : in 
quo nil fimile Nili incremento confpidtur* Simili modo 8C in Acarnania A- 
chelouSjCephifus in Boeotia a Phoceis defeendens , non parum eis oris terrae 
fuperaddidere, quae coli poffet*Ex quibus manifefte deprehenditur icribentis 
error Jtac^ nullus ab eo ueritatem requirat, uides eum in paucis uera ienfiffe* 
Quidam in Memphi philofophantes, rationem huius incrementi reddere co e 
nati funt, magis quae non reprehendi,^ quae probari poflet* Nam orbem in 
parteis tres diuidentes,unam efle aiunt quam nos incolamus , alteram huic c 
contrario fitam, tertiam in Thebis inhabitabilem, folis calore aduftam^Sier- 
go Nilus hyeme crefeer et, certe a noftra zona ortum haberet, cum eo tempo- 
re apud nos pluat maxime* Verum cum aeftate augeatur, uidetur fimile uerfy 
in zona nobis oppofitahyemem efle, eocp ingentem aquarum uim eo tempo 
re maname,incremento caufam praebere* Hac re nulli ad fontes Nili accefiiis 
patere tradunt,quonia in oppofita zona ortus,per terra inhabitabilem fluar, 
cuius rei teftis fit aquar u Nili praecipua dulcedo : cum per loca fole adufta de- 
currat : quod caufam praebet ut dulcedine caetera ex iip er et flumina, tan^ ca- 
loris natura eum iapore flumini praeftante*Sed huius fentetiae depulfio in pr5 
ptu eft*Impoffibile enim uidetur, ex oppofito nobis orbe flumen, fi quide ter 
ra rotunda exifl:et,ad nos (urium ferri*Si quis uero conetur fuis argumetis ue- 
ritatem euertere,naturaipfa rerum repugnat* Verum illi,qu6 reda fenfilTe ui 
derentur,loca de(ertainculta^interpofuere,ne eorum (ententiamanifefto ar 
gumento impugnaretur*Sed aequum cft, qui aliquid pro comperto affirmat, 
aut certum fuac fententiac afferre tcftem,aut eam ex conceflis principijs proba 
rc*Nam quo modo inter omnes fluuios Nilus ex illo orbe ad nos folus fertur, 
ita reliqua quoc^ flumina,qucmadmodum in hoc orbe contingit, ab eo fluere 
merito deberent *Dulcedinis uerd fluutj cauiaquam afl[erunt,ratione penitus 
caret* Si enim caloris aeftu decodus fluuius dulcedinem (brtiretur,nequa^gt 
gneret animantia, necp uarias pifciu aut ferarum (pecies contineret* Aqua e- 
nim omnis a natura ignis alienata ncqua$ generat* Cum aut Nili natura om 
ninp huic contraria exiftat , exiftimandum eft eas incrementi caufas nequa^ 

ueras 


RERVM ANTIQ.VARVM IIB. II. 

A ucras eflejnopfdes Ghius tradit^ gftatc aquas infra terram cffe frigidaSjCaltdas 
inhyemc.Hoc inputeis profundis pjanum oftendi,quoruaquamaximis ca- 
loribus admodum frigida fit, ingenti frigore calida; dc Nilo igitur merito acci 
dcre,ut byeme paruus compreflus^ propter terrg caliditate confumptajCum 
Aegyptus plena humiditate exift imat ; aeftate , cum Aegyptus pluuia careat, 
terra minime aquam abforbente, nullo impedimeto augeatur, Huicquomre 
fpondedum eft,plures Libya fluuios oftijs dC curfu Nilo Omilcs , diffimiji eP 
fe augmento, cum hyeme impleantur, qui aeftate fint exiliores, Ei^quo argui 
tur, n5 rede fenfifle autore, A gathargines Gnidius propius ueritate accellit» 
Ait enim , fingulis annis per Aethiopiae montes cdtinuos ab aftiuali folftitio 
uftp ad ac^inocftium autumnale imbres fieriv haud mira igitur , Nilum hye- 
me coprelTum fecundum natura tjs aquis fluere,quas fontes fubminiftrecgfta 
te uero propter imbres incr ementu capere. Licet aut hucufe certam huius in 
crementi ratione reddiderit,non tamen noftra opinio continenda eft.MuI 
ta enim prater natura fieri uidentur, quoru caufas difficile eft ad unguem no- 
icere. Nonnulla huicreifuntargumento, quain aliquibus Afialocisint* 
Montes etenim Scythif Gaucafo contiguos annis fingulis,tam exatfta hyeme 
immenfe niues continuis pluribus' ue diebus opplent. In oris India qua ad 
feptentrione uerguntjCertis temporibusplurima grandines incredibili mag- 
nitudine deicendunt. Apud Hydalpem ftuuiu aftatis initio continui imbres 
fluunt. In Aethiopia uero poft dies aliquot idem cotingiuNon ergo procul 
a uero effe dixerim, ex Aethiopia montibus,qu^ Aegypto adiacet, cotinuos 
imbres incrementu fluuio prabere,prafertim cum etiam barbari ea incolen- 
tes loca huicrei teftimoniuferant.&i aut qua de Nilo feruntur, contrariam ha 
bent ijs quaapud nos efle dicuntur,natura, non tamen propterea fides rebus 
detrahenda eft,Etenim Nothum apud nos pluuia afferre uidemus, apud Ae- 
thiopes ferenitatem.Et uentos quocp Borea in Europa elTe uehementes, in i! 
lis uero regionibus remiftbs,Et de Nili tnundatione,ne modum excedamus, 
B hatfienus, ^Quoniam autem hunc librum in duos, ne modum tranigredere- 
mur,partiti fumus, abibluto priori, iecundus nobis ordiendus eft. In quo de 
antiquis Aegypti regibus, deij tjs qua prifei^ teporibus acftafut, diflTeremus. 

DIODORISICVLI 

LIBER SECVNDVS, 

G EST ^ REGY M GYPTI 

ai K^maflm re^ml Gap,. /, 

Vm primus liber propter ipfius magnitudinem in duos 

iit libros diuifiiSspnor totius operis prooemiuni continet^ 
niundi creationc^de^ prima omnium origine, 
ac de dt]s , ^uas ue Tui nominis in Aegypto condidiflfe ur-^ 
Aegypti] tradunt^primumihiiiper hominum orturri, 
^ eorum priore uitam , prarterea honores immortalium, 

. I ^^^*^P^oruniaediflcationemr Tum deicribitur Aegypti 

ituSj de Nilo prxter opinionem feruntur,eiusfe inundatione^quidue 

de ea tum hiftorici tum philofophi fentiant,&: in ea re feriptoru diiTenfio^Hic 
^t lib er continuato fuperioribus icribendi genere, priicoru Aegypti regu ad 
ma im u% i egem gefta cotinens,a prim^ua Aegyptioru uita initiu fumet, 
n cis uiai^egypttjs herbas,ac paluflre^ caules,radicesffi, quas guftu ex 

perticoprobauent,fui{retradut,cam® quam agriOm dicunt,herb5tum preci 
pua dulceduie,tuni hominibus ac iumetis utilis in primis ufus. Eius utilitatis 
memores ad hoc ulcp tempus uiri,hac manibus decerpta deos orat, exiftiman 
tes homme hmofum ac paluftre animal ciTe, fumpta coiedura tum ab eius hu 
mih naturahep ortu,tu quia magis humidis $ Occis egeat cibis, Pifces deinde 

b 4 fecun- 



DIODORISICVLI 

AesvPtnsfuifletraduntlNiloeoracopia^prasfertimcumde' A 

Scfcei ifalacumfJdit!ferentc.Pecorum quocp carnibus uefcentes quidam, 
eorum pellibus pro uefte utebamur. Domos ex arundinibus conficiebat^t. 
cuius rd ueitigia penes Aegypti pallores perraanfere;cum hucufcp nulladia 
Sfi excalamis fada habitacula probent. Hac uita plurimo tempore exada, 
nollmodu aliis fruclibuSjin queis panis erat ex loto fa(fius,uelci caperut. Ho 
fL inuentioncquidam ad Ifidengquida ad antiquiore nomine Menam re- 
ferunt Aetyptirege. At uerd faccrdotes,dircipItnaru, artuimc^ repertorem 
Mercuriu fuiffe iraduntieoru uerd quae ad uitam fpe(flat,t eges. Quapropter 
antiquitus non ad principantiu progenie ferebantur regna/ed ad eos qui plu 
rimum dehominSuita meriti uiderenturifiueobcomunem utilitatem crean 
tefibi reges populo: fiue quod ita in libris facris contineretur. Eoru nonnulli 
fabulantur, deos primu &: Heroas in Aegypto paulo minus dece odomi- 
liaregnafie annos,deorum^, poliremuOrum Ifidis regno pot!tum;homines 
uero paulo minus annoru quinadena milia, u% ad centeflmam atqj odogefi 
mam01ympiade:quotcmporeinAegyptutran(cendimus,regnante Ptole- 
ihxo,quinouuseftDionyfiusappellatus, Aegyptimaioreparte tenuerere- 
ges Indigetes,pauca Aetbiopes,Periae<^,ac Macedones. Aethiopes quatubr 
no cotinuis fed diuerfis teporibus regnarut,annis fermefex dC triginta: Perfe 
duce Cambyfe rege,qui Aegyptu armis iubegit,annis centu trigintaquincp: 
quoru infolentia,crudelitatem^,atqj in deospatrios impietatem damnantes 
Aegypti], ab cis poftmodu defciuere.Pollremi Macedones,&: qui ab cis ma- 
narunt, annis ducentis feptuaginta fex Aegyptijs imperarut. Prxter hos tem 
poribusreliquis Aegypti] omnes regnu tenuere, uiri quidem quadringenti 
ieptuaginta,mulieres quincp.Qus Omnia lacrorS libroru monumentis lacer 
dotes a prifds illis temporibus feripta polleris reliquerut,cuiuslibet regis ma- 
gnitudincm,natuia,mores,xtatem,gella,lcriptis mandantes.Nos autc, cura! 
de quocnlingillatim tradere longum nimis liiperfluum^ eflet, ijs quat digna 
memoria uidebunturcotentijhilloriacontexemus.Primumpolldeos in Ae- b 
gypto regnalle ferut Menan:quipopulos colere deos,lacra^ his facere,men- 
fas infuper & ledos llernere docuit, deliciisafluefaciens, 8 i] cultiori uitg.Quai 
exremulto pdll tempore GnefadiiVecchoridis lapientis patrem dicunt in 
Arabiam cum exercitu profedum, comeatu inlocis defertis atq; alperis deli- 
ciente,coadu ellc cibii uilem ab idiotis,qui forte occurrebatfiimcre. Qiio Itc- 
tatum,cum prster rriodu fuauis uilus ellct, delpexilTe aiut, at(^ abominatum 
etfe, qui primusregumfumptuoliori cibo clTetufus. Adedautem fibi tum ci 
bps, tum potus, tum ledus humilis cordi fuit, ut hoc in libris ia eris inferibi 
impetrarit,ac Thebis in templo louis poni.Eam caufam ferunt cur nulla Me- 
na gloriaaut honor ad polleros manarit.Huius regis deinceps progenies re- 
gnum tenuit,quinquagintaduo reges, annis mille &:quadraginta:a quibus nil 
memoria dignu prodijt.Bunris deinde,odocp ab eo polleri regnaium:qiio- 
rum ultimus,Buliris quo(^ nominc,ciuitate condidit magna, Solis urbem ab 
Aegyptljs,a Grxeis uerd fhebas appellatam: cuius mccnia centum quadra- 
ginta lint lladia ambitu coplexa.Eam magnis adificiis,ac fpcciolis deoru tem 

piis, alijsq ornamentis pulcherrimis exornauit.Simili modo dC priuatorum 

domus uf^ ad quartam aut quintam contignatione conllruxit.Ciuitatem in- 
fuper ommm,non Aegypti folum,fed aliarum orbis omnium reddidit Idcli- 
^limam.Hums urbis propter eius potentiam exceikntiamq; ubiep diffufam 
poeta meminit, inquiens Aegypti Thebas ornatas adilicris, in qua centum 
m po''t*,m(q carira qualibet cullodes ducetos excellere equis SC curribus. 
J^i am a erunt nq centum portas fuille ciuitatis,led plurcs, eas egregias 

p o*'q*qportas,a quibus centum fit tanquam plurimarum portaru dida, 

i-x ea uigimi miha curruiim ad bellum prodire folita, receptacula quoque 

cquo^ 


RERVM ANTia.VARVM L I B* IL it 

A cquofuccntumjquorunngula fupra ducentos equos capcrent,iuxtaflumcn 
inter Memphim ac Thebas Ltbya uerflis fuiffe aiunt, eorum^ etiamnu ueftt 
gia monftrarbNonfolu ucro hunc rege, (ed &C qui poft eum regnarunt, mul^. 
ta accepimus ad huius ciuitatis amplitudine ornamenta cotuliuedonis : prac" 
terea decoraffe pluribus, argenteis, aureis, eburneis, ftatuis infiiper Coloffb" 
rum infi:ar,atcpobehfcis,ex unico lapide factis ♦ ut plane conftet,nuIIam ilib 
(ble urbe ita fuifle exornata.Ex quatuor enim templis pulchritudine, magni- 
tudinecp admirabili conftru(ftis,unum erat antiquiffimu : cuius circuitus fta^ 
dijs XIII pareaCjaltitudo cubitis quincp dC quadragin^a^muri latitudo fitpe^ 
dum quatuor &ruig4ntuReipondere huius templi magnificendaeaiunt orna 
mentorucultum,quamuismagnaimpenfarita(:mirando opere conftrucfiu^ 
Ea llrudura uf(^ ad pofteriorapermanflt tempora* Auru uerd & argentum, 
ebur,& lapidu lumptus atep ornatus, a Perfis ablata, quo terhpore Cambyies 
Aegyptioru templa combuffiuTranftuIifle quocp in AOam ab Aegypto k' 
rLTnt,nonfolum ornameta rerum plurima, fed dC artifices,quoruopera regiae 
inflgnes tum in Periepoii,tum in SuOs, tum in Medis fint conRrudx* Tan^ 
tam pecLiniaru copiam in Aegypto fuifle tradunt, ut ex incendijs,qu^ omnia 
abfumplere,inter caetera paru quid auri,quod tamen ultra trecenta talenta fit 
penfum,clfluxerit,argenti uero duo milia 5>C trecenta* Sepulchra quoc^ regu 
prifeoru mirabili opere,&que minime aequari a poderis poflTentjfuiflTe aiunt; 
ReferutiacerdoteSjfeptem dC quadraginta iepulchrarcgia>quoruu% ad Pto 
lemafum Lagum dece & feptem tantu fupererantjin eorum libris Icripta cen 
tineri: dC eoru etiam plurima, quo tempore ad ea loca accedimus , abfumpta 
erant, Olympiade centefimaate^ odogefima*Non (blum uerd ab Aegyptijs 
facerdotibus harc traduntur, icd Gr^ci quocp piures, dC in his Hecataeus, qui 
Pfolema?! Lagi tepere Thebas profedi hidorias Aegyptias feripiere, nobP 
icum ientiunt*de prioribus enim regu fepulchris,m quibus tradit louis pellP 
ces fiiiflTe coditas,recenfens fingula,regis monumcniu qui Simandius didus 
B ed,fuifl[e tradit dadioru dece* Cuius in aditu porta erat uario lapide condru^ 
da*Et huius longitudine duorum iugeru>altitudinem quinqp dC quadraginta 
cubitoru fuiffe ait* Pod hanc ingredientibus aderat lapideu peridylum qua- 
dratu, cuius fi ngula latera iugera quatuor coplederent* In eo pro columnis 
animaliaerant lita ex unico lapide, decem 8C lex cubitorum, ad antiquam for 
mam fabricata^Textura omnis fuperiortedi confeda ex lapidibus duorum 
padlium lat!tudme,uartjs^ dellis caeruleis ornata*Exhoc deinceps alter erat 
aditus,6t in eo porta priori fimilis, fed Iculptura uberiori* In ingrelTu datuae 
tres pofit^ erant ingentes unici lapidis,Memnonis opus.Harum una ledens, 
cuius pedis menfura feptem excedebat cubitos, ceteras Aegypti datuas ma^ 
gmtudineluperabar*Du^ praeterea ufe^ ad genu,alt€ra a dextris, altera a fini 
ftris, filiae &f matri minores pofitae* Hoc opus non folum magnitudine con- 
Ipicuum, fed arte niirabili,& lapidum natura excellens fuir,cum in tanta mo 
le neque fiflTura quaepiam,neque macula ineffet* Scriptum erat in eo: 

REX REGVM SIMANDIVS SVM. SI QVIS, COALIS FVERIM, ET VBI 
lACEAM, NOSSE VELIT, MEORVM ALIQVID OPERVM EXVPERET. 
Eflequoc^ 6^ aliud fignum matris ferunt unico lapide, cubitoru uiginu, ha- 
bens lupra caput reginas trcs,qug odenderent, fiIia,uxore^ ie dC regis matre 
fuifl[e*Pod hanc portam dC aliud erat peridylum nobilius fuperiorc, Iculptu- 
ris uarqs, in queis bellum erat contra Badrianos, quibus regis filq impera- 
bant, defcifcentes ab eo,gedum aduerius hos quadringentis milibus pedi- 
tum,€quitum uiginti,m quatuor partes diuifo exercitu, cum profedus eflTet*. 
Prima muri pars obfidionem urbis iculptam continebat,ab ea parte qua flu- 
uius muros alIuit*Rege deinde cu parte hodiu cogr€ffo,leo una cum eo inita 
pugna hoftes in fuga uerterat»Scriptores quidam uera hidoria fuifie,Ieonis^ 

opera 


DIODORISICVLI ni- 

enutriti' resem m pugna uti folitum ad uicflonam ferunt* Alt) o 

f ^f^mdine corporis prxcipua,konis fimilftudinc^corporis anitnsqj uires ip- 
fortitiidi p K (Quintus erat caotiuis ablcfi puden- 


SSwmqjdeuidis hoftibus continebat Jn medio perrftyl. latere ftatuas lace 

rnVdL ?ngentes ex unico lapidc,cubitonim reptem &: mgmtuad quas tres 

Speriftyidadituspatebant.Hasprope^domuseratcoIunmisfurpenra, CUIUS 

Ss quodlibet duo iugera compledebatur. In ea ftatute Ijgnete pofitte haud 
Sruo numero, reprsfentantes tum cos qui de re dubia d.rceptarent, tum re- , 
Fnicientes eos qui in iudidisfententias ferrent. Hi ab una murt parte fculptt 

tfiointa numero crantA in medio iudicandi princeps: cuius a collo rufpenfa 
irerita's Dcnderet,’&: oculis eflfet rubclaufis, librorum cumulo circunfiate.Hie 
imaaines prte fe ferebant,iudices integros clTe deberetprxtorem folammfpi' 

cere ueritate.Dehinc deambulatorio erat domibus plenujin^ eis diuerfa epu 

larum genera fuauiaguftu praeparata. Sculptus deinde eminens exteris rex 
uariis coloribus,aurura at® argentu qux ex aureis argeteiscp metallis annua 
tim ceperat,Deo offeres.Infcriptaquocj fumma erat omnis in argeturedadta, 
MINAE TER DECIES CENTENA, ET DVCENTA MILIA MILIVM. 
Sequebat dehinc facra bibliotheca,in qua inferiptu erat: animi m e d i C a= 
ment V AI. Erat deinceps Aegypti deoru omniu imagines.i egisquoqi dona 
ferentis, qux cuien copeterent deo: offendentis infuper SC Ofiridem de poifc- 
riores reges,tum in deos cultu, tum inter homines iuflitia, plui imuuitx mor 
talium prafuilTe.Pone bibliotheca domus fitaerategregia,inqua uiginti ef ’ 
fent louis SC lunonis ledifternia, regis infuper ftatua, ubi & regis corpus fc- 
pultu uidebatur.Hanc circunftabantplurimahabitacifla,in quibus pida cer- 
nebaturanimatia Aegyptia fingula facris apta,omnia fcpuichru uerfusaicen 
detia. Circumibat monumento aureus circulus cubitis trecetis fexagintaquin 
que,unius cubiti fpiffitudinelin quo deferipti erant per fingulos cubitos dies s 
annijdi aftrorum ortus atep occalus,quid'ue ea fecundum Aegyptios aflrolo- 
gos obfcruatafignificarent.Eum circulum ferunt,quo tempore Camby fes et 
Perfx Aegyptijs imperarunt, ablatum. Hoc Simandi) monumentu non fo- 
Ium exteris omnibus ilrmptuofiuSjfed 8C artificio excellentius fuit. 

Thebxiquidem fe antiquiffimos omniumprofitenturrprimum^philofb 
phiam acaftronomiaabipOs repertas, fe^ a regionis fltu adiutos.ad cogno- 
icendos orientiu ac occidentiu afiroru motus. Infuper B^menies ab eis &aii' 
nos efTe inftitutos.Dies non iecundum lunam,fed fecundum fblem metiunf, 
triginta dieru menlem conficientes. Quinep autem dies & quartu duodecim 
menfibus adiungentes,anni curfum perficiunt.Intercalares menfes no inter- 
ponunt, necp dies fubducuntjficut dC Grxeorum quidam. Solis 8C Iunx defc 
<3 us diligenter ferutati funt:ex quibus multa futura prxdiccrc coeperunt. Ab 
huius regis progenie profecffus pofteaOgdous,qui Vchorcus cognomina- 
tus eft, Memphim condidit ambitu ftadioru centO 8C quinquaginta, urbe om 
nium Aegypti prxclari(rimam,opportuniori totius cius orx loco, ubi Nilus 
in pluresfcillus partes efficit forma Deltx. Quo fituttanqua inNili clauffio 
pofita aditu prxbeat,prohibeatcpadfuperioraloca nauigantibus. Vrbs mu- 
nita eft,ac optime fita.nam fluente iuxta eam Nilo, ad cohibenda aquaru in. 
undatione uerfus Nothum aggeres ingentes oppofuit, &: incremento fluui) 
prxfidium,&: aduerfushoftesquiaterrairent,munimentu,A' partibus exte 
ris undicp eflTofTus eft lacus ingens acprofundus:qui fuperabundantia flurni- 
nwin eum delata,ac locis urbiuicinis, excepto aggere, aqua repletis, urbem 

etticit munitiffimam.Takm igitur eius urbis conditor loci opportunitate cie 

gitjUt pofteri reges ferme omnes relieftis Thebis dC regia SC habitationes in ea 

xdifi- 


RERVM ANTICX.VARVM LIR rr, ^ 2} 

* ^dificarintQiiapropter deinceps diminuta Thebarum magnificentia, aucfta 
MemphiSjufcp ad Alexandri Macedonis tepus Js urbe fui nominis iuxn ma 
rc c6didit,in augmentu cuius poftea reges Aegypti omnes incubuerut.Hanc 
duitatem quidam deoru donis, plurimis^ decoris rebus adeo exornarunt, uc 
prima apudquo(dam,aut iecundain orbehabeatur^Seddehaciepar^im po-^ 
ficrius dicetur^ Miemphis conditor poft ftrudu aggere, ftagnumcp enoifiim, 
regiam scdificauit haud inferiore reliquis,qu^ alibi conftrudac funt, (uperio-^ 
rum iierd regum magnificentia at^ ornatu imparem^ Aegyptijiane omni^ 
noparuifaciendumpr^fentis uitae tempus eflTeputannfuturx uerd gloriam, 
qux uirtute comparatur, maximi aeftimandam^Domos noftras diueribria ap 
pellant,tanqua breui tempore a nobis inhabitandas^Defundorum fepulchra 
fempiternas domos, quoniam apud inferos infinitum fit tempus,uocat. Ideo 
domus xdificandx curam contemnunto Circa fepulchrorum mapnificetiaml 
fummumftudiumoperamcpimpendunto Memphim quidam a conditoris 
filia denominatam uolunt^Eius amore fabulantur nonnulli captu Nilum flii 
uium,taurife fub forma compreffiffe mulieremtex^ ea genitu,quem propter 
uirtutem incolae Aegyptn dixere: a quo & regio fit omnis denominata^ Hic 
cum regnum cepiffet, perhumanus ac iuftus fuit^in^ fingulis excellens. Qua 
cx re comprobata ab omnibus eius erga fingulos beneuokntia,hunc hono^ 
rem nominis fortitusefio .. 

Hoc defundo rege, duodecima poft euii! pfoks Aegypti regnu poffedif, 
nomine Miris : aedmcauit^ inMemphiboreale propylacurn, opus reliquis 
cxcellentius.Supra ciuitate decem ftadtjs lacum effodit, miranda u tilitate,ma 
gnitudine operis incredibili:cum pateatambitu ftadijs tribus milibus fexcen- 
iis,profundum eius quibufdam in locis fit ulnis quinquaginta:ut qui rei ma> 

gnitudinem aduertat,eius in omnes Aegyptios beneficentia,regis 9 prudeii 

tiam nullus pro meritis fatis laudare poffit.Nam cum Nili incerta fint incre- 
menta, &r pro eoru modo ff udus terra pracbeat,Iacu hunc effodit aquae inun- 
g dantis receptaculu:ne cum fupra modu excrefceret,ftagnantibus praeter ibli*^ 
tum aquis,limo fuperfluo patria inutilis redderet, ne ue ex defedu aqu^ fru> 
dus ex ficcitate perirent.Foflam uero a fluuio duxit ad lacu fiadtjs odoginta< 
quincp,iugerislatituditte.Per hancfluuij aqua et recepta SC prohibita, probet 
agricolis fertilitatCjnunc aperto ore fofIk,nuc claufb iuxta incrementi modu, 
non dhCc^ magna impenfatcum quinquaginta talentis opus fit,fiue claudere, 
fiue reierare bs foffae uelint.Permanfit hoc ftagnum fumma Aegyptioru utili 
tate,u^ ad noftra aetate a conditore Miridc appellatu. Relidus eft a rege qui 
eum efroditjin eius medio loeus,in quo (epukhru aedificauit, duabus fuperim 
pofitis pyramidibus altitudine fiadtj, una fibi,akera uxori. Super has flatuas 
quocp duas lapideas coHocauit in throno (edentes: exiftimans his operibus re 
linquere fuae uirtutis memoria immortale. V edigal pifciu, quiin ftagno ca- 
piebantur,uxori coccffit tum ad unguentoru ufum, tum ad reliquu corporis 
cultu.Id,talentiargentuiingulis diebus pendif.Traduntur duo dC uigintipi- 
fcium genera in eo efl[e,tantam^ eoru capi multitudine ut abunde pr^beat tjs 
€tia,cum plurimi fint,qui faliedis pifcibus opera praebent. Poft Miride pro- 
les feptima Sefoftris rex fadus,fu perior es omneis gloria etrerumagnitudine 
exceffir.Sed quonia de huius regis geftis non iblu Graeci icriptoresjied etiam 
Aegypti facerdotes,8C qui cantu eius laudes ornant,non eadem ientiunt : ex 
jjs tum quaeiuperfiint ueftigtjs,tum in quibus fcriptores coueniunt,fimiIiora 
neri coicribemus. Poft eius ortu pater decoru ac regiu opus aggreffus^eft.NS 
ex tota Aegypto omnibus qui eadedie qua filius nati erat infantib.cogrega- 
tis,nutriri,educari, acfingulos eade difciplina exercitio^ crudin fecit: exifti- 
mas hoc pado fimul educatos atcp inftrudos,tu amiciores inuice, tu audetio- 
res meliores^ inbello fore» Hos cotinuo ufij ad maior u patientiaexerceBat* 


DIODORI SICVLI 

Non enim licebat alicui cibum prius quam curfu centS oefioginta ftadia com A 
feciffet capere:quo exercitio omnes uiricuaferant & robufto corpore, 8C ani 
mopr^ftantes^rimumSefoftris in Arabiam, cum eorum qm fimul nutriti 
mnt exercitu a patre miirus,a(ruetus 9 ucnatui ac c.bi potusep abftinentiar, 
omnem eam gemem fubegit, liberam antea,& fermtio «nfuetam. Deinde m 
Libyam proldus, maiorem eius partem m ditionem adhuc adolefcentior re 
degit.Defundo patri cum in regno iucceffiiret,rebusa fe geftis elatus,adiecic 
• animuad imperiu orbis.Dicunt quidam,a filia illum Atb wtia ad monarchia 
hortatum, eamm ingenio acprudentia prceftantem docuiiTe patrem facilhnie 
exeo exercitu imperare omnibus poffe. Alt) eam ferutdiuinationis perita^ fu 
tura tum cceleftibus fignis^tum facrificijs nouiffe. Afferunt & plures,pam 
poil natum Seibftrem in ibmnis Vulcanum pra^dixiff e^infantem genitum to 
tf orbi imperaturum^ eami^ fuifle cauiam cur filium cum coa^ui^ut diximus^ 
pueris mftituerit,affuefccerit9 regi^ eruditioni, quo dignior eiiet qui impe^ 
riopotiretunSediamuirfaduscum Dei pra^didionem noffet, magno ani- 
mo parauitexercitum«.Veruminprimis, quo facilius optata perficeret, fibi 
omniumAegyptiorumbcneuolentiamconciliauit:ut8(:miIites producibus 

fuis ad oppetendam mortem promptiores redderet,&r qui in patria reliqui eP 
fent nouis rebus abitinerent.Omnes uerobeneficijsafFecit.Hosdonauit pe- 
cuniis,aiios agris^nonnulIostemiffionepcEna^/inguIos oratione 8C humani- 
tate deuinxitOmnesquiin rege deliquerant, dimifitimpunitos. Ob aes alie- 
num uindos(magna h^c multitudo erat)foluit, Aegyptum omnem in fex et 
triginta regiones(quas leges dicunt) diuidens, cuilibet pmorem, qui &: tri- 
buta regia exigerer, pro regionis uarietate commodocp omnia exquireret, 
profecit. Ex robufto milite exercitum elegit, quo animi confilia perficeret* 
Fuere pedeftres copise milia hominum fexceta,equitummilia quatuor dC ui- 
gintf Currus bello apti odo milia uigintf Deinde uarios duces ex tjs qui 
unaiecum nutriti erant, exercitui pra?pofiiit,uirosexercitatosbello,8<: a pue^ 
risuirtuti deditos^Hi erantnumero amplius mille feptingenti,fraternaom- b 
nes mutua ^ erga regem bencuolentia. Quibus diftribuit agros fertiles,ut re- 
bus neceffarijs fulti, nullacp dudi inopia,liberius militiae uacarent^ Praepa- 
ratis ad bellum rebus, primum Aethiopes qui ad meridiem ipedant aggreP 
iiis,uidos acie tributu pendere copulitjh€benum,aurtr,&r elephantoru deh- 
tes^ Deinde ad marerubru claffe quadringentaru nauium miffa, primus om- 
niu longis naiiibus ufus,& infiilas omneis eius oras fibi fubdidit,^ partes ma 
ritimas ufep ad Indos fubiecin Afia quo^ omne pcdeftri exercitu deuicit,Ne- 
quefoiu prouincias expugnauit ab Alexadro poftmodu fubadaSjfcd &:gen 
tes quafda, ad quas nunqua Alexander acceflrit, Nam & Gangem tranfijt, 8C 
uniaerfam Mediam ufep ad mare Oceanu peragrauit* Scytharu quocp gdem 
ad Tanaim ufe^ fluuiG,qui Europa ab Afiadiuidit,pertranfijt Jbi multis Ae- 
gyptijsiuxta Mgotim paludem relidis, Colchorum genti originem prebuin 
Hanc nationem ab Aegyptijs manaffe,argumento elTe dicut,quod apud eos 
pueri Aegyptiorum ritu circuncidantur,prifcum morem,quem 8C lud^i fe- 
quuntur,coloniareruantc.Afiamquocp reliquam fibi parere coegitXycfa- 
das infulas maiori ex parte potitus eft.Tranfcendens in Europam, omnem m 
Thraciam pertranfiens, periculum exercitus fubiit,tum propter inopiam fru- 
gum,tum locorum arperitateXinemexpeditionisin Thracia ftatues, multis 
in locis a fe deuidis columnas erexit,in quibus Aegypti)s,quas facras dicunt, 
literis feriptuextat: hanc PROVINCIAM ARMIS SVBEGl 



ea qua 
tunc 


RERVM ANTI(X.VARVM L I B. II. 25 

^ tunc erat ^tate reliquit, arcum dC laculu tenente, (iipra quatuor cubitdru ma* 
gmtudine Jp(e cum (iimma humanitate erga omnes fubditos ufus e(Iet,omiT 
' (a poft nouem annos armoru cura,fl:atuit fingulas gentes quotannis ad fe do^ 
na i'n Aegyptu ferre.Cum omnibus demceps(permagna ea uis erat)captmis, 
fpolrjs(^deui(fiarum nationuin patria rediens, maximisafercbusgeftis, dC 
quae fuperioru a(fia excederent, templa Deum omnia Aegypti donis inOgni^ 
bus ac fpoltjs hoftiu orna uit. Milites, quorum optima in bello opera ufus eP 
fet,pro meritis donauit.Necp folum ex hac expeditione ditati rediere milites, 
fed 3C Aegyptus uniueria maxima rerum copia utilitate^ cumulata eft^ 

Fine bellis imponto,militibus quoru ipecT:ata flbi uirtus erat,quae parta e^ 
rantconceffittipfe gloriam fempiterna appetens, magno (iimptu opera per-^ 
multa edidit, fibi immortalem laudem coparans,&: Aegypttjs in pofterum 
fecuritatem.Primu a dtjs incipiens, in fingulis Aegypti ciuitatibus templum 
ei deo conftruxitjquem prsecipue colerent. Ad eoru ftrucSura,non Aegyptio 
rum,fed que ceperat ieruitioru opera ufus eftjn omnibus iierd inicriplit tem 
plis,nulli Aegyptio ad id opus fegrauefuiffe. AiTeritur aut, feruos Babylo^ 
nios operu labore calamitatem^ perta 2 fos,arege defciicentes, cum pone ora 
fluminis confedi{renr,beIli5 Aegypttjs mouifle^ Tandem aflignatis fibi quos 
ceperant agris,condidifle urbem, qua a patria Babylonia dixerat. Eadem ex 
cauia &r appellata Troiam ferunt,etiamnu iuxta Nilum fitam.Nam cum Me 
nelaus ab Ilio IW Aegyptu cum captiuoru manu nauigaffet,T roiani ab eo de 
ficienteSjCum ipfo aliquandiu pugnarunt, quoad d^ta libertate urbem condi- 
dere patriae nomen fortitam.Haud ueroinicius ium,Ctefiam Ctiidiunl diuer 
fa de his ciuitatibus icripijffe: illos uidelicet qui cum Semiramide ad Aegyptu 
penetraflentjhas a ie conditas urbes fuoru nomine appellafle.Sedde his ue- 
rum icrutari difficile eft.Nosqugicriptdres tradiderat, retulimus:qud pofte 
ri uerum iudiciu fequi poffint. Permultos infuper ac magnos erexit Sefo- 
ftris aggeres,in quibus ciuitates,quce in humili folo erant,conftruxit:qud ho 
B mines pecoraqa a Nili inundationetutaredderentur.Inomni uerdora quas 
a Memphi ad mare ipeclat,frequentes a fluuio duxit fofras:qud friiflibus bre 
uiori itinere facilius^ inuecff isjmaior reru copia effef* Quod uerd maximum 
fuitjmunijt & ea4oca quibus ad Aegyptum patere hoftibus ingreffiis polfet* 
Antea potior fere Aegypti pars omnis aditu facilis propter frequentes a flu^ 
uiodudias ab eo foflfas, munitior, difficiliorcp acceflu poftmodum fadaeft^ 
Duxit dC murum ab eo latere Aegypti, quod oriente ueriiis ad Syriam atcp 
Arabiamipedat,a Pelufio ufcp ad Solis ciuitatem per defertuftadqs mille dC 
quingentis. Nauem ex cedro fecit ducentorii odogintacubitoru longitudi- 
ne,deauratam exterius,interius uero deargentatam:quam dono obtulit deo, 
qui maxime Thebis colitur. Duos praeterea obelifcos ex lapide duro,utruncp 
altum cubitis centum uiginti:in quibus tum imperij magnitudine,tum multi 
tudinem uedigaliu defcripfit.addidit&quas fubegitnationes. Memphi in 
V ulcani templo fuas 8C uxoris lapidis unius ftatuas altitudine cubitorum tri 
ginta,filioru uerd uiginti ob hanc rem collocauit. Cum dimiflb exercitu Ae- 
gyptum reuertiffet,ac circa Pelufium uacuus bello laxaret curis animum,fra- 
ter ei apud fe cum uxore acfiltjs ccenati infidias parauit. Nam illis poft cibum 
a uino quie{centibus,lignis aridis ad id antea occulte praeparatis,ignem in cu^ 
biculu nocftu iniecit. Increbrefcenteffamma,quiad curam regis pofiti erant, 
fublato more ebriorum cIamore,regem excitarunt: qui ambas extendens ma 
nus,(alutemcp filtjs & uxori deos orans, illaefus praster opinione, cum ialuus 
flammam euafiflet,tum caeteris dtjs,tum maxime V ulcano ut liberatori uota 
peribluit.Cum multis ac prodaris facinoribus nobilitatus elTetjtum id rrtagni 
ficentiflimum eft habitum, quod cum nationes a fc deuicfi:a?,tum tj quibas re- 
gna tradiderat, duces quo quosdiuerfis praefecerat prouincijs,pra!ftitfito 

c dic 


l 


A 


DIODORI SICVLI ^ , 

die in Aesyptum ucnicntcs,ci dona offerebant . hos fufcipiens bf 
quidem inLbus uario honore afficiebatiat fiquando aut ad ‘‘T > a/ 

per urbem incederet, quatuor ex eis loco equom currui luncfiis , 
cum catteros omnes reges duces^ prteclaros bello fuperaffet , nullos fibi necp 
uirtute ne* rebus geftis elfe comparandos.Et fane rex ifte uidetur omnes qui 
unquam regnafrent,tum rebus bellicis, tum e^a deos munificentia , tum uc^ 
ro ieribus^a fe in Aegypto conftrucfiis anteifle. Annos treis & triginta cum 
r^gnaffet,ex optato uuam deficientibus oculis finiuit* Cuius uirtute haud faci 
lereperiatur dignum nomen. Vir magni animi.nec^ folum facerdotibus, fed 
uniuerfis Aegyptus admirabilis : quum eadem animi magnitudine qua ope> 
ra eflFecerat, 8 f mortem oppeteret Adeo autem diuturna eius gloria^ingens^ 
adpofterosmanauit,utcummultispofteafeculis Perfis Aegypti imperium 
tenentibus, Darius Xerxis pater uellet inMcmphi fuam ante Seioitris itatua 
ponere, princeps iacerdotum publice contradiceret,aflerens illum nondu Sc" 
Ibftris opera ^quafTe. Quod refponfum haudquaquam aegre ferens rex, fed 
letatus admodum libertateloquendi,fe curkturum inquit, ut nihilo illius uir 
tute,fi tantundem uiueret,efletinferiort hortatusc^ eft,ut aetatis eiuidem ^on-^ 
ferret geftaud uerum argumentum efle uirtutis+Defuncfio Se(bftre,€ius filius 
fegnum capiens, affumpto patrisnomine,nulla in re gloriam paterna cft imi^ 
tatus^ ied eodem quo pater caiii afflicflatus eft^oculis enim captus, fiueprop^ 
ter communem patris naturam , fiue (ut quidam fabulantur)|rropter impie^ 
tatem erga Nilum , cuius curfum laculatus eft, coacflus eftad deoru auxilium 
confugere: ac plurimo tempore uartjsperacfiis iacris adplacadanumina,nuP 
Ia ope adiutus eft«Decimo poft anno refpofo ei reddito, ut placato Deo qui in 
Heliopoli coleretur, faciem mulieris inipiceret quae nullum nifi propriunof 
fet uirum,ab uxore propria incipiens, cum multas expertus eflet,nullam repe 
rit incorruptam, praeter hortulani cuiufdam : quam uifu reftituto uxorem ce^ 
pit , reliquas omneis in uilla quadam uiuas combuflit. Quem locum pofiea 
Aepypttj facram glebam uocitarunt. Deo autem Heliopolis gratias fecundu b 
oraculum acceptum reddens , duos erexit unius lapidis obeliicos, latitudinis 
o(flo,altitudinis cubitorum centum. Poft hunc plures reges nil memoria di' 
gnum geflcre. T andem Amafis quidam regnauit uiolentiusquam caeteri. 
permultos enim pr^ter aequum p02na aSecit,alios fortunis fpoliauit : in om^ 
nes impotens ac fuperbus. T olerata eft eius crudelitas, cum ulcifcendi locus 
non e{Iet,quoad Acftiianes Aethiopum rex in A egyptum cotra eum defcen- 
dinTucodia occulta erupere:Str cum multi ab eo defciuiflent, rege capto Ae^ 
gyptus in ditionem Aethiopum ceflfit. Aclifanes fortunam capti regni huma 
niter ferens , fumma sequitate Aegyptijs imperauit. Latrocinia nouo more 
compefcuit,(bntes necp morte plecftens,neq^ linquens impunitos*Eorum iu*' 
dicio conftituto,reos omneis in unum cogens, miti fententiadamnauit. am" 
putatis enim naribus,in ultima deferti ire compulit: ibicp ciuitatem condidir, 
ab excifisnafis Rhinoceraappellatam.Eain Aegypti Arabiaecp finibus haud 
procul a mari fita, omnibus uitte commodis caret. Nam omnis uicina regio 
falia eft.intra urbis moenia unicus eft puteus, dC is inutilis, utpotc aqua amara 
guftu.Hos autem eo in loco poiiiit, ne fuis moribus uicinas getes inficerent, 
ne'ueeorum erga reliquos iniuriac eflent occultse:feduttanqua in oram de- 
fertam rdegati,omnire egentes,cogente neceflitatefibi uidum exquirerent. 
Fifsis itaque calamis,quos ex uicinis agris colIegerant,longa fibi retia fecere : 
quibus iuxta littus per plura ftadia diipofitis, ex captis coturnicibus 
(nam magnus earum numerus in littore ad capiendos 
pifces uerfatur) uidum fibi compararunt* 

De 


RERVM ANTia.VA RVM L T B. IL 27 

^DE SEVy LCHRIS, 'PY R<^MIDI 

hm^ ^ e£ypti;,qu^ inter feptem ntir acula annumerantur;^ 

^ eorum conditorihm^. Cap^^ IL 

E O rege defundo, Aegypttj regno fibi' uindicato, regem ex fuis crearunt, 
Miridem nomine : quem nonnulli' Maronem cognominant, uirum mi^ 
nime bellis aptum Js fepukhrum fibi'conftruxit,quod Labyrinthus appella-- 
tur : rem mirandam profedd,non tantum operis magnitudine, quantum ar^ 
te ad imitandum difficiluNam ingredientibus haud facile regreffus datur,niii 
duce itineris experto^ Ferunt quidam Daedalum ad Aegyptum penetratemi 
admiratum huius operis artem, fimilem in Creta regnanti Minoi conftruxiP 
fe : in quo fabulantur extitiffe Minotaurum^SedCretenfis Labyrinthus defe 
cit,flue opera hominu,fiue tepore corruptus: Aegyptius uerd ufc]^.ad noftra 
tempora integer manete Defundo rege pofl: quintu gettu$,cum Aegyptus re 
ge careret , ex dignioribus quidam in regem aflfumptus eft,que Aegypttj Ce-- 
te,Gr£eci Protheu appellanf,qui Iliaci belli tempore extitiL Hunc artiu perF 
tum fuiile tradunt,^ in uarias ie formas uertere folitutuinunc animal,quan> 
docp arbor aut ignis,aut quid aliud uideretun Quae eadem 8C iacerdotes de il 
lo fcribunt^ Harum rerum cognitione ex continuo aftrologoru acfacerdotu 
ufu rex eft aflecutus^ Coniiietudo aut regibus tradita,Graecis aniam huiuimo 
di tranimutationes fingendi praebuit* Nam Aegypttjsmos erat regibus,aut 
leonis,aut tauri,aut draconis priore parte in capite ferre,infignia principatus* 
Quandoc^ uero arbore , aliquando ignem , quandocp redolentia fupra caput 
unguenta* hasc tum ad decore fpedabant,atcp orna tu: tum ftuporem ac iuper 
ftitione quandaafpicientibus inij ciebat* Mortuo Protheo filius fucceflit,per 
omne uitam uedigalibus, 8C ad cumulandu undicp theiauru intentustuir pu- 
filii animi, at(]^ auarus:ut qui necj deoru muneribus^necj ulli beneficentiae usi 
carit : ita ut non rex, (ed ut diipeniator bonus, pro uirtutis gloria plus auri ar- 
genti^^ praeteriti reges omnes (quadringenta talentorum itiilia eafuifle tr^ 
^ dunt) reliquerit* Poft huius obitu ieptem fuere reges, intantum ocio dediti ac 
uoluptati,ut iacri libri nulla eorum gefta contineant hiftoria digna, prseter u^ 
nius Nilei, a quo fluuius ibrtitus eft nomen,cum antea Aegyptus uocaretur^ 
Hic cum plures foffas, eas^ opportunis feciflet locis,&Nilum utilem admo^ 
du incolis reddidit,& nominis caufam praebuit* Odauus deinceps rexChem 
mis Memphi annos regnauit quinquaginta : ^dificauit^ trium pyramidum 
maxima,inter (eptem praeclariffima opera annumerata* Hae uerfus Libyam 
ipedant, longeaMemphiftadtjscentuuiginti, aNilo aut quinqp 8C quadra- 
ginta : quae dC artificio &C operis magnitudine mirabilem ftuporem prober et 
afpicientibus* Earum maxima quatuor eft laterum,quorum quodlibet ab in^ 
feriori parte iugera feptem continet* Altitudo amplius ^ fexiugera tollit: la- 
tus quodlibet, deducfta paulatim ufep ad uertice altitudine,continet cubitos ie 
xagintaquincp*Ex lapide duro,difficiliq 5 ad tracftandujfed aeternum perman- 
furo ftrucftura omnis conftat.Nam ferme mille anriis,ut aiunt quidam , utalif 
tradunt , amplius tribus milibus quadringentis ad nos uft^ ea moles integra 
permanfit* Ferunt eos lapides ex Arabia longo admodum itinere aduecflos*. 
Aggeribus aiit fabricata eft,nondi5 eo tempore inuentis machiriisropus^certe 
mirabile, prxfertim in terra undi^ arenoia,ubi nulla necp aggeris,nec 5 caefi la 
pidis fint ueftigia : ut non ab hominibus, fed a dtjs tanta moles ftrucfta uidea- 
tur*Conantur Aegypttj mira quaedam de his fabulari, ex fale 8C nitro aggeres 
eos facftoSypoftea^ Nili incremento liquefacftos abfep hominum labore peni- 
tus defecifte*V erum id procul a uero abeft* Nam 8C multitudine hominu ag- 
ger conftru(ftus,&r multitudine deletus eft* Trecenta enim et iexaginta horni 
num milia, ut aiunt,ad id opus deputata funt: quod uiginti ferme annis abfol- 

c X uerunt* 


jjg DIODORI ^ICVLI 

werunt Poft regis dbi tum frater eius Cephus regnum eepit : regna> ^ 

uitcB annis fex &: quinquaginta. Quidam non fratrem/ed filium regnum te- 
nuine airerunt,nomine Chabreum ' quod fimilius uero uidetur : quonia qui 
ei fucceffit, imitatus fuperiorem regem, fecudam pyramidem acdificauit, ftru- 
cf ura 8C arte priori fimilem, magnitudine impare,utpot€ cuius fingula in biU 
latera ftadium comprehendant. Pecunia omnis ad opus prioris impenfa ; ut 
olera tantum herbascp (is enim cibus opificum fuit) ad mille 8C fexceta takn 
fa exceflMe dicatur. Aliarum non extat fumptus.IIlius aditus ab uno tantum 
latere patet. Veriim nullus ex ijs qui eas fibi pyramides in fcpulchra con^ 
didere,rex in illis iepultus eft.Nam partim nim tj labores in operibus abfump 
ti,partim crudelitas regum 5C iniblentia ita populum»compukre, ut eoru aut 
diffiparent corpora,aut etjcerent ex monumentis. Qua ex re domefticis man- 
daruntquidam, ut iTia corpora inlocouili obfcuroq3 conderent j^qudefFuge- 
rent fieuitiam plebis. Huncregem fecutus eft Micerinus , quem nonnulli 
Cherinum uocaf, prioris pyramidis autoris filius. Hic tertiam ab fe inco^ptam 
minime perfecit, pracuentus morte.Erant fingula latera in bafi iugerum triu ; 
murus ufep ad quintumdecimu cubicum,€x lapide nigro, Thebaico fimili: re 
liqua pars ex eo lapide, quo dC reliquat pyramides, eft conftrucfta. Opus fane 
tum magnitudiile,tum artificio, tum uerd lapidum iumptu cacteris pyramidp 
bus inferius. Scriptum erat in latere ad Boream uer ib nomen autoris. Micer! 
nus. Huc tradunt fuperiorum crudelitatem abominatiim>uitam uixifle fum- 
ma cum humanitate , dC in fubditos bcneficentia,fccifie^ feduld omnia qui- 
bus beneuolentiam omnium fibi compararet, Pecuniam contempfit, praebes 
etiam munera ijs qui iufterecfiecp iudicaflent. Sunt aliae tres pyramides, 
quarum fingula latera ad duo iugera protenduntur,iiniuerfiim opus ftrucffu 
ra praeter magnitudinem fuperioribus fimili. Has dicunt a tribus regibus,, 
quos retulimus, iiiis uxoribus aedificatas : quae traduntur alia Aegyptiopera 
non folum mole^dificiorum atep impenia exupcrarc,ied artificum excelten- 
tia:magis^affirmant admiranda effearchitecftorum ingenia,& artem,quam b 
regum fumptus. Hi enim proprijs animi donbus,ilii alienis pecunijs hhoti' 
bus^ tanta opera erexerunt. Verumdeharum pyramidum audoribus nil 
certi necp apud incolas,necf apud icriptores conftar. Qiiidam eos quos dixi- 
mus reges, illas aedificaffe, alrj alios tradunt: prout maioris afferunt Armeum 
extitiffe conditorem, iecundae Amafim,terti^ Marum,quam uolunt quidam 
Rhodopis pellicis iepulchrum fuiffe : dC id nonnullorum principum qui eam 
amaffent, communi opera abfolutum. Regnum deinceps fumpfit Boccho- 
rus, corpore quidem robufto ac ualido,ingenio uerd fuperiores excedens re- 
ges. Multis deinde exadis feculis regnauit Aegyptijs Sabaccus nomine,gc- 
nere Aethiops, deorum cultU3liberalitate<^ prae cacccris regibus excellens. Ar 

gumentum uirtutis eius uel maximum fit integritas , utilis^ in ieruandis le- 
gibus animaduerfio. Nam capite damnatos nequa^ mortis affecit poena,fcd 
opus tacere uindos compedibus per ciuitates coegit : qu^ res non paruo ext! 
tit uedigali.plures enim ex eo feruitio pecunias contraxit: eorum opera mu! 
tos aggeres conftruxit : foffas uarijs locis opportunas fecit. Ita 8C poenseacer- 
bitatem leniuit, inutilem poenae afperitatem in magnum commodum uer- 
tit. bius egregiam pietatem,&: a principio uitae inftitution€m,facilc quis cx 
mfione fomnij perfpiciat. Vifus eft ei Deus qui Thebis coIitur,in fomno dicc 
ie, regnum fuum in Aegyptios necp felix neqp diuturnum fore,nifi facerdorf.^ 
Aegypti omnibus occifis , per media ipiorum cadauera cum fuis trafirct 

omnes undicp facerdotes conuocauit : narratis^ 

dirlT f folutum fcelcre, ab Aegypto abfce 

, fat s que uitam reddere, quam impia caede inquinatum regno potiri* 

Ita 


RERVM •ANTIQ.VARVM LIB. ll 
A Ita Acgypttjs regno tradito,m Aethiopiam redijt.Duobus i'ta($ annis Aegy 
ptij abfcprege fuere, turbatisomnibus, cum etiam ad ciuiliabelia peruentum 
cflet,Duodecim igitur loco regis ex maioribus duces pr*ficiuntur,quib.om' 
nis regni cura permifla eft.Conuenientes hi in Memphi, cornum' confilio int 
perium exercebant. Cum uno animo concordi^ quindecim annis utrex ad' 
miniftraffentjdecreuere ut fibi comune iepulchrum aedificaretur ; ut quemad 
modum in uitauno conienfu ac pari honore Aegyptum gubernaflent, ita 8^ 
poft obitum c5munis eflet omniu unius fepulchri gloria. Conati funt in ea re 
^ omnia fuperiora regum opera excedere. Elecfia ad id iuxta paludem Libya 
aqua, quain Miridem dercendit,ex pulcherrimis lapidibus Iepulchrum adi' 
ficarunt, quadratum,quaquauerfus ftadtj unius, fciilptura at® artificum opC' 
re nihilo iam antea facSis cedens, Ingredientibus illius ambitum domus ade' 
rat colum nis circufulta,quatuor ad latus quodlibet colunis pofi tis.Et huius te 
<fJi contignatio unius erat lapidis, fculpta prafepibus,uarfjsm picluris ornata. 
Erant ibi fummo artificio depida Aegypti regu, templorii , facrorumm mO' 
numen ta, Tanto aut iump tu, tanta magnificentia ea moles ab his regibus exci 
tata eft,ut fi ante eo^urn dilTenfione fuifletabfoluta,ca!terafepulchra cxcellen 
tia operu fuperaflet, V erum cum annis quindecim fimul imperiu tenuiffent, ♦ 
regnu ad unica redaefium eft.Pfammiticus Saites,unus ex duodccim,cui ma- ^ 
ritima ora obuenerat , tributo emportjs omnib,pr»fertim Phoenicibus Grx' 
ciscp impofito,magna(^ ui pecunia? contracfla^amicitiam plurimaru gentium 
principum^ fibi liberalitate comparauit.Huius reiinuidia moti reliqui bellu 
ei intulerunt, Quida ex antiquis feriptoribus fabulantur, reiponfum imperan 
tibus redditum,qui ex illis prior xrea phialam Deo qui erat in Memphi, do' 
no tuliflet,eum folum rerum in Aegypto potituru,Pfammiiicum,cum extU' 
liflet iacerdotu quifpiam c templo phialas aureas undecim, elegantiore a fe e' 
ledam Deo obtulifle,Quod refeifeentes cateri,cum nollet occidere, relegafi 
fe illum perhibentur in pal udes iuxta mare fi tas,fiue ob cauiam qua dixinms 
B fiue inuidia moti. At Pfamrniticus ex Arabia, Caria, Ionia condudo milite’ 
acieillospropeMemphim fuperauit, Alij reges partim ceciderein beIlo,par' 
tim fugientes in Libya ceffere regno,Sumpto imperio Pfamrniticus ueftibu' 

Ium oriente uerfus Deo in Memphi conftruxit. Circum templii pro colunis 
coloflbs duodecim cubitoru pofuit.Militibus mercede codudis prgter ftipc' 
diu dona large diftribues, caeteris agros forte diuifit paulo fupra Pelufn oftia: 
guos multis poft annis Amafis rex ad Mephim traduxit. Rex propter opera 
a mercenarfis militibus nauata,poftmodu externo militi plurima fifus,mult3 
illoru prxfidio ufus eft. Cum in Syriam exercitu ducerct,pra? exteris honore 
mercenarijs impcnfo,ftatuit eos in dextra, Aegyptios a finiftra phalangis par 
te : qua contumelia iritati A egyptij, ad ducieta milia eoruab rege defeifeetes, 
Aethiopiam uerfus profedi funt,nouas fedes fibi uindicaturi,Rex ad eos du 
ces primumifit,eam ignominia deprecaturos, Ipfcquoc^ cum hi nihil profe' 
ci(rent,nauibusprofecutus eft. Cum ipfos iuxta Nilum proficifeentes, iam® 
Aegyptunontes tranicendentes reperiflet, rogabat ut animu mutarent, ut® 
temploru,patrix,uxorum ac filioru inmentem ueniret. At hi omnes una uo' 
ce clam^eiublato,haftis^ ftutapercutientesrelpondere,qudd armorum po 
tentes eflent,iacile iepatria reperturos, Oftefis uerd iliblata uefte genitalibus, 
nec uxores nec filios,dum eis uti pollent, defututos. Hoc dato reiponib,de' 
^icientes qux altjs maxima efle uiderentur, in Aethiopix parte fertili ibrtitis 
inter le affatim agris, coniedere.Plammiticus eorum diftcfc haud parum do 
lensjad curam rcgmconuerlus,&r uedigalia dilpofuit, QC cum Atheniefibus 
quibuldam^alfis Grxeis focietatem intjt.Erga externos qui in Aceyptuac' 
cederent,(umma beneficentia utebatur. Cum Grxeos plurimu diligeret,!?' 
lios dilciplinis Grxeis erudijt; Primus Aegyptiorum regu exteras nationes 

c j adim' 



..f 



D I O D O R I S I C V 1 1 

ad importanda qucc apud fe erant, allexit, iecuritate fingulis stdeuntibus pra?- A 
bita* Apud fuperiores enim reges nulli externi ad Aegyptu nauigabant,cum 
partim occiderentur,partim adigeretur in ieruitiite. Impietas Buliridis tepo^ 
re apud Aegyptios aduerfus exteros ieruata,Gra?cis cauiam pr^buit,licetmi 
nimeueram, led multacontracfla crudelitate/cribendi qu^dc eo in fabulis fe 
runtun PoftPiammiticuregnauitquartaexindeprogenics Aprieus,annos 
duos 5: uigintu Hic aduerfus (^pru ac Phceniciam terra mariq? bello moto, 
Sidonem ui captam cum diruiflet,reliquis Phoenicias urbibus fuba^flis, clafie 
Cyprios ac Phccnices fuperauit : rpolfjs(^ hoftium copluribus capris , in A ^ . 

gyptumredijn Miflb deinde contra Cyrenem & Barcen exerciru,magna^ ^ 

exparte deu/eiis^reliquosab fealienauit. Exiftimantes enim ipftim m eorum 
perniciem comparafle exercitum^qud fecurius imperaret Aegypttjs, defeiue 
runu Ad hos compefeendos deftmatus Amafls Aegypfius,.uir infignis,man> 
datorum quae ad cocordiam fpedlabant oblitus, cum silos in regem inchaher^ 
confpirationefacftarexcreatur: pauIo(^p6ft cum plures a rege defciiccrenr, 
coa(fius eft ad mercenariorum (tj ad triginta miiia erant) opem confugere# 
Praelio circa Mariam pagum commiiTb,Aegypfiorum res fuperior fum Ita^ 
que captus Aprieus,ftrangulatus^ interijf^ Amafis fufeepto imperio, couer^ 
liis^ ad regni curam , mfteimperauit* magna cum laudemult^ Cypriorum 
duitates euertit,multa^ donis inOgnibus deiim templa exornahiu Cum re- 
gnaiTet annis quinc^ &: quinquaginta , mortem obsjt : quo tempore Camby- 
fes Perferum rex Aegyptum armis cepit, circa tertium annum Olympiadis 
tertiae fexagefim^: qua uic^or in ftadio fuit Parmenides Camerineus* 


Zf £ LBGIBVS I D I C 1 1 S 

e^yptiorum- Cap. 1 1 L 

R Eccnfitisuetuftorum temporum ufe^ AmaOm Aegyptf rebus, nuftcatj- 
miranda ejuaedam, S>C tjuseprofint legentibus, de moribus corii (irntlcrt^ 
benda.Plura enim uetera Aegyptioru aefia non folum ab indigenis aftiman' b 
tur magni, (ed S^apud Grafcostjuocp non parum admirationis habent, Itaoj 
■ ^ut plurimu docfirina exceliuerunt, in Aegyptum tranfierunt,ur leges eO'* 
rum,&: ftudia cognitione digna perciperent. Quamuis enim feirent Aegyp- 
ti aditum externis difficilem, tamen omni ftudioolim illuc accedere appetiue 
runt , intjuib.antiquioresextitere Orpheus,poetaq 3 Hoi'nerus; deinde Dofte 
ri nonnulli, Samius Pythagoras, acicgulator Solon. Affirrunt Aegypm IP 
_leras,aftroru curfus, geometriam , artes^ plurimas ab fe fuiffie repertas iop ti^ 
mas infuper ab ieinftitutas leges. Quorum maximu ferunt efle argumentir 
annis amphus tribus milibus ^reptingentis indigetes reges Aegypto impe’ 

: qua? nullo potuifient 

pado hen.nifi opnmismonbus ac legibus uixiirent,eruditicK omni dodrma 

rumgenerefuiirent.VerumnosijsquacHerodotusaltj^pnonulliAegypnV 

rumgefta narrantes, prxter ueri opinionemulta uoluptatisgratia fin^ntes 

tradunt, prattermiffis,facerdotudiligenteranobisfcrutatoslibrosrcqtLur. 

Primum, A.egypt .1 reges uitam , n5 aliorum regnantiu,quibus uoluntas oro 
lege eft, traducebant licentia,fed Icgu inftituta in cogendis pecum>,quotidia- 
no <5 uKftu, fequebant.Eoru cultui obfequio^ nullus deputatus erS ncS^^ni 
ptitius,necp domi genitus feruus, fcd nobiliSfaccrdotu ki tum ultra Sinti 

annona, ^,„mdoA,„apr.cf,cm„„dra 

diei ' euadunt, ubi defunt Tuarum cupiditati! miniftri. Inftituta- erant 

His 


RERVM ANTIO.VARVM LIB* It $t 

jv His acfliSjCum in ufror u excellentia coetu lauiflet corpus, ueftcm prafclara iti' 
dutus iacra dijs faciebat* Mos erat ia cerdota^ principi iuxta aram hofttjs dedu 
disjaftante rege, magna uoceaudiente populo ualetudine proipera,omniacp 
bona precari regt iuiiicia in fubditos coIentuNarrare infupcr particulatim re 
gis uirtutesjin deos pietatem ac religione, in homines humanitate feruantist 
tum illum continentem dicere,iufi:um,magni^animi,uerace,liberalem,om^ 
neis^ frenantem cupiditates: poenas infuper mitiores ^ poftularent errantis 
crimina exigentem, reddentem uero gratiam meritis ampliorem «Plura his fp 
milia orans, tandem execratione in malos exequebauTum regem culpa pur> 
gans,omne crimen in miniftros qui regi iniqua iuaderentiConijciebat«His Z' 
cSis^iacerdos 8C regem ad foelice dtjs»^ gratam uitam hortabatur , dC fimul ad 
bonos mores, agendum^ non quaj fuaderentmali,fed quae ad laudem dC uir 
tutem maxime pertinerent* Demum cum rex tauro dijs (aera fecidetjiaeerdos 
quaedam ex libris facris clariffimoru uirorum confilia a(fia(^ proferebat,quib; 
rexmonitus,imperio pie ac iufteilloru exemplo uteretur* Non autepecunijs 
uacandi,iudicandi^ folum, legibus antiquis, ied deambulandi quocf ,lauan^ 
di^,S<r cum uxore cubandi, omnis^ degendae uit9£ tempus erat lege pr^ftitu 
tum*Cibo ueicebantur fimplici,ut qtxora menfe nihil praeter uitulum & anie 
rem inferretur* V ini potandi certa ftatuta erat menrura,qua necj farciri uen-' 
ter,necp inebriari poffennDenicp ipfbrum uita ea tenebatur modeflia^ut non 
a iegislatore,fed a peritiffimo medico ad feruadam fanitatem compofita uide-- 
retur* Mirabile uidetur A egypti reges no ex uoluntate,ied ex lege uita prP 
uatam agere*Sed multo efi: mirabilius,illrs ncc^ iudicadi, necj pecuniam con^ 
gregandi,necj puniendi quenc^per fuperbiam, aut iram,aut aliam iniuftam 
ob cauiam,Iicentiam permiiTam* Sed ueluti prmati tenebantur Iegibus,necp 
id^greferebant,exifiimantes parendo legibus (e beatos fore* Nam ab tjs qut 
fuis indulgerent cupiditatibus , multa cenfebant fieri quib* damna pericula^ 
fubirent* Scientes enim (kpius Cc peccare, tamen aut amore aut odio aut alio 
B animi morbo uidi, nihilominus aberrant* Qui uerd fapientia confilio^ui'- 
tam inftituunt,in paucis offendunt* Hac ufi' erga fubditos iuftitia reges,om> 
nium beneuolentiam adeo alTecuti funt^ut no folum facerdotibuSjfed fingu> 
Iis Aegyptijs maior regis quam uxoru filiorum^ aut aliorum principum ia- 
lutis ineflet cura* Etenim plurimi regum quos retulimus, ciuiles mores fecu- 
tgada feliciter uita mortem obierunt , quoad ea legum difciplina permanfiu 
Nationibus praeterea uartjs fubartis,plurespofIederepecunias,regiones aedi- 
ficijs operibus(^ ingentibus, urbes ampliffimis donis fiimptuofis^ dccOran^ 
tes*Sed ea quae poft obitum Aegypti) fuis regibus praebuerunt,m agnam po- 
puli erga principes beneuolentiam monftrant* Id honor mortuis impenfus 
oftedit* Nam cum quis regu decedite uita, Aegypttj omnes mortem comuni 
moeftitia lugent, ueftes lacerantjtemplis claufis fora non frequentant, fefta fo- 
lennia non agunt, dies foptuagintaduos luto deturparites capita , ac findone 
fubtus mammas cincfli , una uiri mulieres^ d aceti ferme aut trecenti circum- 
ambulant bis in die, nouantes lucflum , atep ad numerum cum cantu uirtutes 
regis comemorantes*Cibisanimantium,co<flis^,acuino,omni(^menfieap- 
paratuabftinent*Non lauacris, non unguentis,nonfl:ratis lecfIis,no uenereis 
utuntur : fod tan^ defundio filio,per eos dies mccrentes lugent*Hoc tempo- 
re quar ad pompam funeris ipecflant praeparatis , poftrema die corpus in arca 
conditu ante fepulchri aditum ponunt*Ibi breuiaria in uita aB rege geftorum 
de more recitant : uolenti^ facultas datur defunefium accufandi* Adftant fa- 
cerdotes, mortui re(fIefa(flalaudates*pGpulus 3 ispermagnus eft, quiexequias 
circuftat,applaudit ueris laudibus: in reliquis magno redamat tumultu*quo 
accidit,utplures reges repugnante multitudine folito caruerint fepulchri ho> 
nore , ac magnificentia* Is timor coegit Aegypti reges iufte uitiere, ueritos 

; € 4 futuram 


DIODORI SICVLI 

futuf am pofl mortem plebis iram,atcp odium fernpiternum. Antiquorum re^ A 
pum uiuendi mos hic maxime fuin Aegypto omni in plures partes, quarum 
nuxlibetGrxcouerbo appenabatur,diuifa,cuilibetpractoraderat, qui 

omnia haberet curam, Aegypti uedigalibus trifaria partitis,priorem portto- 
nem percipit collegium facerdotum, magna apud incolas autoritate, tum pro 
nter deorum curam,tum propter do(Srina,qua plures erudiunt. Hanc parte 
cum adfacrificioruminifteria,tum ad priuatas uitxcomoda imparriunt.Ne^ 
enim deorum cultum omittedum putant,ne® publici confilil uttlitatisf^ mi- 
niftrisxquumcenfentuitac comodadeeffe. Adfuntenim grauibus in rebus 
hi femper confilio atep ope regibus,tum aftrorum peritia,tum uero facnhcqs 
futura prxdicentes.Ex libris praeterea iacris priorum gefta referunt, quib. re- 
ges inagendis nofcant quae fint profutura. Non enim,quemadmodum apud 
Gr*cos,unus homo,aut unica mulier facris praeeft , led plures in cultu deoru 
honoret ucrEntur,qui eandem iacrorum curam filtjs tradunt. Hi omnes im 
munes ftnt,iecundumcp poft reges honoris dignitatis^ locum tenent. Alte- 
ra portio ad reges peruenit : quam 8C ad bella, &: ad uits cultum, tum ad libc- 
ralitatem erga ftrenuos uiros pro meritis impendunt. Qua ex re fit ut popu- 
‘ lares nullograuentur tributo.T ertiam percipiunt milites, &: qui belli funt in- 

ftituti minifterio : uthocftipendio accepto paratiorem babeant animum ad 
bellorum pericula obeunda.Iniquum enim foret,ad tuendam comunem ialu 
tem intcntos,nulla ex ea pro qua pugnarent patria,comoda percipere. Ea ue- 
rd prxeipua utilitas uidetur,qudd mercede laborum impenfa cum fiant opu- 
lentiores, facilius gignendas proli operam dant. Quo fit ut referta m ultitudi- 
ne hominu patria,nequa$ externo milite egeat. Hoc militandi ordine a pro- 
genitoribus iiifcepto, parentu uirtutem a pueritia imitati.bellicis^ exercitati 
muneribus,milites egregtj euadunt.Eft infuper eorum politia in tria hominu , 
genera inftituta,agricolaru,paftorum,opificum. Agricolx paruaquadamer 
cede a facerdotibus rege^ aut militibus agros mercati,per omnem artatem ab 
Ipia pueritia rei rufticac fine intermiffione uacant. Quo fi't,ut agricultura caete b 
ris tum ob dodrina a parentibus perceptam, tum ob continua ufum prteftet. 
Norunt enim prae cteteris diligenter agroru naturam, rigandi, ieredim ac me- 
tendi tempora, 8<r frutfluum feruandorum comoditates,tum parentum obier 
uatione,tum fua diligetiacognita.Eodem modo ST pallores cura atm arte re- 
, gendi pecoris a patribus accepta,femper in eo gubernando aetate agunt, Mul 
tum cis conferunt quae a progenitoribus de pecorum cultu ac pafcuis audic- 
runt,a nonnullis etiam quaedam fuo ftudioadinuenta. Nam qui aues STanfe 
res nutriunt, praeter carum quz apud alios homines habentur,procrcandi na 
turam, adeo illis indulgent, ut in numerum ditfiu mir abilem auium euadant. 
No enim ouis incubant aucs,(ed ipfi ingenio et naturali arte ex ouis prgter cg 
terorum confuetudine educunt foetus. Artes quoc]p apud Aegyptios admo- 
dum excultas uidemus, 8C ad ilimmum perdudias. Nam foli Aegypttj opifi- 
ces omilla rerum publicaru cura,nullum nifi aut legibus permiflTum , aut a pa- 
tribus traditum opus exercenttut nc(^ eos docentis inuidia , neq^ ciuile odiu, 
ne^ aliud quid ab inftituto impediat exercitio. Altjs in locis licet artificibus 
f elicflo priori opificio caeteris fe dedere , &: hos cultui agrorum,hos mercatu- 
r3e,alios pluribus artibus operam praebere. quidam in ciuitatibus qute a popu 
lo reguntur,ad conciones concurrunt,in perniciem duitatis precio corrupti. 
Apud Aegyptios fi quis opifexad rempub.accedat,aut plures exerceat artes, 
magna multatur poena. Hanc antiquam tum reipub. tum priuatx infiitutio- 
nem a patribus tradita, ueteres Aegypti) habebant. ludicia uerd non cafu fie- 
bant, fed ratione, exiftimabant enim rite fadla plurimu uitte mortalium pro- 
defle.Nam punire nocentes,auxilium ferre oppreffls, optimaad prohibenda 
mala facinora uiam putant, Pcenam uero deltdii aut pecunia aut gratia tolli, 

exilii- 


I 


; 


I^ERVM ANTICi.VARVM L I B. IL n 

cxiftitnabatitconfufionetn uitae comunis fore* Quamobreex ciuitsitibus 
rioribu^ut Heliopolr, IVIemphi^TfaebiSjUiros optimos cligebant^quos ludi^ 
cijsprafficerentt quiiudicum confeffirs ne^ Athenarum Ariopagitis , hecs 
Lacedaemoniorum (enatui cedere uidebatur* Poftquam hi conuenerant trP 
gmra numero, mter (e eligebant optimum uirum,quem ludictj principe con- 
Ihtuebant : in locum cuius cmitas alium ludicem fubftituebat* His omnibus 
ui(fJus,fed principi opuIentior,a rege dabatur* Is aurea catenk fignu uartjs or-* 
natum lapidibus a collo fu(penfum,quod appellabat ueritatem^geftabanCoc> 
ptis iudicijs , ac figno ueritads a pnncipeiudicum propofitd,omnibusffi legi^ 
bus,quae o<fIo libris continebantur , in medio eorum conftitutis,mos eratate> 
culatorem (cnbere ea m quibus aliiim acculabat , moduin^ jpatratx imunae, 
aut dami fa cfii, quanti cp eam aeibmaret* Reo autem dabatur tempus teictibcti 
di ad ftngulk, ^aut (eid non lecilTe , aut recfle fecifle purgandi, aut iniuriam 
uel damnum minoris a^ftimandi+Rurfus acculatori reo® inuicem relponden 
di locus eratflta bis auditis litigatoribus , cum iudices decontrouerfia qu^Of* 
fent, princeps figno ueritatis m palttem ueriorem uerfo, fert tendam ferebat; 
Hic mos ludiciorum apud Aegyptios erat , exiftimantes acculatidum excu^ 
lantfumcp altercatione 3^ ictiptis ueritatem tiiaxirhe elici poffe* Sane orator u 
ars,hypocritarum fraudes,lachTrymac periclitantium, multos a recflo uero^ in 
dicio auerterunt. Videre quidem licet aut errore,aut ^frecfIioneaIiqua,aut m£ 
fericordia, aut oratione dicentis fepius reos fuifle d iudicibus abfolutos. Ve> 
^m fi aduerfantiunl (cripta penitus intelligantur , ekiflimaruntiudicarire'' 
ciiuSjUeluti nota ueritate, poffe * cum necp ingenio, necp aftuda, nccp menda^ 
cio,nec]^ audacia,neque arteiudicia peruerterentur , (ed cuique effet commu-^ 

ne ilis ♦ ^um quia tempus dabatur acculatori reo que ad dilceptandum , tutrt 

quia iudkes ex eorum refponfis elicerent ueri iudicfj modum* Quoniam 
de legum inftitutione mentio tncidit,haud ttit alienum ab irifti tuta hiftoria an 
^uas Aegyptiorum leges referre t quo palam fit,quantum caeteris pr^ftent 
B c<r rerum ordine, & utilitate* Primum periuri capite multabanturjtanquant 
qui duplici tenerentur fcelere, ut qui &: pietatem in deos uiolarent ,& fidem 
inter homines tolleret, maximum uinculum focietads humana* Si quis iter 
faciens, aut hominem a latronibuis catdicom periret, aut quamlibet iniuriam 
perpeti, nyuefubueniret auxilio (i poffet,mortis erat reus* Si auxilium fer 

re non pollet, denunciare latrones tenebatur , dC iniuriam accuiatione perfe^ 

3 plagis ad certum numerum plecffebatur , triduo^ ca- 
rebat cibo* Falfo quempiam accuians , fi poftmodum ad iudicium delatus 
roret, poenam calumniatoribus ffatutam (iibibat* Cogebantur Aegyptrj om- 
nes fcriptafua nomina ad pracfidesregionum,6^ fimulquo exercitio uiueref^ 
deferre : qua in re fi quis mentiretur , aut fi iniufto uiueret quaeftu , in mortis 
poenam^cidefaat. Dicitur hanc eandem legem a Solone,cum ad Aegyptios 
penetraffet,ad Athenienfes tradutfiam* Si quis fpote aut liberum aut fer uum 

r, leges iubebant*quac non fortunae condirionem,red 

conliliu racfi:i pendentes, homines a fceleribusdeterrebat:& fimul uindicata 
lerui morte,reddebant liberi (ecuriores* Patribus qui filios occideret, no erat 
poe^ mortis indicia, (ed tribus diebus nocflibus^ cotinuis ediVIu,ut circa de 
luncti corpus aflTifterent, publica etia cuftodiaafl:ante*No enim iufltr putabat, 
cum priuari uita,qui uitae filtjs autor fuiffettled potius cotinuo dolore, fatfficK 
peeni^ntia affligi, qu6 caeteri a (imili fado auerteretur* Parricidis exquifita 
impoluerunt poenam*Nam articulatim prxacutis calamis caefos, iubebant ui 
uos (upra ({Mnarum aceruum comburitmaximu inter mortales iudicantes (ce 
ius,ei morte per uim inferrcja quo uitam accepiffes* Mulierum morti defti- 
natarum,fi praegnantes effent, partus expedabatur* quam legem multi Grae> 
eorum acceperut, exiftimates penitus iniquum efle,eum qui nihil comififlfet, 

und 


DIODORI SICVLI 

UIM cum facfnorofb pcenam pati ; aut duos ple<3i,cum 

coquifpontepcccaflet^crimm/suacuupuniri.Infuper 

ter minimexquum cenfebant, filium patri matri^ commune,luere matema 
Dcenam. Etenim fepe repertu eft, iniquos iudices mortis reos libcralle.dam 
nalTe infontesJn bellis uero qui aut ordinem reliqui(rent,aut no parerent du- 
cibus,non pledebantur morte, fed maxima omnium ignominiatqua poltmo 
dum mrtute &:Ve(fle faefio deleta,ad priorem flatum redibant. Ea lex &: horni- 
nes alTuefeciebat ut id dedecus, pefflmum malum,mortc9 ipfa grauius cenie- 

rent:&:fimuladmonebat,mortuosniliamuitacmortahumprodelie;ign^i 

nia uero affe^os^plurium bonorum uirtutis defiderio caufam futuros. His 

qui fecreta hoftibus reueiaffenf, linguam lex lubcbatabfcmdu Eiqui mone- 
tam circumcideret ^ aut adulterinam cuderet^autpodus uel figna immiitaretj 
aut falfis Uteris infcriberet,aut de feripto demeret, aut falfas fy ngraphas affer- 
ret, amb^ amputabantur manus : ut quae corporis pars peccafTet, per uniuer- 
fam uitam lueret poenam : exteri quoque illorum calamitate moniti , a fimili 
fcelere abftinerent, Afperx etiam circa mulierum delicfla pceng ftatutg erat^ 
Nam ei qui mulierem liberam uiolaffet,uiriliacxecabantur,quoniam uno crt 
mine triahaud parua icelera complexus eflet,iniuriam, corruptelam , 8C libe- 
rorum confuOonem, In adulterio fpontaneo deprehenfus uirgis exdebatur 
ad mille plagas,mulier nafo mutilabatur, ^uo dedecore uultus incotinentia 
maculatus, ea multaretur parte,qua maxime facies exornatur, Legu qug ad 
hominum commercia pertinent, Bocchoridem latorem fcribuntfuifc Hx- 
mandant creditis abf( 5 fcriptura mutuo pecunijs, fi negarentur, flari debito- 
ris iuramento,ut qux iufiurandum ueluti religiofam rem magni xflimarenu 
Nam cum certum fitjijs qui ixpius iurant,abrogari fidem : plurimi ducut, ne 
boni uiri nomen amittatur,rard ad iuramentum defeendereXegis infuper la 
tor omne fidem in uirtute conftituens,bonis moribus iudicauitafluefieri ho- 
minesad probitate, ncindignifideuiderentur,deberejniquu etiam putauit, 
cis a quib,ab((j iureiurando credita pecunia eflet,dc refua iurantibus no pr^ 
flari fidem, Foenus quod ex icripto contrahebatur, prohibebat ultra contradi ® 
mutui duplum exigi,Solutio ex bonis debitoris foliim fiebat : corpus no po- 
terat addici cr€ditori,Putabat enim, oportere bona tantu fubdita efle debitis: 
corpora,quoru opera dC bello 8C pace uter ent,ciuitat ibus addida eflcv No e- 
nim xquu uidebatur,milites qui pro patrix falutc pericula fubiret, pro ufuns 
in carcerem duci,aut ob unius auaritiainpcriculum agi patrix faliirem^Hanc 
quotplegem uidetur Solon ad Athenienles tranftu!irfe,qua Sifachthiaappel- 
lauit, decernens ne ob ufuras ciuiu corpora nederent. Haud iniuria querun- 
tur quida de nonnullis Grxeis legulatoribus,qui arma, aut aratrum, aut aliud 
quiduis operi necelfariu prohibeant ob foenus addici creditori : corpora uero 
qux his utijtur,trad! permittat. Lex preterea priuatim de furibus apud folos 
Aegyptios hxc eraulubebateos qui furari uolebant,nomcn iuuapud princi- 
pem facerdotufcribere,atcp€ueftigio furtuad eum deferrc,Simiiiter quib 4 res 
furto erepta €rat,apud eundem rei fublatx tempus diem et hora feribere tene 
bantunHoc modo faciidnuento furto,qui remamifi(Tet,quarta multabatur 
parte,qux daretur furi,Satius lator eflelegis duxit,cum impoffibilc eflet furra 
prohiberi, potius alicuius portionis ^ totius rei amiflg homines iaduram pa 
ti, Nuptiaru non idem apud Aegyptios mos eft. Sacerdotibus unam tantil 
uxore ducerelicet, reliqui pro uoluntate & facultatibus plureshabcnt* Qiia 
legem conferre exiftimant propter hominum multitudinem, & ad felicitate, 

£>C adpotentiam ciuitatum^NulIus ex €is,neex ferua quidem empta genitus, 
fpuriushabetunSolumenim patrem exiftimantgeneris audorem : matrem 
& nutrimentum 8C locum infanti prxbere. Arbores uero frudum ferentes, 
prxter Grxcoru morem appellant mares; foemmas,qux adiuuat maturitate. 

Natos 


unusdeliquiflettcu^ ^ 
cum fbla peccafletma- 


RERVM ANTI(\.VARVM tIB. II. 

^ Natos adeo parua educant facili^ iinpen(a,ut mx credi poffit. Nam tum fcir^ 
porum,tum altjs radicibus, quas iiib cineribus coquunt, cum caulibus palu^. 
fttibus, quas partim cocfias, partim aflas ign!,partim crudas pro cibo praebet, 
liberos nutriunt.diicalceati nudicp maiori ex parte ob patriae temperie,uitani 
ducut. Omnis fumptus in pueros quoufcp ad aetate perueniat , a paretibus im 
penfus,no excedit drachmas uiginti. Qua ex cauia cotingit Aegyptu gentes 
caeteras hominu numero excedere, plura^ in ea magnifica cfle opera effecfia^ 
Erudiunt facerdotes filios dC literis quse appellantur iacrae,8(r altjs qu^ad com 
munem ipecflant docflrina, ut plurimu Geometriae Arithmeticae^ ftudio in^ 
tenti. Fluuius enim qui fingulis annis propter inundatione uarias agrorii for 
mas fuperinducit , magnas cotentiones inter uicinos de finibus agroru excF' 
tat,quae abfij Geometria adminiculo haud facile coponi poffent. Arithmeti^ 
cauero dC uitae domeftte efi utilis, &rad Geometria ate^ Aftrologiam maxF 
me confert. Accurate uero & ab alfjs quibufda,&r ab Aegyptijs traduntur or 
do,&r aftroru m otus,eorumcp deferiptio , res multis antea feculis fummo ftu^ 
dio obieruata.Planetaru infuper motus,coiun(fiiones,epicyclos , quas etiam 
uires circa animantia generatione, quse'^ ueaut bona aut mala importarent ho 
minibusjdiligecer feruratifunt: fepius quoq^,qud melius occurri futuris poF 
fet,fi:erilitate,prgterea frueSuu ubertatem,morbos tum hominibus tum peco 
ribus imminetes, terrae motum,atcp inundationu tempora,cometarum^or 
tus pr^dicebant.MuIta etiam reliquis cognitu difficillima,diutinaobj(eruatio 
ne nota fignificabant. Afleruntetia in Babylonia Chaldaeos Aegyptioruco^ 
lonos, Afl:rologiae,ut qui eam ab Aegyptiorum iacerdotibus acceperint, pe^ 
ritos effe.Reliqua Aegyptiorum multitudo a pueris ex patre aut cognatis dF 
fcuntjUt diefiu eft, exercitia uitae.Literas percipiunt no omnes, led artificio de 
diti. Pal^ftrac aut muficac non uacant : exiftimantes quotidiana illius exerci> 
tium iunioribus infirmum eife 5C periculofum, ex^ eobreuiores uires efficu 
Muficam non folu inutilem , fed nociua ducunt, tanquam uiroru animos ef* 

B foeminancem. Morbos uel ieiunio curant, iiel uomitu : id^ aut quotidie , aut 
tribus diebus aut quatuor interieclis. Allerunt enim, ex ciboru fuperfluitate 
omnes creari morbos. Eam ergo ad ualetudine curam efle optima, quae mor^ 
boru principia auferat. In militiam aut peregrinatione profedli, nulla impen^ 
ia mercede curantur.jVIedici enim ex publico uieSum fumunt. Aegros iecun 
dum legem curat, ab antiquis medicis comprobatiscp icriptoribus tradita.Sl 
quis normam iacri libri iecutus infirmii fanare nequiuerit , omni caret crimF 
ne.Si pr^ter ea quae libris continentur,iUum curauerit,morte punitur. Credi 
dit enim legislator, ea medendi cura,auae plurimo tempore ab optimis medf' 
cis obferuataprofeda^ fit, haud facile meliorem reperiri polle. 

UE ^NIH^ LIBT^S DIIS ^VVD 

_ _ j 

Aegyptios Jacris^torum^cultu^ Capi. II IL 

A Nimantia dtjs penes Aegyptios facra haud immerito praeter fide uide^ 
tur,quanto honore habeantur, credere.Colunt enim animantia quaeda 
pr^ter modum,non fblum uiua,fed etiam mortua: ficut Feles, Ichneumonasa 
Cane;^, Accipitres,Ibides,Lupos,CrocodiIos,8^ eiufmodi plura. Quora cau 
fas reddere , fi prius pauca de his difleruerimus, enitemur. Primum,fingulis < 
animantibus quae colunt , feparatim quampiam regionem facrant, quae fatis 
Ce ad eorum curam ac uid um. Faciunt etiam dijs quibufdam uota Aegyptq 
pro pueris,qui de morbo euaferint: radentes^ capillos, acin auro argento' ue 
ponentes, dant munus magis.Qui eiufmodi animaliu cura habent, altj carnes 
incifas accipitribus uolantibus proficiunt, magna uoce donec carnes capiant 
appellantes Jn cibu uero felis, ac i chneumonis,bIandietes illis,ac allicietcs,pa 

nem 


> 


^ DIODORI SICVLI 

nem in h^c ponunt, aut nutriunt pifcibus Nili. Eodem pacflo 8C animalibus A 
exteris opportunum cibum prxbent.Non folum uero horum cultum palam 
profiteri non erubercunt,fcd tanquamin honoribus deorum effufl, id laudi 
fibi & decori ducunr.Cumcp cum lignis illorum proprijs urbes ac uaria loca 
circumeant,procul oftentaiites quxobferuant animalia, ea more fupplicum 
finguli uenerantur.Cum aliquod eorum moritur, findone contedum , cum 
ululatu pedus percutientes,fale Iiniunt,ac cedri liquore, unguentis^ odori, 
feris, quo diutius feruetur corpus undum^infacrislocis fepeliut.Si quis quod 
horum fponte animaliu occiderit, morte damnatur, xluro 8C ibide exceptis; 
quos fponte an fecus occiderit,interficitur,accurrente turba, & abfcp iudicio 
hominem uarijs fupplicijs afFedum interficiente. Quo timore, qui hos mor- 
tuos confpexerit,procul aftans lamentatur, teftificans animal abfcp fua culpa 
mortuum effe. Adeo aurem mentes hominum ea fuperftitio peruafit, adeo^ 
infixus animis horum efl:cultus,ut quo tempore Ptolemxusrexa Romanis 
fociusate^ amicus didus eft, applaudentibus Aegypttjs,Italos^ad feuenien 
tes fummo ftudio coldibus, maximei^ annitentibus ne quam diffenfionum 
aut belli caufam prxberent, tamen cum quidam Romanus felem occidiflet, 
ad domum eis concurfu plebis fado,nc(^ a regtjs ad id miffis principibus,n^ 
que Romanorum timore a poena hominis abfterreri potuerunt,quamuis no 
fponte beftiamoccidifTet.Quam rem non auditu percepimus, fed uifu: cum 
co tempore in Aegyptum na uigaflemus^ Videntur hxcforftn indigna fide 
nonnullis, 8C fabulis quam uero fimiliora.Sed indigniora multo uideri debd 
qux fequunt. Premente aliquando Aegyptios fame,ade6 ut plures ab hu^ 
mana carne ob inopiam cibi non abftinerent, animalia iacra omnino intada 
reliquere.Sicubi iierd canis domi mortuus repertus €flet,finguli eius domus 
totu corpus fada lamentatione radunt. Hoc qao(^ eft mirabilius.Sicubi ut 
num,frumentutti'ue,aut aliud quid uidui accomodatum , ubi fimile animal 
cxpirauit,inucntum effet,non amplius illis utebantur. Eodem^ ludu etiam 
ad alia loca profcdi,xIuros &r accipitres mortuos ad Aegyptum deficien^ b 
te perfxpe uiatico deferebat. Quam uis etiam facile llt,quomodo apud Mem^ 
phim Apis, apud Heliopolim Mneuis,apud Midetam hircus, crocodilus 
apudMiridem paludem, leo apud Leontem ciuitatem,multa^aliauarie co 
lantur,referre,tamen difficile eft ea apudhuiuimodi rerum infeios credi. Nu- 
triuntur hxc animalia fumma cura atep impenfa in templorum ambitu a uiris 
haudquaquam coremnendistquf nmilagine,&: al!ca,uarijs^ epulis lade con 
ditis cibant. Anferes infuper tum elixos, tum aftbs apponunt quotidie. His 
qui cruda edunt,aues capras prxbent. Denicj eas omnes magna fuftentat cu- 
ra acfumptu.Lauantinfiiper aqua calida,unguentiscp optimis, odoriferis^: 
ledos quocp illis fumptuofos fternut,atc^ ornatos. Si quod ex eis infirma na- 
tura nafcitur,diligent€r curant: prxterea femellas cuic^ generi animaliu prx- 
parant rpeciofas,quas appellant pellices. In^ his nutriendis plurima impen- 
feate^operx ponunt. Eorum mortem seque ac filiorum lugent, iepeliuntcp 
fumptuofi us quam eorum facultas ferat.Poft Alexandri obitum,cum PtoI^ 
maeus Lagus Aegyptum teneret,boue in Memphi exfenecfta morfuo,qui il- 
lius nutriendi curam ceperat,pecuniam quae in eius iumptum data erat, per- 
magnam,ac infuper quinquaginta talenta argenti, mutuo aPtoIemxo iiim- 
ptaineiusfepulturamimpend/uNoftraquoc^ ^tate quidam qui ea animalia 
nutrierant, in illorum fepulchra haud minus centum talentis contulere. Ad- 
demus 8(rhis,quae circa facri tauri,quem uocant Apim,cura fieri percepimus^ 
fco mortuo,magnifice9repuito,quaeruntadiddele(fti facerdotes uitulu prio- 
n perlimilem:inuento,populus ludum finit. Sacerdotes quibus ca imminet 

o icitudo,primum in ciuitatem Nili uitulum perducuntrin qua eum nutriut 
le us quadraginta. Deinceps innauim contedam, habitaculum aureum ha 

b entem 


RERVM A NT I Q.V AR VM LIB. 11. J7 

A betitem introducentes, et ad Memphim ut Deum ducentes,in V ulcanifano 
locant.His diebus folx mulieres taurum uident : qu^ ante eius faciem aftan- 
tes,ueftibus fublatis ei abrafum femen oftentant. Reliquo tepore prohiben- 
tur in conlpecfiu huius Dei accedere^ Honoris bouiimpenfl caufam nonul 
li tradunf,q) defuncti Ofiridis anima in bouem tranfmigrafleU quaj deinceps 
ad pofteros pergens fuerit transfuia^ Altj a T yphone interfeclo OfiridejferuC 
A pini membra eius collecfla in bouem ligneu corio bouis albo circundatum 
conieciflet ideo^ ciuitateBufiridemappeilatam^IVlulta alia de Api fabulan- 
tur ^quselonguelletOngulatim referre* Omnia uero miranda & fide maiora 
de eiufmodianimaliu honore differentes Aegypttj , dubitatione haud parua 
qu^rentibus caufas iniecerunt. Sacerdotes fecretiora quaedam fcripta , prout 
iam dijtimus, habent* Multi Aegypiioru tres caufas reddunt: quarum prima 
omnino fabulofa antiquorum fimplicitate digna* Aiunt enim priores 
deos.cum pauci numero effent,uiribus^ populo impares, impietate uero ho 
minum timerent,fimiiesiequibu(dam animantibus finx!{Ie,eocpmodo cru- 
delitatem uim^ hominfi effugiffe : parto deinceps orbis imperio, ut reddere- 
tur animalibus gratia qu^ fiiae (alutis caufam praebuiflent,coiecrafle illa, quo- 
rum fumpfiffent formam, oftendifiecp quo pa(51o uiua nutrienda efl[ent,Su 

mortua fepelienda* Secanda caufa^Ferut Aegyptios ueteres,apud quos nui 
Ia effet militaris difciplina^cu a uicinis (jpius bello fuperarent, excogitaffe fer 
re aliquod infigne ^d milites fequerent* Figuras igitur animaliu quae nunc co 
lunt,in tabulis pidas , duces eoru in bello tuliffe : ea^ ex recognito feruato^ 
lub quo quife militaret ordine, ui(5toriam confecutos* Igitur uiium effe gra- 
tiam his anitmlibus tan^ uidoriae audoribus reddi , ftatutum^nephaseffe 
quodpiam eoru quorum imago delata fuerit,occidi,red coli potius debere, ho 
nore® afficfiTertia affertur caura,horum animantm illata uicflui hominu uti- 
lifas*Nam bos femella 6^: alios parit,qui terram arant:»: ipfa haud inutilis ad 
arandum*Oues bis edunt fetus , lanaq^ praebentes uario accomodatam ufui, 
B lac cafeum^ abunde nobis pr^ebent*Canis tum uenationi, tum ad cuftodiam 
prodeffPropterea Deum qui apud eos Anubis uocatur,capifefingunt cani- 
no, fignilicates cuftodem corporis Ofiridis atqp Ifidisfuiffe* Quidam aflerut, 
Ifidis canes quo tempore Ofiris quaefitus eft , 6^ feras, &: obuios omnes amcv 
uentes una Ofiridis corpus inuelfigaffe* Ideoq^ in feftis Ifidis praeire canes po 
pam,ueteri more antiqua erga canes gratiam ofi:entante*Feles uero ad ierpen 
tum dC alioru reptilium morius plurima conferunt* Ichneumon crocodilos 
obferuans,oua eoru conterittqua diligentia occurrit, ne illorum multitudine: 
infeftum flumen reddatur* Quodqj dicflu incredibile uideatur,crocodilos oc- 
cidunt* Merfi enim limo, cum beitiae aperto ore in littore dormientes iacent, 
per os intra corpus infiiiunt,eroibc^uentreconfeftim abicp ullo periculo fe- 
ra mortua egrediunt* Exauibus tum Ibis utiliffimaeftadferpetes ac locuftas 
brucos^ delendos: tum accipitres admodu proiunt ad icorpiones,ceraftasqp, 
&: parua animalia qua? morfu nocent* Quidam ob eam cauiamhonorehaberi 
accipitri uolunt,q) his utantur Augures in futuroru pra?di(flione* Alij accipi- 
trem prifeis temporibus dicunt librij puniceis inferiptum literis,in quo comi- 
nebatur qui cultus dtjs,quf ue honor deberet, Thebas adiacerdotes deti^fle* 
Quapropter literaru (aerarum (criptores 6^ puniceum pileum geftant, ac- 

cipitris alam in capite/ Thebae aquilam honorant, tum quia regia iiidetur a- 
uis,tum loue digna*Hireum deificari3t,ficut & Graeci Priapum, propter eam 
corporis partem,d qua fit omnium ortus* Pudendis non folum Aegyptij,(ed 
alij plurcs (aera faciunt,tan^ cau(k animantium creationis* Sacerdotes quocp 
' cum in Aegypto (aera patria fufeipiunt, prim um huic Deo ininantur* Panas 

iniuper 8C Satyros tradut eadem caufa ab hominibus coli*Igitur Sl imagm^es 
horum plurimas nonnulli in gratiam fecunditatis eorum in templis ponut, 

d in hir- 


/ 


38 


DIODORI SICVLI 


jn hirci natufac,qua Iibidinofam effe dicunt,fimi'litadme^ Taaros facros, A> a 
pimfcilicetacMneuim pro dfjshonorant* In Ofirfdis, ueluti frugum acfru^- 
cSuum repertoris memoria apud pofterds immortalem,boues runos^quonia 
uidentur colore fimiles T y phom^qui Ofiridem necauit^immolari permifsu^ 
Ethommes quoqp colore Typhonis antiqui reges ad fepulchru Ofiridis facri 
ficio maciabant. Qua ex caufsi pauci rufR Aegyptij reperiebant,externi plu- 
res. Hxc res materiam fabulandi Gr^cis dedit BuOride bofpftes necaflfe.fed 
Ofiridis fepulchru ea crudelitate notatu eft. Lupos uenerari ferunt propter fi- 
mihtudine canum,paru enim natura^cum ena mutuo coeant , a canibus diffe- 
runt. Reddunt aliam caulam honoris huius Aegypti) fabulofiorem.nam 
cumifis una cum filio Oro cum Typhone effet bello dimicatura, ferunt Ofi- 
ridem in lupi' forma ab inferis auxilio & uxori' filio ueniffe. Vicffores ita(^ 
Typhone interfedlo honore ei animanti impendiffe , cuius interuentu fubfi- 
dio^ uicfforia parta effet.Tradunt nonnulli agros Aegyptiorum incuriantes 
Aethio^es,a lupis facffa acie ufcj ad ciuitate EIephantinam,repulfbs. Qua ex 
re fit & locus ille dicffus Lycopolis,& cis beluis honos a pofteris habitus. Cro 
codilos admirantur multi,cum homines interficiat,edant^, rem perniciofam 
mortalibus, cur lege, ut pro dqs colantur, fuerit fancitum.Sed uidetur toti pa- 
triae fecuritate afFerre,no tantum Nilus,ied StT qui in co iiint Crocodili : quos 
Arabia Liby^ecp latrones ueriti,non audent flumen tranfirepopulatu. Affer 
tur 8^ alia ab hiftoricis huius beftisc colendae ratio. Nam regem quem Mena 
dixere, cum fui canes perfequerenf,fugifle aiunt in Moeridis paludem, ibi^ a 
Crocodilo fufceptum,mirabile dicff:u,in continente fuifie delatum. Igitur ut 

gratiam animali redderef,condita ciuitate paludi propinqua,quam Crocodi- 

lam appellauit , mandafle accolis,ut pro Deo ea beftia coleretur , paludem cp 
in earum cibum uouiffe.Eo quot^ in loco pyramidem quaquauerfus quadra 
cam in fepulchrum fibi,acrem multis admirandam feculis Labyrinthum »di- 
ficaffe uolunt.Similia & de multis alqs animantibus ferunt , qux breuitate ie- 
quentes, omifimus.H^c aut ab cis utilitatis caufa fuiffe adinuenta iudiciil eff, © 
nonnullos cibis quibufdam qui in ufu finf,abftinere. Nam quidam lente, alij 

fabam, nonnulli careum,alij cepe,cum plurimos eiufinodi fruclus ferat A egv 

ptus,nequaqp edunt. Adt]citur his alia caufa,apud prifeos reges fiepius dd- 
iciicentepopulo,quempiam prudentia proflante in plures Aegyptum partes 
diuififTeyCdixiffccp quae animalia feparatim colerent,a quibusque cibis abftine 
rent.Eo id acflum effeconfilio, ut cum quicp certa animantia pro dijs habei ct^ 
quae ab alqs colerentur,cotemptis, alteri alteros perofi, nequac^ fimul aduer- 
(us principes confpirarent. Quod 8^ fecutum eft. Nam diuerforu finium ho- 
mines inuicem diffentiunt,mutuo fibi cultus impietatem obijeientes. Fertur 
alia horum animalium confecrandoru ratio. Nam a primordio orbis con- 
«cnientes fimul homines ex filueftri ufta, primucarnibus humanis uelceban 
tur,bellabant(j muicem,eo cui plus uirmm inerat, fup era nte. Tum iniurfis 
potentiorum imbecilles urgete neceffitate edodf , acie fada fignum animalis 
libi ex his quae poftea confecrata funt,proporuere ; ad quod poftmodum con 
gregati inhrmiores,aduerfiis aliorum iniurias ie tuebantur. Quo facflum eft 
ut animali quod ialutis cauia fuerat, deorum honores tribuerentur. Ita diuer- 
raeAegyptioru gentes huiufmodi animantibus a fuis maioribus faentis ufen 
ad hoc tempus honores prxbent. Ex ea re dicuntur Aegyptii prarter alias na- 
tiones erga benemeritos dcftgrati. Exiftimantenim magnu uitarfubfidium 
cie gratiae retributionem. Et fanemoucntur omnes ad beneficia eis impen- 

fiiosee^^r eflTe. Hac Aegypttj caufa 
S. uenerationecf ut deos obferuant ; nam nem abfm 

lllaus meriff^Q ^ n j * • lIt^)S : optime de morta- 

Iibus meritos propter res egregie geftas diuinaenatur» participes arbitratur. 

De 


RERVM ANTia.VARVM L I B. IL 

aD 3 MORIBys CXyoS IN SETE^ 

licndis mortuis i^e^yptij fcruanU Capi. Vf 

V idebuntur fortaffis haec quae diximus , miranda : fed hequa^ mmus ad^ 
mirabitur quis , fi quid apud quofcp fit Aegyptios in funere mortuoru^ 
confideret* Priuati diuerfaru gentium mores^ Cum quis defiindus eli , pro^ 
piiiqui omnes amici, qui deturpato luto capite^Iugentes ciuitate quoad mor«^ 
tuus fepeliatur, circumeat: interim neqplauantur, netj uinum aut cibum nifi 
' uilem fumunt, neq^ ueftibus utuntur iplendidis* Scpulchrorum tres h?ihzn' 
tur IpecieSjiumptiioia^mediocriSjhumilis* In prima argenti talentum expo^ 
nunt,in fecunda minas uigintfiin ultima parum quid fumptus erogant* 
funera mortuorum curant, eo exercitio a maioribus tradito, funeris impeiam 
domefticis defcriptam ferunt , fcrutantes qiiand uelint celebrari funus* con^ 
tr^rUione facfia,corpus eis traditur, ut iuxta impeniam curetur funus* Primus 
grammaticus (ita enim appellatur) pofito humi corpore , circa ilia deicribit 
quantum a finiftra parte incidatur*Deinde qui dicitur iciflbrjhabens lapidem 
Aethiopicum, quantum lex finit,latus aperit : fubito^ curiuperfequentibus 
qui adftabant, lapides^ cum execrationeineum iacientibus, fugit* Exiftimat 
enim odium inhaerere, quicuncg amici corpus uulnerc illato uiolariuCurato^ 
res uerd corporis, hos ialitores appellat, honore digni exiftimatione® haben> 
tur* Vtuntur enim iacerdotibus, templa^ pariter ingrediuntur* His penes 
cadauer adftatibus , unus fciffuram per corporis interiora praeter renes 8C cor 
ducit, quae fingula alter uino Phoeniceo ex rebus odoriferis lauat: deinde cor^ 
pus totum primij ex cedro cum alijs preciofis unguentis uiigut dies amplius 
triginta*Myrrha dcinceps,ac cinamomo,caeteris^ rebiis liniunt: quae no fo' 
Ium id ieruarediutine,ied odoriferum reddere queant* Curatum cadauer co^ 
gnatis tradunt defun(5ii,ita fingulis eius partibys, etiam iupercilioru palpebra 
rum^ pilis integre feruatis , ut dmnis corporis ipecies dormientis more inte^ 
B gra perduret* Plures Aegypti) progenitoru corporibus domi magno fump 
tu conditis,refpicientes fuorum imagines uiuentium magnitudine 8C habitu 
alonga progenie du(fias,tan^ uiuentium aipecf}u,animo obledantur* Ante-- 
quam fepeliatur corpus, praedicit a cognatis tum iudicibus,tum defundi ami 
ciSjfepulturae dies* Afferunt uero illum,nomine mortuu appellantes, palu^ 
dem tranfiturum* Adftantibusiudicibus amplius quadraginta numero,ie^ 
dentibus^ in praeparato ultra ftagnum hemicyclo, trahitur nauis ad id copo^ 
fita ab ijs quibus ea curainiunda eft, regente magiftro,quem fua lingua Ac^ 
gypttj Charontem uocant* V nde dC Orpheum (qua de re paulo poft dicetur) 
aflerunt cum hunc morem apud Aegyptios cofpexiiIet,fi'nxifle poftmodum 
inferos, partim qu^ uiderat imitatum, partim qua^ ipfe comentus eflet* Perdu 
da in flagnum naui,ante^ condatur in arca cadauer, permittitur lege uolen^ 
ti mortuum acculare*Siquis comprobatur male uixirie,iudices fententiam fc 
^ runt,qua cenient corpus eius iepulchro priuandu*Qui deprehenditur iniufte 
crimen obiecifle,magna multatur poena* Cum deefl:accuiator,autpercalum* 
niam accuiatum confiat , cognati finito luduad laudes mortui uertuntur:nil 
de genere eius,ficut Grgci confueuerunt,narrantes, (exifiim^pt enim omnes 
Acgyptij pariter ie nobiles efle) fed ordietes a pueritia,in qua uitacinfiitutio^ 
nem eruditionem^ recenfent, ad uiri aetatem deicendunt,eius erga deos rel^ 
gionem,iufiitiarn,continentiam,uirtutes^ caeteras comemorantes* Inuoca^ 
tis uerd inferis dijs,precantur ut eum inter pios locent* Ad quae uerba omnis, 
multitudo cor reipondet, gloriam mortui extollens , tan^ apud inferos cum 
beatis femperfuturi*Sepeliuntpofiea quiqp iiios : hi in proprtjs fepulchrisjh^' 
quibus ea defunt,domi apud firmiore parietem arca corporis ercda* Qiii ue-' 
rd aut crimine aliquo aut fenore iepultura prohibentur,domi abfi^ arca po^ 

d riuntur; 


40 _ DIODORI SICVLX 

nuft tur. Quos pofteri ditiores facfli^ac debita &r crimma luetes, honorifice (e» 
pehunt. Gloriantur enim Aegypti) fiios paretcs maiores^ue magnifice efle fc^ 
pulros. Mos eftapudeoSjdefundoru parentum corpora dare irt pignus credi 
torrSummaillosquinonredimuntjlequiturinfamia^&iepulturacarenuMt 
rabitur quis^StT meritd,eos qui hicinftituerunt , non (blum quceaduiuentiii 
mores fpecSarenf,perfecutos,fed etiam quae ad mortuoru iepulchra cultum^ 
pertinerem Adeo hocpacflo ad bonos mores, quantu fieri poflet, componi ui 
tam hominu exiftimabanrn Graeci iane,qui ficflis fabulis ac poetarum diefiis R' 
dem excedentibus depiorum meritis, malorum^ poena tradiderut, nequa^ 
potuerunt fuis (criptis traducere homines ad uirtute,. quin econtra potius de^ 
rifi contempti^ funtab improbis^ Apud Aegyptios lierd ^lon fabulis,(ed ui- 
fu,imp4s poena,iufl:isIaus impartita* Singulis diebus utrofep eoruqu^ uit^ 
urilia exiftant,. admonent, cum uideant cuicp pro his quae egit , debiti pr^mq 
memoriam impendi. Qua ex cauiaad melioi efinguli uertuntur uiuendinor 
mam.Eas enim optimas effe leges putandum efl:,quib^ non diuites,fed hone- 
fti prudentescp homines fianm Igitur de Aegyptrjs legum latoribus, qui eas 
tam admirabiles exquifitas(^ tradidere, dicendum uidetur. Pofl: antiquam 
Aegyptiorum uitam,quam Deum Heroumc^ tempore fuiffefabulantur,tra 
dunt perfuariflTe primu multitudini icriptis uti legibus Menam, magni animi 
tiirum,uitae<^inter omnes probatae. Finxifieauteas Mercurij dat^ praecepi 
to,rancg magnorum bonoru cauiam futuras ; quemadmodum apud Grcccc^ 
aiunt in Creta quide Minoon,apud Lacedaemonios Lycurgum fecifie, que^ 
rum alter louem, alter A pollinem iiiaru legum autore extitiffe dixit. Plures 
quoc^ nationes eo modo tradunt leges iu(cepifl[e,quae optem perantibus mub 
torum ^norum cauia fuere. Arianis nancp icribunt Zatrafte fimulato numi 
ne dediue leges«Getis eodem modo Zamolxis V eftam praeferens leges tulir^ 
Apud ludacos Moy (es Abiao,quem Deum uocant , acceptas leges dare pr:e 
fc ferebat : fiue putantes rem mirandam 3 acdiuina,maximecR mortalibus utP 
lem leges e(Ie,fiiie ut citius populi obrei excellentia deum timore legibus ob^ ® 
temperaret. S^tindus apud Aegyptios legum lator dicitur uir prudentia 
excellens Saib^is. Hunc dC ad Deum religionem cultumm multa prioribus 
legibus addidilie peh*bent,geometria ?9 fuiffe inuentorem , ac incofis afiro- 
^m carius oitendiUe.T ertium Sefoftrem regem tradunt,qui adrem militare 
belli munia plurima contulit inftitutis fuis. Quartus feribitur rex Ycccho- 
ris qui leges dederit , & comercia hominum ludicia^ conftiruerit : cuius me- 
moria m muhis, ob ingentj acume u% ad hoc tempus manet.Eum dicunt 

tirmoextmfiecorpore,pecuniarupra!Cxteriscupid^ Poft hunc legibus 
multa addidit Amafis rex : quem tradunt & de qsqu^ ad monarchasoerti- 
nent,decp omni Aegyptioru (xconomia pra!cepi(re.Hunc admodum perfpi^ 
cacem fuiffe fcnbunt , iufti arqui^ amatorem : qua ex re ab Aegyptiis cft rex 
conftitutus,cum regio genere ortus non eflet. Cum Elienfes circaOlympia- 

legatis ad eum mifiis qu^fifTent quo maxime modo 

H certamen lufte fieret,SmuIlus Ehenfis certaret,rerpandif. Po^ 

f * 1 ' ^ bcictate coierat, cum 8C ciues SC externos ed 

nauigantes uiolennus tra<fhret,per legatos ad modeftiahortatus eft. quo fuai 

brem rocietatem direm<t/cribens,cum i^let illu 

ff.nr tyrannidis poznas daturum, nolle ex amici cafu dolere. Admira- 

dlum prudentiam, cum Polycratri breuiquod prxdb 

Sextum feruntDarium Xerxis patrem legibus Acgy 

deosAeo ' ■ ' '^^^^^‘riSyfls qui antea regnauerat,erga 

tis^ Drircnri’im^° ^ illis,gefiis^ qu» libris factis continebantur, percep- 

t s,pnlcoi-Mm regum magnificentiam, ecinfubditos humanitatem hiftoria 

COlU' 


RERVM ANTI(X.VAR VM L I III. 41 

complexas cft«Certe uirtute illorum imitatus, ab Aegyptijs folus uiues Deus 
A appellatus eft, mortuus uer 6 eos honores affecutus , qui regibus antiqua lege 
tnbuebant^Has tomunes leges priores illi magna gloria tradidere:plura poft 
modum qu^ antea coprobata erant, Macedonum tem pore iunt commutata* 

JD3 GRAECIS EXCELLENTIBYS 

do^lrina uirU^qui eruditionis gratia in Aegyptum 

■fiSliJunt^ Cap* V E 

N V ilc qui Gr^ci lapientia dC doctrina proditi in Aegyptum priicis tem^ 
potibus trartfierintjUt leges 8C doiSrinam illorum perciperent,recenfe^ 
bimus. Scribtiilt eorum facerddtes,in iacris contineri libris tranfifle primum 
ad Aegyptios Orpheum, Mufeum,Melampodem,Daedalu, Homerum poe- 
tam, 6 i^ SpartanuLycurgum* Deinceps Solonem Aihenienfem,Platonephi 
Ioibphum,ac Samium Py thagora,Eudoxu quoqg mathematicu,ac DemoerP 
tum Abderitem, dC Inopidem Chium.Omnium uero monftrantur ueftigia, 
quorundam imagines , nonnulloru loca tum ab eis tum a docfh-ina qua fecu- 
ti fiint, denominata Jn Aegypto certe percepetut omnia,qu:e illos apud Grg 
cos admirabiles fecere^ Nam Orpheum hymnos deoru plurimos,orgia,&r 
inferorufidionem attuliffe tradat* Ohridis iane ceremonias dC Dionyfij eaP 
dem efle/Cmiles^ effe Ifidis Cereris^,nominibus tanta differre. Impiorum 
uerd poznas, 8C campos Ely fios , & ftatuar a uiiim ab A egyptiora iepulchris 
fumpta introduxit* Mercurium quoq^ fecundum antiquos deftinante finxit 
mortuorum animas*Erat mos Aegypttjs, Apis corpus reducente aliquid pro 
pe aftanti Cerbero abfeiffum porrigere* His ab Orpheo ad Grxeos traduefiis, 
Homerus Orpheum imitatus idem in fuo poemate ictibens,ait Mercurium 
Cyllenium animas Heroum euocare, habente uirgam in manibus* Rutfus^ 
erant prope Oceani fluxum,& Leucados petram^Solis^ portas,fbmnia po^ 
palorum* Sequebatur uirens pratum, ubi iuniorum erant anim^,fimulacra 
mortuorum* Oceanum igitur Nilum uocat, quonia ab Aegyptijs proprio 
B nomine Nilus Oceanus appellatunSolis portas HeliopoIimdicit*Pratum ue 
rd habitationem coniidam putat eorum qui trans paludem delati fant,qux 
Acherufia nominat* Et,Prope Memphim,circun^ prata amQ 2 ha,pa!ades^ 
calamis plenaj*Profequitur deinceps mortuos ha^c incolere loca, quonia Ae^ 
gyptiorum fepulchra maiori (ane exparte in eis locis fintpofita* Corpora ue^ 
ro per flauium Acherufiam paludem ad fepulchra delata,ibi^condita , a^ 
lia^ plura qux nunc etiam feruant Aegyptijjdant fabulis quas Grgci de infe 
ris finxerat, locum. Nam nauis qua? uecfiat corpora,uaris appellata, haec apud 
Graecos efi Obolum aiunt dari portitori, cui nomen inditu eft ab in^ 

colis Charon* Afferunt circa haec loca Hecates umbrofe templum effe,Cocy-' 
ti portas,atcp obliuiones,greis uedlibus diftincflas* Effe & alias portas uerita^ 
tis,quas prope ftatua fitiuftitiae ab% capite*Multa quocj alia fabuloia de Ae-- 
gyptijs feruntjquae adhuc nomine & opere perfeuerat*Nam in urbe Achan^ 
ta trans Nilu Libyam uerfiis procul a Memphiftadijscentuquiquaginta uas 
eft pefforatum,ad ^d fingulis diebus facerdotes C C Cl x.aquam ex Nilo defe^ 
runt. Afini etiam fi^i fabula monftratur in quadam celebritate* Nodos enim 
quos unus in principio longioris funis complicat , altjpdftiequentesdiflbP 
uunt* Melampodem infuper ferunt Dionyftj facra ab Aegyptijs ad Gr^cos 
.tranftuliffe,qu^'uede Saturno ferunt,de^Titanu pugna,hiftoria poftremd 
omne deorum paflionedocuiffe* Daedalum quoc^ aiunt imitatu efte Labyrin 
thi errores,qui ad hoc ufej tempus manet* Huncaliqui aedificafte dicut Men^ 
detum,alij Maronem regem multo ante ^ Saturnus regnaret. N um erus pri^ 
fcarum apud Aegyptios ftatuarum idem eft qui eft a Daedalo Grarcis facftus* 
Templi Vulcani ueftibuii, §d pulcherrima in Memphi fitum eft, D^dalum 

d 5 archi- 


^ DIODORI 5ICVL1 

architciSiim fuiffe confiat: obfe eam rem a populo ftatua lignea m tcploquat A 
ab ipfo fabricata fitjdonatu. Huic propter artis prxftantia, multacp ab eo in- 
ucnta, magna gloria adepta, deoru honores accolg impenderut. In una enim 
Memohis infularu templum nunc quoc^ eft Daedalo dicatum, Homerum in 
Aegypto fuifle,tum alia multa indicia feruntur, tum maxime potio ab Hac- 
na in prjeteritoru obliuionem Telemacho data.Nam potione ad abolendum 
ludum, quam poeta Helenam copofuiffeferibit, in Thebis Aegyptijs aPoly 
damna Thonis uxore fada confiat , ubi nunc quocp mulieres hoc medicami- 
ne utuntur. Apud folos uerd Heliopolitas (caedem enim Heliopolis 8C The- 
bjefunt) prifeis etiam temporibus inuenta effe tradunt 6C irae doloris me- 

dicamenta. Venerem incolat ex antiquo nomine aurea appellant ; agru^ effe 
confiat aurea Veneris prope Memphim,Qua de louis lunonis^ connubio 
iraduntur,deffi in Aethiopia peregrinatione, exinde uidentur traduda , q) an 
nis fingulis Aegypti) louis templu tra/edo flumine in Libyam ferunt,^ con 
ftitutis diebus iterum ad priore locum reducunt , tan^ loue ex A eihiopia re- 
deunte.C^in etiam Lycurgus, Plato,Solon,multasab Aegyptijs fumptasic 
ges ad fiias relpublicas detulerunt, Pythagoras iniuper multa ex facris libris, 
geometriam quocp arithmetica percepit , ac animaru in alia corpora tranP 
niutatione.Exiftimantautcm Sc Democritum quinqp annis quib.in Aegyp- 
to fijit.plurima inafirologia didicifle. Similiter & Inopide cum facerdotibus 
aftronomiscp diutius ueriatu, & folis circulum , dC aliorum curfus afirorum, 
Zodiacu^,ac multa alia ab eis percepta ad Graecos digna laude attulifie. Scul- 
ptores antiqui maximo in honore fuerunt Theledeus ac Theodorus Rhici fi- 
lij,a quibus SamiPythij Apollinis fimulacrum extat fiulptum. Huius ftatuae 
medietas fertur Theledei opus fuifie,reliqua pars a Theodoro in Ephefo per- 
feda.His fimul pofitis,ita conueniebat totum corpus, ut ab uno artifice fculp- 
tum uideretur, Genus artis Graecis ignotum,ied apud Aegyptios erat ufii co- 
gnitum, Nam ibli Aegyptij non oculis totius fiatuae compofitionc metieban 
tur,(eddimefione, ut ex uarijs multis^ lapidibus in unum corpus ad certam B 
menluram redadis fiatua perficeretur. Res profedd mirand3,diuerlbs artifi- 
ces uarijs in locis ita in unamenfiira conuenire,ut quandom ex uiginti, quan 
do <5 ex quadraginta partibus unica ftatua componeretur. Quod in Samo 
fignum fimile operi Aegyptio a capite uf<j ad pudeda ita pari forma diuifum 
conftat,ut unius opus appareat, Ethaecinmodum ftatuae Aegyptiae fertur, 
protenfis manibus , cruribus in ambulantis modum. Et de Aegyptijs hade- 
nus ; nunc ad Aflyrios tranfeamus, 

DIODORI SICVLI 

LIBER TERTIVS, 

DE NINO, QJ^I TRIMJ^S IN 

i-^ftaimf>erautt,de^ciu4^eflis* Cap, L 

V periore libro rjs quae ad Aegyptiorum deos, Nili natu- 
ram , reges prifeos , leges, mores,facra,caetcra& memora- 
tu digna pertinebat deferiptis, praefens antiquas Afi^res 
conrinetjinitio ab imperio AilyriorumTumpto* In Afia 
prifeis temporibus regnaucrelndigetes^quorum gefla no 
men^ uctuftasaboleuit.Primus rex Aflyriorum feripto- 
res nacflus eft Ninus,qui eius gefta literis traderent^ Is na^ 
lirtutis appetens, cum primum robuftiflimos iuuenu plu^ 
rimo tempore armorum ufu ad omnem laborum patientia, dC belli pericula 
cxercuiffet^coado exercitu focictaie inijt cum Arico Arabum rege: quorum 

opes 



RERVM ANTiaVARVM LIB. IIL 4,' 

A opes ea tcmpeftate,ut res erant^plurimu ni atep armis praedabant Haec gens 
libertatem feruans, nullum aduenam apud Te regnare pafla ed^lta neqp Per/a> 
rum necp Macedonum reges^quamuis potentes armis , eorum imperio potiti 
(untEft enim inexpugnabilis ab externo milite, propter loca partim deferti, 
partim arida, aquis^ deficientia^ Sunt tamen fontes plurimi,fed abfeonditi^ 
ac folis incolis notu Ninus igitur Arabum regcafliimpto, exercitum duxit 
aduerfus Babylonios Arabiae conterminos^ Nondum enim condita erat Ba> 
bylonia,(ed aliae circa urbes nobiles incolebantur: quibus propter armorum 
defuetudinem facile fuperatis, tributo^ impofito^ regem eoru cum filijs cap*» 
cum interemiuDeindequibuidam Armeniae urbibus in poteftatem rcdacfbs^ 
Barzanes rex Nino uiribus impar,cum multis donis occurres, &: ie & regn2 
cius poteftati permifitHuic Ninus, magno ufus animo, Armeniae regnum re 
ttituitjCommeatu 8C militibus imperatis* In Mediam deinde audis uiribus 
tranigreirus,cum ei Farnus rex cum exercitu occurrifl^f,pr»lio uidu^ cum^ 
iixore 8C leptem filijs captum,cruci affixit* Proipera fortuna elatum Ninu cu^ 
piditas cepit totius Afig,quae inter Tanaim Nilum^ iacet,pot(undae. Secun^ 
dx etenim res ut plurimum maiorum ingerunt cupiditates^ Itacp prcefide ex 
amicis quodam Mediae impofi to, ipfe ad reliquam fubijciendam Afiam pro> 
fedus, omnem annis decem dC feptem pr^ter Indos ac Badrianos in potefia 
cem rcdcgit*Pugnas fingulas,aut deuidof um numerum nullus feriptor tradi 
dit*Nos quae excellentiora feruntur, CteCam Cnidium fecuti paucis narrabi 
mus*Subiccit omnes maritimas acpropinquas geteSj Aegyptios, Phoenices, 
8C interioreSyriam,Ciliciam,Pamphiliam,LyciamjCariam, Phrygiam, Mi> 
Oam,Lydiam,Troada,&: Phrygiam quae eft iiipra Helleipontum*Proponti> 
da etiam, ac Bithyniam, &: Cappadociam, & gentes iuxta Pontum barbaras 
ui^adTanaimflumenfux ditionisfcdc* Adiecit imperio Gadufios^ Tapy> 

ros,Hyrcanos, Drangas,Dcrnicos,Carmanios, Coroneos,Rhombos,Vor- 

canios,Parthos,Per^aspraeterea,ac Su(ianos,Carpios^,ad quos anguftus eii 
B aditus,unde 8C portae Cafpiae appellantur : plures^ alias,quas recenfere infti 
tuto opere prolixius e{ret,ignobiles nationes* Inito cum Badrianis bello,Ctt 
dC locorum difficultate , & hominum numero fe tutarentur , retrocedens ia 
tempus aliud id certamen diftulit* Dedudo in Syriam exercitu,urbi conden> 
dae locum elegit* V erum cum fuperiores omneis gloria dC rebus geftis rupe> 
raffet, urbem quocp ingentem condere ftatuit, cui par magnitudine necp fuiP 
(et antp,nccp cflet futura* Arabum regem donis fpolrjs^ cumula tum, ma> 
gnifice cum exercitu domum remifit* Ipic coadis undic^ uiribus,& his quae 
ad tantum opus ipcdarent,paratis,rupra Euphratem urbem condidit, no ae> 
qua laterum dimenfione*nam duae muri partes longiores erant reliquis* Ho^ 
rum latus quodlibet longitudine eft ftadiorum centum quinquaginta , hrc' 
uiores uero ftadrjs nonagmta*Qua muri ffimenfionc ambitus ftadia comple-* 
ditur quadringenta odoginta* Et fane ipc fiia nequaquam fruftratus eft*: 
Nulla enim poftmodum urbs tanto ambitmtanta' uemosnium magnificentia 
conftruda eft* Altitudo murorum , pedum eft centum : latitudo , qua tres 
currus fimul perambularent* Turres mille SC quingentae : quarum altitudo 
pedum eft ducentorum* Habitare eam coegit maiori ex parte Afiyjrios , 8C 
quidem potentiores*Exreliquis nationibus uoluntarios affumpfit,a nomine 
(uo urbem Ninam appellans* Agros propinquos habitatoribus diuifit* 

DE SEMIRs^MIDIS G E NERB^ 

dus^ incremento, Cap, 1 1, 

C Ondita ufbc,antiainBa<Sn'anos uertens , ibi Semframidem uxoretn 
cepit ; 9uae cutn ciarifflma omnium mulierum feratur , quomodo ex 

d 4 humiU 


3 


DIODORI SrCVLI 
humfli fortima ad tantam gloriam peruenerir,haud ab rc crft referre, Eft Sy- 
rixduitas Afcalon : haudprocul ab hac ftagnum eftpifcibus plenum, iux^ A 
ta^ templum mfignedea^ quam appellant Derce tam , facie hominis, reliqua 
parte corporis nifcemt Huius caufas fabulam ferunt, Venerem aliquando 
obuiam ei deae facSam,am orem cuiuidam ipeciofi adoleicentis iacrificantis 
fibi inieciffe,ex ^ eorum efle coitu filiam natam^ deam fui erroris pudore du" 
(Samamouifleadolefcentem , filiam uero in loca quaedam deferta acfaxoia, 
inquibusaues erant plurima , expofuifie: ibi^quafidiuinonutuabauibus 
infantem nutritam^ Se uero pudore dolore^ compulfam in lacum abiecifle, 
atq^ ibi in piicem conueriam, Vnde 8C Syrij ufq^ ad haec tempora his pifcibus 
abllinentes,eospro dtjs colunt. Tradunt rem mirandam^anes infantem alis 
coiifouentes , nutrifle coagulato lacie ex proximis paftorum mapalibus rap- 
to, Ado anno,cum fiVmiori cibo egeret, aues cafeum eodem ex loco raptum 
ori infantis admouifle. Qua re a paftoribus ex corrofione cafei animaduerfa, 
infantem ipecioiam forma compertam ferunt, nutritam^ apud fe dono pb- 
ftea datam praefidi paftorum regio nomine Simma, Hic liberis carens, ut fi- 
liam magna cura nutritam,Semiramidem ab auibus(eo enim nomine lingua 
Syrauocantur) appellauit. Quas poftmodum Syri omnes ut deas honorant. 
Haec de Semiramidis ortu fabulae tradunt. Quae cum iam nubilis edet, ac pul- 
chritudinecacteras excederet uirgines , mifliis a regeadrecenfendos greges 
praefedus Syriae Menon, cum apud Simmam diuertiffet, confpedae uirginis 
amore captus,uxorem illam fumens duxitin Ninam,excp ea duos Iapete att^ 
Idalpem liberos genuit. Cum plures uirtutes Semiramidis formam exorna-' 
rent,uirmulieri deditus, nil abfcp eius agebat confilio, Ninus ciuita te a fe con 
dita adiecit animum adBadrianos,patriam moto{am,acceftu^ difficilem, 
hominum numero ac uiribus ualidam. Cum aut priori expeditione nil profe 
ciffet,maioribusopus efle ratus copijs , coado ex fingulis gentibus eledoin- 
geti exercitu aduerfuseos profedus eft. Tradit Ctefiasfcriptor, pedites ad de 
cies (epties centena milia fuifle^ equitum milia ducenta , currus uero falcatos 
paulo minus decem milibus 8C fexcentis, qui militum numerus incredibilis b 
nunc forfan fit audientibus : fed haudqua^ impoffibile uidebitur, A fi^ mag- 
nitudinem, multitudinem^ in ea nationum animo aduertenti. Nam fi quis 
Dartj aduerfus Scythas expeditionem cum odingentismilitum milibus , fi 
quis item Xerxis in Grxeiam tranfitum cum infinita pene hominum multi- 
tudine, fiqp in Europa paulo ante res geftas c6fideret,mmime didis noflris ab 
rogabit fidem. Nam ex unica Sicilia ciuitatuSyracufis Hionyfius exercitum 
peditum ^ntum uiginti, equitum duodecim milium cofecit. Naues magnas 
pardm triremes, partim quinqueremes ad quadringentas ex uno eduxit por- 
tu, Romani paulo ante Hannibalis tempora futuri belli preeuidentes magni- 
tudinem, cenfu in Italia tum ciuium tum focioril qui bello apti efTent habito 
decies centena fermemilia hommum deicripfere. At ea ne uni quidem ali^ 
proutnaae hominum numero coparanda eft, Quse ideo recenfiiimus.nc ciuis 
cxhacquas nunc eft urbium folitudine prifeam illarum gentium expendat co 
piam,Hunc tantum numerCr gentium Ninus contra Badrianos patriam aipe 
ram at^ angufta ducens, exercitu in plures partes diuifit,Sunt in Badria piu- 
res mfignes urbes,quaru una (ea regia eft) Badria nomine, pr^ftantior exte- 
rn hab^,tum magnitudine, tum arce admodu munita, Badrianoru rex erat 
^oroaltes,qui coparato hominumquadringentorum milium ualido exerci- 
/n occurriu permifra^ de induftria parte hoftium prouincia 

§ bpugnamitahoftes m fugam ueribs fuperat,perfequitur ctedendo ufi 

centum m, lia hoftmm c*fis:demde aux.Imm fe 
Sm mhS Kr \ Affyriorum Bactriani , d/fpei-fi fux 

q cpw ubfidioabijt, NtnusBaclnamingreffus,cacterisiirbibuscaptis, 

- Badri' 


, , RERVH A NTiQ.VAR VM LIB. Itl, 4; 

' Bacflham cC natura loci,8(f rebus exteris qux ad defenfionem (pe<f?anf, mutii 
tam,cum expugnare no poflef,obfcdit. Protraefia logius obfidione,uir SemP 
ramidfs (fs Nino aderat) amorisimpatiens , ulxorem accerfit : quX peripicax, 
magnic^ ultra muliebte (exum animi , tempus natfia quo Uirtute oftenderet, 
uiam multoru dieru ingreditur.induta eiufmodi formx ftola, ut uir ne an mit 
lier eflet,nequ!ret peripici.T uebatur ea ab itineris xftu corporis colorem, agi 
lis ad omne opus. Cuius tanta erat comoditas,ut poftmodum Medi,cum’iC- 
fix imperarent,Perix(^,ftoIa Semiramidis uteretur. Cum ueniflet in BatSria, 
per(pe(flaobfidione,tum locis, urbis^ fitu, qua^adiri pollet, animaduerlis, 
arcem, quia loco natura munito difficiliqjerat, & quem nullus antea tentarat 

acceflujcuftodns uacuam conipexit,intentis omnibus, uelutiarceab hofte tU' 

ta,ut inferiori parti campeftri fubfidium ferrent. Sumptis igitur qui' per loca 
petroia abrupta^ aicendere foliti erantj per aditum uallis prxeipitem fupera- 
taloci afperitate partem arcis cepittmagno^ ad terrore excitato tumultu, lig- 
num captxarcis oblidentibus dedit. Qui intra urbem erant,arceamilD obliu 
p efatfiijderelidis moenibus fqga fa 1 uti confuluerunt. 

QJ^OMODO NINVS DVXiT 
. uxorem Smiramidem propter etusuirtuf es, 

Cap. IIL 

C Apta ciuitate, admiratus Scmiramidisuirhitem Nihtis , in primis cani 
multis donis cumula uitt deinde pulchritudine eius allecius , periuadere 

uii o conatus cft, ut illam iponte libi uxore condonaret, pollicitus filiam ie ma 

granam daturum nomine Sofanem, Renuenti comminatus 
elteifeocuIos,ni pareret, eruturum.HocpercuI/us timore,fimul etamorem- 
cenfijsIMcnonjCum laqueo uitam finillec , Semiramidem Ninus uxorem ce^ 
® vr* ^^^^^^*** omnesBa(firianorum,magnumaun’ atep argenti pondus ad 
Nmum perueniunt :quicpnftitutis Bactrianorum rebus,cxercitum dimifiu 
Genitoij ex Semiramide filio cui nomen Nini indidit,excc(nt e uita, imperio 
uxori relicto. Sepultus eft in regia, fepulchro ingentis molis, altitudineno^ 

ueniltadiorum,latitudine,utaitCtefias,decem,eiconftru(^o^Cum ciuitasiu-' 

xta Euphra^m fit in plano condita , conipicitur uelut arx quaedam ea moles, 
licet multis itadijs diftans ♦ quam tiunc etiam ftare dicunto 

QyOMOBO SEMIRAMIS VOST 

tnorttm Mini fufccpto imperio multa egrtqia fecit ^ de 

cedifLcatione Babylonice^ Capf III I, 

P Oft Ninam a Medis dirutam , quo tempore Aflyrioruni imperio potiti 
funtjSemiram is magni mulier animi cupiens uir um rerum gloria excel^^. 
IcrCjurbem in Babylonia codidit, accerfitis undiqj opificibus ate^ architecftisj 
c^teris^quaead tanta rem pertinebant paratis. Addidit ad id opus perficiun- 
dum ex omni regione hominum milia ter decies centena, Vrbs ab urroq? late 
re Eu^mis,ut medius interfluat, ‘aedificata t cuius moenia ambitufiadiatre^ 
centa&rfexagintacompletflebantur, frequentibus turribus ac magnis. Erat 
tanta operis magnificetia,ut in muri latitudine fex equorum currus una pro'^ 
dire pollent. Altitudo incredibilis audieiltibus,ut Ctefias Cnidius ait : ut au^ 
tem Clitarchus, & qui cum Alexadroin A fiam profecti runt,fcriprere,pediJ 
trecentorum lexagintaquinq’. Addiderunt eiiam,quolibet anni die ftadiumi 
muri abiblutu,ut tot fint ftadiorum circuitus,quot dies annu conficiat, Mae- 
nia ex lateribus afphalto faefia : quorum altitudo , ut Ctefias tradit, cfi paP 
fijum quinquagintafUC quidam pofteriores icribunt,cubitoruquinquaginta 5 

latimdt^ 


g D 1 O D O R I S I C V L1 

latitudo amplior ^ qua duo currus ueherentur.T urrcs ducent» quinquagiti . ‘ 
ta numero,quarum altitudo latitudo^ magnificentiam aequat muroru. Non 
cft autem mirandum in tanto moenium ambitu paucas turres efle aedificatas. 
Nam cum plurim» paludes urbem circunftent , non fuit confiliu ea parte tur- . 
res conftruere,qu» loci natura effetadmodum munita, Intermurum att^»'’ 
dificia, pomerium duo iugera conficiunt. V t celerius opus confummaretur, 
cuilibet ex amicis ftadium perficiundum, tradita ad idimpefa affignauit. His 
mcenibus fumma cura unico anno abfolutis,pontcm qua parte fluuius angu 
ftior fluebat, conftruxit ftadiorum quinqj longitudinis , columnis in profun- 
do fumma arte inuicem pedes duodecim diftantes iatflist lapides aedifici} trun 
cis ferreis immixto iunduris liquefado plumbo coniunxit. Ante columnas, 
ad impetum aqu» fcindendum, curfum^ fluiiij reprimendum, firmos com- 
pofuit anguIos,qud ab omni aqu» undicp circumfluentis ui tutae cflent. Pon- 
tem,is triginta pedum latitudine erat, ex cedrinis cyparifli^ ac palmaru trabi 
bus fpedat» magnitudinis coiunxittopus nulli arte pofterius coru quae a Se- 
miramidefada funt. Ab utrocp fluminis latere muru duxit fladijs trecentis le- 
xaginta,pari mceniii urbis latitudine. Regias iuxta flumen exutroq^ pontis 
latere duas aedificauit, quae dC aipedulateurbis praeberenf,8£: eflentian^ ciui 
tatis propugnacula,Euphrate per mediam urbe meridiem uerfus fluente. Al- 
tera regia ad oriente,ad occidente altera lpedat,utrai]p ingenti opere conftru- 
da.Nam quae ad occidente uergit,primum habet ambitu ftadiorum iexagin- 
ta, altis 8c fumptuofis moenibus excodo latere conftrudu. Alter deindeinte 
rior eft circuitus : cuius in audis adhuc lateribus uaria animatia quae(^ fuo co 
lore ad naturae fimilitudine exprefla fuere. Huius longitudo ftadioru eft qua- 
dragintadatitudo laterum trecentoru,altitudo, ut Ctefias fcribit,pafluu quin 
quaginta.T urrium altitudo ad paflus ieptuaginta eleuatur. Eft & tertius inti 
mus circuitus>qui arcem continet,trigintaftadioruambitu.Huius aedifici} al- 
titudo latitudo^ iuperat fecundi muri opus. Inerant diueribru animalium fi- 
gurg in turribus ac muris, colore quotj ac forma naturali.Er atiniuper omnis 
generis animantiu uenatio,quoru magnitudo quatuor cubitos excedebat. In “ 
his Semiramis conipiciebatur ex equo pardalum iaculata, iuxtam eam uir Ni 
nus iaculo leone feriens.Erexerat & portas tres,{uperm eas uaria ex »re pofi- 
ta ornameta.Htec regia excellentior ea,qug ex altera fita erat fluui} parte,fuit, 
tum magnitudine, tum ornatu. Illius enim muri ambitus triginta ftadia ex co 
do latere compledebat.loco animalium aeneae ftatuae inerant Nini , ac Semi- 
ramidis,praefedorumi^,8<rIouisinruper,quemBelumBabyIom}uocat. Im 
erant acies ftrudae,uariae^ uenationes ad aipicientiu uoluptatem. In loco 
Babyloniachumiliori lacum quadratum eflFodit, cuius lingula latera ex latere 
codo alphalto^ aedificauit.ftadia erant ducenta,profunditas pedum triginta 
quincp, ad quam flumine fuperindudo ab regia foflautrinqp aditu fecit, . Es: 
utracp uerd parte,cx codo latere fornicibus coftrudis afphaltum fuperindu- 
xit, ad quatuor cubitoru fpiflitudine. Erant aut muri fofl» latitudine lateru ui 
ginti,altitudine fupra fornices pedu duodecim. Septem diebus opere perfe- 
do,flumen fn priore curfum reftituit. Statuit aut ab utratp fofl» parte portas 
aeneas, qug ufij ad Perlaru regnum ftetere. In urbis medio templu loui Belo 
erexit, cuius amplitudinenec^ feriptores propter uetuftate, nem ulla memo- 
ria Angulatim tradunt.Conftattameob illius mirandam altitudinem, a Chal- 
daeis tum oriente tum occidente uerfus aftroruln eo obieruationes fadas. Id 
ex latereatcp aiphalto fumma arte magna^ impenla eft conftrudu. In fum- 
mo templi tres ingentes aureas ftatuas, louis, lunonis, Opism erexit : quaru 
louts adhuc cxtat,longitudine pedum quadraginta, milleBabylonioru taien 

fimili pondere in fella aurea refidet ;ad cuius genua duo 
aditantlcones , iuxta^ferpentesargentei ingentis magnitudinis, ponderis 

quilibet 


RERVM ANTIQlVARVM 1 1 B. lII. 47 

fi quiltbcC cli talentoru trigmta Junonis flans fignu, poderis efl talentoru oeflin 
gentorum^Hums dextera caput ferpetis tCnet/ceptru lapideum fihiftra. HiS 
omnibus comunis erat menfa aiirea manufarta Jongitudinis pedum quadra^ 
gmta,duodecim latftudmfs^ponderis talentoru qumquaginta^Duo prgterea 
carchefia talentoru triginta erant, totidem^ uafa uaporibus apta, utruncp ta^ 
lentorum triginta^ Crateres ex auro tres t quorii loui' dicatus talenta mille 8C 
ducenta Babylonica pendebat,alioru quilibet fexcenta : qu 3 c omiiia poflmo^ 
dum Perfarum reges furripuere^ Regiae SC reifqua ornamenta tum tempore 
confumptafunt,tum ab hominib, deleta Jpfius quocp Babylonia parua qu£> 
dam portio fuper flat,maxfma parte intra moenia cultui agroru expofita.Erat 
& ortus penfilis iuxta arcem,no a Semiramide,(ed a quodam Syro rege poft- 
modum in gratia pellicis facflus. Qu^ cum Perfa effet gener e,cupiens in mdrt 
tibus uidere iuxta more Perlatu prata, uiro perfuafit,ut artificio excitaret or^ 
tum, qui arboribus pratis(^ patriam, repraefentaret* Huius orti fihgula latera 
iugeribus quatuor extenduntur. Aditus ueluti in monte erat,^dificijs altero 
fuper alterum confl:ru(flis,ut ex eo conlpecl:us longe late^ paterer. Tefludi- 
nes in folo pofit^ erant , quee totius orti pondus fuftinerent : inde ali^ fuper 
alias excrefcente femper magnitudine aedificatae. Nam fuperiores,in quib.or- 
ti muroru fuperficies continebatur, altitudine quinquaginta cubitorii emine 
bant : earum latitudo pedes erat duodecim.muri magna impenfa conflrud/, 
fpiiritudine erantpedum uigintiduoru.Solum hoc modo coflabat. Erant po- 
fitae lapidee trabes, longitudine pedum fedecim, fex latitudineSuper has pro 
pauimento flrat^ arundines afphalto compad^. Defuper cocfli lateres dupli 
ci ordine gypfo ftrucfli , tertio tegula plumbeae , nequa h umiditas ad teftudP 
nes manaret; Aquarum infuper receptacuIa,quib.humor efflueret . In hoc pa 
uimento cogefla humus profunda,ut magnaru arborum radicibus fatis effer, 
ortum efFiciebat.in eo procera; omnis generis arbores afpecflum iucundu red 
debant.Lumen quocp adeo teftudines inuicem pr^bebant , ut in eis regia dP 
g uerforia haberentur. Praeterea aquaeducflus occulte fabricatus rigabat ortum. 

Et hxc orti moles poftmodum fadaefl. Semiramis&:alias urbes fuper Eu- 
phratem Tigrimc^ fluuios aedificauit, in queis emporia conftituit eorum qug 
ex Media ac Paraetanis omnicp propinqua regione ferrent. Poft Nilum enim 
&^angem,flumina totius Afiae nobiIiora,Euphrates ac Tigris ex Armenig 
motibus fontes habet.Diflat aut ab inuice fladtjs mille 3C quingentis; delatio^ 
per M!edia & Parajtanos deicendut in JVIelbpotamia, qua undiqg circundan- 
tes, regioni nome indiderut. Deinde per Babylonia fluetes, in mare rubrum 
deferun^ Flumina ingentia alueo coprefra,magn^ emporia frequentantibus 
exiflut comoditati; unde & locoru quae iuxta aquas fiintjmercatores cotingit 
ditiffimos eTe. Semiramis ex Armenioru montibus lapide excidi fecit, longis 
tudine pedu centu quinquaginta,Iatitudine uero fpiflitudine® quatuor et ui- 
ginti.Huc magna curuu multitudine ad flume delatu, naui® impofitu,Baby 
Ionia fletulit,in 9 uia infigniori erexit.Res mirabilis afpicietibus,qua a forma ^ 
Obelifeu dkut, inter iepte mirada opera annumeratu. Cum multa fint Baby ^ 
lonigafj^cietibus admiratione digna, no minus mirabit quis magna 
^ >afphalti. tata enim illius iuperefl copia,ut n5 folu iatis tot t^tisc^ ^dt 

nefis fecerit, ied etpopulus licet innumerabilis eo arefacfld ^ lignis utat : adeo 
magna illius copia tan^ ex largo fote haurietibus adeft.Huc^pefote efl terrg 
hutus hai^ magnuSjied uirtute mirabili.Eficit enim odore fulphiireu,ac gra 
q trafeutes animates interficit.Ita em anhelitu coprimit,ut ipiritu interclu- 
^ abrepta refpiradi facultate mors fubitd fequat.Efl et ultraflume palus bre> 
ui circufcripta loco,fumu habes circa iblujn qua fi' gs infeius ingrediaf,eucili- 
gio attrahit,nulla data regrediedi facultate. Deinde paulatim torpore ^da cor 
poris totius in ^fundu delatus, mergif, paulo^ poft mortui corpus iupnatat. 


l 


DIODORTSICVLI 

SEMIRAMIDIS IM ^EGYP^ 
tum, KAethiopiam at^ Indiam expeditione* 

Cap* V . 

H Is perfectis Operibus Semiramis magno cu exercitu profeda Mediam 
uerfas,cum peruemfTet ad motem qui Bagiftanus appellatur, is loui fa- 
cer eft, caftra pofuit, ortum cp luxta in campis patetibus, cuius ambitus ftadia 
duodecim compkdebatur , confiruxit, fonte ibi erecfio^aqua cuius ortum ri- 
garet* Pone ortum,faxum altitudine fta diorum decem & feptem icindens, in 
inferiori cius parte iiiam effigiem, centum^ ei dona ferentium fculpfit* Syris 
in eo literis fcriptum erat, a Semiramide fubditor um opere id iaxum fuiffe ex 
cifum^Deinde cum a parte campeftri aquato aggeribus faxi pr^cipitio in fum 
mumtranfcendensinciuitatem MedigChaonamacceffiflet,animaduerfaia 
quodam elato campo ftupendae altitudinis ac magnitudinis petra,ortum alte 
rum permagnum in medio illius fecit : ubi iumptuofa uoluptatis deliciaru^ 
cauia aedificia, ex quibus & ortum &r omne exercitum (is in campis erat) (pe- 
dare poflet, erexit* Hoc in loco diutius commorata eft,quieti delictjs cp dedi- 
ta*Nam alium uirum capere noluit,uerita ne imperio priuaretur* Sed eos ex 
militibus eligebat, appetebat^ , qui in caftris erant forma 8C decore praeftan- 
tes*Quos omnes poftea priuabat uitaJter deinde per Ecbatanos flexit ad lar 
cieum montem* Ad hunc multis ftadtjs per plura prarcjpida ac conualles erat 
aditus* Cupiens ergo tum immortale fui monumentum relinquercjtum brc 
uiorem facere uiam , abicififis anfradibus , locis^ concauis ad planum dedu- 
dis, magno fumptu iter breuius reddidit, quod uique ad hoc tempus Semira- 
mis appellatur* AdEchatanam inde campeftrem urbem accedens,magno 
fumptu regiam sedificauit* Verum cum aqua ciuitas,nullis propinquis fonti-' 
bus, careret, aqu^dudum in eam urbem admodum neceflarium magna im- 
penfa labore^ perduxit* Eft mons urbi propinquus ftadijs duodecim, nomi- 
ne Orontes, afpetj&T accelTu difficilis : ut cuius redo itinere afcenfus ufquead b 
fummitatem ftadiorum fit uigintiquincp* Ex altera motis parte lacus magnus 
fluuium efficitt quem illa effioffo ab radice monte in urbem induxit* Erat foP 
fx latitudo pedum quindecim, altitudo quadragintaquinqi*His in Media ge 
ftis,uenitin Perfidem , alia^ Afia? quibus imperitabat loca* ibi^ montes fa- 
xa^ incidens, uiam facilem tranieuntibus reddidit : & in locis planis aggeres 
ftatuens , nunc fepulchra defundorum ducum,nunc urbes in eis tedificauit* 
Conftieuit aliquando in caftris paruos aggeres erigere, ubi tdorium fuum 
tendens caftra de(piceret*Quo fadum eft, ut ufij ad noftram etatem multa in 
Afiaeiufmodirerum ueftigia perdurent, quae opera Seixiiramidisuocantur* 
Vniuerfa deinceps peragrata Aegypto,Libya(^ magna ex parte in ditionem 
redada,ad louem Ammonem tranfi]t,fcircitatura a Deo fuae uit% finem* Di- 
citur refpon fum ei datum,ab hominibus migraturam efle, atq^ a multis Afiae 
gentibus immortalium honores aflecutura* Id^ fore, cumci Ninus filius in- 
fidiaretur* Aethiopiam poftmodum ingrefla,plurimac^ fibifubijciens, multa 
in ea miranda conipexit. Ferunt in ea ftagnum efle quadratum, cuius circui- 
tus CLx efficiat pedes t aqua? eius colorem fimilem minio , odorem fuauem, 
necp ueteri uino diftimilem,uirtute ucro mirabili,ut qutepotaininfaniauer- 
tens cogat occulta errata palam fateri*Sed his haud facile adhibetur fides* Se- 
pulturas defundorum Aethiopes diuerias ab reliquis faciut* Salientes enim 
corpora,in 9 uafis uitreis nuda condentes,fupra columnas pommulta per m 
truiTj defundi corpus afpicitur,quemadmod ufcribit Herodotus : quod Cni- 
dius tefias improbat. Ait enim , faliri corpora, fed nequaqua in uitro nuda 
con I* ri enim, ideocp corrupta non pofle (peciem fer uare t (cd flatuas au- 

reas cauas heri, in quibus mortuos ponant, uitro circumpofito, Qiio fit ut int 

locis 


I 


, ^ ^ ^ RERVM ANTIQ^VARVM XIB. III* 4^ 

A locis flipcnoribus fitae,circumftante uitro, imago aurea defoncflo fimilis rcd^ 
datur a^icientibus^Ec haec ditiorum fepulcbr a efle affirmant* Tenuiores, 

argenteas imagines ponunt^inopes uerd ficfliles* Vitrum abunde,cum pluri-- 
mum fiat in Aethiopia, omnes habent* Mores A€thiopum,alia^memora-- 
t:u digna, paulopdftjCum res orum prifcaereferentur,narrabimus*Conftitutis 
Aethiopiae Aegypti^ rebus, Semiramis ad Bacflrianos Afig cum exercitu de 
icendit,maximas habens copias* Cum diutius pacem egiflet, honoris cupi> 
da excogitauit aliquod memoria dignum bellum gerere* Audiens igitur In^ 
dorum gentem maximam inter ceteras orbis,regionem uerd pulchram ferti^ 
lem^ efle,arma in India uertit* Imperabat Indis ea tempeftate rex Stauroba^ 
tes,maximo fultus exercitu,elephantis^ plurimis bello aptis*Eft India pr^ cg 
teris pulchritudine excellens,ac multis qug illam rigent fluminibus diftincfla, 
biscp frucflus annuatim ferens* Adeo autem omnibus exuberat ad uidum ne 
ceflarrjs,ut affatim ubilibet frudus praebeat*Dicitur,nunquam in eafterilita- 
tem efle,aut fruduu uaftitatem* Eli dC incredibilis elephantorum numerus, 
qui uirtuteA: robore corporis multo Libycis praeftant* Similiter aurijargen-* 
ti,ferri,^ris,lapidum praeterea precioforum,cxterarum 5 rerum qu^ ad deli^ 
cias ate^ opes ipedant,fumma copia : quae fingula nota ^miramidi , ad bellif 
Indicum eius animum impulere* Videns autem quantum bellum fufeeptu 
c(ret,magnis^ fibi uiribus opus efle,omnibus prouinciarum praefedis man^ 
dauit)Ut pro magnitudine prouinciarum iuniores aptos bello conlcriberent, 
ut^ nouas armaturas pararent* Reliquis quocp edixit, ut poft triennium in 
Badris parati inftrudi^ adeflent* lufRt praeterea in Phccnicia,Syria,Cypro, 
altjs^ maritimis locis,ubi ea materia fuppetit , naues fluminibus aptas , quae 
diuidi pollent, parari*Indus enim,magnus prae caeteris eius loci fluuijs, regnii 
Indorum terminans,pluribus tum ad tranfuehendum,tum ad prohibendos i 
ripahoftes nauigqs eget. Et cum iuxtaflumehaudquaquam materia effet na- 
uibus apta,nece(re fuit illam ex Badris per terram uehere* Inferior uerd ele- 
B phantorum apparatu,rem excogitauit qua terreret Indos,cogitantes nequa^ 
extra Indiam elephantos effe* Occifis igitur trecentis boum milibus , carnes 
operarijs concellit, coria infui fecit elephantoru inftar : qu^ poftmodum fce- 
no referta,uei i elephanti fpeciem prae fe ferebat*Intus hominem,camelum^, 
fuper quo (edens formam beluae duceret,inclufit* Haec in loco femoto occlu- 
fo^ ada,ne qua exterius emanare poffent,ut^ Indi improuifa re perculfi,ue 
ras bcftias extftimarcnt* His biennio c6fedis,tertio copias omneis inBadris 
coegit* Fuit peditum numcrus,ut Cteflas tradit, ter decies centena milium, e- 
quitum milia quingenta,currus ad milia centum*Erant totidem numero ho- 
mines fupra camelos, cum gladtjs cubitorum quatuor* Naues diuifead duo 
milia : quas una, & elephantorum fimulacra,cameli deferebat* AfTuefecit au 
tem equos,ne eis fi mulacris terrerentur* Quod 8C Perfeus Macedonum rex 
multis pdftannis in eo bello imitatus eft, quod cum eo Romani elephantos 
habentes Libycos geffere* V erum nec^ illi in bello, necp Semiramidi profue- 
runt* Audita rex Indorum tum exercitus magnitudine , tum ingenti appara- 
tu beUi,conatus eft excedere Semiramidis uires* Et primum ex arundinibus 
nauigia confecit ad quatuor milia fluuio accommodata* Ferunt enim Indiae 
tum flumina , tum loca paluftria, arundinu copiam ita craflarum, ut nequa^ 
ca ulnis homines ampledi queant* Ex his naues optimx fiunt, propter arun- 
dinum robur* Armorum quotp omnis generis copiam parauit, ex imiuerfa 
India accitis maioribus quam quse erant Semiramidis copijs* Elephantoru^ 
(ylueftrium uenatione fada, plurimos ad bellum inftruxit , ut terrorem a/pi- 
cientibusirit) cerent; Omnibus,qucebelli u(us pofeit, prarparatis , nundos 
ad Semiramidem iam appropinquantem mittens, reprehendit eius Ambitio- 
nem , quod nulla iniiiria lacelfita bellum libi inferret* Multis^ uerbis eam 

e per 


’ DIODORI SICVLI 

per Ittcras mculans,dcos9 mu9cas, teftes minatus adc uicfla eflTet, fe illa ^ 

cruci affixuru.Lecla epiftola rides Semiramis^Non uerbis/ed uirtutecertan^ 
dum effe refpodit* Deinde ad Indu perueniens.inueta regis clafle ad certame 
parata, &: ipfa fuas naues dedis militibus inftruxit.Ibi durij certamen comiP 
Ium eft,ac diutius magnis utrincp uiribuspugnatu^Tandem fuperata Indoni 
clafle, qua in pugna ad mille naues fubmerf? funt,multi9 mortales capti,po- 
tem,qu 6 facilior effet trafitus,fupra flumen coftruxit : praffldio^ ab utrocp fa 
tere'impofito,omneis copias traduxit , infulas quo® ac urbes in flumine fitas 
cepit,ad centu milia hominu in feruitute redadis. Clafle amifla Indoru rex fi- 
mulans fuas copias procul a flumine retro abduxitrut hoftes id formidine fe' 
dumrati,fluuiu tranfiret* Quo cognito Semiramis cumexuoto res cederet, 
parte copiaruad pontis cuftodiarelida> Indos cum reliquo exercitu perfecu- 
ta eft^Precedebat elephantoru flmulacra,qud regtj exploratores elephantorii 
apparatu coipedo regi metum inqcerenu V erijm ea fimulatio haud diutius 
latuit. Nam admirantibus Indis unde tanta illi elephantorum copia fuppete- 
ret, quida exSemiramidis exercitunode captirem prodidere. Quapropter 
confiTus fuis uiribus rex,fidionem elephantorum predicens,ut (ixblato metuf 
acrius pugnam inirent,copias omneis aduerfus Auyrios eduxiu Inftrudx 
quo(]pacie Semiramis proflcifcebatur. Appropinquantibus exercitibus,rex 
equites ac currus in prima acie ante phalangem deffinauit. Semiramis fimiila 
tis elephantis aduerius equites pr^milIis,inito^ certamine regios equites fu- 
dit. Aflueti enim ueris elephantis equi, noua forma olfadu^infueto turbati 
funt Jtacppars in hoftes equorum impetu,pars in alia loca defertur. Semira- 
mis cum dedis militibusuidoriam fecuta, in primis pugnans,Indos in fuga 
uertebat. Quibus ad phalangem refugienribus,Staurobateshaudeareper- 
culfus,aciempeditum procedentibus elephantis promouit.Ipie in dextro cor 
nu pugnans , fuper^ ualidum elephantem infidens , aduerfus reginam uirili 
animo proficifcitur,cafu eodem in cornu pugnantem. V eri elephanti contra 
limulatos ibant,ne® pari robore pugnabatur. Superiores erant regij , mag- ® 
nam^ edebant Aflyriorum caedem , partim qui elephantorum pedibus con- 
tererentur, partim qui interirent aut lacerati dentibus, aut probofade abfum- 
pti. Cum magnus interfedorum alterius fuper alterum cadentium cumulus 
fierer,timorcp ac terror omnia compleflet , nulli iam ordinem feruabant. Ita 
omnibus fermeAffyrijs ad fugam intentis, rex Semiramidi cafu obuius pri- 
mum fagitta brachium eius,deinde iaculo humerum fauciauit. Regina haud 
quaquam uulnere (leue enim erat) exterrita , cum equum afcendiffet, bdua 
mfequente ferme capta eft* Omnes in fugam uerfi , ad naues tendunt, fnfe- 
quetibus Indis magna caedes fada eft per loca tantae multitudini angufta,cutn 
equitibus peditibus^ qui ad Pontem tendebant, immixtis, alter alteri impe- 
dimento eflet,ut necp fugae ncc^ felutis ullus daretur locus,fed ipfi fuomet tu- 
multu oppreffi interirent, multi ex utroc^ Pontis latere prx fugientium mul- 
titudine in aquam praecipitati iunt. Semiramis^cum maior eorum pars qui 
bello fuperfuerant, flumen tranfiiTent , ponte (is fuper naues fabricatus erat) 
difcidit.Naues in plures partes diuifac,delatxm per flumen,in diuerfa loca ap 
plicuere , multis Indorum qui illas infequendo afcenderant,ui fluminis fub- 
merfis. Rex multis prodigtjsaugurumcpreiponfis monitus ne flumen tranfi 
ret,finem periequendi fecit. Semiramis permutatis capttuis inBacflrianos re- 
diens,maiorem exercitus partem dimiflr. Paulo pdft detecftis quas ei Ninus 

parauerat infidijs , ornni(^ iniuria iuxta Ammonis reipofunt 
remiira,cumomnibus filio ut regi parerent prxfedis mandaflfef,eueftigio cua 
nuit,addeos, iuxta oraculi refponfum,ut creditum eft, translata. Qiiidam fa- 
bulantur, illam in columbam fuifle conueriam.compluribus enim auibus do 
mum ingreliiSjQ^ illam cum reliquis auolafle uoIunt.Quo facftum eft, ut Syrif 

colum- 


r 


RERVM ANTICi.VARVM X I B. tlh ^ ^ St 

A columbam ut deam colant , immortalem reginam arbitratu Imperftauit um'^ 
uerfeAfiaf praeter Indos^ Vixit annos, quemadmodum Cteflas Cnidiusfcri 
pfitjduos dC lexaginta^cum quadraginta duobus regnaffeu Athenienies,no^ 
nulli(^altj icriptores alTerunt^Semiram idem, cum pulchra decora^forma eP 
fet,arege Aflyriorum praeter modum dilectam : cuius modeftia fuerit admo 
dum laudata^Cum eius uite integritas uulgata admodum forct,perfuafifl[e ui' 
ro tradunt, ut quincp dies feYolam regnare pateretur. Quo impetrato,fceptro 
regni ftola^ regia fumptis , prima die fplendidum conuiuium feciffe, in^ eo 
omnes duces principes(^ adegifle ut Obi ueluti regina parerenuSecunda dic, 
cum populares nobiliores^ fe tanquam reginam colerent , uiro in carcerem 
truro,magno^animo cum cepiflet regnum , ad ienium ufcf, multis a feprac^ 
clare magnificecpgefi:is,tenuifle^ . 

D E 8V CCESSOKIBVS SEMIRt^^ 

midisp Regum Babylonice delidjs^^ ocio^ 

Cap. VL 

H Aec deScmiramtde a diueriis autoribus traduntur^ Poft cius obitu ium 
pto regno filius pacem cum fingulis egit,nequa^ matrem imitatus: ied 
omne uitae tempus reclufus in regia, confpecfium^ hominum uitas, inter pcP 
lices & eunuchos ociu & delicias fecutustraduxiuExiftimabat enim,incom' 
moda omnia uitare,in continuis uerfari uoIuptatibus,uacuum efle euris, ium 
mam in rege felicitatem eflfe* Adfecuritatem imperij, ut a fubditis timeretur, 
annuatim certum militum indicebatnumeru, ac eorum ducem Qngulis pro^ 
uinctjs imperabauExercifus cum extra urbem coueniiret,ducem cuilibetna^ 
tioni prudentiorem ex his qui fecum erant coftituebat^ Adlo anno copias,re^ 
miflb domum priori milite, rurfus a prouincijs petebat^Quo fiebat ut dC fnh' 
diti promptius imperata faceret, cum femper timor militum fub dio agentiu 
immineret : 8C fi qui forte defcifcerent, timore poena? quamprimum dicfio pa 
B 1 entes eilenn Annuam uerd militum mutationem ad id conferre exiftimauit,. 
ut parua temporis confuetudine nulla inter cos amicitia cotracfia , neqp duces 
necp c^eteri aduerfus regem confpirarent* Diutina enim militia tum milites 
robuftiores, tum duces prudentiores folet efficere : quaeres faepius magnas fa 
cultates addefcilcendum a principibus praebuit^ Vita uerd principis exterio- 
ribus ignotajuoluptates eorum occultas reddit, & tanqua inuifibilem Deum 
ne uerbo quidem quis blafphemare principem prae timore audet* Hoc pacffo 
duces exercitus, prouinciarum praefides, domefticarum rerum curatores,iu- 
dices infuper fingularum gentium, alia^ pro regni cura dilpones, uitam age- 
bat*Similiter et caeteri reges ad Sardanapalum ufi^ triginta regnum tenuere^ 
cuius tempore Affyriorum imperium , quod annis mille trecentis fexaginta 
perfeuerauit, quemadmodum Ctefias iecundo libro tradit, ad Medos traftjx 
Nomina regum, quanto^ quifc^ regnauit tempore,cum nil memoria dign5 
egerint, nequa^ fcribit* Solum memoratur auxilium Troianis ab AiTyrtfs 
miffum^Dux praefidtj Memnon,Tithoni filius fuit*Theutamo enim in Afia 
regnante, quiuigefimus a Nino atcp Semiramide deicedit, Agamemnonem 
tradunt aduerius Troiam cum Gra?cis bellum mouifle, cum Affyrtj amplius 
miffe annis Afiaeimperaffent* Cum uerd Priamus bello oppreifus , ab rege 
Theutamo pra?fidiu,utpote Affyrqs fubditus , per legatos poftulaffet,ilIe de- 
, cem milia Aethiopum , totidem^ Sufianos cum ducentis curribus duce Me- 
none ad Troiam mifit^Erat tunc Tithonus prasfecffus Perfarumjacceptus ma 
ximeregi* Memno uero aetate florens, ac animi corporis^ proflans uiribus, 
maxime ea tempeftate uigebar* Aedificaffe eum ferunt in Suiis loco excelfiori 
regiam^quae uic^ ad Peri&rum imperium permanfit, Memnonia ab illo deno 
kninata* Strauit uiam leophoram in ea regione, qua? adhuc Memnonia uo- 

c » catur; ^ 




DIODORISICVLI 

catur, Aflerimtquiiflintin Aegypto Aethiopes, McmnonacisfnIoGJsna' ^ 
tum.oftendentcs antiquam illius regiam, quam nunc etiam Memnoniam di- 
cunt. Sed conftat illum Troianis cum uiginti peditum milibus,curribus du- 
centis,prjefidio fuiffe, multoscp Graecos pugnatem occidifle : tandem pcriiv 
fidiasdThcflalisinterfedum ; corpus eius ab Aethiopibus eredum, crema- 
tumm extitiffe.ofla^ eius ad Tithonum delata. Hxc de Memnone in feriptis 
regrjs barbari tradunt contineri. 

CiyOMODO S^KBAN^'PALy 8 V L* 

timu6 i^jjyriorum rex propter uoluptates regno ab kA f' 

bace yiedo priuattts efl^ Cap* VII, 

S Ardanapalus a Nino trigelimus rex, ultimus uero Affyrioru, excefftt om 
aes fuperiores defidia ac uoluptate. Nam praeterquam q? a nullis exterms 
cofpiciebatur, uitam muliebre dtixit, cum pellicibuSjUefte tum purpurea 
dutuSjtum molh' lana cotexta* Stola mfuper muliebri faciem totum^ corpus 
i'n modum pellicis fuco componens, ultraluxum muliebrem lafciuiebat ; uo^ 
cem foemineam loquendo imitatus^ Non folum cibum potumep qui uolupea 
te prxberent, continuo appctcbat^led luxuria? quocp deditus^nunc uiri,nunc 
mulieris uice abutebatur^omni pofthabita iexus ac pudoris cura^ Adeo uerd 
deliciar,turpis uoluptas, incotinentia*^ in eo uiguer€,ut fucceffbribus poft o® 
biium filum in fepulchro infcribibarbarica lingua mandarit, §d poftmodum 
Grarcus interpretatus eft: Ha?c habeo quae comedi, & quae cum amore 5C uo 
luprate percepuEa plurima 8C praecipua relicfia funt, V ita in hunc modu cur^ 
piter exadia,imperium Affyriorum, §d diutius perfeueraratjCuertit^ Arba-^ 
CCS quidam genere Medus, uirtute & animi magnitudine praeclarus,dux erat 
copiarum quae fingulis annis in Ninam a Medis deftinabantur* Cotraefia hic 
amicitia cum Babylonioru duce nomine Belefb , hortatus eft ab eo ut princi-' 

^ patum Affyrioru delercnErat enim infignis inter facerdotes,quos Babylonij 
I Chaldaeos uocat,peritusaftrologiaediuinationis^,qui multis prodixerat qug s 
erant proculdubio futura^Hic Arbaci cum amicus eilet,eum imperio omniu 
potiturum praedixit,quibusSardanapaIus regnaret* Laudato uiro^fatrapam 
le illum Babylonioru, fi uera praediceret, faefiurum promifiu Ipfe tan^ Des 
uocibus in ipem elatus,eum prx reliquis ducibus, tum benigne alloquendo, 
tum benefictjsad ftiam beneuokntia attraxit. Cupiens aut regem atep eius ui^ 
tam infpicere, data uni ex eunuchis aurea phiala, ad Sardanapalum introdu" 
eSus eft, Conipeefia regis mollitie et muliebri apparatu, illum ut nullius rd ho 
minem defpexit: magis^ in fpem incubuit a Chaldxo datam, inita cum Bele- 
fo ibcietate,ut ipfe Medos ad imperium, Perfasad defecfiionem fblicitaretjib 
le uerd Babylonios barbarorum' que ducem fibi amicum ad communionem 
confiliorum impelleret.Cum tempus miflionis exercitus aducniflet,quilibet 
de more in patriam feceffit* Arbaces aS Medos reuerfus, illis perfuafit ut pro 
tm perio,Perfis ut pro libertate fumer ent arma. Similiter dC Belefus Babylo- 
nios impulit ad libertate: SC ad Arabes legatis miflis,profe(fiu eorum fibi fami 
liarem ad focietate confilioru hortatus eft, Adoanno ad Ninam couenerc om 
nes,fuccedere fe de more caeteris fimulantes : re aut uera ut imperiu Sardana- 
palo auferrent. Erant quatuor gentes quae in unum couenerant,numero mi- 
n quadrmgenta,muniti caftris,ac dercbus comunibus confultan 

ta defecftione Sardanapalus, aliarum nationu exercitum aduerfus 
ducens, commiffo certamine hoftesfuperat:ptofiigati ad montes 
confugiunt, ftadtjs a Nina diftantcs feptuaginta : quibus, cum denud ad cam- 
pos fortunam experturi defccndiffcnt, Sardanapalus cum omnibus copijs 
occurrit, Inftrucfla acie, per pr econem,ei qui Arbacem aut Babylonium Bele 
liim occidillet, talenta auri duceta ♦ qui uiuos tradidifl[et,duplex praemium,ac 

Mcdi« 


iianommui 



^ifcences 


RERVM ANTICX.VARVM L I B. IIL 

A Mediae pracfecfluram pollicitus eft* Verum nullum ea praemia mouerunf* 
Comiflfo certamine multi ex hoftibus occubuere, reliquos Sardanapalus uP 
que ad caftra m montibus fi ta perfequitun Qui cum Arbace erant, aduerfis 
pr^ijs pauentes , initio quid uicfiis agendum eflet confultant ♦ maior pars in 
patriam cuiqp redeundum, ibi preoccupanda munita loca,alios in focietatem 
belli uocandos , neceffaria ad bellum paranda efle cenfebat 4 Belefus Babylo^ 
nius afferens deos multis cum laboribus periculis^ uidoriam polliceri, per^ 
fuafit ut in bello perfeuerarent^ Commiffa igitur rurfus pugna , rex fuperior 
fumcaftris^hoftium potitus, ufcp ad montes Babylonios infecutus effln eo 
certamine Arbaces uiriliter pugnans, multis proftratis Affyrtjs uulnusacce^ 
pit.Tot aduerfis praelijs,eorum qui defciuerant icfii duces,cum domum abire 
decreuiffent,Belerus fub dio pernodans,ex aftrorum obferuationerecedere 
nolentibus prodixit, paucos poft dies ultro illis auxilia aduetura,res^ eorum 
inmelius ceffuraseffc%Haecafl:ris fignificare deos,Suadere igitur ie, utfuxar^ 
ti fidentes,parumper deorum beneficia expetfiarenu Huic exhortationi pa- 
renribus ducibus, promiffum^ expeefiantibus tempus,nunciatum efl:,Bacfiri 
anorum exercitum ad regem mitti, propinquu^ effe, magnis itineribus pro- 
ficifccntem^ V ifum eft igimr Arbad,reliquis^ ,cum expeditis militibus ob- 
uiam proficifei , ut aut defeclionem peifuaderent Badrianis , aut ad id armis 
cogerenuPrimum duces, tum reliqui libertatem afferentes,coprjs c^terorujji 
iefeaddiderunt^H^c Sardanapalus ignorans,memor fiiperioris fortunae, ad 
hilaritatem profufus,epuIum militibus ex ia cris,uinum^ abunde praebuif, a- 
lia^ epulo accommodata^ His intentis Affyrijs, Arbaces qui per transfugas 
holtiumin caftrisnegligentiam , ut qui uino cibo^ grauati, fomno quieti^ 
indulgebant, norat, nodu caftra hoftium expugnauit, acie inftrudiinconi- 
pofitos,parati imparatos adorti,muItis interfedis reliquos in urbem compu^ 
lere^ Sardanapalus cum exercitui ducem praefeciilet Salamenum uxoris fra^ 
trem,urbis curam cuftodiendx fumpfit* Hoftes in locis patentibus iuxta ur- 

B bem duobus praelijs copias regias fundunt: interfedo^ Salameno^ reliquos 
perfequentes, partim in fugacaedunf, partim in flumen Euphratem prxeipi- 
tes agunt: paucis qui exdi iuperfuerant , in urbem compulfis* Adeo ingens 
numerus occiforum fuit,utfluuius redundante hominum ianguine colorem 
mutarit* Obfeffo in urbe rege,multa£ nationes,quxlibet libertatem afferens, 
ad Arbacem defecerunt^ Rex magno in diferimine regnum uerfari uidens, 
filios tres , duas^ filias cum magna auri argenticp copia in Paphlagoniam ad 
Cottum praefidem mifitjducum omnium fibi acceptiffimum : tum per epifto 
las reliquorum qui non defecerant, auxilia accerfi t, ad ferendam obfidionem 
paratus^Eratenimreiponfum progenitoribus datum, nunquam Ninam ca- 
pipofle,nifi cumfluuiusurbihoftisfieret4 Quod nunquam futurum ratus, 
fpem ceperat obfidionis traducend^,&: fimul futura auxilia expedaban Ho- 
ftesurbem,quam propter moenium altitudinem expugnare nequibant,obfe- 
dere* Nondum enim catapult^,ne(j uinearum,necp arietis quo muri urbium 
detjciuntur,u{us erat^Iis qui in ciuitate erant, omnes ad uidum res 8 C obfidio 
nem tolerandam neceflariae,regis cura ad id antea impenia fupererant* Cum 
duobus annis obfidio perieueraffet , per fummum ocium obieflbrum , tertio 
continuis imbribus excreicens iupra modum fluuius , cum partem urbis in- 
undaflet,mnros deiecit adftadia uigintu Hicrex exiftimans tempus oraculi 
aduenifle,deiperataralute,ne in hoftium poteftatem perueniret, pyram in re- 
gia ingentem extruxit : fuper^ eam auro argeto^ omni, uefte infuper regia 
impofitis, uxoribus quo^atq^ eunuchis in medio pyrae reclufis, fe cremandu 
una cum his in ignem iniecmHoftes audita regis morte , urbem per eam quae 
ab oraculo praedida erat muri parte ingreffi, Arbacem regia ftola indutum, 
regem appellarunt,omnium fibi rerum poteftatepermifla^ Sumpto imperio 

c 3 Arba^ 


DIODORI SICVLI 

Afbaces, cum belli foctjs pro camfcy m^-^rms dona impenderet , prouinciaru A 
quoc? prxfides pronunciamt^Babylonius Belefus,qin' futurum imperiu pr^ 
dixerac^admonens praemiflbru, praefe<Sin’'am Babylonia? obtinuit: & fimul 
teftatus eftjuotum fe Belo , dum in dubio res edet fecifle , uicfio Sardanapalo, 
j-egia^ incenfccineres fe ex ea Babyloniam delaturum : ac pone templa Dei 
aggei^m erecfiurum, qui ab omnibus per Euphratem nauigantibus conipice 
recur,perpetuum monumentum regni Aflyriorum deletu Hoc petijt iuafo' 
re eunucho quodam, a quo argentum aurum^ ad fe delatum occultu tenuiu 
Quod ignorans Arbaces, (exidimabatenim,omnia igni una cum Sardana. 
palo abfumpta efle) deferri Babyloniam cineres permifit, ciuitati immunita- 
re conce{ra.Belefusparatisnauigijs una cum cineribus Babyloniam uim mz- 
gnam auri argenti(^deftinauiuQua re ad regem delata , iudices eius criminis 
dati funtex his qui una fecum fuerant ui(Sorcs. Cum Belefus fadum confite- 
retur,iudices eu capite damnarunt» Rex,magni uir animi,uolens regni prin- 
cipia humanitate ac clementia firmiora reddere, non folum Belefo poenam re 
iBifit/ed dC aiportatum aurum argentum^ condonans , profecturam Baby- 
loniorum aprincipio c6ceflam,habere iufflt, alTercns maiora illius erga fe be- 
neficia, quam iniurias efIe»Hac uulgata cIemenria,non folum beneuolentiam 
iingulorum,fed et gloriam affecutus cft, cenfennbus omnibus illum imperio 
dignum,qui ita parceret delinquentibus» Arbaces fuis bonis ciuibus conceC 
fis,urbemafoloeuerut: aurum argentum^ omne (nam ad multa talenta ex 
incendio effluxerat) detulitin Ecbatanam Medio urbem»Hoc pacto Aflyrio 
rum imperium, quod ad trigefimam prolem a Nino peruenerat , annis mille 
&r quadringentis ad Medos tranfijt^ 

DB CH^LBu^EIS, BT DB OB. 

fefuatione ajlrorum. Cap^ V III, 

N V nc *quum uidetur,qu6 nil monoratu dignum omittamus,de Ins qui 
Chaldaei apud Babylonios uocantur,referrc. Chaldaei Babylonioru am a 
ciquiilimi,eum locu in fua rep.qucm in Aegypto iacerdotes obtinuere. Ad 
cultum enim deorum deputa ti,per omnem uitam philofophanturjperitiffimi 
aftrologiac habiti. Multi diuinatione quada futura prodicebant, ac tum augu 
rijsjtum iacris,tum alijs quibufdam incatationibus &: malaauerterc ab horni- 
nibuSj&T bona afferre, auguria infuper fomnia^ &r prodigia interpretari con 
fucuere. Eorum prg terea quo ad iacra (peculanda pertinent, peritifflmi. Non 
enim quemadmodum Groci,horum omniudoefirinam percipiiit.Nam pue- 
ri a patribus progenie fecuti eam difeunt phiIoibphiam,omni aliarureru cura 
pof}habita.Ita,tum quia a teneris annis in ea dodrina erudiunt,tum quia diu- 
tius in illa perreuerant,dodiffimi euadunt. Apud Grocos ut plurimum tarde 
ad philofophiam accedunt, paulum^ in ea immorati,ad quofium uertuntur. 
Pauci admodum in ea immorantur perdifeenda , lucri gratia ad alia exercitia 
uerfi. Non enim de more imitantur parentum dodrinam, fed ipfl fua Ipontc 
uarqs ftudrjs pro libito incumbunt.Etenim barbari in fufeepto exercitio fem- 
per immorantur, Groci uero lucri gratia nouis iemper opinionibus incuben 
tes , de^ maximis difciplinis interfe altercantes,incertos difcipulos reddunt, 
animum^ eorum per omnem uitam dubium, nulla certa fententia,crrare co- 
pellunt.Ita fi quis proclarifllmorum philofophorum diligenter fedas exqui- 

rat,repugnantes admodum , maximis^ de rebus inuicem contrarias compe- 

nat. At uero Chaldoi mundum fempiternum efTe aiunt, ne® principium ha 
ui Cjtiecp iortiturum efle finem» V muerfotum ordinem atcK ornatum diui 
na quadam prouidentia fadum. Coeleftia omnia non cafu.aut fua ipontc fed 
determinato quodam firmo^ deoru nutu iudici^ elTe perfeda. Aftrorum, 
longa obleruauonecurfum naturam^ diligentifliime ferutati , multa futura 

horni- 


RERVM ANT1Q.VARVM tlB. 111.' y/ 

A hominibus praedicunt. Maximam uero uim acmotum quin^affroriim qui 
^P^|^*^^u*^jinterpretes ilIi,S^ eius praeiertim qui a Grxcis Saturnus 
dicitutjelk affirmant.Clariflimum uerojS: cuius maxima fit uirtus, Solem di 
eunt. Reliquos quatuor eo nomine quo noftri aftrologi appellant,Marte, 
Venerem, Mercurium, louem.Mercurios illos propterea uocant,qu6d cum 
alijsaftrishaudquaquam errantibus, fed motum ordinatum habentibus ifti 
loli proprium curfum ibrtiti, futura oftendat, tanquam Deorum Interpretes 
uoluntatis.Nam tum ortu, tum occafu,tum colorefignificareredleaduerten- 
tibus futura teftantur. Aliquando uerd uentiSjquandoqpimbribus,tum eftu, 
nonnunquam cometis,folis &:lunae eclipfi,biatu terra, multis deni^ fignis, 
quaprofint,qua ueobflnt,nonfolum gentibus aclocis,fed Gregibus et pri 
uatis perfonis oftendunt.Sub horum curfu effe aftra triginta, qua deos coiul> 
lores appellanti 8C horum medietatem fupra reliqua fubtus terram ferri,tum 
qua apud homines accidunt, tum qua a cceleftibus eueniunt,ipedantia,Die 
faus autem decem ex fuperioribus unum ad inferiora uel uti attrorum ange> 
lum,alterum ruf fus ab inferioribus ad fupera mitti. Et hunc eife eorum pra^ 
feriptum motum circuitu iempiterno.Deorum pracipuos duodecim aderat 
c(renumero,quotum cuilibet menfem,&: unum ex Ognis Zodiaci tribuunt, 
perepea iblem ac lunam reliquosqj planetas quin efRceremotum fiium.So 
lem anno,1unam menie proprios curilis peragere. Reliquorum planetarum 

? uemlibetfuum motum diuerfis coniummare,tum uelocitate tum tempore, 
los aiunt planetas plurimu in generatione coferre ad uel bona uel mala con 
lequenda; percp eorum naturam atq? afpetfium maximecognofei qugfint ho 
minibus euentura. Multa quoqj pradixere tum altjs,tum etiam regibus,prg-' 
(ertim Alexandro, cum edet cum Dario pugnaturus jpoftmodu Antigono, 
Nicanori,Seleuco,Pradicunt etiam idiotis lutura ita euidenter,ut mirum, QC 
ultra hominum ingenia ede putetur, V igintiquatuor praterea aftra prater 
Zodiaci circulum annumerant, quorum duodecim uerfus Boream , duode^ 
B cim ad Notu uergant,Ethac quidem uideri,qua attribuunt uiuentibusthac 
non apparere, & defundis adede putant ; quaiudices uniuerforum appellat. 
His omnibus inferiorem lunam ferri propius terram dicunt t qua breui tem 
pore ediciat curfum fuum,non quidem propter uelocitatem motus, fed prop 
ter circuli breuitarern. Quod uero lumenaible habeat, quod^propter terra 
umbram obfcuretur,fentiunt cum Gracis. De folis eclipii uaria fentientes, 
necg de ea fuam fententiam afferre audent, neq? tempus pradicere. De terra 
priuatas iententias aff'erunt,aderentes ftapha fimilem,& concauam edetmul 

latj dehac,de^ reliquis qua in orbe funt, periuadere nituntur t de quib.alie- 

num ab hiftoria eft fingulatim refcrre.Hocaute concedunt omncs,Chaldgos 
aftrologia ultra catcros,cum diutius in ea uerfati fint,effe peritos.Numerum 
annorum quibus fe huiufmodi aftrorum dodrina uacadeaffirmant,haud fa- 
cile quis crediderit, nam quadringenta tria annorum milia annumerant u% 
ad Alexandri afcen(um,ex quo aftrorum obieruationes ab ie coeptas dicunt. 
Eide Chaldais hadenus.Nunc ed unde digredi fumus , redeat oratio. 

DM REGIBys MEDIS, ET (XF' 

modo de. eis dijjentiant feriptores^ ^ 

Q Vomam fcnptpres plunmide Medorum imperio diffentiut, haud ab 
re e^ ueritatem hiftorice exquirenti,in quib 4 differant referre^ Hero^ 
dotus,qm Xerxis tempore uiguit , Allyriorum regnu, qui annis antea quin^ 
gentis An^imperitauerantjfcribitaMediseuerrum: deinceps multo tempo 
re nullum fuiile rege qui omnibus imperaret : duitates fingulas populari im^* 
perio uias,abi^ regibus uixiflctTandem plurcs poft annos elertum a Medis 

. , c 4 tegem. 




DIODORI SICVLI 




regem,iuftit/a /nfignem, nomme Cyaxarcm, qui propinquis populis in Me- A 
dorum ibcietatcm adducfi/Sjdux omnium creatus eft» T um pofteri eius fuice 

ptumimperium propagaruntufcpad Aftyagem, quemCyrusPerfarmdcui' 

cerunt,de quibus, nunc paucis contenti , poftmodu ilro tempore diligentius 
trademus.Secundofeptimxacdecimae Olympiadis annofacSus efi Medoru 
rex CyaxareSjiecundum Herodotum.Ctelias Cnidius poftHerodotum,qui 
cum Artaxerxe aduerfus Cyrum fratrem eius militans captus eft, obm artem 
medidnxannis decem & ieptem cum rege fummo cum honore fuit, ex anna 
libus regum in quibus prifca Perfarum gelfa obferuata confuetudine icripta 
erant, certam a fe compertam hifioriam ad Grxcos attulifle affirmat.fs tradit, 
poli deletum AlTyriorum regnum Medos imperio Afiepotitosfuiire,Arba 
ceregnante ; qui cum Sardanapalum bello (ut dicfium eft) fuperaflet^regnap 
fet^ duodetriginta annis, Mandanes filius imperium fufeepit, qui AfiS im» 
perauit annis quinquaginta. Poft liuncannistrigintaregnafleSarfomcncm, 
quinquaginta Artecarmim,Arbianem duos &:uiginti, quadraginta Arifihe 
um,qm bello maximo cum Cadufi)sgefto,fuperatus fit, Eiusreicaula tradi- 
tur fiiinc Perfodes Perr^ , uir fortitudine ac prudentia m ultiscp praeterea uirtu 
\ tibusmemorabilts , qui regi apprimecharus , cu magna ellet autoritate apud 

cos quipraccipuipenes regem habebantur , ex quodam iudicio infenfus regi 
cum tribus milibus peditum,equitibus millead Cadufios aufugit. A quibus 
fufeeptus fororem delpondit uni qui exteris eo tempore potentia pr xftabatt 
cum^iam a rege aperte defecifiet, fualitCadufijsomnibusutieinlibertatem 
uindicarent.Dux ipfe belli ob uirtutem creatus, exercitum maximum ad du- 

centahommumilta coegit :caftris^infi'nibusCadufiorupofitis,Arinheum 

Medorum ducem aduerfus (e cum ocftingentis milibus hominu profectum 
pugna mita fuperauit. Ad quingenta milia inter fecflis , reliquos a begit extm 
Cadufior um fines.Hac uidoria infignis , a Cadufijs rex creatus in Mediam 
tranfqtlomniqs proumcia uaftata,magnam gloriam alTecutus eft. Vergens in 
fenium , cum inftaret uhx&nis , exeeratus eftfuccelTores qui odium inimid- b 
tiami^ inter Cadufios ac Medos delerent t qui pacem procurarer, exilio rnuP 

Cadufius elTet. Quapropter Cadufii femper 
Medis hoftes exntere,nunquam illorum regibus fubditf,ufc« ad Cyrum Per- 
arumregem. PoftAnfthei obitu in Medis regnauit Artines annis duobus 
u ginti, Artabanus quadragmta.PofthuneParthi a Medis deficietes cura 
patriam urbemqj Sacis tradidiflent, magnum bellum inter Sacas Medosm 

eft,excitarunt. Pax tal’ 

ScTmnemS“l/ 

tum regina erat mulier,Tarina nomine/bel- 
rum ap^tens . audacia quoque 5C rebus geftis exteris fceminis inter Sacas 
ii ntorf ea patria mulieres robuftas,qux uiros appetut prxfertim bel- 


+ 


deruntlepulchro auream ftatuaminftarcolofli honores/nfir i *,'^*^*^*' 

Iiatjad fepulchri magnificentiam impenderunt qux fuis 
uerunt largiri. Aftibara Medorum rege in EcbatZnTr 
filius Apanda regnum ceoit aGrxeit Afiv:.r. ^^'^^^^^^"^‘^^mdefunefto, 

ge Perfarum df ’ ^fiyages nominatus : quo ^ Cyro re- 

8 miarum deuido, Medorum regnum ad Perfas tranfijt ; de quibuXlo- 

co.fcri- 


f 


RERVM A NTI(i.V AR VM LIB. III* ft 

A coicribcmus; De Aflfynorum Medorum^ inipcrfo,dc^ his in quibus diP 
feticiunc fcnptores/atis didum putamust Nunc ad Indos,ea^ quae de his tra 
duntur,tran(eundum* 

DESC RITTIO INDIAE, ET DE 

tjs (^<e in ea jiunt Indorum moribus CT itt>^ 

■ jlitutiSi. Cap^ 

I Ndiamquatuor latera difiindaefi:* Quod ad orientem, quodque ad meri^ 
diem u€rgit,magnu mare circundat* Quod ardos fpedat, Haemodus moS 
ab ea Scythia quam habitat hi qui appellantur Sacaejdiuidit+ Quartum,quod 
cft ad occidentem , fluuius Indus terminat , omnium fere poft Ninum maxi^ 
must Magnitudinem Indiae ab oriente ad occaium icribuntftadiorum uigin^ 
tiodo milium,a ieptentrione ad meridiem milium duorum ac triginta* H^c 
tanta Indiae magnitudo circulo aeftiui tropici uidetur iiibieda. In multis Indi^ 
locis aiunt eredum lignum nullam a (ole umbram reddere: node Ardos na 
uideri* In ultimis ucrd minime afpici Ardurum : quo in loco umbras uerfijs 
meridiem inclinare dicunt* India multos montes ac magnos continet, arbori 
bus omnis generis oppletos* Campos infuper plurimos,maximoscp,frudi^ 
bus uberes, pulchritudine egregios. Diuiia efl flaminum multitudine, agros 
plurifariam rigantium. Ifta ex re bis in anno praebet frudus : animantia uarif 
generis producit prae emeteris magna, ac robufta, partim terreftria, partim uo^ 
lantia^ Elephantes infuper plurimos maximos^, qui Libycos robore exceL 
lant. Vtuntur his,quos uenatione abunde ca piunt, in pr^lijs: multumepad ui 
foriam conferunt.Homines quocp fert proceros ac ualidos,6^ artificio acco^ 
modatos: ut qui adem purum ducant, &: aquam bibant ialubrem. Terra &C, 
domefticis frudibus opulenta eft,& uarrjs multiplicibus^ metallis foecunda*. 
Naicitur in ea ingens argenti auriepuis : non parum quo(^ aeris,ferri^, & ori 
chalci.Multa iniuper ad cultum utilitatem^ uitae,&r belli apparatum .Prate^ 

B rea inter alias iegetes fit apud Indos plurimum milij ac leguminu, agros aqua 
fluminum irrigante. Oryza quo<p, dC quod appellant boiphorum , muka^ 
alia ad cibum utilia. Plures iniuper frudus,animantium nutrimentatqu^lon 
gum eflet recenfere. Ob hanc cauiam affirmat nunquam Indiam fame aut re:» 
rum inopia premi.Nam cum bis annis fingulis iegetes ferat,hunc quidehye^ 
me, quo tempore alij rizum ierunt, perdpiunt : alterum aeftate, cum oryza, (e 
iamus,boiphorus,milium,ieruntur. Quo accidit,ut praecipua fit apud Indos 
ubertas : cum dC fua fponte nafcatur frudus, 8^ paluftres dulcedine prtecipua 
radices magnam copiam uidui hominum praebeant. Omnis enim fere eam-- 
peflris regio dulcem cum a fluminibus humorem fufcipif,tum a pluuia , qua: 
certo anni tempore fieri aeftate confueuit. Sunt radices quoq^ paluftres aefiu 
decodae,fed magnarum pr^cipuearundinum,dulces.Confert etiam ad Indo 
rum fertilitatem confuetudo quae in bellis (eruatur. Nam apud ceteras gen- 
tes hoftes belloru tempore regiones fpoliat, uaftantffi > necp agros coli finunt. 
apud Indos uero belli tempeftate in campis opus runicum exercent abfq; cu' 
ra agricolae, procul ab omni diicrimine belli. Hoftes in praeltjs mutua c^de 
graflantur : agricolis nulla in re nocent, icd intados relinquunt , tanquam 
communis utilitatis minifiros. Neque uero hoftium agros urunt, neque cae^ 
dunt arbores. Habent infuper Indi plura flumina,ingcntia^ , nauigtjs apta, 
qu^ ex fontibus montium ad ieptentrionem uergentium in campeftria decur 
runt. Horum permulti in unum coeuntes, in Gangem defluunt.Eius latitu^ 
do fiadiorum efl triginta.Fcrtur i feptentrione ad meridiem, in que mare O' ' 
ceanum ingreditur , delapius uerfus orientem per Gandaros,apud quos per^ 
m^lti funt maximf que elephanti. Quo accidit, ut nullus unquam eis rex ad^ 
tienaimperarit, propinquis gentibus numerum uiWque beluarum ueritis. 

Alexan- 


DIODORISICVLI 

Alexander Macedo totius imperium adeptus/olos Gandaros non op A 

pugnauit.Nam cum ad Gangem cum exercitu perueniflTetjCXteris Obi fubdi- 
xis Indis, ut nouit Gandaros quatuor milibus elephantis ad bellu paratos, nc- 
qua^eos armislaceffiuit. Indus eodem modo quo Ganges ab Ardomcipi" 
cnsjn(^ Oceanum fluens , Indiam diuidit,iapfus 9 per loca patentia augetur 
pluribus egregijs fluuijs qui in eum decurrunt, quoru pr^cipui Hipanes,Hy 
dafpes^ dC AceOnes dicunt, funtpr^ter hos haud uulgaria flumina Indiam 
mterlabentia,qux regiones eas hortis uarijscp frudibus uberes reddunt. Cur 
in India plura maximacprintflumina,caufas philofophi phyOci^ afleruf,In- 
diam Otu eflTehumidamrScythas uer6,Badrianos, Arianos^ uicinasgentes 
elatiores. Merito igitur humiditatem ex iuperioribus locis ad infima fluent^ 
plures &raquofiores fluuios reddidere. Sed quod accidit inter caeteros fluuib 
quem dicunt Sillan,eft didu mirabile.Defluens enim a monte eiufilem nomi 
nis abrupto,ne(^ alterius fluuij decuriii audus,abforbetur ab hiatu terrar. In^ 
diam omnem,cum fupra modum amplitudine excedat , multae uariae^ inco^ 
funtgentes : quaru nulla origine extra Indiam trahit, fed omnes indigetes ap^ 
pellantur. Nun^ externa colonia illuc adtjt, neqp ipfi ad alias gentes mifere; 
Aflerunt priicos inde homines his cibis^quos terra fiia (ponte produceret, pel 
libus^ animalium, quemadmodu 8C Gr^cos,pro ueftibus ufbs: artes<^ 5C cg 
tera ad uitam necefl&ria paulatim adinuenta,utilitate homines docente,quib. 
natura manus,IoqueIam , dC animipraeiiantia adiumenta uitae dedifler. Tra^ 
dunt qui prudentiores apud Indos fuere , prilcis temporibus, cum adhuc ho" 
mines diiperfi per uicos liabitarent,uenifle ad Indos cum exercitu ex occiden 
tali plaga Dionyfium,omnem^ peragrafle Indiamullis adhuc praeclaris con-' 
ftitutis urbibus quae ei obfifteret. Cum uerd ob ingentes aeftus exercitus eius 
pefte interiret,ut dux prudens in m ontes ex locis planis milites traduxit. Vbi 
cum uenti frigidi afflarent, aquae potu uterentur,quae pura ex fontibus ma^ 
nabat,a morbo luntliberati.Locum montanuin quo exercitus a pefte euafit, 
femur appelIauit.Vnde& Graecos tradidifledeeo Deo pofterisferunt,inIo' b 
uis fem ore Diony fium effe nutritum. Cum multos frueftus Indos plantare do 
cuiflet,6^ uini quoqa, aliorum^ ad uitam' utilium iifum dedit: plures infuper 
condidit egregias urbes,coges ex uillis in ciuitate migrare. Deoru quocp cub 
tum tradidit .Megesaciudiciacoftituit.Tandem propter impenfabcneficia,r€ 
rumcj^ uarias inuetiones Deus exiftimatuseft,& immortalm honore potitus. 
Scribuntetiam mulierumultitudinem in exercitu circiinduxifle,ufumcpefre 
in acie tyrripanis cymbalis^, nondu tuba reperta. Cum Indis imperaflTet an- 
nos duos 8C quinquaginta , ftnex defunefius eft : cui fucceflerunt in regno fi- 
li] ♦ ied paulatim labente fucceffbru culpa principatu, cum logo tempore poft 
regnu omnino defecifletjciuitates libertate afleruere. Haec de Diony fio, decp 
progenitoribus eius, ab his qui Indiae montana incolunt, traduntur. Hercule 
praeterea uolunt ad Indos accefli(re,ficut & Grxci,claua, pelle^ leonis orna- 
tum : qui corporis ipboreuirtuteqp multo caeteros homines excefler it, terrae 
infuper ac maris moftra perdomuerit. Cum multas cepiffet uxores, filios plu 
res,natam unica genuit, filrjs, cum ad aetate perueniflTent, omnediftribuit In^ 
diam,regnis pro numero filioruconftitutis. Filiam ab fe nutritam reginam fe 
cit.MuItaspr^tereaciuitatesabeo conditas feribunt: maxima clariflimamcp 
appellauit Palibotra. In qua iumptuoia aedificata regia, multos in eam intro- 
duxit incolas, iepulchris etia fluminibusep reddidit urbem munitiore.Et ipi^ 
quidem Hercules cum e uita migralTet, immortalm honorem confecutuseft. 

o eri eius per multa regnantes iecula,nil dignu memoria geflerc, neq^ exer 
citu a iquo extra India ducfio,nec^ colonia ad alias natioes m ifla. Multis poft 
annis Pjyritn^ ciuitates in libertatem fe uindicarunt. Nationes quadam reg- 
num ulcp ad Alexandri aduentupaflkfunr* Cumlegesapudlndosuariceha- 

beamur. 


HeJLVM ANTi(17ARVM LlB. IIL 
^ beantar^admiratione tamen digni hac fuer ut , a pnfcis eorum philofbphis €> 
ditac+ Lege enim fenxcr unt,nemmem omnino feruum cffe : liberos aequo lu^ 
re honorecp haberi omnes^ Qui afluefeerent nec^p pracftare cxterisytiecp iniu^ 
ria quenquam afRcere, optime ad omnes fortunae caius inftituiffe uitam^ Stub 
tumianeuiderij leges aequas omnibus pofitas , fortunanon aequeomnibus 
communes efl[e> Indorum populus in tribus feptem eft diftributus^ Prima 
cft philofophorum , qui caeteris numero pauciores , fupereminent d/gnitatev 
Hi ab omni opere immunes, necp feruiunt cuiquam , necp imperant : recipp 
untepa priuatis et ea quibus facra dijs faciant4& curam habent defunctorum^ 
tanquam chari dtjs, & quae fiant apud inferos, praecipue norint t proptera do^ 
na plurima honores'que eis impenduntunMultum uerd profurt Indorum 
uitact Nam anni principio una conucnienteSjficcitates,pluuiaSjUentc)s, mor> 
bos praedicunt , caetera^ quorum cognitio poific utilis efle^ Futura enim aii^ 
diences tum populus , tum rex,S^ futura declinant mala, 8^ bonis futuris im> 
minennQui philofbphus falia praedixerit, nullam,praeterquam quod p€rpe> 
tuo filet, poenam fubit^ Secunda tribus eft agricolarum, qui multitudine fu-^ 
perantes caeteros,a bello reliquo' que opere liberi, iblis agris colendis tempus 
impartiunnNullushoftis eos lacefl[it,ne<^ (poliat: fed exiftimans illos in com 
muni utilitate uerlari , ab omni iniuria abftinen Ita foluti metu agricoise , ter-* 
ram' que libere colentes, rerum afferunt ubertatem» V iuunt autem in campis 
cum uxore acliberis,ne(5 in urbes commeant»Dant regi (omnis enim India 
fubdita eft regibus) tributum» Nulli priuato licet agros poffider e, praeter tr P 
butum: & quartam quoqp frueftuum partem regibus impendunt» Tertiam 
tribum conficiunt omnis generis paftores,qui ne<j in ciuitatibus, necp in uib 
lis morantur» Vtuntur tabernaculis: uenatu, ac retibus tutas a feris auibus<^ 
regiones reddunt» Hoc exercitio Indiam dornefticam pracftant , multisua^ 
rijs^ tum befttjs,tum auibusfementi agricolarum infeftis copiofam. Quar> 
tum locum artifices tenent: quorum pars armis, pars rufticis infi:rumentis,aa 
B Itj altjs utilibus rebus fabricandis uacant»Hi non folumimmunes a tributo 
iimt,led frumentum infuper a regia percipiunt» Quinto ordine mil!tes,fed 
numero iecundi,belli di(ciplinaexercentur»Omnis ea multitudo armis dedi^ 
ta,tum equi elephanti^ bello apti ex regia uicftum habenu Sextus cft ordo 
Ephororum» Hi quatcunc^ in India aguntur inipicientes ^ regi referunt : ubi 
rex defit,principibus» Septimo loco exiftunt, qui publicis confiftjspreiunf^ 
numero pauci{Iimi,nobilitate prudentia^ maxime infignes» Ex his enim ad 
regum confilia, tum adrempublicam curandam, tum ad res dubias iudicaiv 
das adicilcuntur^Duces infuper ex his deliguntur,ac principes»Has in partes 
politia India? diftributa , haudquaqua licet unius ordinis uirum alterius uxo^ 
rem duc€re,nec]p exercitium mutare» nec^ enim fas eft militem agrum coler Ci 
autphiloibphari artifice» Habet India plurimos maximoscp elephat6s,fortitu 
dine ac magnitudine pra?ftantes»Coit hoc animal,no,licut quidam putat,pr O 
mifcue,fed uelut equi,&r reliqua quadrupedia»Decimo ac fexto ad minus mS 
feutplurimu pariunt, quando cg ocftauo 8C decimo» Vnicum,ueluti cqui,par^ 
turiunttquenutriunt matres annis fex» Viuunt maiori ex parte aetate longgui 
hominis»Qui uero maxime fenefeunt, annis ducentis»Sunt & apud Indos fia 
tutiprincipes,qui iniurias ab aduenis prohibeant» Si qui eorninfirmcnt,coiv 
dudlis medicis curat,defunclos^ (epeliut,eoru pecunia proximioribus tradF 
ta»Iudiccscaufascogno(cut: fontes diligenter puniut» Etdelndishaclenus^ 


DB SCYTHIS S, 

^ IdyptrbordSi, Capi. ^ 

V nede Scythis,qui funt Indiae cotermini,dicendum»Hi olim a primor> 
dio paruam patriam poftidebaattPoftmodum paulatim per uirtutem 

SCuF 


N 


DIODORI SICVLI 

uircs audi/, cum rcg/oncs mul tas fibi fubdidiflTent , in magnum imperium * 
cloriamcK peruenere. Ea primum natio iuxta A raxem flumen parua numc' 
ro propterm ignobilitatem contcmpta.copfedit.Nadliregem quendambel- 
licofum &: militari uirtute praecipuum, agros ampliarunt, motanos quidem 
ufcB ad Caucafum,campeftrcs uerd ufep ad Oceanum , & Mgotida paludem, 
aliacR locaad Tanaim uf$ flumeiOFabulantur Scythg, nata^apud eos ex ter 

rauirginem umbilico tenushomini^orma,reliquauiper»,Eamgenuinepu 

crum,cuius nomen fuerit Scytha* Hunc, cum omniu qui ante eum fuerant, 
clarilTimus euafifletjindidiflepopulis Scytharum nomen. Inter huius regis 
paftorcs extitifle fratres duos iumma uirtute, unum Plutonem , alteru Na- 
pim appellatos ; qui magnis rebus geftis , regno inter fe diuifo, alteros popu- 
los Plutones,alteros Napas uocitarunnHorum magno poft tempore regum 
progenies uirtute Sd belli artibus inflgnis , regiones ultra T anaim ufquc ad 
Thmciamfubiecit.Verfls deinde ad alteram partem armis , ad Nilum Aegy- 
pti peruenere : redadiiscp in poteftatem quae intermedix erant gentibus,ufcg 
ad orientis Oceanum,8<: Cafpium mare,paludem 9 Mgotidem imperiu pro- 
tenderunt, Audia uiribus ea gens,reges habuit memoria dignos.a quib. qui- 
dam Sacx,hi Maflagetx, quidam Arimafpi alio nomine appellati. Sub hisrc 
gibus ex jjuincijs a fe bello fubaefiis colonise dedudtac funt, fed duae maximae: 
aitera ex Aflyrijs, inter Paphlagoniam ac Pontu pouta : ex Medis altera, po- 
ne Tanaim flumen,cuius populum Sauromatas appellarunt. Hi multis poft 
annis imperio late diffufo,magna ex parte uaftata Scythia,eam penitus defer- 
tam cultoribus reddidere. Deinceps deficiente Scytharu principatu, regnafle 
feminas dicunt fortitudine corporum praeclaras. In his enim gentibus exer- 
centur ad bellum feminae, uiris nihilo uirtute inferiores. A' quarum mul- 
tis uirtute egregtjs magnae r es non tantum in Scythia funt, ied in propinquis 
locis geftx. Cyrum quidem Periarum regem cum ingenti exercitu Scythiam 
ingreflum,a Scytharum regina prglio fuperatu, captum^ cruci affixit. Adeo 
autem Amazonu uires claruere,ut non folum multas uicinas gentes, fed ma- b 
gnam etiam Europae Afiae^ partem fubegerint : de quibus pofteaquam Icri- 
bere coepimus,haud abfurdum erit,qug de illis magis fabulofequam uerelcri 
buntur, referre. Penes Thermodoonta fluuium primum gens Amazonum 
fuit ; qutc uiris fimiles,bellicis artibus, uiribus^ corporis praeftabant. Earum 
regina exercitu mulierum coadlojcxercuifle traditur eas militari dilciplina: 
acnonnullas ex uicinis gentibus expugnafle. Eius deinde gloria Sd uiribus 
ampliatis,propinquis^ fiibadlis gentibus,filiam genuit,quam Martis filiam 
appellautt. V iros ad texturam, muliebria^ deputauit exercitia. Lege autc 
ftatuit,utfoIae feminae in re militari erudirentur,uiris interdidla effent arma, 
feruilia^ officia permiffii,Maribus qui ex eis nafcebatur, crura ac brachia de- 
bilitabant, quo bello inutiles fierent. Foeminabus dexteram inurebant mam 
mam , nepugnacefletimpedimento: ex quo S^Amazomim eis eft inditum 
nomen.Regiiia, Aprudentia, 8«: rei militaris opinione praeftans,urbem prae- 
clara in oftijs Thermodoontis , quam appellauit Themilcyram , ines ea regia 
inlignemcondidit.Cum in bellis militarem difciplinam fummo ordine ferua 
ret,primum propinquas omneis gentes ufip ad Tanaim flumen fuo imperio 
addidit. In quadam deinceps pugna cum uiriliter dimicans interiflet, filia in 
regno fiiccedens , per^ omnia matris uirtutem imitata, gefta eius fuperauit, 
nam uirgines a primis annis uenationibus exerdtans , quotidieadbelli mu- 
nia inftruxit.Marti quo^ & Dianae iacrificia inftituit, qux Tauropolium ap 
pcllauit. Sacra facere edocuit, VltraTanaim exercitu traduefio, omnes eius o- 
ra: gentes ad Thraciam uf^ deuicit. In regnum deinde cum multis fpoliis re- 
uerfa,magnifica eis deis templa conftruxit,omnium fubditorum bcncuolen- 
tiam iufto atquo^ imperio adepta, T uin ad alteram fluminis partem uerfis 

' armis. 


. ar ANTIQ.VARVM tIB. III. 

A armi*, AOaiparcem u% ad Syriam bello fubegit. Poft huius obitum propin- 

quiorge^em regno luccedebatjiufte imperans , ita ut Amazones magno 

•mperio SCglona potirentur. Multis pdft feculis uulgata earum per omnem 
orbem uirtme, Herculi Semeles ac louis filio ab Euryftheo mandatum fuifle 
traduntjUt Hippolyta: Amazonis baltheum adfeferret. Qua ex reillato A- 
inazonibus bello, acic(j profligato earum exercitu,ui< 3 amHippolytam cum 
baltheo cepit; quopraelio Amazonum eli regnum deletum.Barbaras dein' 
deproximas gentes, contempto Amazonum nomine, praeteritarum iniuria- 
rum memores,adeo gentem earum continuo bello contriuifle aiunt utipfit- 

i^m fitnomen et genus extincSum.Paulo poft hanc Herculis expeditionem, 

Troiam belli tempore, Pentefileam reginam Martis filiam tradunt fuarii cx’ 
de perKrritam,cum^mazonum reliquijs ex patria profuga , Troianis au- 
xiho affuiffe ac poft Hecfloris obitum multis prxclaris belli facinoribus edi- 

interfedam. Hancpoftremam Amazonum prxcipua uirtute 
exntiile,reliquiascp deinceps eius gentis paulatim defecilTe ferut. Ea caufa eft 
cur apud pofteros cum robur earum uirtusm refertur , fabularum antiquarS 
loco accipiantur. Nobis pofteaqua res Aiix qux ad Arcium uergunt, dig- 
Ms duximus qua:pofteritatimandarentur,haudabfurdum uifum eft,qux de 
Hyperboreis traduntur,confcribere.Eorum qui ueteres fimilescR fabulis hi- 
itorias fcribunt, Hecatxus quidam^ alij oppofitam Celtis iuxta Oceanu eife 
inlubm haud multo Sicilia minorem pone Ardos tradunt : habitariq} ab his 
qui Hyperborei,eo quod uento Borex fint adm odu fubditi,appellantur : in- 
lulam uero fertilem ac fruduoiam,ut in qua frudus annui bis naftuntur. Fa- 
•"“/.^"‘“^Latonam in ea mtam : unde 8 C Apollo ibi prx exteris diis maxime 
colitur.fcfle quocp eius mfulghomines ueluti quofdam Apollinis facerdotes 
raius laudes arhymnos quotidie in cantu celebret , fummem eum honorent 
deum. Prgterea lucum ingentem, templum^ Apollinis forma rotunda egre 
gium,multis9 donis ate^ ornamentis cumulatum. Vrbs ei facra eft cuiusTn- 
B colas maiori ex parte aiunt efle cithariftas,continue9 in templo fonare caiien 
tes hymnos in Apollinis laudem,cantu9 eius gefta exornantes. Habent Hy- 
perborei propriam linguam Grxeis : fed Athenienfibus maxime Deliis® fo 
cietate ac beneuolentia iundi fimt,a priftis temporibus ccepta.Etenim cSx- 
cos quofdam dicut cum ad Hyperboreos tranfiirent,dona fumptuofa in tem- 
plo appofuifl^Grxcis literis inferipta. Eodem pado ex Hyperboreis olim 
A^rim uenilTeinGrxciam, amicitiam^ cum Delijs antea contradafirmaf 
fe* r erunt inuiper lunam m hac infula uideri parum a terra diftantem.ac terre 
Iftes quofdam ueluti cumulos habentem in fe manifeftos. Dicunt q uock eum 
Deum per annos undeuiginti adire infulam , in quib. aftrorum reuolutiones 
perhciantur. Obeam rem huiufmodi annorum tempus a Grxeis Metonus 
amms nominatur.Intereacitharafonare, pfallere^ nodu continuo ab xqiii- 
nodio uernali uiqp ad Pleiadum ortum Deus exiftimatur , uoluptati deditus, 
Ke^x ciuitati imperant hic, templo^ prxfunt ij, quos appellantBoreadas, 
progenies Borex,qux per genus recipit principatum. 

DE IDEQJ^E HIS QJ^^E 

in capta cj^cfahulantun Cap^ -X' I L 
Vnc ad reliquas Aiiaj partes, eas praefertim in quibus continetur Ara- 
i N bia,tranleundum» Ea inter Syria Aegyptumm fita , multis uarijscR di- 
ftinguiturgentiDus*Nam qux uergunt ad Orientem partes, Arabes incolut, 
quos nominant Abateos,habitantes patriam tum defertam,tum inaquofam, 
tum in P^cjs fere^m frudus» Ideom latrodntjs vicinis gentibus infefti fiint, 
atep inuicti bello» Qui regionem aquis carentem tenet, puteos effodiunt ex- 
teris Ignotos : quae res holiium pericula depellit» Nam qui eos perfequuntur, 

f aut 


) 


aut errantes fiti deficiunt/ontium mfcitia : aut mx redeunt,Iabore defat/gatf, A 
Ob hanc caufam Arabes ea loca incolentes , cum bello expugnari nequeant, 
liben umunt: neq^ ulli unquam externo regi, non Affyrio, non Medo, non 
Perfe paruerunt* Ipfi Macedonuni reges nunquam eos fiibigere quanttim^ 
uis magnis copijs ualuere* Eft m regione Abataeoru (axum natura admodum 
munitum,unico angufto^ alcenfu euntibus patens, paucis cuftodibus eges x 
ftagnum quocp ingens , ut longitudine quinquaginta, latitudine fexagin- 

tafermeftadia cople(flatur,arphaltu producens, ex quo no paruu uecSigal per 
• cipCEius aqua odoris eftpeflimi, atep amari* quo fit utnecp pifces producat, 
necp aliquodaquatileanimaUEtcumpluresduicis aquae Euutj inilluddecur- 
ranr,nequa^ tame aquae natura mutat* Aiphaltu ftagni medietas plurimu an 
nuatim gignit : quadoq^ ad tria iugera,quado(:j ad duo* Vnde & circunftan^ 
tes barbari maiore partem taurum,minore uitulum appellant* Plenus afplial^ 
to lacus procul aipicientibus infula apparet* Cum aiphaltum lacus eft egeftu^ 
rus,palam ante uigefimum dC fecundum diem apparent figna* Etenim circa 
ftagnum ftadijs pluribus fcctor a uento excitatus , proprium argento aurocp 
dC aeri colorem aufert : uento iterum reflante reftituitur* propinqua loca ex ca 
lorefoetore<^ lacus corrupta,& morbos afferunt incolis, dC breuioris uit^red 
dunt* Fertilis eft ea palmis regio,quae fluminibus aut aquis fontium rigatur* 
JNafeitur & in quadam eius conualle ad multa medicis utile ballamum,maxP 
mum uc(ftigal,cum nulla orbis pars alia eam plantam producat* Ab hac defor 
ta arida^ patria uicina Arabia adeo differt, ut multitudine fruduum , ca^tera^ 
rum^ rerum qu^ in ea naicuntur,felix nominetur* Calamo enim,& eo quem 
appellant fchinum , rebus^ alijs quae aromata dicuntur, plurimum abundat* 
foltjs praeterea odoris fuauiifimi,& quod ex arboribus ftillatgummi* myrrha 
etiam, dC dijs gratiflimum, per^ uniucrfum orbe diffulixm thus extrema Ara 
biaeferunt:coftuminruper,cafiam,cinamomum, 8C alia eiufitiodi plura*Her^ 
bae uero 8C arbufta odorifera adeo illic abundat, ut quae caeteri raro (uper deo^ 
rum altaribus ponant , illi pro lignis in furnis comburant : his^ quae apud a- n 
lios habentur rara, Arabes feruorum domi ledos fternant* Cinamomum utP 
litate excellens,ad hoc refina,miri^ odoris terebinthus, apud Arabes nafoun 
f ur*]V[ontes non folum abietes ac populos proferunt,ied cedros, & quem uo- 
eant baraton * plurimas uero alias nutrit plantas, fuauem odorem tranfeuntF 
bus infpirantes* Natura id foli accidit, ut dulces in eo odores orti ferat* Nam 
quibufdam in locis eflroffa terra,aliquae reperiuntur fiiaueolentes glebae* quae 
ueluti metalla fufae,lapides ingentes fiunt,aedificandis domibus apti*In eos cu 
guttae aquae pluuiae cadunt , ita liquefiunt ex humiditate iundurae lapidum, 
commifoentur^ inuiccm,ut unicus murus appareat*Effoditur in Arabia au^ 
rum ,quod non ignidecoquitur,ut apud alios confueuit: fedeueftigio efiof 
rum,nucibus id caftaneis fimile reperitur*coIore eft ita lucido, ut preciofos 1^ 
ipides ab artificibus auro inclufos,fplendidiores reddat* Pecorum adeo fertilis 
Arabia cft,ut nationes plurimas uitam paftorum ducentes enutriat* Frumen 

tonon cg€t,multarum rerum ubertate opulenta*Pars Syriae cotermina mub 

tas uariascj nutrit feras* Nam dC leones &: pardali multo plures maioresm in 
ca ^ m Libya reperiuntur: praeter hos quiBabylonrj uocantur tigres Fert 
animalia naturx duplicis, mixta fpecie: quorum aliquos appellant ftruthioca- 
melos , qui ex ftruthione camelo^ conflant : unde & nomen trahunt,magni 

tudmeadcameli naf^ntesmodum.Capitefuntpiljs minutis, oculis groffiod 

?erreTw ’ penn.s duobus cruribus,pcdibus ungula filTa : ut 

S graui-tatem ne% altius ex^ 

tes. quos fepius lapide pedibus uclutt funda «dio ferit, Cum effugere nequit. 

inter 


DIODORI SlCVLl 


ANTiaVARVM LIB. III. fi, 

A umbrofa loca caput abfcondit, non natur» defid/a,nc 

uideatur autconfpioatur ab ali]s, ut quidam putat t fed quia ea corporis pars 
c»tens debthor,urnbram fibt pro tutela parat. Natura enim, optima fineulis 
animantibus ad futfalutem magiftra,non fug tantum, fed eorum quom quos 
procreat cura ialutis gerit.Qui camelopardi uocantur,ab his ambobus a qui- 
bus lortiuntur nomen,naicuntur : fed camelis exiftunt minores StT breuiore 
collo : capite,oculis,colore,pilis,pardis fimiles : ungui» fiflura.cameloi cau- 
dam h^abet longam in modum pardi. Nafcuntur etiam in Arabia tragelaphi 
ac bubali' alia uan^ formas mixtaem naturas animantia, qux breuita^ 

tis gratia omium^. Videtur aut ibi regioni ad meridiem politae plurima sis' 
nendi uirtutein affe^e: propterea^ plurima in eis locis uaria ac pulchra ani- 
mantia natura neri.Eadem caufa dC in Aegypto crocodili,^ fluuiatiles equi; 
m Aethiopia uero ac Lib y» defertis elephantes multi, uarij ferpentes, draco- 
nes,cacterae^ fer» magnitudine ac uiribus eximi» naicuntur . in India quocft 
elephantes mole,uiribus, multitudinereliquis funtantecellentes.Nonfolum 
aut his in regionibus animalia ipecie diueria lolis opere uirtute® fiunt, ied la 
pidfs quocp natur» uari»,tum colore tum Iplendore admodum lucido. Cry- 
ftallus enim lapis ex aqua oritur pura, congclata,no quidem frigore,fed diur 
ni calons ui,qua duritie ieruet,uarioscp lufcipiat colores.Smaragdi enim be* 
ry lliqp inter metalla »rea nalcentes,a iiiperis formam coloremcB capiunt. La- 
pidibus etiam aureis,folis »ftus eum colorem indidit, ^apropter &: adulte- 
rinos quocp arte hominum colore addito, cryftallos fieri tradunt. Carbuncu- 
loru infuper uarias fpecies folis uirtus efficit. Eodem modo diuerfarum auiu 
formis color eft additus : utinuicem differentes, qu»dam omnino purpureo, 
ali» Iplendido, nonnull» croceo , ali» imaragdi colore exillant; qu» omnia 
luminefolis effici uidemus. Hoc in iride confpicereccelefti licet, qu»ua- 

rios colores a fole accipit.Horum uarietatem Naturales fuperioribus tribuur, 
calore folis cooperante,qui uiuifleet omnium rerum formas, deni® florS ter- 
r »9 colorum uarietates faciat ; cuius naturale opus ars poftea hominu natu- 
^ ra docete imitata, uarios fingulis rebus colores addiderit.Etenim colores,fru- 
(ffuum odores,faporu uarietates , animalium magnitudinem, cuiufcK rei for- 
mam, terrarum diuerfas fpecies, conflat folis caliditate fierfiqui terr» humidi 
tate cocalefacfla,cuiuslibetrei naturam producat, Itacp necp Parius,nem alius 
quiuis mirandus !apis,cum Arabicis efl comparandus,quoru et albedo fplen 
dida eft,&: pondus graue,nec c»teris cedunt leuitatc.Hanc ei prouinci» pro- 
prietatem uirtus folis,ut diximus,elargitur. Calor enim condenfat.ficcitas co 

primit,fplendor illuminat, Auiu genus omne caloris particeps,uolans prop 

ter leuitatem,folis opera diuerfi efl coloris , in regionibus pr»fertim foli pro- 
pinquis.Babylonia pauones plurimos colore uario diflincflos nutrit. Vltima 
Syria fert pfitacos,porphyriones^, acmeleagridas,plures® alias animatium 
fpecies coloribus uarias. Simili modo &:dealtjs fimilis plag» locis, ut efl In- 
dia, Rubrum mare, Aethiopia, &: Liby» portio.Sed partes orientis qu» fera 
ciores funt,nobiliora maiora ferunt animantia,reliqu» fecundum (olis uir- 
tutem.Eodem pacflo inter arbores palm»in Libya frueflus producunt iquali- 
dos a eparuos; in interiori Syria qui carioti appellantur,iunt alijs excellentio- 
res tum dulcedine,tum magnitudine, tum humore. His maiores multo Ara- 
bia fert, ac Babylonia ; quorum magnitudo fex ifl digitorum. Colore firnt 
quidam fub»reo,nonnulli pun'iceo,alr) purpureo, afpetfiu amoeni, & fuaues 
guflu. Palmarii arbor procera efl,ftipite tereti, StT ufmad uerticem »quo; co 
ma eius uarie circumquacp diffunditur. Ea qu»ad meridiem fpecflat Arabia, 
felix cognominatur.Interiorem paflores colunt,in tabernaculis uitam ducen 
tes.Hi pecoribus armentis^ dediti,latos habitat campos.Qu» inter hos feli* 
cem^ Arabiam imeriacet,ab% aqua efl,&:,ut iam diximus,deferta. Que ad 

f » occa- 


'<J4 DIODORI SICVL! 

occafum ucrgttjarctiofa eft penitiis.per eam iter qui' faciunt, quemadmadunfi a 
m mari nautas, Ardi Ogna itineris duces habente Reliqua pars Arabi ^ uerfus 
Syriam flta , multifariam agrorum cultoribus mercatoribus^ referta eft : qui 
eorum quae exportant pr^mtjs alledi,quae rara apud caeteros babentur,abua 
de fubminiftrant.Quae ad Oceanum pars reipiGit,iupra felicem Arabiam po 
fita,multis<^ ac magnis diuifa fluutjs, plures ftagnantes locos paludes^ haud 
parui ambitus facit, quse tum flumina tum imbrium aquis irrigata, maiori ex 
parte duplici fr udu abundat, N utrit aut is locus elephantorum greges , alia^ 
uaria ac diueria ipecie forma^ animalia^ Pecorum infuperjpraeiertim boum 
atcj ouium magnas pinguescp caudas habentium copiofa eft^ Multa quoqp et 
diueria camelorum probet genera, tum pinguium,tum macilentorum : quo-- 
rum nonnulli gibbum duplicem in dorfo habent , a quo &r ditili nominatur* 
Horum carnibus lade<^ uefcuntur incolae* Quidam ferendis oneribusapti,^ 
fupra decem frumenti medim nas , homines uero quincj in ledo iacentes ue- 
hunt* Anacoli uer6,Lagari(^,qui dromadum funt forma, plurimum uiaecon 
ficiuntjprg fertim per deierta,& aquis caretia locajn bello quoc^p duos in cer- 
tamen iagittarios fer ut dorib,,contrarie inuice iafidentes:alterum a fronte ad- 
uerfus hoftem,aIteru contra periequente pugnantes*Et de Arabia hadenus* 


VE INSyLlS VERSVS MBRIDE 

m in Oceano inu entis ^ Cap^ JC IIL 

N Vncde infula in Oceano uerfus meridiem reperta , 5C quae in ea praeter 
fidem narrantur, de^ inuentionis cauia, paucis iimt explicanda* lam- 
bolus a pueritia eruditus,pofl: patris,q.ui mercator extitit,obitum, ipie mer 
caturae operam dedit*per Arabiam tranfiens ad aromata emenda , cum ibcijff 
itineris a latronibus captus,primd cum uno ex coieruis paftor deputatus eft : 
deinde una cum eo a quibuidam Aethiopibus comprehenfus, ultra^ mariti- 
mam Aethiopiam dudus* Hi cum eflent externi,in expiationem eius regio- 
nis capti funt*Mos erat his qui ea loca incolebant Aethiopibus, a priicis tem- b 
poribus ex deoru reiponib traditus, per^ progenies uiginti, annos uero iex- 
centos (progenies enim trigintaperficitur annis) obieruatus, duobus homi- 
nibus expiationem facere* Habebant prapparatum nauigiolum ad ferendas 
maris tempcftates aptu, &r quod duo uiri facile poflent regere* In id fex men- 
fium uidu,quod iatisefletambobus,impofito,uirosinducentesmandabanty 
ut iei^ndum oraculi reiponia nauiculam uerfus meridiem dirigerent : uentu 
ros effe eos ad infulam felicem, & humanos homincSjqui beate uiuerent, Eo- 
dern modo eorum patriam,ii ipfi in infulam ialui pei ueniflenf,iexcetisani- 

nis in pace felicitate^ futuram* Sin uero longitudine maris territi curfum re- 
tro uertermt,tan^ impios ac iceleftos, omni eorum genti magnarum calami 
taturn caufam praebituros. Aethiopes uero aiut dies agere iuxtamare feftos, 
acraqj facer^optantes,qud folita fiat expiatio, profperum nauigantium cur- 
ium* rti polt quatuor menfium nauigationem multis adi tcmpeftatibiis,ad 
infulam deferuntur figura rotundam,ftadiorum ambitu quincft milium* Infu 
lae appropinquantibus accolx quidam obuij fcapham deducunt* Aln accur- 
rentes mirantur alienigenarum aduentum : eos humaniter benignecBfuicipi 

unt : quae apud fe erant, cum illis communicantes. Sunt eius infulx ImminL 
corpore acmoribus haud noftris {imiles,eadem tame omnes corporis forma 

ofra,uelutinerui,qud 
^^'^^^^‘Corpore funt plus quam noftra agiliacrobii 

dShs cTm>fr """ r ' poteft*pilis caret, 

noHra parte corporis adeo per 

comonfr lanugo appareat* Pulchri iunt,decori, dC corpore 

ompofito.aunumforatnmamdtonoarispatenriora , quemadmodum 

lingua 


I 


RERVM ANTia.VARVM LIB* III. es 

A lingua a nobis differunt^Habet enim eorum lingua priuatim quid tum a natu 
ra tum ab ingenio datum, Diuilam enim linguam natura dedit^qucC fdnditur 
inmferton' parte, ut ab radice duplex efle uideatur^ Itacp uaria utuntur loque 
Ia: ut non folum uoce hominum loquantur/edaumm diuerfarum imitentur 
cantiis,Quod uerd uidetur admirabilius,una cum duobus hominibus perfe- 

defimul tum reipondendo tum diiputandoloquutunVna enim lingua par^ ' t ' 

te uni loquuntur,reliqua alteri. Purum ibi elle integro anno adem conftat : 
quemadmodum poeta icribitjpirum iiipra pirum, malum iiipra malum , uua 
fupra uitem,ficum fupra ficum fenefcere^Eire infuper tradunt continuo diem * ‘ 

parem nodfiCirca meridiem nullam fieri rei alicuius umbram,cum fupra uer 
ticem fol exiftat, V iuunt aut fecundum cognationes ac coctus : qui tame qua- 
dringentos non excedant,Habitant in pratis,ferente abicp cultura iponte iiia 
uberes frudus terra. Nam infulae uirtus , zeris^ temperies terram fua iponte 
Iri^^if^r^m ultra ^ fatis eft, reddinNaicunturapud eos arundines piurime,fe 
rentes uberem frudum albo eruo perfimilem. Hos colledos ipar^t aqua ca 
Iida,quoad audus ouis columbae magnitudine ^quet, ex his poftmodum co- 
tritis panem conficiunt,dulcedine prarftantem. Sunt etiam in ea aquaru fon- 
tes permagni, ex quibus partim aquae calidae ad uium balneorum, ad curan- 
dos^ morbos manant ; partim fumma dulcedine frigid^,qux ad ualetudine 
conferunt. Efl: quocp omnium dodrinarum , maxime^ aftrologi^ apud eos 
cura,y tuntur literis,qaas habent uiginti 6c odo fecundum uirtutem fignifi- 
candijCharaderes uerofeptem: quarum quaelibet quatuor interpretatur mo 
dis«Eongi{Iimae funt itatis, ut qui annos centum quinquaginta tiitam agant, 

et abfcp aliquo ut plurimum morbo,Si quis febricitet,aut corpore eger fuerit* 

mori ffatuta lege compellunt, Nonicribunt per latus, ut nos^ ied aiuperiori 
partereda lineaad inferiorem, Mos cft eis ad certam u% ^tatem uiueretqua 
perfeda, uariam fibi mortem fponte cofeifeunt. Gemina eftapud eos herbat 
fuper quam li quis iaceat,in fuauem dedudus fomnu, moritur,Mulieres mi- 

B nime nubunt, fed omnibus funt communes. Simili modo dckli) educantur 

communi^ amore funt omnibus. Abducunt fepius a nutrientibus infantes* 
ne matres filium recognoicant. Quo fit,ut cum nulla fit apud eos ambitio,aut 
praecipua affedio, concordes abfi^ ulla ieditione uiuant, Efle iniuper anima- 
lia ea in infula magnitudine quide parua , fed natura ac fanguinis uirtute ad- 
mirabili,Corpore funt rotundo,ac teftudinibus fimili,duabus lineis inuicem 
per medium tranfuerfls : in quarum cuiuslibet extremo fit auris dC oculus: ut 
quatuor oculis uideant , totidem audiant auribus : urticis uentre atque intefti- 
nis , in quae comefiaconfIuunt,Pedes circum habent pl ures, quibus in utran 
que partem ambulant,Huius belu% ianguis mirabili afieritur uirtute. Omne 
enim corpus conciiumjdum ipirat, hoc tindum fanguine,euefl:igio coh^ret. 
Similiter dC manus caeia,reliquae 9 corporis,dum uita fuppetit , partes refarci- 
untur,fi recenti adhuc applicetur uulneri, Quifij coetus nutrit magnas diuer- 
1^ naturae aues , quibus experiuntur quales filij iint futuri, Impofitis enim fu- 
per aues mtantibus , fi uolantes per aera immoti non expaueicant , educunt, 
Minuero timoreignauia^ deficiunt, proijciuntur: ut necK diutius uidurf, dC 

^animi exercitio inutiles,^^uiuslibet coetus ienior alijs tanquam rex,cui pard 
omnes,imperat. Annis centum quinquaginta adis,ie ipfum uita ex lege pri-^ 
uat,polt eum lenior accipit principatu. Mare quo iniiila circundatur,fluduo 
lum,oc quodmotusingentesfacit,dulcis eftaquaeguftu, Ardus,& plersec» 

IteUx quae nobis apparent,minime ab illis conipiciuntur,Septem uero infula 
limiii magnitudine paribus interuallis eiuidem gentis legis® exiffunt. Omni 

^^^^nis terra iiia Iponte abunde uidum ferat , tame his 
modelte utuntur. Simplices enim cibos appetunt,nutrimetum quod fatis eft 
quaerentes: carnibus tumafl[is,tum elixis ueicuniur:coquoru artem, uarijscp 

f 5 faporibus ^ 


1 




DIODORISICVLI 

faponbirsconditautinutiIi'arerjciunt:deos5 &:eum qui omnia continet^So^ ^ 
reliqua coeleftia colunt^Pifces^aues^uarij generis capiunt. Nafcun 
tur etiam fua fponte arbores frudiferae^oleaeq^A uites , ex quibus olei uinicp 
copiam educunt. Serpentes magnos, fed innocuos infula producit: quorum 
carnes mir^ dulcedinis edunt. lYeftes parant ex lanugine molli ac fpicndida, 
-p ex medio arundinum fumpta : iqua maritimis tincta oftrds ueftimeta purpu' 
rea conficiuntur.. Varia exiftunt animantia :& quia praeter opinionem, haud 
facile credita.LCertum uiuendi ordinem feruant, unico cibo dietim contenti. 
rSam certo die pifces,aIioaues, quandoc^terreftria animalia edunt: oleo ali- 
quando fimplicicpmen/a utuntur» Diuerfis funtexercitijs dediti. Quidam in- 
uicemminiftranttaltjpifcantur , altj exercent artes , nonnulli circa alias res 
ufui commodas occupantur. Quidam, exceptis ienibus,partitis inuicem ope 
riSjferuitio uacat.In facris,ac diebus feftis hymnos in deorum, & maxime So- 
lis laudes canunc:(cui ie &r infiilas dicarunt. [Mortuos in littorefepeliunt, ca- 
•f d.auer,cum mare fluit,arena obruentes , ut aquae fluxu inundatione^ exagge 
retur locus.Calamos aiunt, ex quibus frudum deccrpont,aug€ri minuf ue ad 
lunas modum. Fontium aqua dulcis aciana caliditate ieruat,nifi frigida aqua 
autuinuimmifceatur. Iamboius,5(rqui cum eo acceflerant,cum iepte annis 
m infula manfi flent , tandem eiedos fuiflie aiunt inuitos,tanquam malos,ma- 
lis^ afluetos moribus. Igitur prasparataicapha , cibiscpimpofitis abfcedere 
coadi,mefibus quatuor ad regem Indiae per arenofaac uadoia loca maris ap- 
pulere. Et alter quidem tempeftate pertjt:Iambolus in uillam quadam diiicr- 
tens, ab incolis ad regem in urbem Alibrotam plurimum a mari difl:ante,de- 
dudus eii. Cum Grtecos diligeret rex , plurimicp eoruni dodrinam faceret, 
multis illum donauit. Deinde iecure in Perfidem primo, tum foipitein Grae- 
ciam mifir. Haecpoftmodum lambolus literis mandauit : multande India 
confcripfit, antea caeceris ignota» 

DIODORI SICVLI 8 

LIBER Ci,VARTVS» 

k^BTHIOVIBVS QVI st^nt 

ultra Libyam , de^j his (Juce apud eos antiepiitus 
feruntur^ Cap, L 

Ofteaquam (iipenus de Aegypti Afie® (ecunduquamm 
prouinciam memoratu dignis rebus fcnpfimus , hic liber 
Aethiopes, Libyos, Atlantides compledetur. Ferut Ae- 
thiopes primos hominum omnium creatos eife : cuius rei 
conicduram ferunt, quod no aliunde homines in eam ac- 
cefferinr,fed in ipfa geniti, merito indigetes omniu cofen- 
fij appellentur. Et quidem fimile ueri efl,eos qui fub meri- 
diehaoitant, primos a terra fuiflc homines genitos. Nam folis calore terram 
quas humida erat arefaciente, ate^ omnibus uitam dante, decens fuit locum Igl 
I i propinquiorem primo naturam animantium tulifle. Aflerunt autem, deo- 
rum apud eos cultum primitus adinuentum. Sacra infuper, pompas, celebri- 
r^tcs,alia^ quibus drjs honores impenduntur,ab eis fuiflc reperta. Qua ex re 
tpforum in deos pietate religione' que inter omnes uulgata,iiidentur Aethio- ‘ 
pum facra dfjs admodum grata eife.Huius rei teftimonium afferunt antiquif 
Itmum fere ac celeberrimum apud Gr^cos poetarum,qui in fua Iliade louem 
relrquosqj una deos introducit in Aethiopiam tum ad facra qux eis de more 
Bebant,tum ad odorum fuauitatcm commigrantes.Dicitur etiam Aethiopas 

fuae 



.RERVM ANTIQ^VARVM LIB. IIIL 
A fu^efgadeospietatispr^mmmtuhiTe^quodnunquam ab externis regibus 

fubadi funtXemper enim liben permanfere* Etenim cuplures magms copi]s 
apparatu^ adiierfirs eos profecSi flnt,nullus tame eorum imperio potitus eft* 
Gambyfes quippe maximis uiribus Aethiopas aggreffiis , & exercitu amffif, 
&: ipfe periculum fubijt uita?* Semiramis &: confihj magnitudine^&Trerumge 
illarum fama exccIIenSjCum Aethiopiam intraflet^ deiperatione rerum ilibitd 
abfceffit. Hercules quocp et Dionyfius uniuerfo peragrato orbe, folos Aethi- 
opas etiam Aegypto conterminos,tum propter eoru in deos cultu,tum quia 
inexpugnabiles uidebantur,incad:os reliquere. Affirunt infuper Aegyptios 
eorum colonos effe,co!onia abOimde deducfla.Quinetiam Aegyptum olim 
non terram firmam habitabilem(^,fed mare ab orbis exordio extitiffe: eam,Ir 
mo poftmodum Nili inundatione ex Aethiopia adueefio, exaggerata a flumi 
ne terra paulatim continente fadam.quod in ofttjs fluminis confpici licet. An 
nis enim fingulis noua materia inundatione Nili oftijs appofita, cedit pelagus 
ob cumulos terrg fiiperinduda* Jta regio omnis incrementa ab Aethiopia ex 
terra allata cepit. Plurima? eda leges ab Aethiopibus funt ad Aegyptu tranP 
latae, colonis maiorii feruantibus inftituta. Nam reges deos exiftimare,fepub 
chrorum^ prj cipuum ftudium habere, alia*^ eiufmodi plura ex Aethiopum 
diTciplina profecla Tunc. Statuarum iniliper magnarum ufiim, ac literaru for- 
mas ab Aethiopibus acceperunt, cum Aegypttj literis utantur proprtjs. Has 
quidem uulgo difeunt omnes : has nero quas facras appellant , foli facerdotes 
norunt, a parentibus eorum priuatim acceptas. Apud Aethiopes ijfdem om- 
nes figuris utuntur. Sacerdotes uero apud utran(^ liatione eundem ord/neiu 
habent. Pure enim caftecg ad cultum deorum accedunt utricp, fimiles ferentes 
ftolas3€iu(demcpfigura?iceptrum,inaratri formam, quo utuntur reges. Pi 
leos etiam oblongos gefliant, circa finem umbilicii habetes ierpentibus^ quos 
afpidas uocantjCircumuoIutostiTionumentufn infigne,€os qui contra regem 
iniurgere audeantimortiferis morfibusiiibeffe. Plura alia de illorum antioui 
g tate dicuntur, Aegyptiorumo} colonia t dequibusicriberehaudoperaeprC'' 
cium uidetur. Sed de Aethiopir {ireris|, quas Aegypti) lacras uocat, ne quid 
depriicis rebus omittatur,dicendum. Sunt Aethiopum litcrx uartjs animan- 
tibus, extremitatibusc^ hominum,atcp inflirunicntis,ied praecipue artificum^ 
perfimiles. Non enim iyllabarum compofitioneaut literis uerba eorum ex- 
primuntur , ied imaginum forma , earum fignificatione ufu memoria? homi- 
num tradita. Scribunt quidem accipitrem,crocodilum, ierpenrem,hommis 
oculum , manus , faciem , & ca?tera eiufhiodi. Accipiter rem denotat cito fa- 
(Sam t quoniam ha?c aliarum ferme omnium auis fit uelocilTima.Transfertur 
h^cnoiiatioad domeftiicas res,qu^ uel ociter fiant. Crocodilus malum figni- 
ficat. Oculus,iiiftida?ieruator, ScTtotfus corporis interpretatur cuftos. Reli- 
quarum corporis partium, dextera manus digitis pafTis libertatem defignaf, 
finiftra uero compreflis tenacitatem at(^ auaritiam.Eodem modo &r c^tcra- 
mm corporis partium figura atque inftrumenta certum aliquid notabant. 
Quae memoria hominum logo ufu ac meditatione obieruata, euefligio quid 
ea exprimerent, internofeebat. Aethiopum leges quadam non parum ab rdi 
quarum gentium legibus , maxime uero circa regum eletffionem , differunt^ 
Nam facerdotes optimos ex (eipfis eligunt. Qije uero ex eis Deus more quo- 
dam bacchandum circum delatus cepit, hunc regem populus creat : ftatfmm 
flexis genibus, quoniam fit diuina prouidentiadatus,ut Deum honorat. AP 
fumptus in regem , uitam ducit ftatutam legibus , omnia^ agit iuxta patrios 
fnor^tnecj praemio necKpcena afficiens quenquam,praeter traditam a fupe- 
rioribus legem. Mos elr illis,nemin€m fubditum,cdam damnatum , morte 
punire : ied quidam ex hcffonbus praeferens mortisfignum ad reum mitti- 
cur , quo accepto reus domum abiens fibi mortem confeifeit» Commutare 

( 4 mortem 


^5 diodorisicvli 

mortem cxilfOjUelutf mos eftapiid Gr^cos,nephas habctun Fcruntquenda A 
miflb ad fe mortis figno, cogitalTe ex Aethiopia fugere: quod praefentiens ma 
ter, 2 :onaadfiltj collum po(ita,nequa^ manibus reniti aufum, nefuis dedeco 
rieflet,ftrangulalTe.Sedpr^ter omnium opinione mirandum uidetur, quod 
fertur deregum morte.Nam qui in Meroefunt circa deorum iacra cultum^ 
dediti facerdotes,&: hi quidem maxima apud omnes pollent autoritate : cum 
cis uifum fuerit, regi nunciant ut mortem oppetat* Ita enim deorum iubere re 
(ponia^netj fas efle immortalium uoluntatem a mortali homine contemnfa. 
lias% add^t rationes , quibus ex uetere obferuata^ confuetudine uolunta- 
riam regiliiadeant mortem*Et iane fuperiores omnes reges, facerdotibus, no 
armis necp ui coacSi,ied ipla uidi fuperftitione, ipote paruerut* A t Ptolemaei 
fecundi tepore rex AethiopuErgamenes Gr^cis dodrinis philofophiae^ 
deditus,hunc primus morem ipreuit* V fus nancp prudentia rege digna, cum 
militibus in Auatum,ubi templum aureum erat Aethiopum,profedus,(acer 
dotibus omnibus interemptis , ueteri^ confuetudine abolita , pro uoluntate 
regnum tenuit* Confuetudinem quam feruant regis amici , quamuis mira^ 
bilem, tame permanereadhoc uf(j tempus dicunt* Moris enim afferunt Ae> 
thiopibus fuiflejutfiquando rex aliqua corporis parte ex quauis caufa debili 
xaretur,domefl:ici omnes fponte fua eandem partem debilitarent* T urpe et*' 
enim exifl:imabant,rege claudo no dC omnes claudos amicos effe*Et quidem 
abfurdum uidebatur: cum uere fit amicitia?, ex rebus aduerfis amicorum do- 
lere,Iaetari iecundis , non 8C corporis quocp doloris amieos participes effe* Fe 
runt quoij confuetudinis effe , amicos ultro in regis morte uita defungi, exi - 
ftimantes eum interitum gloriofum,uera?^ amicitia? teftem* Ideo haudfecik 
cfl: Aethiopibus aduerfus talem amicorum conienfuminfidiasparare: cum 
& rex SkT amici uno animo communi eorum coniiilant ialuti* Ha?legesapud 
eos Aethiopes qui metropolim ac infula Meroen uicina^ Aegypti loca in- 
colunt,{a:uantur*Sunt dC alia genera Aethiopum admodum populofa: quo- 
rum hi utrafcp Nili ripas infulas^ in Nilo fitas habitant,hi A rabie funt proxi b 
mi* Alq mediterraneas tenent regiones ueriiis Arabia fitas.Horum pars ma- 
ior, maximem iuxta fluuium inhabitantes, colore nigri funt, facie fimiles, ca^ 
pillis crifpis,iyluefi:resfermeomnes,atcp aipetflu efferi, corpore robufto, un- 
gues protenfos habentes,feris fimiles,abfunt^ a mutua humanitate plurimii, 
uocem pronunciat acutam*In ca?teris qu^ ad uidum fpedant,nihil domeftici 
humani^ habent: plurimum a noftris moribus differentes. Arma ferunt hi 
quidefcutaexcorioerudobouis,ac paruas haftas :h! prxacutas fudes: quan- 
docj ligneos quatuor arcus cubitorum , quibus fagittant, altero protenfo pe- 
de*Confumptis iagittis,fudibus pugnant* Armant infuper ufq? ad certam ^ta 
tem foeminas , quibus ut plurimum moris eft a?reum circulum in labtjs ferre. 
V eftibus quidam minime utuntur , uitam per omnem nudi : expofitife folis 
ardoribus, nulla re pra?terqua qux cafu fe offert,adiuuantur* Nonnulli pecu- 
dum caudas,pudendis uelamen femoricircundant* Altj pecorum ucfiiiintur 
pellibus«Sunt quiiubligaculis>qua? ex capillis cotcxuntjuicpad medium cor- 
pus cooperiantur*Non enim oues eoru (ita fert regio) lanam habet* Cibis u- 
tuntur quidam herba,qu? in aqua fua fponte circa ftagnantia ac paludofa orit 
loca : quidamarborumfrucfJibus, quibus etiam corpora ab arftu meridiano 
circundant. Ali] iefamum 3C lotum ierunt* Sunt qui teneras arundinum ra- 
dices edant*Plures arcu exercitati,auibus occiiis famem fedant* Magna pars 
pecorum carnibus , lacffe, caieo uitam ducunt* Oe dijs,quiiiiperiores ac- 
colunt regiones , dupliciter ientiunt* Nam quoidam eorum opinantur fem- 
piternos atque incorruptibiles effe, ueluti Solem , Lunam , SCuniucrfum 
Mundum* quofdam uero putant mortalis naturx participes : fed propter 
uirtutem , dc in homines benefaefia , honores immortales fuiffe ibrtitos* 

Ifidem 


loi _ RERVM ANTIQ.VAkVH LIB. ini. g6 

A «ia«ni naftcp,Pana,HercuIcm,Iouem pradpue coIunt,exiftitnStcs multa ab 
his hommum generi beneficiaimpenfa. Quidam Aethiopum nullos cenfent 
eile deosj ideo que folem orientem ut hoftem ^in loca paluftria fugientes exe- 
crantur. Moribus circa mortuoru funera funt uarijs.Nam hi defundos in flu 
men prot)ciunt,exiftimantes id optimum iepulchrum efle.Hi ctfcundatos ui 
tro diu ieruant , ne eorum aipedus fit pofteris ignotus : ne' ue in obliuibnem 
incidant domefticorum. Altj in urnis fidilibus condentes,circa templa fepe-* 
liunt * per quos maximum habetur preftitum iuflurandum, Regna tribuunt^ 
hi quid^ melioribus , arbitrati fortuntc dona utra^ dC monarchiam & uir- 
tutem efle, Alij bonos paftores in regnum affiirnuntjtanquam eos qui rei op' 
tima: curam habeant. Quidam ditioribus, ut qui iiiis facultatibus ibli cacteris 

opituIariqueant,regnummandant,Nonnullifortitudineprarftantes eligunt 

j Potantes eum qui bello plurimum pollit j iblum imperio dignum efle^ 
Eius iuxta Nilum oxx que Libyam refpicit, quadam portio pulchritudine ce 
teras fuperat,uarias ad ufum uita res copiofe^ afferens. Ad euitandos uerd 
ardentes folis aftus.paludes aptiflim um refugium habet, C^a ex re is locus a 
Libycis ztcp Aethiopibus fapius bello laceffitur. Ipfi' quoque accola mutuis 
decertant bellis. Accedut ad eos ex fuperiori plaga elephantes, alledi fut qui» 
dam tradunt) fertilitate loci,paftus%_ fuauitate.Paludes enim mirandaa ripis 
fluui) manant , in quibus multi uarij^^ut alga, arundines® , nafcuntur cibi 
quos cum deguftant, libenter inhis locis morantur i confumentes® ut pluri- 
mum nutrimenta hominum, eos compeUunt ad aha loca fugere, A t ipfi utpo 

tepaftores,in tabernaculis habitantes,fertiliores agros fuam patriam effe pu- 

tant,Elcphantes autem mediterranea arida^ loca procul ab aquis linquutma 
icuorum iimpia, nam tum silus magnitudine, tum raritate fontium pauca ibi 
nafcuntunT radunt quidam,in defertis ac efferis locis ferpentes, qui cum ele- 
phantis propter aquas pugnet, magnitudine numero® ad mirabiles effe, C6- 
plimnt enim corpus affurgentes t annixicj^ uiribus , elephantorum crura con- 
B nedunt pluribus Ipiris , adeo arde , fumma^ ui,ut fpumantes beftias natura 
graues ad cafum compellantium plurium concurfufado, beftiam haud faci- 
le mobilem depafcuntur, omiffis inde elephantis,ad affuetos uertutur paftus. 
Dicunt hos ferpentes loca fugere campefiria,habitare autem inter longas co; 
ualles in altis fpeluncis , necf affuetos tutos^ deferere loCos : natura Sd cuicB 
ad tutelam conferat,finguIa animantia docente. Et dehis Aethiopibus had? 
nus, N unc pauca de autoribus,qui de A egyptijs at® Aethiopibus feripiere, 
funtnobis dicenda. Horum nonnulli, fams, dc quidem mendaci,credentcsi 
quadam fcribendi uoluptate fedudi,nullam merentur fidem, Agatharchides 
quippe Lnidius in fecundo rerum AOaticarum.ac Artemidorus Ephefius iri 
odauo geographigfibris,nonnulh 9 alif quiin Aegypto habitantes hiftorias 
edidere, m plurimis eorum qus retulimus,conueniunt.Et fanc nos q uo tem- 
pore ad Aegyptum uenimus , plurium facerdotum confuetudine ufi cum 

nonnullis qui ex Aethiopia aduenerant collocuti, ab his di 

• «nulta® ab hiftoricis falfd feripta de 
pr^e^entes,ea m quibus conueniebant,literismandauimus. 

DE (XyOD IN ENT REMIS 

eff oditur f de^ cim prxparationU 
tijicio. Cap^ I /, 

N Vnc Aethiopes,qui meridiem uerfus 8c rubrum mare incolunt, refere- 
mus, V erum prstermittendum nobis non uidctur,quomodo auf u a- 
pud Aegyptios repentur. In Aegypti finibus qui ad Aethiopiam & Arabia 
uergunt, loca funt metallorO feracia,ex quib.magno cum labore atqj impen- 
»a aurum educitut . Nam ferra nigra natura, meatus ac ucnas habet marmoris 
' ‘ ' albiffim/; 


diodorisicvli 

albiITImi,&: quod fuper omnem luceat fplendorem.Huk operi qm praefiint, 
magna hominum copia ad excudendum aurum utuntur^ Aegypti enim rc^ A 
gesfcrimine damnatos omneis^acex hoftibus captos, infuper ob aliquam fab 
fam calumniam aut regum iram in carcerem detrufos.auro effodiendo depu- 
rant, fimul fumpta facinorum poena , 8C magno quaeftu ex eorum labore per- 
cepto* Illi compedibus uincf^i, magnus hominum numerus, abf^ ulla inter- 
mifflonedie noclc^ exercentur,nulla nccp requie concefra,omni 9 ablata ef- 
fugiendi facultate* Nam barbari milites diuerfainuicem lingua,eorumcufl:o- 
di^pr^funt: quorum nulIus,iermonis commercio fublato , aut precibus aut 
amore poteft corrumpi* Ex terra quas fuerit duriffima , plurimo igni deco^ 
<Sa,aurum extrahitur* Molliorem petram,&: qug mediocri labore frangitur, 
ferro effodiunt infinita fere hominum milia* Qui auri uenas dij[cernit,prccce- 
dit operarios, oftendens qug effodiant loca*Monftratum lapideum marmor, 
robore corporis prasualidi,non arte,fed magna ui cuneis ferreis profcindunt* 
Cuniculos uerd agunt noni re (flos , ied quo fplendentis auro marmoris natu 
ra ducit : cum propter uarios flexus circuitus^ obicuri exiftant* Lumen opi- 
fices ante frontem praeferentes , faxa magno conatu in frufta exciia , in folum 
detjciunt* Ab hoc labore nunquam conquiefrunt, contumelijs uerberibus^ 
ad continuum opus coaefri* Impuberes pueri in duas partes diuifi , hi quidem 
proieifla frufta minutatim fcindut , hi uerci efferunt* Qui annum trigefimum 
excedunt, fumpta ab his ad menfuram concifa frufta , in lapideis uafis ferreo 
malleo ad erui magnitudine terunt*Ea deinceps in molas,quae plurimae funt, 
coiecfla , feminae ienes^ duo aut tres ad molam pofiti uicpad farinae modum 
contrita molunt* Nota omnibus horum corporis illuuiejUecp uefte ulla ope- 
riente pudenda, nemo eft quin eo afpecflu fedo tetro^ motus,tanraemi(erea 
cur calamitati* Sed nulla pietas,nulla requies,nulla uenia illis datur,fiue ^ger 
fiue febricitans , flue fenes, fiue feminae debiles fuerint: ied plagis omnes ad 
continuum opus coguntur,quoadmiieriex debilitate deficiant* Sunt qui ti- 
more futurae uitae,quam praeienti putant pexna deteriorem, mortem uitcC prg - 
ferant* Demum opifices ad molam cotrita,in latis tabulis paulo acclinioribus B 
ponenteS)iterum aqua iniecfla marmor terunt* Eo modo terra defluente,au- 
rum ex grauitate in tabulis remanet*Hoc faepius iterates,manibus aurum fri- 
cant*Deinde raris ij3ongtjs terram mollem exprimunt, quoad uelut arena aii 
rea reddatur. Ah]' poftremo operari] pondere ac menfiira in ollas ficflil es con- 
jjcientes,fuperaddunt certa menfura plumbum, algam maritimam/urfurem 
hordeaceum*Hisad proportionem compofitis, ollas luto diligenter liniunt* 
Deinceps quin^ continuis diebus nocftibus^^n fornace decodlum,rebus cx 
teris confumptis, folum aurum purum in uafis reperitur , parum priore pon- 
dere imminuto,Hoc labore induftria^ in Aegypti extremis aurum paratur* 

- Sane ipfa nos palam docet natura,aur ii inuentione Iaboriofum^cuftodia diffl- 
cile,quxftu anxium effe,ufu inter uoluptatemac dolorem conftitutum* Ho- 
rum metallorum inuentio uetufta eft, ab antiquis regibus reperta* 

DE IIS Qyi M<^RITIM^ LOC<^ 

rahice incolunt , CT ([uce ad Oceanum fit a uerfits Indiam loca uer^ 
£unt : ubi deferibuntur fingulatim nationes, cr quibus leoibm utuntur: 
quam ob caufam multa de eis uarie fruntur , minime^ 
fides illis pr ce fletur ^ Cap, II L 
Vnc de his qua Arabici fiaus littora,Troglody tasq?,ac A ethiopia que 
i. N meridiem notum^rerpicit, incolunt gentibus, dicemus. Exordiemur 
autem ab eis quos Ichthyophagos uocant, qui littus habitat Carmanium, Ge 
drofium^, extremum u% Arabtd linum,longa fane intei cap edo,ac d uob us 

Epiris, 


RERVM ANTIQ^VARVM LIB, IIII; yi 

A /Epiris,altcfo in exitu ftib felicem Arabiam , altero fub Troglodyticam oram 
dau^^Horum barbarorum quidam nudi per omnem uitam degentes ,'uxo> 
res filios^ omnes communes habent , beftijsfimilestutquinec^p uoluptatis 
ne(^ doloris ullum nifi naturalem fenfiim percipiant , ne(j turpis ncc^ hone^ 
fti diicrimen norintt Habitacula habent no longe a mari iuxta promontoria^: 
ubi non iblum profundae cauernae/ed conualles immefe,&: anguftaefpelun^ 
cae exiftunt^egreffu ipia natura difficili, ac tortuoib^ Harum,tan^ ad eoru u> 
ium natura facfiaru,aditusincol£emagnoru congerie lapidum obfepiunt,qua 
ueluti retibus capiatur piices^ Maris enim fluxu,quod bis diebus fingulis cir^ 
ca tertiam ac nonam horam accidit»oras littori propinquas inundante, aqua 
in immenfum cxcrefcens,opertis locis omnibus innumera ibrtem diuerforu 
piicium fecum in continente defert^Qui cum in diueria loca cibi gratia diuer 
tant,refluente mari,aqua ueroper lapides effluente, pifces in fieco deftituun^ 
tunQuos incolae cum uxoribiis pueris^ concurrentes ca piunt^ Acced unt au 
tem per coetus diuifl Barbari, ad fua quifqp Ioca,cum clamore uafl:o,ueluti im 
prouiiam quandam uenatione nadi. Mulieres pueri^ minores ab fe captos 
pifces in terra proijciuntQui corpore uigent , magnoru pifcium capturae ua> 
cant^T raducuntur aiit a mari non folum fcorptj,muraen», dC canes,fed marf> 
ni uituli,uaria^ pifcium genera? et nomine & forma ignota^Has marinas bc 
luas non armis expugnant,fed capraru cornibus praeacutis,faxis^ in acie ab- 
ruptis cxdunt^ Etenim neceffltas naturam inftruit: quae temporibus parens, 
fe ad id quod ufui efle uidetur,accommodat, Captos uarij generis pifces fupra 
petras ad meridiem litas,nimio^ folis incenfas xftu,ponunt,paulo^ poft re 
uoluunt : tum ad fblem decocflos,per^ caudam apprehenfos quatiunt Om- 
ni excufla carnc,fpinas ad certum proijcientes locu,in magnum aceruu cumu 
lant, certo poftmodum ufui, de quo pofteafcribemus, futuras : poft h^c car- 
nes pifcium in concauo faxo pinfunt, admifto^ paliuri femine cibu conficiut 
fibi fiiauiflimu^ Nam fic immixtas carnes in modum longioris lateris format, 
B ad fblem^ paulo deficcatas,fedentes cum uoluptate edunt, no quide ad certa 
menfura aut pondus,fed ad fatietate, prout cuiufcp fert libido, dC edendi appe 
titus^Habent enim femper uelut e penu promptu hunc cibu , tan^ Neptuno 
pro Cerere uidiu illis fubminiftrante^Quandocp uerd maris tempeftate adeo 
littori proxima loca multis diebus inundantur , ut nulla detur piftandi facul- 
tas^Quo tempore cibi penuria conchas legunt permagnas : quarum tefta fa- 
xis attrita,interiori carne cruda fapore oftreis perfimili uefcun& Vbi uerd te- 
pefias uentoru ui diutius perfeuerat,cochae^ defici unt,ad ofla confugiut iam 
cumulata* Ex his tenerioribus recentioribus^ eledis,quae dentibus pofTunt^ 
mandunt*Duriora edunt faxo contrita: nil brutis animantibus diflimiIes*Ec 
offibus quidem,ut diximus: pifcibus aut miro quoda modo, ultra ^ quis exi- 
fl:imaret,utunt*Nam eoru capturae quatuor diebus continuis intenti,epulanf 
palam cum laetitia, cantu^ abfono omnib* inuicem cogratulantibus*Deindc 
mulieres ut quancp quis forte incidit, cognolcijt,prolis caufa, omni cura ob ci 
borum qui prgfto fint copiam uacuf Quinto die ad fontes pergunt,potus gra 
tia : ubi aquae dulces fluunt, ad quas paftores greges atcp armenta potum du> 
cunt*Eorum profecftio hauddifumilis eft armentis boum,omnibus fimul uo 
cem uelut incoditum fbnu tollentibus*lacftantes infantulos matres in ulnis fe- 
runt,repullbs a ladie patres*Qui quintum excedunt annum, cum parentibus 
magno cum gaudio, ut qui fua fponte uieSum quaerant,proficifcuntur* Natu- 
ra eorum incorrupta, famem fedare, maximum ducit bonum, nullam aduen- 
titiam uoluptatem quaerens*Cum pallorum aquationibus appropinquat, re- 
pleto aqua uentre uix regredi queunt, potu graues : ea^ die nihil edunt* iacet 
quifep aqua plenus,diftentus^,flniilis ebrio : poftera die denud ad capiendos 
jpifces redeunt* Ita eorutn uita per omne tempus tranfacfla , ob limplicc uicflu 

< taro 


^ DIODORI SICVLI 

raro m morbos fnddunt. Breuioris tamen quam nos funt uitx. Ha? e eorum A 
qui mtra finum habitant, muendi norma. Atilloru qui extra finum funt,mu^ 
to cft mirabilior , ut qui nunquam bibant, 8C natura ab omni femoti fint paP 
fione.Hi procul a terra habitabili tanquam in loca deferta a fortuna eieeSi, pi- 
fcationi dant operam.Humida non appetunt : pifces edunt femicrudos : non 
quo fitim effugiant,fed feritate quadam eo contenti iiidu, quem a fortuna for 
tid funt. Felicitatem fummam putant his carere rebus, quae dolorem poffenc 
egentibus afferre. Id uerd mirabile,&: quod uix credi queat, quod nulla mo ^ 
uentur animi paffione. Ab Aegypdjs mercatoribus qui per rubrum mareiu^ 
xta ea loca nauigant,etiam nunc eadem quae nos feribimus, de his referuntur^ 
Tertius quoc^PtoIem^us,cupies elephantos qui in eis funt locis uenari,quen 
dam ex amicis Simmiam nomine ad fpeculandam earn regionem mifit. Hic 
diligenter icrutatusfingula, ut Agatharchides Ciiidius refert, ait gentem hac 
Aethiopum qui abfcp paflione uiuunt,nulIo uti potu: ut quto non app etant 
natura: necp nauigantiumlermone, aut appropinquandum externoru afpe 
diu moueri : fed refpicientes tantum immobiles ftare , abfe ullo,ac fi nemine 
uiderent,fenfu.Si quis enie edudio eos percuflerit,non diffugiunt, dC uerbef a 
8C iniurias perferentes: neqp quifquam alterius uulnere aut damno mouetur: 
fed faepius filios aut uxorem ante oculos interfecfios abfij ulla paflione reipF 
ciunt, nullum necj irg ne^ miiericordi^ fignum ofl:endentes.Deni<p omnia 
mala quieto animo perferunt,aipicientes iblum ad percudentes , acad fingu^ 

Ia monentes caput. Ferunt eos praeterea iermone carentes , nutu manibus^ 
fignificare quibus egeant^^T quae uelint.Quoduero quis miretur magis,ma- 
rini uituli inter hos ueriantur, pifeium captui*^ uelut homines intenti. Simili 
ftudio cubiiia,partus(^, dC natorum tutelam hx gentes unanimi confeniu pa^ 
ceq; carant,nullo externo animanti infeflae.Quod uit:e genus, licet mirabile, 
d prifeis olim temporibus ea gens feruauitjfiue ita longo tempore aflueta,fiuc 
coacia neceflitate.Habitaculis nonrjfdem quibus Ichthyophagi utuntur, ied 
diuerfis habitant modis. Quidam in ipei uncis diueribria habent ad Ardum b 
pofitis : in quibus tum umbra tum fpirans aura cos ab ^ftu folis tutatur.Nam 
qux ad meridiem loca fpedant/ornacibus ex nimio a^ftu fimilia,acceflumad 
ca adimunt. Qui funt uerfus Ardum, ex coftis cetorum incuruis, quas mare 
plurimas effert, ex utrocj pofitis later e, colligatis^, quas maris alga operiunt, 
habitacula fibi extruut ad euitandos xftus , natura fibi artem ex necefsitate ad 
le tuendam reperiente.Eft dC tertius apud Ichthyophagos habitandi modus^ 
Arbores quaedam iuxta littus plurimae naicuntur,imminentes mari. Has fre 
quentibus folrjs,fruduuer6fimilinuci cafl:aneaf,fimul conn€dentes,umbra 
cula fibi conftituunt : ubi in littore pariter &: mari commora ntes,uitam agut, 
tum fokm effiigientes arborum umbra, tum cotinua maris unda, uentorucn 
aura teftum mitigante. Quartum habitaculorum modum ingens iuxta litt^ 
tumulus efficit: qui prifeis olim temporibus ex maritimis herbis,arena& ma- 
ris fludibus immixta editus,mftar motis excreuit,ade6 firmus, folide^com 
padus,ut in eo oblongas effodiant fpeluncas:in quibus commorantes maris 
refluxu prodeant ad pifciu capturam : fluxu, ad fpeluncas confugientes epu- 
lant es 9 quos ceperant pifces^ Mortuos in mare protj ciunt inundationis t^- 
pore,iepulchrafuis corpora pifeium praebentes. Vnum ex Ichthyophagisge 
nus eas habet habitationes , ut qui eiuimodi diligenter res inueftigare uelint, 
fatis addubitare cogantur.In promontortjs enimpraecipitibus undicp ac pre- 
altis habitant nonnulli,ad quximpoffibilefuit quenquam in principio adire; 
Pars mari proxima ne pediti quidem eft acceflibilis. Nauibus non utuntur 
cum fit ignotus illis earu ufus. Ita fateamur oportet, illos effe loci aborigenes,' 
neqp aliunde generis , ficut quidam naturales fenferunt , principium cepiffe. 

Y erum cum horum cognitio difficilis nobis fit , nil prohibet multa pollicetes 

* inpai^ 


RERVM ANTICLVARVMLIB. IIIL 7J 

A in paucis ucra fentire : dC quae uerbis fimilia uero audientibus pcrfuadenfur, 
quandoc^ longe a uero abefle4Nunc eorum quos Chelonophagos dicunt, ui' 
ta recenfeatunSunt in Oceano infulae luxta continentem numero plures,fed 
paru^3 humiles^, nullo netp domeftico nec^ agrefti fructu* In his, quoniam 
fer me contigua lunt,nulla fit tempeftas,aut fludiuum maris inundatio^ Inter 
has magnus habetur teftudinum numerus, quae ed confugiunt ob maris tran 
quillitatem* Noc^u in profundo commorantur, intentae cibo^ Dieinterinfu^ 

!as diuertentes iacent, refpicientes ad fblem, inuerfiscp nauiculis piicatorfjs a^ 
fpecflu fimilcs* excellunt enim magnitudine prge/pua inter marinas conchas^ 
Barbari infulas incol€ntes,interdiupauIatim,nefentiantur,uerfus teftudines 
natant* Eas adorti quidam ab uno latere ad terram premut : quidam a reliquo 
furfum leuant , quo reddant refupinas , ne uertere fe , ne'ue effugere queant^ 

T um longa refte per caudam ligatas, nando ad terram deducunuin infula ex 
poOtiSjOmnia interiora paruo tempore ad fblem adufta comedut* Tefta,quae 
concaua eft, tum ueluti cymba ad continente nauigant, tum pro aquae recep"> 
taculo, tum pro tentortjs utuntur : quibus natura admodum opitulata eft , ut 
una res uarioufuiaccommodaretur* Cibo enim,uafe,domo,naui,uitam illo^ 
rum adiuuat* Haud procul ab his littus inhabitant, uitam incultam ducentes ^ 
Barbari. Nutriuntur enim ex cetis e mari ad littus eie(ftis,quorum magnitu^ 
dine quandoqj abunde epulantur: quandocp illis deficientibus, torquetur fa- 
me : coguntur^, cum caetera confiimpta fint, algam dC extrema coftaru man- 
dere* H^c fertur Ichthyophagorumuita* Littus quod ad Babyloniam fjp e- 
cftat, contiguum eft regioni domefticae, 6 (r plantis plenae* Tanta uero ineft pi- 
fcium multitudo, ut incolis nunqua eorum defit copia* Nam prope littus fre- 
quentes infigunt humi calamos, adeo inuicem connexos, ut retia afpicienti- 
bus in littore uideantur*In his funt plurimi aditus,qui oftijs ita ut in utranque 
uoluantur partemjclaud untur* Maris fluxus ad terram delatus, aquae impe- 
tu oftia impellens aperit , refluxus claudit* Singulis igitur diebus ex maris in- 
B undatione pifces contingit ad terram per portas deduci : qui refluente aqua 
ofttjs claufis humi in ficco remanent, tanto perfepe numero, ut cumulum fa- 
lientium pifeium diceres* Hi 8 C copiam uiuendi,& haud paruu uecftigal pro- 
bent* Quidam circum ea loca habitantes (regio enim omnis plana at® humi 
lis eft) foffas a mari ad eorum ufe^ uillas pluribus ftadij s ducunt : oftia^ ex ui 
niinibus fada in im o foffe ftatuunt,quae fluente mari aperiuntur, clauduntur 
refluente.Igitur remeante per oftiorum raritatem aqua deprehenfos pifces in 
fofla finut, quoad ceperint quos uelint* Nunc ad reliquos tranfeamus*In Ae* 
thtopiaquxfupra Aegyptum eft,iuxtaflauiumquem Aftapam uocat, inha- 
bitat gens quam Rhi2:ophagos uocant* Radices enim arundinu quas ex pro 
pinquis locis effodiunt,magna cura lauantes barbari, lapidibus terut, quoad 
molles fadae cohaereat : deinde placentas ad modum lateris quantum manus 
capitfadas, atquead folem decocftas mandunt* Quem folum cibum cum per 
omnem uitamfuauematq^affatim habeant, eo^ pacem continuam inuicem 
ieruentjCum leonibus tamen belIant*Nam aere circum aeftu feruente,e defer- 
to leones ad eos egrediuntur, umbr^ caufa , dC ut minores uenentur feras- 
Ad hos Aethiopes ex paludibus exeuntes, multi pereunt,tum inferiores ui- 
ribuSjtum deficientibus quibus fe tutari ualeant,armis* Et iamdudum ea dele 
ta effet a leonibus natio, nifi natura cis fponte praefidium tuliflet*Nam fub or- 
tum Canis , mirabilis atej innumera nullo agitata ueto culicum multitudo ad 
ea loca aduolat* Homines ad paludes confugientes, minime laedunt : leones 
abire ex his regionibus compellunt, tum morfu,tum uocis fono territos. His 
funt Hylophagi,Spermophagi^quiappellantur,propinqui* Quoru hi qui- 
dem frueftus qui gftate ex arboribus decidunt colligentes, abftp labore edunt: 
reliquo tempore herbam in umbrofis nafcentem locis decerpunt , quae uitae 

g fubuenit 


DIODORI SICVLI 

fubucnitcgeftatiV Hylophagiuerocumfiltjs uxoribus^adlocacampeftrfa k 
acc€dentes,arbores afcendunt,ac teneras ramoru.fummitates auferunt, Tan^ 
tam aut ex continuo ufu ramos afcendendi peritiam habent omnes,ut,quod 
incredibile uidetur^dc arbore in arborem uelut aues profiliantjafcendanti^ tc 
nues abfcB periculo ramos , macilentia kuitate^ corporis nixi.fi quandope- 
des labamur, manibus ramis coprehenfis fe a cafu uindicant.quod fi forte dc> 
ciderint,nulla in re propter leuitatem corporis laeduntur. Ita ramis teneriori 
bus dente exefis,uentrem farciunt.Hi femper incedunt nudo corpore , com- 
munes^ uxores ac liberos habent. Pugnant inuicem pro locis, armati baculis 
aduerfiw alios,ac dominantes uic^is. Moriuntur ut plurimum fame, cum de- 
ficiente uifu corpus priuetur eo fenfu quo cibum quxrebat. Reliquam circa 
regionem Aethiopes tenent qui Gymnetae dicuntur,numero haud multi, ui 
ta ab reliquis diuerfa.Sylueftrem enim incolentes patriam, penitus aipera, 
raris^ aquarum fontibus,fuper arbores ferarum timore dormiunt.Sub auro 
ramadaquarum decurfus armati prodeuntes,feabrcondunt inter arborum 
frondes, Sub arftum uero folis agreftes boues^pardales^ac uaria ferarum ge- 
nera tum caloris tum fitis impatientia ad aquas potus cauia confluunt. Repk 
fas graues^ aqua beftias, Aethiopes,cum ha ud facile moueri poffint, ex arbo 
ribus defeendentes adoriunt : ac lignis aduftis faxis^&r fagittis occiias^ 
co2tus diuiias cdur. Aliquando uerd,quamuis perrard^&r ipfi a uakntiori be- 
ftia interficiuntur. Sed multas ipfi dolo iC arte uakntiores beluas capiunt. Si- 
quado defmt animal ia , antea captorum pelles madefaefias remotis pilis ad ig- 
nem leuem ponuf,diipartitas^ finguliauidead iatietatemfumunt. Impube- 
res pueros exercent ad certum fignum iacere,(blis cibum prarbentes ijs qui fi- 
gnum tctigere.Ideo iaculatores optimi euadunt, urgente fame. Ab hacregio- 
ne quioccafum uerfus plurimum diftant Aethiopes^ cum elephantis certant» 
Habitantes enim in iylucftribus & arboribus refertis locis,ekphantorum in- 
greflTas atep exitus ex praealtis arboribus obferuant. Multos unaincedentes 
non aggrediuntur,omnifpeuincendireraota.Singulis intjciuntmanusj mi- * 
rabili audacia freti. Nam cum incedens beftia arbori propinquat, in qua (pe- 
culator occultus latet,ex ea defilies,manibus apprehenia cauda, pedibus^ ad 
dextru femur oppofi tis, recuri,qux ex humero pendet, kui,ut quae unica ma- 
nu tractari queat, & acie acutiflima, dextera manu apprehenia, neruos dextri 
poplitis crebris ilibus amputat : finiftra manu regens agile corpus, beluae co 
natus magna uelocitate efiiigit. In eo nanep certamine uerfatur utriuique ia- 
liis,Tnortis diicrimine in alterius uita pofito. Elephas neruis abfeiffis , q,uan- 
doque,quia haud facile fe uertere poteft, inclinatus in latus faucium,in terram 
cadit, Aediiopemcp iecum trahens interficit. Quandoque ad arborem aut 
laxum hominem allidens, ipib pondere, quoad animam exlialet, comprimit» 
Quidam elephantes dolore moti, cum infidianti obeffe nequeant , diffugiunt 
per campos, quoad continuis iecurisicfiibusab infidenteciefi decidant.Tum 
concurrunt Aethiopum ccctus,&r adhuc uiuetisbeftiae poflerioris partis car- 
nes abfeiflas edunt. Nonnulli ex propinquis incolis abfcp ullo diicrimine ele- 
phantos arte fuperant.Confueuithocanimal cum a paicuis plenum redit, dor 
mitum proficifci,pIurimum natura ab reliquis quadrupedibus diuerfa. Non 
enim genu corpus fledi ad terram potefl:,fed arbori b^rens dormit. Arborem 
elephantis adhaefione tum attrita, tum forde plenam aduertentcsincol^,iux- 
ta humum fecant,ut tamen nonnifiimpulfa cadat. Deinde fuiacceffus uefti- 
gia ad ea loca deknt,iubito abeuntes,priuiquam beftia ad ibmnum redeat.E- 
kphas uefperi cibo plenus ad notum cubile profedus,omni9 mole fecfic h^ 
rens arbori, ftatim una cum ea ad terram profternitur. Refu^nus tota noclc 
iacetjCim (e erigere nequeat. Aethiopes die ad locum accedentes, abfi^ peri» 
culo bcliiam occidunt , tabernaculis^ ibidem erecflis moram trahunt,quoad 

animal 


RERVM ANTIQ^VARVM LIB. IIIL 7^ 

A ammal fitabfiimptum^ Harum gentium qua? partes adHefperum pertinetes 
habitant, Aethiopes fimi ad meridiem fpedates,Struthophagi cognominan^ 
tur^Eft apud eos auium fpedcs natura terreftribus animatibus mixta, unde et 
aues ceruinae nom inata? funt.Ha? magnitudine fiint magni cerui, collo oblo^ 
go, rotundis lateribus atcp alatis, capite tenui oblongo^, cruribus ac iun<d:u^ 
ris firmiflimis , filTo pede^ Alte uolare propter grauitatem nequeunti Verum 
ocyflime fummis pedibus terram tangentes, pra?fertim cum flans uentus alas 
uelutinauem extentis uelisimpellifjCurrunt^Venatores feriunt lapidibus fer 
me lateris magnitudine,pede iadis^Ceflante uento alarum pr^fidio deftitut^, 
curfucpuid:e prehenduntunHarum cum magna fltmultitudo,uartjs artibus 
plurimas barbari facile^ capiunt : & carnes quidem edunt,pellibus uerd pro 
ueftibus utuntur, adedis* Ab tjs uerd quos fimos Aethiopes dicunt, ik-pius 
uenatione laceflit^,rofl:ris fe tuenturtqux cum magna fint,&: ad incidendum 
apta,magno fiint incolis ufui , cum haud parua habeatur horum animantium 
copia* Haud procul abhisabfunt Acridophagi, deferto cotermini, homines 
paulo ceteris breuiores,macilenti,ac fiipra modum nigri* Veris tempore Ze 
phyrus ac Libycus uenti infinitum pene locuftarum ex deferto ad eos deferut 
numerum*Hae permagna? funt>fed colore alarum turpi ac fqualido* Aethio- 
pes ad id affueti, in quandam lata longam^ multis ftadijs conuallem plurimiJ 
materiei ex propinquis locis ingerunt* Cum fuo tempore locuiiarum tanquS 
nubes a uentis fupra uallem defertur,materiem cogefl:am,omnem^ loci her^ 
bam antea fiiccifam incendunt* Locufta? defuper uolantcs ingenti lumo ene- 
cta?, paulum ultra uallem ad terram tanta decidunt copia, ut uidu omni gen- 
ti abunde pr^bcant*Has enim iale,quod regio plurimu fert,fuperinfufi),diu- 
tius ieruantjCibum guftu eis fiiauem* hic efl: iblus eorum per omne tempus lo 
cuftarum uidus*Necp enim pecora nutriunt,neqp pifces edunt, procul a mari 
pofiti : necp ullum aliud uita? adminiculum habent* Corpore leues funt,uelo- 
CCS curfiijdxT uitae breuis,ut qui longifflme uiuunt,quadragefimum non exce- 
B dant annum*Finis eorum non folum mirabilis efl:,fed etia incredibilis* Nam 
propinquante ieneda, pediculi alati, no folum uifii uarij,fed ipecie horridi ac 
turpes in corporibus nati , uentrem primo y tum pedus, deinde totum corpus 
paruo tempore exedunt* Qui morbum patitur, primum ueluti icabiei cuiufi 
dam pruritu alledus, corpus fi:alpit,uoluptate fimul & dolore perceptis* De- 
inde exorientibus pediculis,fimul effluente fanie,morbi acerbitate ac dolore 
percitus, unguibus corpus magno cum gemitu lacerat.Tanta uero uermiu co 
pia efflait,alt]s fuper alios tan^ ex perforato uafe icaturientibus , ut deleri ne- 
queant* Hoc pado fiue cibi iiue aeris caufa miferum ibrtiuntur uita? finem* 
Huic genti regio adiacet peram pla,uarieta te pafcuorum fertilis,feddeferta,et 
quaepenitus adiri nequeat*Non tamehominibus a principio caruit,fed poft- 
modum intempeftiua ex pluuia deferta efi:,multitudinem aranearum fcorpio 
, num^ferente*tantam enim harum beftiaruexcreuifle copiam ferunt,utmor 
fibus peftiferis incola? coad/,patriam deierere,&r ad alia loca confugere com- 
pellerentur*Necp uerd debent ha?c incredibilia uideri* Multo enim his maio- 
ra fiint per terrarum orbem literarum monumentis tradita* In Italia murium 
multitudo fylueftrium e terra prodies,plures iblum patrium linquere coegit* 
In Media adeo inges pafferum inoleuit copia, iada abfiimentium femina , ut 
homines malo adi ad aliamigrarint loca* Eos quos Attariotas uocant,rang e 
nubibus pro guttis aqu^ in terram delapfa? adegerunt,relida patria ad eam m 
qua nunc quo(^ refident oram confugere* Etenim quis ignorat,inter m ulta 
opera pro quibusHercules immortalitate donatus eft, illud etiam an- 
numcrari,ex Stymphalide palude innumeras aues qua? ea loca infeftabar, fua 
uirtute expulias c' C^a?dam Libya? ciuitates leonum ui ab deiertis locis ad eas 
Rduentantium deferta? funt*Hgc eoru gratia^qui parum quandocp fidei icrip- 

g z toribus 


g DIODORI SICVLI 

toribiis ut incredibilia narrantibus babent,retLiIiinus.Nuncad hifiori^ redea A 
mus. Extremas ad meridiem partes uiri tenent a Graecis CynamoIgi,a uicmis 
barbaris fylueftresappellatf.Hi barbas habent admodum magnas, greges fyl 
ueftrium cani1 nutrientes ad pr^efldia uitae^Nam ab aeftiuo tropico ufc^ ad me 
dium hyemis Indici boues innumera multitudine eoru patriam ingrediutur» 
Caufaquidem incerta efl:,utrum'ne alias infeclantes Te feras fugiant,an paflus / 
penuria,an alio natura (quae omnia miranda gignit) impulfu hominibus ig' 
notoacfl ^4 His homines cum obOftere nequeant, fuis freti uiribus,fecanibus 
tuentur : quibus in uenatione ufi^boues permultos capiunt Et hos quide re^ 
centes edunt , hos ialiunt ad futuru ufum^MuIta infuper alia animantia cani^ 
bus capta comedunnPoilremi qui ad meridiem habitant,in hominis forma fe 
rarum uitam ducunt^Sed de his hac^f enus» Nunc de Troglodytis loquemun 
Hi a Gr^cis appellantur paftores,eo q? ex pecoribus uiuant Coetus ac tyran^ 
nos inter ieconftituunt^Vxores ac filios habent comunes,excepto, qui unica 
tcnet,tyranno*Huic propinquanti mulcflam tyrannus irrogat, certo numero 
pecudes.Etefiarum tempore,quomaximidecidunt imbres^ianguineetlacfte 
immixtis paulu^cocflis nutriunt: aeftu lolis deficientibus pafcuis, ad loca de-- 
clinant paluftria : pro quibus (olis inuice certant» Pecora uetufta,aut in mor^ 
bos cadentia ocddunt,excp his per omne uiuunt tempus. Parentum nomina 
minime indunt filijsjied tauri,arietis,ouis» Et hos quidem patres, hasmatres,^ 
quonia ab his, non a parentibus quotidianus praebeat cibus, appe!Ianf»V tun- 
cur potu idiotae paliuri fucco: potetiores ex quodam flore expr€ffo,qui eft de^ 
terrimo noflro mufto perfimilis» Armentoru greges iecu ducentes,uarias,ae 
ijfdem m locis morentur diutius, regiones murat:corpora,prteter uirilia, quac^ 
pellibus teguntur,nudi» Pudenda Troglody te omnes uelut Aegyptrj circua 
cidant,hisdemptisquosacafu claudosappeliant» Hi foli intra regione exter^ 
norum habitantes,ab infantia nouacula inciduntur. Arma ferunt Troglody-' 
tae fi quos dicunt Megabaros,fcutu ex corio crudo bouis rotundum, & ferra^ 
tam claua» Alfi arcus,lanceas^»SepuIcbra ridicule penitus curat» Nam paliu-' 
ri uiminibus corpus ligantes, defunefii ceruice cruribus appiicant»Deinde ca-' 
dauer in loco editiori pofitu lapidibus ridentes obruunt : impofitoq^ fijper Ia 
xorumaceruu caprae cornu, abeunt, nullo dolore moti» Bellant inuice, noa 
utGraeci,ob iram aut ambitione, fed pabuli gratia» In eorum concertationi-' 
bus primuiaefiis lapidibus, quoad aliqui uulneretur,cocertant:tum arcu,quo 
admodum exercitati funt,pugnantes,mutuis uulneribus cadunt. Ea certami- 
na dirimunt qug aetate procedunt foeminae, quibus nullo periculo in medium 
prodeuntibus (nephas eft enim has ullo pacfto laedere)extempld a certamine 
ceuantJnualidi ob ienium armeta iequi, gutture bouis cauda adftricfto uitam 
nniunt,Qjiii mortem differunt,licetuolenti,eodem modo, admonitos tamen 
amea,uita priuare» id^ habet benefiefi loco, Febriciates ite, aut morbo incu- 
rabili correptoSjOmili afficiut morte» Maximu enim arbitrant maloru, ab eo 
uitam diligi, qui nequeat aliquid agere dignuuita» Videre licet Troglodytas 
omneis corpore integro,xtateualida, ut qui fexagefimunon excedant annu» 

Verum dc Iiis hacftenus.Si quis uero lecftor aut propter reru nouitate, aut mi- 
rabilem eoru qui deferibuntur uiia, noftrae forfan hiftori^ fidem abrogabit : 
ocytharu Troglodytarum^ aerem noftro coparans, quantu^ inter fe liidif- 
lerant penfi tans,ft:ribentiu uerbis credet» Tantu enim nofter differt aer ab eo 
qui in hiftorfis aliquando narrat,ut diuerfitas eoru incredibilis uideatur» Ali- 
tibus in regionibus adeo maxima frigoribus cogelantur flumina,ut currus 
cc exercitus luper immobilem glacie tranfeant» Congelantur etiam uinil rcli- 
quacr, humjda,ade6 utgladio abfeindantur» Quod® his eft mirabilms,&:cx- 
tremitates ueftiu quas homines ferut,frigore attrita decidunt,obfufcant ocu- 
li, ignis Ipiendore non reddit, ^reae ftatu^diriimpunturt Quandocj uerd oh 

denfas 


RERVM ANTICi.VARVM LIB. IIIL 77 

A denfts nebulas nccp ftilgura necp tonitrua in eis locis fiiir4 Plura alia his 

mirabiliora natura efficit, quae ignorantibus incredibilia uident : tjs uerd qui 
ea experti funr 5 facilia» In Aegyptiae Troglodytaru finibus propter immen-' 
fam folis circa meridiem caloris uim,nequa^ fc reipicere prope ftantes queut, 
ab acris craffitate» Abfcp calceis ire nonpoffuntmam diTcalceatifubito pedes 
immenfacaIiditateexulccrantur»Sitientes,nifi potum cito iiimant, eueftigio 
moriimtur,utpote folis ^ftu humiditatem corporis fubitd abiiimenteXibi in 
uas aeneum cum aqua poiiti,extcmpl6 folis ardore abfcp igne alio decoquun^ 
tar»Has tamen qui incolunt oras,tanta uit^ incommoda nolunt effugcrcjfcd 
ultro potius eam deligut uitam,^ alio cogantur more uiuere»Ita patriae amor 
quidam ingens natura fingulis innatus eft : &: aeris malitiam confuetudo a te 
neris annis coepta fiiperat» Has uero tot rerum uarietates haud magna locoru 
intercapedo aliquando continete A' Maeotide palude,ubi Scythae quidam in 
pagis fummis frigoribus habitant, multi cum onerarijs nauibus decem die 
bus Rhodum,tumqiiatuorin Alexandriam acceffere : deinde per Nilum na 
uigantes, diebus decem in Aethiopiam peruenerunt» Itaa frigidiflimis orbis 
partibus ad calidiffimas regiones non amplius quatuor et uiginti dierum con 
tinuaeanauigatiofuit» Quapropter cum non longe diftantium locorum ac- 
ris Ot tanta uarietas,non eft mirandum uitamillorum,mores,&: corpora a no 
ftris multum differre» Nunc de feris quae in eis funt regioni bus,aliqua funt 
feribenda» Eft animal quod ab re Rhinocerotem uocat,par uiribus elephanti, 
magnitudine inferior, pelle duriffima,colorebuxi Jn fiimmitate nariu cornu 
gerit Oniu forma, duruf^ inftar ferrfHoc pabuli caufa cum el ephate certat» A- 
cuit enim ad faxa cornu: deinde cum elephante congreflus,uentrem grauiter 
icftu cornu tan^ gladio profcinditHoc pacfto pugnas,beftiam exanguem red 
dir» Si uero elephas illius icftum pr^occuparit,probofcide captu,cum fuperior 
ftt uiribus,Ianiat» Sphinges & apud Troglodytas Aethiopes^ nafcuntur,for 
ma haud ei diffimiii quapingunt,fed paulo pinguiores»natura habet manfue- 
B ta,pluribus exercitas difciplinis^ aptam» C^iCynocephaliuocant, corpore 
funt & forma homini periimiles,uocem^ imitantur humana:ferum omnino 
ate^ indomitu animaI,ratione cares» Supercilijs afpetfiu^ funt horrido ac tru- 
ci» Fccminis fua natura accidit , ut palam expofita extra corpus uuluaper om- 
nem uitam ferant. Is uero quem Cepum nominat,a corporis & aetatis decore 
nomen fortitus,facie eft leonis,corpus reliquu panthera ftmile : excepta, qua 
damis aequaf,magnitudine» Horum animalium omniufylueftris taurus, qui 
carnibus pafcitur,feritate excedit,penitus(^ eft inexpugnabilis» Corpore ma- 
ior eft domefticis tauris,equi uelocitate, ore ufep ad aures fiffo, rubicundo co- 
lore,oculis aIbis,nocfte^ refulgentibus : cornua ueluti aures mouens , in cer- 
tamine firma tenet» pili contra naturam caeterarum animantium uerfiis caput 
ducuntur» Et haec fera uiribus fortitudine^ mirabili pugnat cum cjcteris be- 
ftijs,quas fuperatas comedit»Eft quocp infeltus admodum armentis, nihil ne- 
quepaftorum uires,necp canum multitudine timens»Dicitur eius pellis haud 
qua$ uulneribus patere» Ciim multi illum .conentur ui capere,fruftra defati- 
gantur»In foueam delapfus,aut alio captus dolo,feipfum ex ira fufFocat,prifti 
libertatis memor» Merito igitur Troglodytae hanebeftiam optimam iudi 
cat,cui a natura indita fit leonis uirtus,equi celeritas,robur tauri,quod^ ma- 
ximum eft,haud inferior natura ferri» Quos uero Aethiopes appellant Crocu 
tas, mixta fiint canis lupi^ natura , fed ambobus deteriores : dentibus ita uali 
dis , ut offa omnia facile conterant, 6^ digerant comefta» Hoc animal feribunt 
quidam uocem hominis (quod nobis procul a uero uidetur) imitari» Varia 
ferpentum genera,inercdibili^ magnitudine confpici dicunt , qui loca defer 
to incolunt propinqua» centum enim cubitorum longitudine nonnullos efle 
aiunt : ut merito non folum a nobis,fed ab alijs quo^ id falfum effe exiftime- 

8 ^ 


I D I O D O R I S I C V L I 

tunAddantmfuperliismiiltomaiorahauddignafidc+Nanicumplanafitre A 

PIO* ferpentes uero maximi , circumuolutos in gyrum longe procul afpicien- 
tibus locum editiorem, &: quafl collem quendam uideri. Sed eorum magni- 
tudo non omnino uideturfpernenda^ Nos de maximo omnium qui in con- 
fpcdum uenerint ferpente capto, ac in Alexandria delato referemus, adden- 
tes capturae modum*. Secundus Ptolemxus cupiens 3C elephantos alias mi 
rabiles uifu ac uiribus beluas ad fe adduci,donis ac pecuntjs plures ad elephas 
tos,qai multi ad eum deduef^i funt^alias^ feras capiendas pellexi^ Itacj mul- 
ta eius ftudio ad Grxeorum notitiam antea ignota animantia^deduda funt* 
Confpeda uenatores quidam regis in huiufmodi donis magnificentia, decre 
uere communi animo aliquem magnum ferpentem uiuum in Alexandriani 
ad Pcolem^um traducere* Cum reshgc grauis difficiliscp €(ret,fortuna eorum 
confilio opitulata eft.Serpens erat triginta cubitoru longitudine iuxta aquas, 
quireliquo tempore immobilis, fein circulum redigens quieicebat: acceden- 
tibus ad aquam potus cauia caeteris animantibus, fubitd allurges, ore^ non- 
nulla capies,alia circumnedens cauda, depa(cebatur*Huncconipicati homi- 
nes, cum longior effet, hebes^ natura, laqueis 8C catenis illum capere exifti- 
iiiant€S,primum fidenter ad eum accefferunt^ Beftiae appropinquantes,uifis 
igneis oculis,lingua lambente fingula, fquamarum aiperitate, dum monere- 
tur, ftrepitum ingentem reddente, dentibus infuper eminentibus, oris quocp 
afpecfiu horrido,immutato colore admodum exterriti funt* Itatj timide inie- 
cf^is ad caudam laqueis , ad contacflum funibus corpus,magnis fibilis conuer- 
fa belua, propinquiorem ore captum uiuum dcglutiuit : alium fugietem cau- 
da longe apprehenfum,atcp ad fe tradum occidit* Ceteri metu perculfi,fuga 
ialuti confutuere : non tamen omittentes beluae capiendae curam , fpe lucri ti- 
morem fuperante* Arte igitur,& dolo potiore uiribus,beluam iiint aggreffl^ 
Primum ualidis fpiffis^ funibus rete concauum gibbi forma beluae capax fe- 
cerunt*Tum ipeculantes ierpentis cubilejatq^ exitus reditus^ notato tempo- 
re: ut primum ierpens ad confuetum animalium paftum prodijt , orae aditu b 
ingetibus lapidibus terra<^ obdudo , in proximo uallis loco latum in primis 
ingre(rum,tum ardiorem interius,ueluti cuniculum,cubile uerfus,m quo re- 
te pofitum eft,fecere*Reuertenti a paftu belue,iagittarfi funditores^ , tum e- 
quitum magnus numerus,ad haec tibicines ad id praeparati, omnes ieie often- 
dere*nulli tame adire propius aufi funt,aliorum malo edodi*Hos ille ut con- 
fpicatus eft, caput alte extuIit*Sed tum coniedis procul manu telis,tum equo- 
rum conipedu, tum latrantium canum multitudine, ad haec tubarum concen 
tu territus ierpens,ad folitum aditum profedus eft : quem obieptum cum re- 
perifletjilli infequendo armorum equorumcp ftrepitu,tubarum infuper clan 
gore,&r uenantium clangoribus iam feritate depofita obftupefadam beluam 
ad praeparatum ad id aditum adegere: quem ingrefla,inreteincidit*deinceps 
reludantem,rete^ dentibus magnis editis fibilis lacerantem comprefterunt* 
Nam dC cuniculo cum reti extrada,multis^ ad caudam idibus per cufla,cfrra 
dis infuper dentibus, ex^ ea re dolore perculfa fera mitior eft eflreda* Eo pa- 
do irretitum (erpentem deferentes Alexandriam regi obtulerut, mirandum 
(pedaculum , dC uix audientibus credendum. Dedudo deinde paulatim ad 
conterendas uires cibo,feritas eius remiilior reddita eft: ita ut ob illius omnes 
manfuetudinem obftupeicerent.Ptolemscusuenatoribus tributo pr^mio,ier 
pentem dimenfo enutriens cibo, ad regiam uenientibus exteris pro mirando 
ipedaculo oftendebat* Tam ingenti igitur ierpente in coipedum hominum 
palam deduc'fo , haud abroganda uidetur fides Aethiopibus, ne^ pro fabulis 
ducenda, que de ferpentibus tradut* Aflerunt enim, reperiri apud fe illos tau 
ta magnitudine,ut non folum boues ac tauros,caetera 9 eiufde molis animan- 
tia , fed elephantos quocp occifos uorent» Nam cum illis congreifi' , prim um 


RERVM ANTIQ^VARVM LIB^ IIIL 79 

cauda pedes illorum multis nexibus complicant, ita ut nequeant mouerij de^ 
mdem caput affurgentes, oculis que tanquam fulgure incenGs , elephanto- 
rum mfum obumbrantes, ad terram deiedos comedunto Nunc de reliquis 
Arabici' finus oris (cribemus , partim a nobis Alexandri^ ex regum com- 
mentartjs , partim ex his qui uiderunt perceptis. Haccenim orbis portio^iii- 
fula quoque Britannia? , & loca ad Arctum fita, paucis nota funt* Vcf um de 
regionibus qua? Ardum ip edant , de que Britannicis rebus tum referetur a 
nobis, cum C.Caeiaris, qui Romanum ufquead Britanniam imperium pro- 
tulit,eas'que oras incognitas antea , notas effecit , gefta compledemun Ara- 
bici finus oftia patent ad Oceanum, qua meridiem refpicit , plurium ftadio- 
rum longitudine, qua? Arabia? Troglodytarum^ finibus terminantur : ofttj 
reliqui finus latitudo decem &: ieptemftadijspatet: a portu Panormi ad op- 
pofitam Epirum diei unius nauigatio^ Plurimum uerd didat circa Tiritum 
montem, ubi ita latum eft mare, ut Epiri minime inuicem afpiciantur. Ab 
hac latitudine paulatim clauditur uique ad oftium eius. Is finus multis in locis 
infulas continet magnas, quas inter ardus eft nauiumcurfus , marisuerd 
fluxus uehemens ac multus* Hiefitus eft Arabici finus , cuius ab ultimis lo- 
cis ordientes , utrinquenauigandi modum , qua?^ in eo iunt memoratu di- 
gna recenfebuntur* Et primum dexteram fumemus litteris partem : quam 
ufque ad defertum habitant Troglodytae* Ab Arfinoe ciuitate iuxta dex- 
trum continens euntibus, uarijsin locis ex faxisinmare emanant aqua? ial- 
(edine amara?. Vitra quas latis campis mons imminet uiridi colore , qui con- 
tinuo afpicientiumuifum corrumpit* In montis radicibus ftagnum eft diffi- 
cile ad nauigandum, nomine A phrodites* ex tribus qua? ineo funt infulis, 
dua?oliuas ac ficus abunde ferunt* tertia his arboribus deficiens,meleagridis, 
ut appellant , referta eft* Poftha?c finus eft ingens nomine A cathartus , in 
quo Cherronefus angufto aditu iternauigantibus ad oppofitum mare pra?- 
bet* Vitra ha?c loca infula eft longitudine ftadiorumodoginta , nomine O- 
phiades , olim deferta cultoribus,ob ferpentum (unde nomen fumpfit) in 
ea diuerfantium multitudinem* Poftmodum regum Aegypti opera ferpen> 
tibus purgata eft, ad cultum^ redada , ita ut nulli in ea amplius confpiciatur; 
Non autem pra?termittenda uidetur caufa,qua hanc iniulam ferpentum mo> 
leftia cura hominum liberauit*Inuenitur in ea infula Topazius lapisj uitro fi- 
miliSjColore aureo* Cuius accellus omnibus eft ihterdidus, poena mortis ad 
eam nauigantibus ftatuta.Pauci cuftodes infula? pra?funt,uiiam miferam du^ 
centes.Ne quis enim eos lapides furto auferre poftit, nulla penitus in infula 
nauis relinquitur. Qui prope nauigant, regis timore haudquaquam propin- 
quant infula?*Nutrimentum deferentes eueftigioabfcedunf,cibo relido* Ca? 
teri propinqui infulam non adeunt* Deficiente cibo ad littus fedent omnes, 
uita? fubfidium expedantes.Hos qui defer unt,ut tardos fa?peincufant, uelut 
in extremo uita? pofiti* Hic lapis in petra naftitur , die ob folis fplendorem mi- 
nime apparens* Nodu in umbra lucct,procul offendens quo fit in loco.Cu- 
ftodes forte di uifi, ad loca ubi latd T opazq, accedunt* Quem ubi nodu fplen 
dentem confpexere,locum fplendentem lapidis defignant : eum poftmodum 
die excifum, opificibus tradunt, qui ex eo Topazium eliciant* Propinqua lit- 
tora maiori ex parte Ichthyophagihabitant,& paftores Troglodyta?* Mon- 
tes infiiper fiint ufc]p ad Sotera portum contigui,qui nomen hoc a Gra?cis pri- 
mum ed profperenauigatibus accepit* Deinceps Syrius eft Arabiam uerfiis, 
cuius regio ac mare aliam a priori naturam habet*Nam continens humilis eft, 
nullis collibus elatus* Mare non amplius tribus paffibus profundum, colore 
admodum uiridi*Quod ferunt minime natura aqua? cotingere, ied quia algsi 
referta eft : locus ad nauigandum facilis,nulli fubditus tempeftati, multis® re 
fertus pi(cibus*Naucs qua? elephantes uebunt, tum profundsc , tum pondere 

g 4 gtaues^ 


DIODORISICVLI ^ 

graucs,haud parua fubcunt maris difcrimina. Nocfiu cnim uentorum ac^ig ui, a 
quandocR infcopulos, quadocp adlocauadofa impelluntur. Naut^ubincqp 
esredi propter aquam ftatura hoipinis profundiorem^necf nauem eous que- 
unt impellere, omnia prxterquam ad uicSum neceflTaria e naui etjcientes, non 
tamen propterea periculum deuitant , nulla infula, nullo editiore loco, nulla 
naui propinqua. Nam regio penitus inculta eft,&: incolis uacua &: ad quam 
rari nauigent.Prgter has diificultates breui tempore tanta maris fluctibus are 
na ad nauis alueu impellitur, ut ueluti aggere obducatur. IIli incalium ad lur- 
daloca exclamantes, nontamen omninofalutem defperant. Nam quandocp 
maris ex^ftuante fluefiu nauein altum eleuata,tanquam Deus quifpiam lalu- 
tem attulit periclitantibus^Si ucro hoc Dei auxilio deftituantur, ubi cibus de- 
ficit , imbecilliores in mare a ualentioribus , quo pluribus diebus cibi fuppe- 
tant,protjciuntur. Sed tandem dC ipfi pereunt, multo deterius quam iam uita 
functi. Illi enim breui tempore ipiritum natura?, quae illum dederat,reddide- 
re t ifti multis calamitatibus morte producla , longiora difieredo mala perpef 
fi, tandem priuantur uita. Naues autem defl:itutaenautis,tanquam fuorum fe- 
pulchra aliquandiu pcrmanent,arena undicp congefta. Malus antenn^^ a 
longe conipecf^ae, ad defunciiorum miiericordiam , aipicientium animos mo- 
uent.Regium eft mandatum, hquando eiuimodi caiiis accideritjUt fignincen 
tur locanauigantibus perniciola* Traditum eft a maioribus fama, i]s qui pro- 
pe Ichthy ophagos habitant , magno quodam eius finus fluxu mari ad oppo- 
fitum littus iecedente,omnibus^locis eius finus arefacftis,terram funditus co 
lore uiridiapparuifte: ex immenlb rurfus maris refluxu aquam in priorem Io 
cum reftitutam* Harum partium a Ptolemaida ad T aurum ui^ montem na- 
uigationem retulimus, cum Ptolemaeum elephatorum uenationi fcripfimus 
operam dediffe. A' Tauro uertitur littus orientem uerfus, ubi aeftiuo folftitio 
umbrae ad meridiem uergunt,diuerfo a nobis modo,ufcp ad horam fecudam. 
Habet ea regio flumina decurrentia a montibus quos appellant Pfebaeos : di 
uiditurquocplati(Rmiscampis,hibifcum,cardamomum,acmiraemagnitudi- ^ 
nis palmas , fr udus infuper omnis generis afperos guftu ferentibus, ignotos 
nobis. Mediterranea regio €lephantis,taurisfylueftribus, leonibus,caeteris^ 
magnis feris copio^eft.Nauigatio impeditur infulis, nullum domefticum fe 
rentibus frudum. Auesin eis uariae,afpedu^ mirabiles nutriuntur. Mare 
deinceps iequitur profundum, habens cete magnitudine eximia, haud infefta 
hominibus , nifi cum forte quis infeius in earum criftas inciderit. Necp enim 
nauigantes iniequi aduerfo fole poflunt , fplendore illarij oculos obumbran- 
te.Has Troglodytarum partes ultimas,montes quos dicunt Pfcuaras, circun 
dant. Reliquum exaduerib littus Arabiam ipedans , ab ara quam Arifton a 
Ptolemaeo ad perueftigandam Arabiam uiqp ad Oceanum miffus Neptuno 
dicauit,Neptunium appellatur. Eius longitudinis regio maritima propter u- 
tilitatem admodum celebris, Phoenicia a palmis , quas plurimas fert ubere ac 
fuaui frudu,appellata. Omnis propinquus ager tum aquas fcatentes raras ha- 
bet, tum ad meridiem uergens eft admodum calidus : propterea locum illum 
arboribus frudu^fertile,inter deferta hominibus loca fitum, merito dijs bar 
bari iacrarut. Etenim no pauci fontes riui^ aquam qug niuiu frigiditate haud 
inferior eft,icaturientes,tcrram herbis uirentem praeftant, rern alpedu adm o 
dumiucundam. Eft &r templum ex duro lapide priicis temporibus conditu, 
uetuftaru,&r qu^ intelligi nequeat literaru infcriptione.Ei uir ac mulier prte- 
funt per omne uitam,facroru curam habentes.Hi felices habiti,qui id loci ha- 
bitant,!^ arboribus ob timore dormiunt ferarum. luxta Phoenicia na uigaot i 
ad Epiri promontoria infula eft ab animantibus quae in eaueriantur, dicflafe 
rarum infula. Tanta enim harum beftiarum copia in his locis fupereft,ur mia 
rum uideataipicientibus.Imminens huic infulae promontoria ei loco adiacet 

. ' quiappcl- 


A . ff A NTiaV AR VM LIB, IIIL • 9t 

qutappcllatui* Pctraj&T Arabia Palcftmapfln hanc & thus & rel/cjtra cdorchi 
reddetis €X lupcnorijUt fertur, Arabia Gerrh^ei Mensei^ apportanUreliqua 
maritima oram tenuer ut ohm Maranaei : deinde qui proximi funt Garind^u 
que loca ab efs hoc pado fut ufurpata^ Celebritas erat olim in ea qua diximus 
Plioemcia,lultris fingulis feruata, ad quam undiqp e proximis locis accedebat 
pingues camelos(hecatombas appellant)dtjs in templo facrificaturu Aquam 
in de recedentes (nam perfuarum erat eam fanitate deferentibus c6ferre)in pa 
triam ferebar*Ob eam caufamlVTaranaeis ad iacra adeuntibus, Garinda^i tum 
prius qui domi remanierantMaran^os, tum deinceps qui a facr is redibant, 
per inlidias aggre(Ti,ad unu peremerunt. Vacuam cultoribus patria, tum fru 
gibus, tum pecoribus nutriendis apta,tnter iediuiierunt* Portus ea regio paii 
cos habet, fed frequentibus diuiditur montibustex quib« prajter aipecflus uo-* 
luptatem, magna a coloAis utilitas percipitur» Ex hacnauigates finus excipit 
ElaniteSjlrequentibus inhabitatus Arabu uicisjquos Nabataeos uocat^hi ma^^ 
lorem Onus portione tenent, 8C mediterraneasquaidampropinquas partes, 
in quibus frequens eR populus, permagna pecoris copia» hi priicis tempo*^ 
ribus iaReuiuebant,uicl:uqaemarmenta prf bebant, contenti» Poftea uero^ 
Alexandrinos mercatores ad ea loca nauigates ipohare pr^datorijs nauibus 
cccperunr, imitati eorum qui in Ponto iiint tauroru feritarem , triremibus de-* 
inde capti, meritam pCKna dedere» SubeR deinceps regio campeRris irrigua , 

quae ob frequentes fontes nutritgramenmedicu,6t" longitudine hominis Io> 

tum»propter loci ubertatem non iblum infinitusibipecorualitur numerus, 
fed fylueRres cameli, cerui,dam^i^ copiores pafcuntur» Magno pr^rerea na 
mero accedunt eo cibi gratia leones ex locis defertis , ac iupi,parda!esc^ t qui'* 
bus cum feris pro armentoru tutela paRores die nocRuq^ certare coguntur» I ra 
ioli illius bonitas incolis diferiminis caufam praebet» ISIatura enim bonis ut 
pliirimu qu^ hominibus Iargitur,&: mala immifcet»His capis finus quingen" 
torum latitudine fiadioruadiacetmatura mirabili claufus pluribusac magn/s 
B fcopuliSjperplexuscp, ac exitu difficilis» Saxum longe in mareporrcclum,na'’ 
uigantium aditum reditumcp impediet tantum fluxus tempeRa tisQ? tempO'* 
re,cum flueffus exercuere , naues fupra faxum uentorum ui delatasi rranfcunr» 
Gentes quxiuxtafinum habitant, BanizomenapappelIat^,uenationibusm'' 
uunt*apud quos eRfancRiRimum templum, quod omnes Arabes firperRiriO'» 
fius celebrant» Tres proxima his funtinful^,qu^ piares habent portus. Ha** 
rum piimam fblitai iam, in qua antiquaru domorum l^idea iiint firndamen-' 
ta>itemq^coIumna£ barbaricisliterisinfculptas ferunt ludi iacram, Eodem pa^ 
cRo SC reliqug funt defertae cultoribus, oleis tamen refertae a noRra ribus diuer 
fis. PoR has infulas maritinja loca ad mille Radia abruptis fcopulis plena fut» 
M,aieiimauigabile,necp portus neq^ locum habet in quo anchoria; figi queatt 
ut necefle fit orta tempefiate nauigantes fub mergi» Mons huic mari imminet 
uertice pr^scipiti, atque alto, in cuius radicibus exefe fpdunc^ funt frequen- 
tes, afper^ queconcauitates» In has frequentibus procellis delata maris pro- 
Jundi tempeflas fonum tonitruo fimilem reddit» FlucRus partim ad magna il 
hli laxa,lur(um feruntur fpuma mirabili edita : partim a locis concauis abfor- 
bentur,maximq edito fragore ac Rrepitu radeo ut eis locis propinquantes,co 
ionim perculfi timore pereant»Hoc littus Arabes incolunt nomine Thamu- 
daei» Sequitur fimus ingens , fparfis in eo infulis permultis afpecRu fimfli infu- 
fulis Echinafqs»Iuxta littus arenas funt prasalti tumuli, colore nigro, longe la- 
tc^ difperfi»peincepsCherronerusfubeR,optimum habes omnium portCF, 
qui m hiflorjjs tibuntur, nomine Charmutha» Nam fub rupem immen- 

ftm quae ad Zephyrum fpe(Rat,finus eR non fblum iucundus afpeclu, fed uti 
litate quocp c^terosippergreflus» Ei mons imminet amoenus centum Radio- 
rum ambitu JngrefTum habet duorum iugerum, portus traquillus, duobus^ 

milibus 


gj « DIODORISICVLI 

milibus patens nauitr Jrrfguus eft praeterea magno flamine in eum flaete. In A 
medio quocp infulam continet aquis redundante^atc^ ortis accomodam.De- 
nim Carthaginenfium portui , quem dicut Cothonu, uidetur effe perlmiilis: 
de cuius utilitate fuo loco ‘dicetur, Pifcibus plurimis , ad eum ex magno mari 
tum ob cibum , tum ob aquaru in eum decurrentiu dulcedine confluentibus, 
cfi:refertus,H^cnauiganbus loca montes quinqp diftantesinuiceprasalti ap- 
parent, uertice in modum Aegypti pyramidum acuto. Sinus eft deinc^s ro 
tundus , magnis circundatus promontorijs , cuius in diametri medio aflurgit 
collis in modu menfe oblongus ; in quo tria templa funt admodum magnifi- 
ca>dtjs grsecis ignotis facra, magno^ in honore ab incolis habita,Sequit dcin 
de littus tum fontibus irriguu,tum plenu dulcis aqua^riuisjn eo mons eft ua- 
rijs arboribus denrus,quem Gabinu dicunt. Loca monti contigua Arabes te 
nent, quos uocant Debas. Hi camelos ad omnem uita: ufum paratos habent, 
nam in his bellanf,his uaria ferunt onera, horu lac potant, his uitam ducut,fu- 
per hos diueiTa perambulant loca Jn medio regionis eoru dicitur clTe fiuuius 
arena aurea,ex qua incola aurum elicere nefciunt.Sinunt aut ab externis, fed 
non omnibus,auferri.Boeoti)s enim duntaxat &C Pcloponneftjs aren3 afpor- 
tare licet Jdcp eis Herculis beneficio, ergafuam gente, ut a maioribus accepe- 
rant, olim impenfo, in gratiam benefici] conceffum. Contiguam eis patriam 
Arabes Abil^i Gafandi® habitant : non quidem calore feruidam, ut propin 
qua locajfed molle, drfpiuis quandoc^humeda nubibustquinynibifuo tem 
pore aduenientes ceftate frudiferam reddunt. Regio fua natura fertilis habe- 
tur: ied parum colitur,hominuincuria. Aurum e cuniculis nulla arte fa dis ef- 
fodiunt , non quidem §d terra igne liquefadum exprimat: fed ipfa natura pu 
rum,qdab re apyrondicunt.Minutum tamen reperitur, ut pars minima, fcin 
tiliae ignis : maior,nucis fit inftar regiae. Illud circa manuu iunduras feruf, cir 
cacp collum, preciofis lapidibus diftindum.Cum auri apud eos fit copia, ^ris 
inopia ac ferrfiinuicem ea cum mercatoribus permutat. Hos fequuntur quos 
uocant Carbos.Hos Sabaei, gens Arabum populofiflima,qui felicem Arabia b 
incolunt, eorum quae apud nos funt preciofilTima ferentem plurima,ac omni 
pecoris genere apprime copioiam. Odoribus infuper fuauibus , quos palTim 
natura apud eos gignit,omnes fermealias fuperat natioes.Nam in maritimis 
locis baliamum oritur, &: cafia,quaedam^ herba natura fingulari, qu^ recens 
afpedu oculos obledat , inueterata fubito fit debilior. Pars mediterranea fyl- 
uas continet amoenas,in quib. magnae fiint thuris ac myrrh^ arbores : palm^ 
infuper,arundines,ac cinamomum,&: alia his odore fimilia. Neo:; enim refer- 
ripoflctfinguloruipeciesacnatura : adeo affluenter multa ineam odorifera 
natura exaggerauit.Diuina quaedares cft,6t: ^uj^uerbafuperct,fuauis ad no 
ftros fenfus ab eis afpirans odor.Et fane longe quocp a continenti naufgantcs 
hanc odorum uoluptatem percipiunt. Veris enim tempore uenti a terra per- 
flantes , ab huiufmodiarboribusodores ad propinqua maris loca perferunt, 
Nonenimjemiflamaromata,^: uetufta, uelutiapud nosaccidir,uim habent, 
led ingente,recentem^,6^quae ad omnes fenfus perueniaf. Aura quidem ex 
optimis mixta odoribus ad maritima dercedes,multa fuauirate nauigantes af- 
cit,&: confert uaIerudini,Nam haudqua^ ex contrito frudu, aut in uafe rcco 
dito aer manat odoriferus,feda patria, arboribiiscp, quib, id diuina quadam 
natura fneft, ut qui odores hos fentiut, Ambrofiam qua narrant fabul^e(tanta 
enim odoru excellentia nullu libi nomen inuenit aptius) efle putent. Non ta- 
men pura, fi mplicemo^, et abicp inuidia felicitate fortuna his hominibuslarj?! 
ta eft: fed tantisdonis plura immifcuitmaIa:profecfi6admonens, in perpetui 
bonis deos a nobis loIerecotemni.Nam apud odoriferas fvluas ferpentu infe 

fta multitudo uerfapcolorerubicudo,logitudinepalmi,auiprofilc£esmhonu' 

nes, letali occidut morfu, Singulare quid incolis accidit,lbgo debihb, m orbo. 

Nam 


RERVM ANTIQ^VARVM tIB. lUt 
A Nam loliga ucxati aegntudmejcum natura dcbifis,adco^ exhauffa cft, ut r 
creari' nequeat, ex afphalto hfrci^ barba uapores fadunt,qu6 malus odor bo^ 
m immenfl^ uirtutem contundar* Bona emm, menfura dC modo fumpta,ho 
minibus profunt,& afferunt uoluptatem : temere dC cafu, mutilia redduntur,. 
Huius gentis metropolis efl:,quam Saban appellant, fiipra montem fita* Re- 
ges habet ex genens fucceflfione, eos quibus multitudo honores diftnbuit bo 
nis malisi^immixtos^Beatam nanqueuitam habere utdentur,qu6d reliquis 
imperates, rationem ab fe geftorum mmime coguntur reddere* Infel%m ue- 
ro,qu6d nunquam regiam exire queunt* Nam fi palam prodirent, a turba ho 
mmum lapidibus ueteri quodam deorum refponfo, obruerentur* Haec natio 
non iblum propinquis barbaris,red caeteris hominibus ditior atep opulentior 
habetur* Nam in mercaturarum commercio ex parui ponderis re plui imum 
precij a mercatoribus in rerum commutatione capiunt* Ideo^ cum nullam 
unquam calamitatem ea gens fit experta,a uri autem argenti(j copia , praefer- 
tim Sabae, ubi regia €fi:,(iiperflr,toreamata argeteaaurea^ omnis genens po^ 
culorum habennleclos inftiper > tripodas^ argenteis pedibus,c;xteram(^ Iu- 
pellecflilem ultra fidem fimiptuoiam* Magnis quoeg columnis porticus iulci' 
untur : quaru capita tum argentea tum aurea exiftunt : laquearia uero ac por 
tac aureis phialis preciofis lapidibus intermixtis , totius domus fumptuofiffi- 
mum ornatum oftendunt* Alia enim auro, alia argento, quaedam lapidibus 
lpkndent*Nonnulla tum elephantoru dentibus fiint exculta, tum multis prae 
terea rebus alijs quae plurimi apud homines exiftimantur* Ethi iane muIiis ie- 
culis perpetuam habuere felicitatem* Abfuit enim ab eis penitus, quod mul- 
tos in praeceps dedit,ambitio per auaritiam aliena poffidendi *Horum mare al 
bo colofe effe uidetur : quod cum mirabile fit , eius rei cauiain quaerendae dc- 
dit.Infulg fimt felices propmqua^jquarum urbes moenqs carent*Pecora in eis 
omnino alba, cornua feminis natura defunt* Ad has mercatores commeant 
undicg, fed maxime ad Potanam,quam Alexader iuxta Indi fluminis oftiunt 
B condidit , locum in Oceani lictore nauibus recipiendis aptum. Et bsec hade- 
nus*Nunc illa qu^ in eis locis miranda in coelo uidentur,non omittenda*Sed 
praecipua admiratione uidentur digna quae de Ardo icribunt, multum^ du- 
btj afferunt nauigantibus^ A' menfe enim Martio nullum eorum feptem que 
circa Ardum funtaftra, u%ad primam Vergiliam uideri dtcunt*maiore au 
tem ufque ad fecundam horam,paulo^ pdft,parum afpici a nauigantibus: at 
qui planetae appellantiTr,non afpici omnino* Aliorum autem quaedam maio- 
ra noftris uiderfiquaedamdiffimiliortuatq^ occafu* Solem no tanquamapud 
nos paulo ante ortum iubar cmittere,fed adhuc node obfcura fubird appare- 
reiucentem. Ideo nunquam diem in eis locis,prius quam fbl uideatur, oriri: 
quem ex medio pelagi tradunt furgere inccnlis carbonibus fimilem, radios^ 
permagnos procul afferre : forma autem apparere non rotunda,quemadm o- 
dum apud nos, fed columnae fimili,paulum afummo capiteluculentiore af]ae 
dum habente* Praeterea necp fplendorem neqp radios ufej adpriniam horam 
praebere, fed uelut ignem abfq^ luce in umbra uideri. Secunda hora ueliiti cly 
peum fieri, lumen^ praebere continuum,& fupra modum feriiens* Circa oc- 
cafum econuerfo c6tnigit*Nam uidetur afpedu orbem nouis radijs illumina- 
re horis duabus ut Agatharchides Cnidius tradit,tribus* Hoc uero tepus 

incolis periucudum.Iam diminuto uergente in occafum folis eftu,Zephyrus 
& Libycus dC Euriueti apud cos, ficut dC apud alioSjfpirat* Nothi uero apud 
Aethiopiam necp uigent,neqj noti exiftunt* Apud Arabes ac T roglody tas 
adeo calidi fupra modum regnant, ut 8C exurant herbas , dC ad umbras quocp 
confugientium debilitent corpora* At Boreas merito optimus 
exiftimatur , cum fit ubic» terrarum frigidus* 

De 


diodorisxcvli 

TRISCIS LIBYAE REBVS, DE^ ^ 

^ue ijs quce de Gorgone CT i^mazonibm ^ *^mmont 

^ at^ i^tlantibm Jcribuntur* Cap^ II II. 

N Vnc ad Libyos Aegypto propinquos , dC proximas eis regiones tran^ 
feamus.Circa Cyrenem ac Syr tes oras^ mediterraneas quatuor Libyo 
rum inhabitant genera: quorum Nafamones dicuntur, qui ad notu uergunt: 
alij Anfichitse, ad occidentem fitu Quidam Marmarida^^inter Aegyptum dC 
Cyrenem habitant,aclirtoris partem. Quartum genus multitudine proflans 
hominum , appellantur Macae : qui circa Syrtes habitantes, foli inter caeteros 
Libyos agros uberes frudu colunt Jumentorum, ex quibus nutriuntur, dili- 
gentem curam habente Hae ambae nationes regibus parent, uitam non omni- 
no agreftem agentes, nec^ ab humanitate alienam.Tertij necKullis fubfuntre 
gibustnecp uIIam,Iatrocintjs femper intenti, iuftitiam norut. Rapientes enim 
qux prima ex deferto cafu occurrant , confeftim ad fua loca redeunt. Hi om- 
nes Libyi uitafylueftrifub dio habitant+Vidu ferarum more contenti, nil do 
mefticum edunt. Nullus ueftibus pr^terquam caprarum pellibus tegunt cor- 
pora. Potentiores inter eos nullas habet ciuitates,ied turres aquis proximas, 
condentes in eis qux ufui (iiperfunt. Subditos populos fingulss annis adiurat 
ut principi pareant. Obtemperantes utibeios diligimt.Imperiumabnuentes 
ut latrones periequuntur. Arma funt eorum & regioni moribus congrua. 
Nam cum fint corporibus leues,patria uerd ut plurimum plana,nc(^ enfe ne- 
que gladijs necp alijs armis utuntur in bello : treis tantum ferunt haftas , lapi- 
des^ in uafis ex corio fadis delatos, cum his certantes, tum in congreffu,tum 
etiam abeundo primo ferire hoftem conantur , ad curfum, lapides redHa- 
ciendos,longo ufu edodi. erga externos nullum ius , nullam omnino fidem 
feruant.Regio Cyreni proxima campeftris efi:,no frugibus iblum, fed uineis 
oleo^ paicuis utilis. Sunt infiiper flumina non parum incolis utilia. Quae 
uerd ad notum uergit, defertocinda, infruduofaefttutpote aquis carens, b 
afpedum habet mari fimilem. Huic defertum ingens fterile adiacet,tranfim 
perdifficili.Ita ne(^ aues in ea,neq^ quadrupedia,pr;eter damas &: boues con- 
(piciuntur. Loca mediterranea arenaru cumulis referta, quo plus uitae netefla 
rijs carent, eo uarijs magnis^ ierpentibus, tjs pr^efertim quos Ceraftasuocat, 
quorum morfus letales habentur, iunt fertiliora. Hi colorem arenx fimilem 
habennquaex re a paucis internofcuntur.ita coloris errore fedudi quida, pe 
dibus illos conculcantes,uitae periculum adeut. Ferunt hos quondam ferpen 
tes in Aegyptum tranfmigrantes , plures uicinas regiones inhabitabiles red- 
didiffe. Mirabile uerd quippia in eis oris , ea quae eft circa Syrtes Libya, 

contingit. Nam quandocp , 6^ maxime quieto a uentis tempore , apparent in 
aere diuerforum animantium formae : quarum quaedam quiefeunt , quaedam 
mouentur.Et h^c aliquando fugiunt, aliquando iniequuntur: fed omnes ma 
gnitudine eximia ftuporem timorem^ infctjs probent. Nam quae homines 
iniequuntur , comprehenfum frigido circundanteontadu. Externiquidem, 
utpote eius rei infueti,€xterrentur.ab incolis ex afluetudine fpernunt. C^o- 
niam res uidetur miranda, & fidte fabulae perfimilis , Phyfici quidam eius rei 
conatifunt rationem reddere. Aiunt enim uentos in ea regione aut omnino 
non ipirare,aut penitus debiles efle remiflos : adem uerd perfiepCjquonia 
necp coualles,ne 9 abrupti fpecus,aut antra, nec^ alti colles,aut magna flumi- 
nain eis funt locis,effe immobilem, quietum. Deniq^ omnes uicinas regio- 
nes iteriles,& ab fi^frudu, nullos uapores quibus uentus excitetur, gignere. 
In aere igitur denfo at(^ obtufo,quernadmodum aeftiuo tempore in nubibus, 

I diuerfas animantium ipecies licet uidere , formam illis aere, quem 

ciies oC tenues aur^ quandotj niouet,prgbente.Eas poftmodu moto paulum 

aere 


A' J RERVM ANTIQ.VAkVM ilB. liti; ks 

aere ad terram impulfas, forma tradunt quam cadi fumpferint,caderc: eim in 
quem forte mciderirtt,ii^rei‘e:quoniam in unam partem magis quam inali- 
am motus nulla millis feledio efle uidetur.Nam inrc inanimata non eft aut 
appetitio,aut uolufitas : fed animantia quibus haerent j occulte caufam mo^ 
tus prxbent . Nani proccdentiuirt animantium motiiahteriof aer impuIfuS 
«magmem praecederttem mouet, iit fugere uideatiir:fimilitef fequens ido- 
wm ex motu aeris ad progrefliim aniniaritis praecedentis tradiiiti fequi ui^ 
detur animal quO^r^cedit^Qubd fi fe lierterfi^aut firmu fieterit idolu fimi 
h modo a motu cefrat.Cum uerd iri aninial inciderit, diflbluitunfrigore quo 
dam area corpus reliClo.Supereft riunc,ut de his Amazonibus feiibamus 
quas pnkis temporibus in LjJia ferunt extitiiTe . Plurcs enim exiftimat eas 
folas foiffe,qua: circaflumen Thermodota inPonto regnarunt. Verum no 
rede fentiunt . Multis enim antea feculis Libycx fuere: a quib.multa gefta 
accepimus memoratu digna . Necp uerd ignoramus hara hiftoria nonullos 
haudueraexiftimaturos . Nam cum eanatiomultis anteTroianum bellum 
lecuhs omnino deleta fit, Amazones aute qux circaThermodonta habita. 
runt,multo poft tempore extiterint : fimilCueri eft,eas quxpoftea notiores 
tuere,fuperirirum, quarum iam euanucrat fama , riomen & gloria Drtefertim 
apudtemporuinrciosobfcuraffc. Verum cum legerimus pluresanriquos 
tum poetas,tum rerum feriptores,eos 9 poftmodu foere, illarum memo 

riarn poliens reliquilTe: conabimur & nos quo® paucis ipiaru fada literis 

mandare,rerumferieapionyfio,^iArgonautarum,Dionyfijm,acnonul 

Ia aha prifcorum gefta defcripfit,airumptlPIures mulierum natmries in Lu 
bya tuiife tradmur pugnaces,ac ualids uiribiis.Nam Gdrgonum gens fuit' 
aduerfus quas Perfeus haud pamo certamirie bellum geffilTe fertunuir forti 
tudine eximia,louis 9 filius,8e Grxeorum fuae atatis optimiis.Eairum muli, 
crum uirtus &: potentia uel maxime licet confpici,fi quis qu* de illarum pre 
Itantia fcribuntur,cum noftri temporis mulieribus conferat . Allerunt frias 
» elTe occidentem uerfus in extremis orbis finibus.Non eandem quam noftre 
uitam ducunt, nam mos eft illis,certo tempore bellicis ad feruandam uirsi. 
nit^em rebus exercitari : tranfaicfifs rnilitiae annis^ums comunei' prolis gra^ 
tia.Has folas 8C pnncipari,&: publica obire riiunera-.uiros noftrarCfoemina. 
rum inltar,domefticaerei cura habere,tum obteperantes fceminis tum mili. 
tiae principatustp ac omnis Reip.expertes.Poft partu nati infantes dantur ui 
ns,quos lacte nutriMt, alqs^ rebus prout aetas poftit . Fceminis mamillas 
^crefcant,urunt,afl;erentes impediniento eas ad bellandum efle . Vnde I 
tjrrxcis,eo quod mammis careant , Amazones appellantur. Afferunt habita 
re lUas infulam Hefperam,quia ad dccafum fita fit,uocitatam.Eam uerd elTe 
m r ritonidis palude, quae proxima Oceano, a flumine qudd in earn defluit 
__ appelletur.Hanc paludem Aethiopig ferunt contermina, irionticK 

ex d‘!^«S'Hancinfula permagna eire,uari)s^ arboru frudibus 

Sitire uelcuntur.Frumcnto penitus card^ 

ilhus ulu incohs ignoto. Hae Amazones corpore ualida, auida® belli : pri. 

mu omnes >nfulaeuicospr*tef unu(Ichthyophagi Aethiopes h Aitarit) Me 

^es nominatu, quem facru arbitrantrir,expugnarunt.SoIis :cftu admddu in. 

lilia feruet, ferens preciofos lapides permultos: qudru hos Graeci carbimeu' 

Ios,aliosfardonychos,quofdafmaragdos udeant . Deinceps plurcs LibyS 
propinquas lubegerunt gentes: urbentmpraiclara infra Tritonidis ftagnfc 
qua a forma Cherronelum appellaritriri potcftaiteredegere.Ex hac pofede,’ 
plures orbis partes pcragrarunt.Sed primi Athlantid* bello appetiti cetll 
ris earwm partiiim humaniores : qui patriam incolentes felicem, ma^rias 

b iirbe^ 


D I O D O R 1 S I G V 1 1 • 

urbes tenebat» Ab his deoru genus, ptout Graeci de Oceano fcribSt, prodii, i 
fe faut: de quib. paulo pdft dicemus . Traditur Amazonu regma nomme 
Myrinam exercitu triginta miliu peditum,duum milm equitu cofecille,ma. 
xima fpe uic^oriar in equitibus pofita . Tegmenta corporum pro armts ha. 
buere ferpentum magnorum coria: quorum, & quidem prxtcr fidem ingen 
tium,copia in Libya fupereft.Vtebantur longis cnfibus, hafia, &: arcu, quo 
non folum ex aduerfo pugnantes uulnerabant,fed fugiendo feriebant mfe- 
quetes.Cum Atlantidu patriam peruaffirent,quam Cercencm uorant inco. 
lentes acie fuperatauicflos inrequentes, una cum eis portas ingrel ae urbem 
cepere . Vt autem terrorem formidinem^ caeteris inijcerent , infolenter ui' 
tfioria abufe, occifis omnibus ufqj ad pubertate uiris , pueros feminas^ e. 
uei fa ciuitate’in feruitute adegerut. Qua calamitate apud finitimos uulgata;( 
Atlantidas aiunt timore territos ad easmifiire,polIicitos tradituros fe illis ci 
uitates,atcK imperata facfiuros. Regina cum ipfbs bensgne audiuiuet, amici 
tia cum eis ftatuta,ciuitatc fui nominis eucrfac loco condidit, in^ ea tum ca> 

V ptiuos,tumfinitimarupartiuuoluntarios accolas collocauit. Deinde dona 

magnifica communi Atlantidum decreto data,honorescp eximie impenlos 
inito cum cis foedere cepitjpollicita (e genti eorum (htis eile facff ur3.» X' ei um 
Gorgonidum, gens finitima eratjarmis fepius Atlantibus laceflms, te<^ 
runt Myrinam gratia precibus^ eorum impulfam exercitum contra GorgO 
nidas duxifle. Quo oppofitis coprjs inito certamine fuperat^ magna ex par 
te occubueruntjuiuse ad tria millia captf .Reliquis in loca ^lueftria confugi 
entibus, conatam iVIyrinam fcribiint^luas,ut caru^enus aeleret, incendere 
uoIuifie.Verum cum id nequiffetjkd montes propinquos traniqt. Amazo-*» 
nibus ne^igenter,ut inuidoria folct.mgiUas feruantibus , captiuae edudfis 
dormicntiumenfibusmurtasinteremerunt.Tandem excitatae Amazones 
armis captis acriter pugnantes omnes occiderunt. Mortiias Amazones My 
rina tribus magnis aggeribus fepeliuit , qui hucufque Amazonum tumuli 
appellantur.Gorgonidas deinde tradunt cum uires auxiflTent, iterum a Per^ b 
feo louis filio expugnatas, cum earu effet regina Meduraipoftremo ab Her.. 
eule,6<: eas, Amazonum genTcm,quo tempore ad occiduas partes tranfi^ 
ens columnam in Libya pofuitjfuiffe deletas: rem indignam exiftimante, 
quum pro communi^lute hominum pugnaret,aliquibus gentibus femL 
nas imperare* Legitur quoque,Tritomdem paludem , terr^ motu his a# 
pertislods quse ad Oceanum uergebant , deficcatam effe* Myrina plurima 
Libyse parte peragrata , cum in Aegyptum tranfmeaffet , cum Oro Ifidis & 
lio, qui Aegyptqs imperabat, amicitia firmata , Arabia bello peti] t: ubi mul> 
tis intcrfedis,in Syriam tranfijt.Qua rubada,Cilices ei cum donis obuioS, 
pollicitos^ imperata facfluros, liberos efie , quoniam ei ultro occurriirent,! 
iuffit*Quaexre nunc etiam liberi Cilices uocantur. Subiecit quoque eas 
quee circa Taurum funt nationes , quamuis uiribus potentes * Tum per 

Phrygiam ad magnum mare cum defeendiffet, regionem maritimam tranfi 
grefla,Caicum flumen ftatuit militiae finem: prouinciae uero qtrae DorydP 
ca dicitur , loea opportuniora condendis urbibus eligens , plurcs in ea ciui> 
tates, unam fili nominis, alias rtiagnoruni ducum appellatione ^dificauity 
Ninam, Cymem,Pitanem,Pryncam* His iuxta mare fitis urbibus, caeteras 
perplures in mediterraneis pofuit locis * Infulas infuper nonnullas in pote 
ftatemfuam redegit :fedLesbum praecipue, in qua urbent condidit Mity^ 
lenem , fororis quae cum ea militabat, nomine. Deinceps cum quafdam 
lias fibi fiibdidiflet infulas , tempeftate coorta , clim uotum matri deo.* 
rum pro falute feciflet , ad unam ex his folitaria profecffa , iuxta quod-^ 
daminfomnium ei deae infulam facrauit, eretfla^ ara , facra folennia celc^- 
ferauit^NommaflTe infulam ferunt Saitiothracem^quod d Crocis facra infula 

inter-» 


'rERVM a N T i Q V a R VM LI B. illL - „ 87 

A ifttcrpretatunQuidam hiftonci tradunt eam prinlum appellatam Samum , 
ab mcolis pofteaThradbus Samothracem cognominatam. AHjAmaironi^ 
bus in Epiru aduentantibus ferunt deorum matrem hac oblecflatam infula, 
&C alios quofdam in eam, dC filios quos Corybantes dicuhtjtraduxifle.Quis 
uero eorum extiterit paterjin arcanis fa erorum traditur . Monflraffe quoeg 
ea fertur, qu^ nunc in ea feruantur myfteria , templum^ aiylum ilatuiiTe i 
Per h^c tempora Mopfus Thrax a Lycurgo rege Thracia puTus , Ainazo-^- 
num gentem coa(fi:o exercitu peruafit* CuiSypilus Scytha auxilio affuit, aii 
tea a Scythis Thraciae finibus expulfus. Praelio inter eos Amazonas^ coni^ 
miffo, Mopfi Sypili^ res fuperior fuit , Myrina cum pluribus alijs inrerem - 
pta* Poftea cum fepius a Thracibus acie fuperarentur , tandem quae fu^ 

perfuerant Amazoiies in Libyam reuertere : ibi' que earum militia finis, ut 
aiunt, fuit, 

DE IIS ClVAE DE NYSJ F E RF N> 

turfabulcetin quibus de T itanibuS:,de Dionyjto, 
de eorum matre continetur i. 

Capi ; 

P Ofteauero quam Atlantidum meminimus, haud ab re erit,deorum ge^ 
nusquiabhis pr o diff e ferutur, cum &: Graeci parum ab his diffentiant, 
recenfere» Atlantid^,ut accepimus, loca propinqua oceano,8(: quide felicia 
mcolentes,tum pietatis, tum erga aduenas humanitatis pre caeteris finitimis 
gentibus laudem tulerunt Ab his deoru genus nianaffe tradunt: quib.affeu 
titufpr^ftantiffimus Graecorum poeta, lunoriem,Ocbnum deorum pa- 
trem' matrem Thetim appellantem introducens * Scribunt autenijpri^ 

3 mumregnaffe apud eos Coelum:homiries'^ antea per agros difperfos , ad 
coetum, condendasm urbes exhortatum, a fera eos agrefti<^ uita ad mitio- 
rem cultum traduxiile ♦ Affuefeciffeinfuper domefticos frudus ferere , ali^ 
a® permulta ad communem uitae ufumfpedantiaddcuiffe^Tenuiffe quo-’ 
que magnam orbis partem , maxiniec^ loca ad occidentem atque ad iepten- 
trionein fita. Aftrorum quoque diligens extitit obferuator , multa horni-’ 
nibus futura prsedicens. Annum etiam confufum antea, a Solis,menres 
uero a lun^ motu defcripfit : fingulacp anni defignauit tempora » Qua ex re 
multi ignorantes aftrorum ordinem fempiternum, admirati autem futuro- 
rum prsedidionem, arbitrati funt, eorum authorem naturte diuinar parti- 
cipem * Poft eius obitum, tum ex eius beneficentia, tum aftrorum notitia^ 
immortales honores adeptus eft. Hoc autem conftat, illum nomen hoc 
fortitutrieffeob aftrorum occafus , ortuscp , multarum'que rerum peritiam : 
tum uero propter honores illi pro beneficijs iuis impenibs.tumSi^^ ipflimt 
regem fempiternum omnium appellarunt Coelum ex pluribus uxoribus 
fuicepiffe£eruntfiliosquin(^& quadraginta : horum decem bC feptem ex 
Titea ortos, proprio nomine fingulos , communi autem omnes a matre 
appellauitTitanas. Titeam uero prudentia praeditam , cum plurimum mot 
talibus profuiffet , ab eis pbft obitum deificatam , terram cp effe cognomi - 
natam * Genuit quoqtiefilias , quarum duae , Regina uidelicet , bC Rhea 
quam Pandoram dixere fuperiores aetate , caeteris euaferunt clariores* Ex 
his Regina prior annis , prudentiacp bC^ uirtute reliquis pr^ftantior , ia 
gratiam matris fratres omnes educauit : eoque magnam aiunt matrem ap- 
pellatam* Poftea uero qiiani pater poft obitum ad deos tranftjt, commu^ 

Wpopulotumfratrum^quetonfenfu regnum cepit adhuc uirgo , cum nulli 
^ - ha antei 


DIODORl SlCVLt 

antc^ napfifTet . Poftmoda cupiens filios linquere fuccefTores regni, irntM A 
ex fratribus Hyperionem uirum fumpfit: cx quo duos peperit liberos ySo^ 
!em dC Lunam.Qiiorum formam prudetiam'que admirantibus fingulis.trs 
dunt fratres prolis inuidia motos, ueritos^ ne quando imperinm ad Hype> 
rionaperueniret,fcelefto facinore excogitato, fratrem comuni confiliq ob^ 
truncafre,Solem adhuc puerum in flumen Eridanum proieeflum fuftocatu 
effe* Qua re uulgata,Luna praeter modum fratrem diligens, ex tedo fe pr^e^ 
cipitauit • Matri qu^renti iuxta flumen corpus, cum in fomnum incidiiTet^ 
uifumeiperfomniumefl:,aSolefe confolari, rogari qj ne lugeret natorum 
mortem * nam homicidae meritum eflent fupplicium pafTuri : fe uero ac foro 
rem quadam Dei prouidentia futuros immortales, nam ignem coeli facrurrs 
antea uocatum, Solem ab hominibus appellandum fore: quae uero Mena 
prius dicebatur. Lunam . A' fomno experreda, quu omnibus tum fomniif, 
tum infortunium fuum narraflet : filios ut deos coluit, ipfa innupta uiuens ^ 
Poftmodum inm(aniamuerfafilia,cymbalatympana^'quatiens, edito fo 
nitUjfparfis crinibus, per patriam errabat, Quo afj3edu mifero obftupe,» 
bant homines , Cum uero finguli eius dolori mifererentur, quidam corpus 
fuflinerent , maximo imbre coorto , continuo^ fluminum cafu reginam 
iunt difparuifle , Qiia re admiratus populus , Solis Lunae^ nomen ad aftra 
tranftulit , matr.em dC deam exifi:imauit:8(^ ereda ara, cymbalis ac tympanis* 
caeteris^ rebus illius gefta imitatus, facra illi dC deorum honores inilituit. 
Huius deae in Phrygia origo extitiile traditur , Aflerunt enim incolce^Phry,* 
gi^ Liby^(^ regem prifeum fuifle Menoen, qui uxorem duxerit Dindyme 
nem. Ex ea natam focminam cum nutrire nollentjin montem Cybelum no^ 
mine ab feexpofitam,diuina quadam forte pardales ali^^fer^ ladeuber>» 
time prebito nutrierunt.Hanc mulier quedam pecora pafcens cum uidifTety 
fado fl:upens,infantem tulit, atque a loco Cybelemnominauit, Auda 
tate , pulchritudine prudentiacp excellens , mirabili ingemo fuit. Nam dC. 
fiftulam pluribus calamis compadam , &C ad lufum choreas^ cymbalum g 
tympanum' que prior adinuenit. Praeterea pecorum puerorum^ moi^ 

bis remedia introduxit. Itaque tum propter infantes quibus ucrborumt 
medicaminibus ialutem praebuit , tum quia plurimos ueluti in flnu fo ^ 
uit,tum etiam propter diligentiam amorem' que fingulis praefiitum , ma * 
trem ab omnibus didam ferunt , Amicitiam quoque eius appetiffeMar 
fyam Phrygem , ingenio prudentia' que mirabili» Conieduram inge^ 
ntj fiimunt , quod uocis fonum multiplicis fiftulam imitatus , ad tibias cam 
harmoniam traduxit : prudentiae, quod ufquead extremum ute finem coe^ 
lebsuixit, Cybele proueda aetate, adolefcentem quendam cius regionis. 
Atym nomine dilexit: quem paftmodum dixerunt Papam, Cum eo clam 
coiens, grauida fada efl:. Quod ut parentes norunt , in regiam accitam , ut 
uirginem pater fufeepit , Noto autem filite peccato, 6<:Atym & nutrices iiv 
terfici iuflit , atque infepultos abijei, Cybelen tum Atys amore, tum dolorn 
nutricum perculfam , infanam effedam in publicum prodijfle ferunt , pfaL 
lentem^ cum tympano, folamuniuerfam patriam fparfis capillis obambu- 
lafTe, Huius Marfyas mifertus,fponteq, illam affecutus, una pererrauit, pri- 
ftin^ amicitiae memor. Cum ad Dionyfium in Nifam urbem ueniflent, in,» 
ucnere Apollinem magna exiftimatione habitum, quod primus diceretur 
citharam reperiffe , Orta inter eos artis contentione Nyfeos indices conftf 
tuerunt, Apollo primum cithara fimplici ufus eft, Marfyas uero tibijs: 
quibus admodum,utrenoua,audientes obfiupuere. Eo in certamine foni 
fuauitate Apollinem uifus efl: fup eraife , Ambo altantibus indicibus cum ar- 
tem quilibet fuam praeferret, Apollo modulationem cantus ad citharar fuaJ 
witatem adiecit ; quapropta fonum uifus eft excedere , (^lod Mar.. 

fyas 


I 


RER VM A NTI Q V A R VM LI B. IIIL O 

A fyas segreferens^audientes monuit^mmimefe uidum effe^Non enim uocis, 
fed artis comparationem fieri oportere:fecundum quam harmonia ac iiiaui 
tas tum citharae tum tibiarum effet exquirenda Jniqlium praeterea efie,duas 
fimul artes uni conferri.Tunc Apollo refpondiffe fertuifjfe nihilo plus ad fo 
num quam Marfyam adhibere.nam ille quocp ore uteretur^cum tibias in 

flaret Oportere igitur^aut ambobus idem licere^aut neutrum ore/ed mamV 
busoftenderefu^ artis modulationem* Cumuideretur iudidbus ^quiora 
Apollinem poftularCjartibus iterum comparatis aiunt denuo Marfyam efle 
uicflum: Apollinem uero ea contentione exafperatumjUiuum Mariyam ex-^ 
coriaflTe^Vei um extemplo poenitentia du(fl:us5aegre quod egerat ferensjpro 
iecfiis citharae chordis, inuentam ab feharmoniam deleuit * Adhancpoftmo 
dum Mufie mediam, Linus quam lichanon, Orpheus & Tamyras quam hy^ 
paten ac parhypatenmiifici dicunt,addiderunt. Apollinem ferunt cithara ti 
btjs^ in antro Dionyftj pofitis,Cybcles amore captum,cum ea ufque ad Hy 
perl^reos erraiTe^Cum Phryges morbus opprimeret, terracp nullos pr^be - 
ret frucSus,fcifcitantes Deum malorum remedia , oraculo praeceptum efl:,ut 
Atys corpus fepelirent,&^ Cybelem uenerarentur ut deam* Non reperto A' 
tys,quod tempus abfumpferat,corpore,Phryges imaginem adolefcdis, cir^ 
ca quam plandu ac lamentis facra inibant, fecere , iram inique mortui miti> 
gantes.Qu^confuetudo penes Phryges ufque ad haec tempora permanfiti 
Cybeli uerd ara ereda,annis fingulis iacrificabant*Poftmodu in PeiRnun 
te oppido Phrygia fumptuofo conftrudo templo, honores illi facra^ folen 
nia conftituerunt , Mida rege ad ea plurima conferente* Pofitae erant circa 
deae ftatuam pardales ac le^ne,a quibus olim eflet enutrita* Hxc de Cybele 
deorum matre apud Phryges, de^ Atlatibus qui circa Oceanum regnarut, 
traduntur* Poft Hyperionis interitu Coeli filios imperium diuififlTe* Ex eisi 
fuiife Atlantem & Saturnum nobiliores* Atlanti locaad Oceanumpofita 
forte obuenerunt:qui 8 <: populos fuo nomine, & maximum prope Ocea^ 

E num montium appellauitAtlantem*Feruntipfum aflrologi^fuiffe peritiffl 
mum,de9 fphsera primum inter homines difputafle;qua ex re uifus eft orbe 
fuis humms fuflinere, locum praebente fabulis fph^rg inuentione* Hunc a^ 
iunt plures fufiuliiTe filios, fed unu pietate, ac in fubditos iuftitia, humani ta 
te^infignem, quemHefperumappellauitrquicumin Atlantis montis ca^ 
cumen adfcrutandos aftrorum curilis afcendiflet , fubito a uentis arreptus, 
nequaquam amplius uifus efl:*Ob eius uirtute cafum hunc miferata plebs ^ 
honores illi praebens immortales, aftrum coeleftelucidifflmum eius nomine 
uocauit*Fueruntinfuper Atlanti fili^feptem, a matris nomine Atlantides 
uocatje,quamuis cuilibctpropriumnomeneiret,utMaia,Eledra,Taygetej 
Afterope,Merope,Alcynoe,Celeno*Has tradunt tum ab heroibus, tum a 
di]s cognitas,&: deos propter uirtutem, &: eos quos heroas dixerunt, ueluti 
principes generis hominum peperiflTe: ueluti prior aetate Maia ex loue Mer^ 
curium genuit,multarum rerum apud homines repertorem* Eodem modo 
dC relique Atlantides fingul^ filios ediderunt proflanti uirtute : quorum hi 
quidem gentium,hi urbium conditores extiterunt*ltaque non folum barba 
ri quidam, fed etiam Gr^corum plurimi, prifeorum heroum genus ad iflas 
retulerunt» Quas cum prudentes fuilTe confiat, tum pofi obitu honores dea^- 
rum immortalium adeptas,Pleiadum appellationem cepiffe. Nymphe quo^ 
que diefi^ fiint, quoniam communi uerbo mulieres omnes Nymphas incolg 
appellant*Saturnum Atlantis fratrem aiunt precipua impietate auaritia'que 
preditum, uxore cepiife fororem Rheamtex qua ortus efi lupiter, Olympus 
poftea uocatus ♦ Fuit dC alter lupiter , Coeli frater, qui in Creta infula regna>> 
uit,multo gloria inferior pofieriore. hic enim imperauit orbf fuperior Cre> 
tg tantunit Genuif que filios decem ? qui Curetes iiint appellati* Infulam ^ 
^ . h 5 quocj- 


. D I 0 D 0 R ! 5 I C V t I 

quoqiTcab lixOfc Ideam uocauit, ibi'quepoft obitum fepuittrs elt. Cuius 
hodie monftrari fepulchrum ferunt, prout etiam teftantur Cretes: de A 
quibus pofterius referemus * Regnauit Saturnus in Sicilia , Libya , ac eti^ 
am Italia : fcd praecipue in locis ad Heiperum fitis eiusimperij firmamen^ 
tum fuit ♦ Apud omnes uero , arces urbium dC loca munitiora tenuit: quo fir 
mius imperium foret* Eoad hocufque tempus dC in Sicilia dC in occiduis 
oris editiora loca Saturnia di(fl:a funt ♦ Ex Saturno lupiter ortus, quoniam 
diueria a patre uitae infl:itutjone,erga fingulos manfuetudine atque humani 
tate ufiis eft,a populo pater eft nominatus* Regnum is deinde cepit , par^ 
tim concedente patre, partim in populis ab eo per odium defcifcentibus* 
Aduerfus quem cum Saturnus Titanu praefidio fiius pugnaffet, acie uid:us 
eft* lupiter iuperior imperium a(recutus,uniuerfum orbem perambulau^t^ 
plurimum de genere hominum meritus. Viribus corporis, uirtutibus^ exp- 
ediens, breui totius orbis imperio potitus eft. Omne eius ftudium in puni,# 
endis impijsjfacinorofis^ hominibus, ac in bonorum pra^mi]s,communi^ 
populoru utilitate ueriabatur, Quibus reb,poftuitae fine louem dixere, eo 
quod bene uiuendi caufa hominibus extitiffet. Creditus uerd Deus in orbe 
eftabijsjde quibus bene erat meritus, fponte illum omnibus St^Deum 5C do 
-minum in fempiternum uniuerfi orbis profitentibus. Quoniam in his quae 
de rebus Aegypti a nobis relata funt, Dionyfrj genus gefta^ tetigimus , ae^» 
quum uidetur , ut quae de hoc a Graecis deo fcribuntur,literis mandemus* 

V erum cum prifei reru fcriptores,poete^,qui deDionyfio miranda queda 
literis tradidere,de eius genere ac geftis diffentiant, difficile uidetur ueru in 
his rebus exquirere,Nam hi quide unicu Dionyfiu,reliqui tres feribunt fuif 
le^Sunt qui eius genus nequaqua e mortalib*fluxifte dicant, exiftimentcp ih 
Iu uini extitifte aucftorem.Sed nos qu^ de eo ferunt,paucis tranfigemus,Na 
turales qui de hoc deo loquunt ,uini^ eum repertore putant , terram aiunt 
una cum caeteris plantis fua fpote uites tuliire,no ab aliquo principio fatas^ 
Huius rei coieefiura fumunt, quod nunc quoq^ in quibufda fylueftrib, locis 
narcanturuites,ffu(fiumcpuelutireliqu^ arte hominum cultae ferant • Duas B 
Dionyfio matres pnTcifuiflearbitrantur:una,6(^ eam prior e generis, quado 
uitis in terra pofita augmento capit:fecunda,quado racemos producit Jtacp 
altera huius dei ex terra, altera ex uitis fruefiu fertur generatio ♦ Sunt qui dC 
tertia generatione ipfi attribuant, ex loue dC Cerere genitu ferentes: a morta 
libus^ diffipatum,ac decodum,rurfus a Cerere membris compofitis iuue>' 
iiem faefiu reuixifte,Quae omnia ad naturales traducunt rationes Jouis enim 
^ Cereris filium ob eam caufam tradunt, quonia uites ex terra dC pluuia nu» 
tritae producat racemos,cx quibus uinum exprimatur. Ab hominibus uerd 
diiperium,eo quod agricolae fru(fi:uauferant,terram^^homines Cerere pu# 
tent. Membra eius decocfiajquoniam plures uinu decoquat , tanqua melius 
ac fuauius futurum. A mortalibus uero membra diiperla,iteru in ordinem 
redaefia 3 terram oftendit certo anni tempore facfiauindcmiadenuonouos 
fruefius proferre.Denicp ab antiquis poetis ftriptoribus^ traditur , Cerere 
fuifle terram matrem appellatam.Eadem quo 9 &:Orpha tradunt poema,# 
ta,&: in ceremonijs introducuntur,de quibus haudquaqua fas eft inftios lo>> 
qui. Eodem modo ex Semele ortum ad naturale principium deducunt, af- 
ferentes Thionem ab antiquis terram fuifle nominatum. Semelem, eo quod 
tionefta fit eius Dei c:ura,& honor.Thionem uero a (acris ei impenfis uoca>- 
tum. Bis ex loue natum tradunt, quoniam uites Deucalionis tempore una 
cum canteris arboribus diluuio fint abfumptaj , deinde iterum exorta: 
ueluti ha^c fecunda extiterit Dei apud homines procreatio , quaexiouis 
femore natum denuo hunc Deum feribunt* Qui igitur uini reperto 
«em Dioriyfium uolwm , h«i«fmodi fabulas faipfere» Qjii uerb hunc 

humano 


A 


B 


Be'RVM ia.\^ARVM lib; Ilir. . 

humatto corpore deum perhibent fuifle , eadem tradunt, &C uites cUlii, & ui^ 
m' uftim admuenifle^ V trum Dionyfrj plures fuermt,mcertum efi:^ Quidant 
unum extmfle uolunt , qui & uinum reperent, & arborum frud:us ^ uniuer^ 
fum^peragrarit orbem , initiationes^ ac ceremonias & bacchanalia intro-^ 
duxerim Alt) tres, ut diximus,diuerib tempore fuiffe icribuntjproptijs cui<^ 
geftis attributis* Priorem Indum uolunt extitiffe : terracp fua iponte ob foll 
fertilitatem uites ferente, ex uua uinum elicere , ficus carterarum^ arborimt 
curam , & horum infuper comedendorum ufum edocuiffe* Eundem , quo^ 
niam Indorum fit moris per omnem uitam barbam nutrire,barbatum cogno 
minauerunt* Hic orbem cum exercitu perambulans ^ &r uitem plantare , 8C 
ex racemis uinum torculari, ex quo ipium Lenaeum appellant,educere mon> 
ftrauit* Plura infuper ad hominum ufum ab eo adinuenta, cauiam ut poft 
mortem pro deo coleretur,praebuere* Oftendi quoque etiam nunc apud In^ 
dos aiunt & locum, in quo fit ortus Dionyfius,& urbes eius nomine ab inco^ 
Iis appellatas : multa^ praeterea alia extare, quae longum eflet icribere, uefti^ 
gia illum apud Indos natum teftantia* Secundum ferunt ex loue genitum, 8^ 
Proferpina t ut ali) ientiunt,ex Cerere : quem tradunt tum primum boues ad 
aratrum iunxifie, cum terra prius manibus hominum coleretur : multa^ alia 
inftrumentareperifle agrorum culturae accommoda,qud minori labore rufii 
ciopus facerent*His erga homines benefierjs, cum eum cenfoentimmorta'^ 
lem,6^ honores illi d^rfacra ut deo inftitutafunr* Addita fuere uelutiinfignc 
quoddam ad piefiuras eius fiatuas^ cornua, tum ad monfirandam altera Dio 
nyftj naturam, tum ob perutilem agricolis aratri inuentionem*Tertium ex 
loue ac Semele Cadmi Thebis Boeotiae natum dicunt* louem enim ferunt a> 
more illius captum,cum ea fepius cubuifieJunonem zelo ira motam,funi 
pta unius ex Semelis ancillis forma , ad ulcifiendum iniuriam , fuafiife illi ab 
. loue petere, ut ea maiefiatehonorecp fecum concumberet, quibus cum luno^ 
ne confueflet. Quod poftulatum annues Iupiter,cum tonitruo ac fulmine ad 
Semelem defeendit : quae infolita re territa,expirans aborfa efi* Editum ante 
tempus filium,Iupiter abfeonditum in femore cum tenuiflet, partus tempore 
editum in Nyfam Arabiae urbem tulit : ubi a nymphis educatus infans, a pa> 
treloco^ appellatus Dionyfiusefi* Hicfpeciedecorus, primo in choreis 8^ 
mulierum thyafis fumma in uoluptate ludo^que nutritus atque educatus efi* 
T um foeminarum exercitu , quas thyrfis armauit , congregato , orbem terra^ 
rum Circuit : eos qui pie iufte^ uiuerent, facra myfienVque docens* FefioiS 
praeterea ubicp dies, publice choros agi , &r muficam exerceri artem infiituiu 
Pofiremo fedatis inter omnes nationes urbes^ difeordijs , bellis^ ubicp fub^ 
latis,pacem fingulis largitus eft* Ita uulgata tanquam praefentis Dei fama„ 
cum ad uitae ciuilis cultum homines traduxiflet,paflim ei occurrentes cum lae 
titia gaudio^ excipiebant* Paucos autem obfiiperbiam impietatem^ fper^ 
nentes eum , cum propter incotinentiam dicerent Bacchides ab ipfo circum^ 
duci,ceremonias uero ac myfieria ad corruptelam externarum'mulierum in^^ 
trodu(fia,extempld poena afFecit*Ob diuinam animi naturam aliquando ple> 
eSebat impios,quandocp infanos rcddens,quandoque mulierum manibus ui 
rorum membra difeerpens, nonnunquam militum opera fibi aduerfantes uF 
tus* Tradidit quoque Bacchidibuspro thyrfoiacula , mucronem ferri hede^ 
ra circumdante* C^ae tanquam muliebria (pernentes reges, eo^ im paratos 
adortus , praeter Ipem fuperauit* Infignes inter mulefiatos ab eo ferunt Grae^ 
cum Penthea, Ninum Indorum regemjLycurgum Thracem*Tradunt enim 
Dionyfium ex Afia in Europa cum exercitu tranfituru,cum Lycurgo Thra^ 
cumquifuntad Hellefpontum rege focietatem coifie* Cum foeminas prF 
mum in Thraces uelut amicos traduxiflet, iuflilTe Lycurgum nocfiu milP 
tes Dionyfium aggredi, ipfum^ & pellices omnes pbtruncare*His pcit 

h 4 queiv 


5)x. DIODOm SICVLI 

quchdam accolam Tharopem nomine cognitis, territus Diotiyfius,cum no- ^ 
duni trans fretaffent milites, amicorum praefldio occulte ad exercitum trafijt; 
Lycurgus peii ices aggrelTus in loco qui appellatur Nyfius, omnes interemif" 
iedidtun AtDionylius exercitu tradudio, Thracem pugna ruperarum,cap^ 
tum^ priuauit oculis,domefticis ems cruci affixis* Tharopi,m€mor,benefi^ 
cijjThracum imperium conceffit, tradito ei orgia celebrandi modo*Huic Ar 
glis filius iuccedens , regnum ceremonias myfteria^ tradita rufcepit* 
Quibus poftmodum ab Orpheo ingenio & eruditione praeftanti perceptis, 
cum i^onnulla ad orgia addidiflet, repertas a Dionyfio ceremonias Orphea 
polleri appellarunt. Poetarum quidam,inter^ eos Antimachus,tradunt, no 
Thracum, fed Arabum regem fuifie Lycurgum , qui & Dionyfio & Bacchi- 
dibus in Nyia Arabias cum exercitu occurriffet. AtDionylius pcenaimpijs, 
prxmiobonisaffccjfis,ex Indis Thebas elephanto uedlus peruenit* A' trien^' 
nio uerd ijs peregrinationibus exadlo,Gr^cosinliituiireTrieteridas tradunt* 
Ipfiim quoque fabulantur,multarum gentium ijjohjs onuftum, primum om 
nium in patria triumphalle.Sed in hoc genere maxime conueniunt prilcfi Di 
iputantuero, non paucas Gr^corum urbes ab hisfuiflfe conditas* Nam Iliena 
ies,Nafij,&r qui ciuitates incolunt Iiberas,inruper Teti,alrj^ plures,luos fuiP 
ie illos oliendunt conditores. Teti quidem apud fe ortum ea tradunt conid 
dlura, quod etiam adhuc in eorum urbe certo anni tempore e terra uinifons 
ilia fponte fluat, laporeliiauiffimo* Caeteriuero, hi quidem oftentantfuam re- 
gionem Diony fio dicatam : hi eredla templa illi,lacra^ olim ftatuta* Polire- 
md cum in pluribus orbis locis illius Deimeritorum ueliigia monlirentur, 
haud mirum eli,muItos exiliimareiuas urbes patriam^ pr^ casteris a Diony- 
iio dilecfias. Sentit poeta nobiicum , enumerans in hymnis eos qui de iiio 
genere ambigunt,8<: fimul illum afferens in Arabiae Nyfa ortum*Haud uerd 
inlcius llim,Libyae quae ad Oceanu uergit accolas , de huius genere differen- 
ceSjNylam, & alia qute de Dionyfio feruntur,quorum multa apud eos aiunt 
permanere adhocuf^ tempus,ue{iigia apud fefacfia contendere* His plures B 
prifci Grxcorum Icriptores , poetae^, hiqp etiam qui pollmodum fecuti funt, 
affentiuntur* Nos uero,ut nihil eorum quae de Dionyfio competimus fcrip- 
ta, omittatur, paucis quae tum a Libyis dic^a,tum a Grarcis fcriptoribus, 
pr^fertim a Dionyfio ueteris hifforiae aucfiore tradita funt, abfoluemus* Hic 
enim Dionyfi], Amazonum, Argonautarum , Troianiqa belli gella, ac plura 
alia memoriae prodidit,inuiccm conferens qu% a prifcis poetis , SC qu^ ab 
hifloriWs narrantur* Hic ait, primum Linum in Gr^cia numeros ac melodia 
rep er ifle* Cadmum ex Phoenicia aduexifieIiteras,primumQ Gr^cani lingua 
inueniffe,ac rebus dediffe nomina* Ad haec chara cfteribus formam indidiffct 
communi^ uerbo literas , quoniam ex Phoenicia traducfi^ effcnt, appellatas 
Phoenicris.Sed a Pelalgis qui primi eis literis ufi funt , Pelalgas dixere* Lini 
tum ^(^,tum melodia excellentis, plures dilcipuliextitere*Horum tres prae 
cipuihabiti,Hercules,Thamyris,Orpheus,HercuIes cithara difcens,cum in- 
^nio eliet tardo, ob eam^ rem uapularet,ira motus Linum ciihara peremit* 

1 hamyris natura ad percipiendum apta,muficam didicit* In qua cum pluri- 
mum excelleret , dixiffe illum aiunt, fuaiiius le quam Mulas cantare t quibus 
^rita^ uerbis deae,&r eum priuarut mufica,6^ lyraabffulerunn quemadmo- 
dum Homerus his cofenties fcribit.De Orpheo fingulatim referet cum eius 
opera a nobis recenfebunf* Linum tradunt primi Dionylq gefta literis Pelaf- 
e idiffe , quib* 3 ^ Orpheus ufus ell, ac Pronopides Homeri magifter, uir 
ingenio mufica<^egregius*Thymitu inluper,Thymici LaomcdotiSjqui Or- 
p ei att^efuit plurimi^orbis peragratis locis,in Libya occidente iierlus Oce 
anum u <^cu defcendifIet,uidiffeNylam,in qua prifci incolaj nutritu Diony- 
iiu uolut* ibicj diligenter aefiis huius Dei apud Nyf^os perquifi£is,copofniffe 

poema 


tiE'RVM ANTICIVARVM tIB. Utt sf 

^ poema fcrut quod Phrygium nominant, antiqua lingua, dC literis prilcis ed^ 
tum* AflTerunt praeterea, Ammonem Libyae partis regem uxore cepiffe Rhe 
am CcKlifiliam,Saturni aliorum^ Titanumfororem : qui regnum perambu 
lans , iuxta Ceraunios motes confpecfJam ab fe uirginem forma pulcherrima 
Amaltheiam nomine adamauit : filiam^ ex ea genuit fpecie ac robore corpa 
ris infignem. Amaltheiam uero propinquae orae praefecit,bouis cornu perfi-- 
mili : ex quo occiduum Cornu fit nominata*Et quoniam ea regio effetuineis 
cseteris^ frugiferis arboribus referta , a muliere aute regeretur , Amaltheiae 
cornu eam dixere: propterea 6^ pofteri homines optimam copiofamcpfru(fH 
bus patriam ab ea fimilitudine Amaltheiae cornu appellarunt* A mmon Rhe 
am ueritus , infantem abfconditum clam in urbem Nyiam ab eis locis remo^ 
tiorem transferens,infulam a T ritone fluuio circumdatam,pr^cipitem,ac uit 
dicj abruptam, unico difficili^ aditu, quem portas Ny fias dicunt, ubi nutrire 
tur elegit* E (Te in ea infula tradunt terram felicem, amo 2 nis pratis diftincffami 
8C multis irriguam aquis* Frudus infuper multiplices, dC uites fiiapte natura 
ortas,magna ex parte iiip er arbores diffufas* Salubrem praeterea aerem, aded 
ut illius homines longiori quam caeteri setate uiuanu Infula? aditus in tibiae 
modum fertur , adeo denfis arboribus umbrofus , ut folis radij penetrare ne^ 
queant* Iuxta aditum undicp dulces aquarumhabentur fontes: qui locus e({ 
ad habitandum fuauiirimus*In ea antrum exiftit rotundum, tum magnitudi- 
ne pr^cipua,tum pulchfitudine*Vndique enim praecipitia funt in altum fur-- 
getia, diuerfi coloris,fplendidis^ lapidibus,ut nullus ibi omnino color defiu 
Ante aditum natura efle arbores mirabili afpedu aiunt : has quidem fru-* 

dus ferentes, aliasfemper uirentes, utad uifusuoluptatemnat^uideantur^’ 
In his diuerik nidificant aues, colore oculos, aures uero catu obledantes. V > 
niuerfus locus eft non ibium afpedu , fed cantu etiam amoenus , artis harmo-^ 
niam uoceauium fuperante*Poft ingreffum apparet antrum latum, fplendo^ 
re folis lucens* Omnia floribus referta funt, fed pr^cipue cafia,reliquis(^ re- 
® busqu^ iucundum odorem continuo queant reddere* Licet ibi infuper aipi- 
cere Nympharum plura diuerforia,ornata floribus, non quidem arte,fed na- 
tura cum omni decore perfeda* In toto antri ambitu necf flos unquam, neq^ 
folium defluit: ut necp oculorum necp aurium uoluptas aliquando defit* Ia 
hoc Ammon puerum nutriendum dedit Nyfe Ariftei filiae* Cui loco Au- 
, fteum praefecit,uirum fapientem at(^ eruditum, ad euitandas Rhea? nouercse 
infidias* Cuftodiam filia? Minerua? permifit, paulo ante haec tempora circa 
Tritonem fluuium,unde2<: Tritonia dida efl:,genita?*Scribut hanc deam per 
omnem uitam uirginitate feruata,prudentia claruiffe:m ultas^,cum ingenio 
pr 2 cftaret,ab ea artes repertas* belli quocp exercitio deditam, cum robore cor 
poris uigeret, multa feciflTe memoratu digna : Alcidam«^ (ita enim dida eft) 
peremiire,feram ftupendam,ex terra natam: dC antea, ut qua? natura plurimu 
ignis ex ore euomeret,infuperabile * pugna ea primum in Phrygia apparuit, 
regionem quandam comburens, qua? hucufcj exufta Phrygia dida eft* Deia 
de ad montem Taurum tranfeendens, fyluas continuas ufe^ ad Indos incen- 
dio uaftauit* Poftmodum per mare in Phoenidam reueria, iy luas L ibani in- 
cendit: per^ Aegyptum in Libyam profeda,ad loca peruenit occidua* Po- 

ftremo fyluis circa Ceraunia deftrudis, omni^ incenia patria, cum homines 
partim flammaabfumpti edent, partim timore patriam linquentes ad remo- 
tiora diffugerent loca > Mineruam ferunt tum fapientia tum fortitudine 
ac uiribus fretam , eam feram necafle , pellem pedori circumdedide, tum 
ueftitus tutela?' que corporis gratia , tum ad uirtutis parta?'que gloria? me> 
moriam oftendendam* At uero Alcida? mater Terra commota, deorum ho- 
fles Gigantes peperit , quos poftmodum lupitcr Minerua? Di onyfij^ ac cac-* 
tcroru ope deoru deleuittDionyfius in Nyfa educatus, difciplina^ eruditus,; 

SIQt| 


« - b I O D O R I s I C V L I 

ftoii tantam pulchritudmerobore^ extelluit , fed multarum rerum utilmm 
inuentione.Namadhucadolefcens Sfumum ex uuis,cum uitesfua fpote ter- 
ra produxiflet,exprimi,&: qm frudus poflent exiccari feruan'^,oftedit: pr^ 
terea quas quoc^ loco ab fe muentas arbores plantari expediret,flnguIos edo- 
cuit, fpe concepta , pro beneficiorum erga genus hominum magnitudine im- 
mortales fe honores potituru* Ob eius uirtutis ac gloriae nomen fertur Rhea 
iratam Ammoni conatam eflreDionyfiumauferrc* Quod ubi non fucceflit, 
relido Ammonc ueria ad Titanes fratres, Saturno fratri nupfiu Qiii Rheae 
fuaiii aduerfus Ammonem moto bello,acie,Titanum pr^ fidio,fupenor fuit, 
Ammonem^ fame coadum in Cretam fugere,ubi Curetes regnabant, com- 
pulit Jbiregis filiam Cretam nomine uxorem cum cepiffetjregrio fumpto in- 
mfulam antea Ideam didam,ab uxoris nomine appellauit. Saturnum tradut 
' occupatis locis Ammoni fubditis,acerbd'mperantemaduerfusNyfamDio- 
hyfium^ magno cum exercitu profedum* Ille cum feiretpatrem Ammone 
bello uidum , Titanas uero Saturno auxilium ferre : coadis ex Nyfa militi- 
bus , inter^ eos ducentis tum ftrenuis , tum fumma erga eum (cum his enim 
nutritus fuerat) beneuolentia,a Libyis atque Amazonibus finitimis,d€ qui- 
bus antea retulimus,auxilia exciuit. Afferunt eas,utpote quae iiirtute uirgini 
tate^ excellerent,ad belli focietaterri aduocaffe uitae fimilis Mineruam : diui- 
fo exercnuyUt uiris pra^effet Diony fius , Minerua feminis* Cum in exercitu 
Titanum incidiflet,commiflb cerfamine,multis<^ utrincp esefis uulnerato Sa 
turno uidor Dionyfius euafit* Titanibus ad eas regiones quas de Ammone 
ceperant confugientibus ,Dionyfius ad Nyfam urbem cum captiuisreuer- 
fus eftjueluti de eis poenam fumpturus*Cum armatis militibus eos omnes cir 
cudediflTent, primum de Titanibus quefi:us,omni poftea captos crimine fblu- 
tos pronunciauit*Deindedata eligendi libertate,abire, an fecum militaremal 
lent,fecum omnes fe fore acclamarunt* Ob datam uero praeter fpem falutem, 
ut Deum uenerati funt* Omneis hos poftea libato uino iuramento adegit, ut 
fecum continuo in bellis u% ad extremum pugnarent* Cum arma aduerfus 
Saturnum effet moturus, proficifeente ex Nyfa exercita, Arifteum tradunt 
eorum praefidem primum omnium &facrainft!tuiffeDionyfio5dr ei ut Deo 
facrificaffc* Dicunt infuper,fubfidium ei tulifle Nyfgorum nobiliores, quos d 
primo eorum rege Sileno (eius autem propter uetuftate ignotum eft genus) 
Silenos uocant*ls cum circa lumbos caudam haberet, pofteri quoq; eius natu 
rae participes idem fignum geftarunt* Dionyfius contrado exercitu per loca 
arida acdefertaferis^infefta profecftus, adZambyrram urbem Liby^perue 
nit*Ibi feram ingentem Campes nomine,muItis cius org mortalibus pernicio 
fam,peremit*qu^ res magnam ei gloriam penes accolas tulit* Vt autem fempi 
terna occifac ab fe beftiae gloria extaret, erexit ibi tumulum ingentem, qui ad 
pofteros ufep perfeuerauitfuas uirtutis monumentum. Deinde uerfus Tita- 
nas exercitu moto , ea modeftia iter fecit,ut fe omnib* incolis humaniffimum 
praeber^,ubi(5 oftendens ad pledendos impios,atc]p ad benefida in homimt 
genus coferenda,eam ab fe fufeeptam expeditionem* Qua ex re moti Lifey/,' 
eius cognita uirtute,animi^ praeftantia,uidum militibus affatim pr^^btierut* 
limul^ eius caftra fecuti funt* Ad duitate deinde Ammonis appropinquan- 
te exercitu,Saturnus ante urbis moenia acieinftruda uidus, ciuitatem nodu 
incendit, ea mente, ut paterna Diony ftj regia abfumer,etur : fumpta^ uxore 
Rhea, 6 <r amicis quibufdam afcitis,clam ex urbe profugit* Verum cum uxo- 
re captus a Diony fio, nequaquam illius opera imitante,nonfolum cognatio- 
nis gratia poenam remifit,fed &: confolatus eft,per omnem eos uitam habens 
parentum loco*Rhea illum ut filium uiuens dilexit.Saturni fimulatior fuitbe 
neuolentia*Hi per id tempus filium genuerunt ,quem appellarunt loue.Qui 

aDionyfiofwmmo honore habitus, uirtutepoftmodum imperium omnium 

gentium 


I 


RERVM ANTI Q^V A R V M L I B» 1 1 1 L 95 

A gcntiuitl adeptus efttCum Libyi ante pugnam ei dixiflent^quo temporcAm 
mon ex regfio eiecfius eftjincolis pr^dieSum fuifle, ueiiturum dus filium Dio 
nyfiumjqui recuperato regno orbis imperium poffideretiDeus^ haberetur: 
exiftimaiis uerum fore uaticinium, templo patri dC urbe conditis , ut Deo ilU 
honores impendit, quoidam inftituens qui haberet diuinatiohis curam*T ra-: 
ditur Ammon galea in bellis uilis , cuius infigne fuit arietis caput; Sunt qui 
ipfum afferant natura in utroqp tempore paruula habuifle cornua , propteresi 
filium cius Dionyfium eodem fuiffeaipedu: polleris^ traditum, Deum huc 
cof^nda geftaffe. Aedificata ur be,facris^ inltitutis^Dionyfio ferunt in primis 
cum de exercitu oraculum confuluiflet,rciponium a patre traditu, quod pro^ 
pter eius in homines merita immortalis enet futurus» Qua re elatus animo, 
primo in Aegyptum exercitum duxit t ci^ prouinciae: Iou2 Saturni Rhea?^ 
filium conftituit regem , adhuc aetsite puerum,additoei prxfedid Olympo : i 
quo eruditus,& ad uirtute inftitutus, Olympius eft cognominatus» Fert Dio 
hyfium Aegypttjs oftendifle Uites plantare,uirium conficere , ac aliorum fru^ 
(Suum ufum» Auda eius uirtiitis fama,nulli ei obfiftere bello aufi/ponte fibi 
parebant , laudibus ac iacrificijs ut Deum colentes» Hoc paefio orbem aiunt 
peragi*hffe,domefl:icis arboribus regiones reddente excultas, beneficia^ po- 
pulis pr^bentem» V nde hondres perpetuo gratiam^ omnium affecutus eft». 
His rebus,cum de c^tCris dijs uarie homines fentiant, folam Dionyfij immor 
talitatem fixam animo tenent. Nento eft enim necp Graecus lieque barbarus, 
qui illius beneficioru gratix^ fuerit expers» Nam eos quibus aut patria agre-^ 
ftis effet,aut a uinearum ufu aliena,poculum ex hordeo conficere docuit pau-* 
Io inferius uini fuauitate» Ferunt eum ex Indis ad mare deicendenremjTita- 
has omneis qiii Cum maximis cdptjs adueriiis AmmoneinGretamtranfFre^ 
tarantjCepifle» Acri aduerfus Ammone moto bello^Iupiter ex Aegypto,Dio 
nyfiuscp,ac Minerua, altj qiiidam quos deos dicunt,iri Cretam defcendeiv 
tes Ammoni fiibfidium tulere» Illito certamine fuperior Diony fius, omnib»: 

B Titanis interfe(fiis,ui(ftoria potitus eft» Poftmodum Ammone Dionyfio^ 
exhominum uita ad immortalitatem translatis , lupiter uniuerfo iniperauit 
orbi,iubIatis Titanis, nullo^ eius imperium turbare au(b»HajC primi Diony 
fij ex Ammone Amaltheia^ nati gcfta Libyi fuiffe tradunt» Secundus ex Io 
Inachi dC loue genitus, Aegypto impcrauit,initiationesc|p moftrauit» Tertia 
lupiter ex Semele apud Grgeos genuit, priorum uirtutis imitatorem» Nam et 
per omne orbem exercitum circumduxit, &r plura reliquit troph»a,ftatuas^ 
fuarum expeditionum teftes» Multa infuper loca cultiora plantis arbor u recF 
didit» Mulieres in militiam, uelut prior Amazones,duxir» Circa orgfa dC ini' 
tiationes multum operae impehdit,tum uetera in melius redigens , tum quae^ 
dam ipfc adinueniens noua» Cum temporum uetuftate priorum gcfta inuen> 
ta^ multis ignota eflent, folus hic eorum qui ante fe fuerant ufrtutem glo^ 

riam tulit»Non autem folum hoc ei contigit, fed Herculi quocp» Duo nanque 
eodem nomine priores fuere» Superiorem Herculem in Aegypto natum fe- 
runt, magna armis fubada orbis pafte,in Libya columnam pofuiffe» Secuq- 
dus Cretenfis,uirtute armi^ nobilitatus,inftituit Olympicum: SC tamen ul- 
timum paulo ante bellum Troianum ex Alcmena loue ortum , niagnarh 
orbis parte peragrafle tradut,Euryfthci imperio parente» Qui inultisfuntfttiis 
certaminii laboribus, columna in Europa erexit» Nominis igitur 6^ rernge- 
ftara fimilitudo^cuin defuneftus effetpoftremus, iupcrioruilligeftaafcripfit; 
tan^ unus tantu Hercules extitiffet» Plures Dionyfios fuiffe,tum exaltjs co^ 
nantur oftendere, tum prseciptre ex Titanum pugna : qua coftat, Diony fiurif 
cotra illos loui' auxilio affuiflc.No enimTitanas Semelis tempora tulere, necp 
Cadmus Agenoris Olympijs dtjs antfqm^or dicedus eft»H£ec a Libyis deDio 
nyfio tradita>Nos ordine d nobti pr«ferip tu, quartu defcripfimus libru^ 

Diodo- 


/ 





DIODORI. SICVLI 

DIODORI S I C V L I 

LIBER QVINTVS» 


/ 


^ ROOBMiyM, BE IIS QJ^^E 

p^buloft apud hiflor ico s feruntur ^ 

Aud fane nos fugit, uctiiftaruni reiru (ctiptonbus ut in mul^ 
tis labantur contingere^ Nam & antiquiora illa paululu fub^ 
obicuram ambiguitatem praebent icribentibus : &C tempo^ 
fum deicriptio haud facilis cognitu, quadocp detrahit legen- 
tibus fidem* Heroum praeterea, iemideorum^, & caeteroru 
uirorum multiplex ac uarium genus non iatis exquifite ex- 
plicari poteii* Accidit infupetjquod omnium efl: difflcillimum,ut de antiquo 
rum geftis fabulis^ icriptores inter fe admodum diilentiant Qua moti re no 
biliores qui poftmodum iecuti fiint hiftdrici, omiflis prioru fabulis ad recen- 
tiores iehifiorias contuIere*Ephorus quippe Cymaeus Socratis difcipulus hi- 
ftoriam fcripturus^ ueteribus pr^termiffis rebus , ab Heraclidarum tempore 
narrandi exordium cepit* Callifthenes ac Theopompus, quos eadem tulit ae- 
. tas,priica illa minime attigeriit* Nos fecus arbitrati, onus iumpfimus pnTcas 
res omneis literis mandandi^Maxima enim plurima^ Herou^Semideoru^, 
tum aliorum excellentium uirorum, meritis quorum a pofteris Semideorum 
Heroum^ honores ac iacra impenia iunt,egregia facinora extiterunt: qui ta- 
men omnes hiftoriae munere laude iempiterna celebrati iiint* Nos quippe tri 
bus fuperioribus libris externarum gentium ac^ajquae' ue de dtjs ferantur,lo- 
ca infuper fingula,&: quae in eis ferae, alia^ anirhatia,ac cetera memoratu di» 
gna admiranda' ue haberentur,retulimus.Hocautem libro, qusc a Gr^cis dc 
Heroibus Semideis^, quos prifea celebrauit aetas,tradita funtjde^ prodaris 
eorum bello geftis compleremur : his adijeientes, quae ab illis pace ad utilita- B 
tem cultum^ hominum adinuentaj quab'ue iancita legibus fiiere* Initium ue 
ro a Dionyfio fumetur : quem in primis antiquum fuifle confiat, ac maximis 
benefictjs uitae mortalium profuiffe^ Didum eft fuperius a nobis,barbaros 
quofdam huius fibi Dei genus uendicare* Nam Aegyptij Deum fuum Ofiri 
dem eum effe affirmant,quem Graeci Dionyfium uocant* Hunc uolunt om- 
nem circumifle orbem,uini repertorem,cum uites plantare docuerit : quo fa 
do,communigentium omnium confenfu fit illi immortalitas tributa. Indi 
quocp hunc apud ie natum ferunt,uinicp ufiim ab eo hominibus traditum. E 
quibus licet antea fingulatim perniulta explicuerim us,nunc tamen quae Grae 
ci de hoc feribant DeOjminime uifa funt omittenda* 



DIONYSIO, HER' 

maphrodito,iO‘ Mupt Cap, IL 

C Admum AgeiiOTis tradunt exPhanicia adperueftigandant Europam 
a rege ea lege miflum^ut aut uirgine fecum reduceret, autin Phoeniciam 
non redit^t.Cum diutius quacOtam ab ie uirginem non inuenirer Doftoolita 
^tria in Boeotiam perueniffe. Vbi cum refpofo oraculi Thebas co^ndiSiflet. 
Hermionem poftmodum V eneris filiam in uxoreni iumpfifle : ex qua Seme 

Iem,Ino,Autonoem,Agauem,acPolydorggenuerit. Semelem lupiter ob 

pulchritudinem in forma hominis cognouit. Quod illa exiftimans ab foue 

K! . ^‘'^‘gurcad eam defeendit, 

Anila praegnans, cum necj fulguris ne® tonitrus uim ferre poffet, lilium ab- 

orfa Igne expuamt Jnfantem lupiter jVRecwio dedit, ad anttum Nyff, quod 

inter 



RERVM ANTICL^ARVM L 1 B. V* 9^ 

^ inter Phceniciam Nilum^ cftjdeferendum,a Nymphis^ omhi ftud/o cura^ 
edixcandum^ V ndeab loueNyla^ D/onyfium dixerunt ♦ qtiod etiam Ho" 
merus in hymnis tefiaturjinquiens: EfiNyiaiiipraUloiitemfloridum^rylua 
procul a Phcenicia feime Aegypto fluente^ Nutritum a Nymphis aiunt, uini 
uiiieae^ excitifle audorem^ Orbem quoc^ fermedbambulantem, multas re- 
giones reddidifle domefticas : ac propterea maximis apud omnes honoribus 
celebratLiiTi^Docuiffe eos infuper, quorum regio uites ferre no po(Iet,potum 
cx hordeo conficere: quem nonnulli zythum dicunt, paulum a uinifapore 
differentem ♦Exercitum quoc^ fecum non tantum uirorum, ied etiam mulie^ 
runl circumducens , nepharios homines atc^ iniquos merita muItauitpo2na,. 
In Boi^otia iuffitin gratiam patriae omnes urbes liberas efle, ciuitate fui iiomt 
nis eondita,quam dC liberam proiiunciauitJnlndiam cum exercitu tranfcen 
dens, triennio pdft multis cum ipoltjs in Boeotiam redtjt* Prini us omnium tri 
umphauit^ elephanto Indico uedus^BoeottjjCteteti ^Grgci,Thraces quoque 
in memoriam Indicae expeditionis iacra Trieterica fibi inftituerunu Vnde &C 
in multis Graecis urbibus triennio Bacchide^ mulieres coueniunttapud quas 
de more uirgines thyr fum feruntjin honorem Dei bacchantes,ei^ per coetus 
facriiicantcs^Poftremo memoriam M^nadum,que feruntur illi Deo aftitifle, 
hymnis dC cantu renouant^ Suftulic Sc omnes impios qui in orbe erant, fed 
maxime Pentheum ac Lycurgum* Viniinuentio tum propter potus uolup^ 
tatem , tum quia corpus reddit ualidius,gratafiipra modum mortalibus fuit^ 
Aiunt cum purum in coenis uinum datur , omnes Deum ibipitem optare bP 
bcntfCum uero poft coenam aqua mixtum iiimitur, louem uocari faluatore* 
Nam puri uini potus ad inianiam redigit* Aqua louis mixtus,uoluptatem lac 
titiam(^ affert, ^ prohibet infaniam* Ferunt ut deos,rerum ab ie inuentaru 
meritis,maxime Dionyfmm ac Cererem ab hominibus coli : alterum fuauiffi 
mipocus au(fforem,aIteram ob fruges ab fe repertas* Traditur quoc^ dC alter 
rriuka prior aetate faiffeDionyfius, quemaiutex Ioue &:Pfoferpin anatum^ 
B a noaaulIis(^ appellatum Sa^bafin* Huius genusfacra honores^ propter pu-* 
dore nocf urna occulta^ agurit* Dicitur propter ingenij acumen primus bo^ 
ues ad iugum iunxi{Ie,eorum(^ opera frugem iada femina reddidiffe: qua ex 
reillumcum cornibus finxerunt* Ex Semele uerd natum pofteriorem ferut, 
delicijs deditum , molli corpore, ac pr^ caeteris decoro, uoluptatibus infuper 
ueiiereis indulgentem: in exercitu mulierum copiam circum duxifle, armata 
haftis thyrfb inuoiutis* T radunt & Mufas uirgines cum eo profedas,apprP 
me eruditas* His tum propter cantus fuauitatem,tum quia dodae piall€re,bo^ 
niscp artibus erudita; erant, Deus ille obledabatur*Secutus eft ipfum Silenus 
quoc]^ p^dagogus ac nutritor,optimorumcpinftitutor ftudiorum , qui plurF 
mum Dionyfio ad uirtutem ac gloriam res»^ bellicas profuit* Armis bellicis 
in pugna utebatur, & pardoru pellibus: pacis tempore in folennitatibus die^ 
buscp feftis ueftes floridas, molles ac delicatas induebat* Siquando ex potu bl 
beiltis caput agitaret, mitra caput alligabat* unde dC Mitriphoros didus 
Reges poderi pro mitra caput diademate uinciri funt fbliti* Aiunt infuper Di 
metera uocatum , quoniam ex uno patret duo fint orti Dionyfq , & matribus 
duabus* V erum pofteriori prioris afferipta lunt g^fta* Quapropter qui poft' 
modumfecuti funt,ueritatis ignati,nominis^ dudi fimilitudine, unicum ex 
titifle Dionyfium crediderunt* Nartheca quocp ex huiufmodi tribuunt ei cau 
(a* Cum nouiter reperto uino^nondum aquam infundere confueflent:in ami 
eorum epulis ac feftis diebus uinum purum ad uoluptatem potates,cbrij red^ 
debantunQua ex re ligneis baculis quos geftab an t, alteri alteros percutietes^ 
plurimos uulnerabant* quidam peribantex uulnere* Vt eiufmodi certamina 
prohiberentur,Dionyfius,ut modico uino,utq5 pro fuftibus ligneis ferulisu^ 
terentur, cdixiu Plurima ei cognomina a rebus quas egit,funt ab hominibus 

i indita; 


g ; DIODORI SICVLI 

indita^ Nam altj Bacchum, a mulieribus quaebacchantes illum fequebanturj, A 
dixere. Altj a torculari quo uinum exprimitur,Len^um. Quidam Bromiu,a 
tonitru qui in eius ortu contigit. Brontius infuperj ex eadem appellatur cau^ 
fa.Quinetiam triumphator dicitur,qudd primus omniii de Indis multis cum 
fpolijs in patriam reuerfus triumpharit. Alijs quoc^ cognominibus, qu^elon^ 
gum eflet recenfere,6(: alienum ab hiftoria,uocatus eft. Duplici efle uidetur 
forma, quonia duo Dionyftj extiterunt. Primus barba promiflTa antiquo mo> 

rebarbamnutrieciumfuit>Specrofiorpofterior,iuuenis,ai:(utfertur)de]icio 

fus.C^iidam duplicem formam illi tributam uolunt, quoniam ebrietas ira- 
cundos efriciat,&: hilares. Satyros etiam, quoru opera in faltatione ac tragoe> 
dijs obledfabatur,fecum tradunt duxifle.Et Mufarum quidem optimis infti- 
tutis. Satyrorum uerd rifu aciocoDionyOiis uitam omtiem ielicem traduce- 
bat.Scenic^prxterea artis ac theatrorum inuentorem', dC muOca? certamina 
inftituforem uolunt.Omnes etiam qui in exercitu muflcis €xercerentur,feciE 
immunes : quod dC pofteri inftar Dionyftj feruarum. Omnes enim muficce 
operam dantes,immunitate potiti funt. Et de Dionyfio, ne modum excedat 
oratiOjhacilcnus. Nunc quas de Priapo traduntur (funt enim Dionyftj rebus 
contigua)ic infert icribedi locus.Fabulantur antiqui,filiurn Dionyfi] ac V e- 
neris Priapum fuifle : dudi uero fetis fimili coniedura, quod qui uino indui- 
gentjfint natura ad Venerem proptiores. Afferunt nonulli, prifcos illos cum 
uellent hominum pudenda occultius nominare,Priapum dixiffe. Alij geni- 
nitalia dicunt caufem efle hominum generationis : propterea^ ftmper exti- 
tiffe immortalihonorecelebrata. Aegypttf de Priapo fcrib€tes,olim Titanas 
aiunt Ofiridc ab ie dolis interfe<flo,c0rpus eius in ajquas partes diuififfe 
domo clam elatis,partem pudendam in Sumen,cum finguli eam reipuerent^ 
abiecifle. Ifidem poftmodum uitam uiri morte T itanibus occifis,uiri corpus 
inquifiUe : partescp repertas cum in formam hominis compoiuiffet, fecerdoti 
bus tradidiile fepeliendas : ot^ ueluti Deum Ofiridem colerent , impcraffe; 
Sola pudenda non reperta,pro Deo coli,in^ templo fufpendi iuffif. Hsec de 
Priapi generc,de^ eius honore ab antiquis Aegy pttjs traduntur. Hunc dea 
quidam Phallum, alij T yphonem nominant. Non folum autem in urbium 
templis,fed in agreftibus quoqj locis tanquam uinearum atqj ortorum cuftos 
, coHtur,frucffuum fures caftigans. Non folum autem in ceremonijs quae Dio^ 

nyfio impenduntur , ied & in reliquis ferme alij s huic Deo fecra cum rifu ^ 
ludo fiunt. Simili ortu fuiffe quidam exiftimant Hermaphroditum : querra^ 
cx Mercurio acVenerc genitu, utriufcp parentis nomen cepiffe ferunt. Hunc 
Deum efle opinantur promiicua uiri ac foeminae natura : fuillequocp rpecfe 
mollitie^ corporis foeminae {imilem,8^ opera exereuifle uiri. Quidam ciuf- 
modi partus afferunt naturae monftra, quod raro fianr,atcp aliquid tum bona 
tum malum portendant. Quoniam uerd Mufarum in Dionyfij gcftismcmi 
nimus, uidetur nunc de his diligentius fcribendi tempus.Plurimi.&T tj prgfer 
tim qui probantur fcriptores, tradunt eas louis Memoriae filias: pauci ex 

poetis,in quibus eft Alcmeon, filias effe Cozli ac T errae aiut. In numero quo- 
que diffentiunt.nam quidam tres, altj noue afferunt extitifle* Verum nouem 
numerus inualuit , ijs comprobantibus, qui habiti funt (Homerum drco atq^ 
Hefiodum,caeteros(^eiurcemodi)caeterispraeftantiorcs.Homcrus cnimair^ 
Mufes nouem effe pulchritudine eximia. Hefiodus etiam recenfet nomina, 
Clio,Euterpe,Thalia, Melpomene, Terpfichore, Erato,Polymnia, Vrania, 
Calliope,quae omnibus efl: nobilior. Harum cuilibet fua officia tr jbuunt,eo- 
rumquacad muficae artem fpecffant, ueluti poeticam, melodiam,feltationcni; 
choreas, aftrologiam, reliquas^ docffrinas. Plures afferunt eas fuiffe uirgt- 
nes,quoniam uirtutis difeiplina incompta effe uideatur. Mufes eo uolunt co 
gaominatas,qudd homines bona utilia^ docent, qug ab mdocSis^ignoran 

tur* 

# 


RERVM ANTIQ^VARVM LIB. V. 

^ ttir* Nomina culcj a proprio munere tribuerut* Nam Clio propter gloriam, 
ex poetarum laudibus oritur,didlam uoIunuEuterpem, propter uolup^ 
ratem quas ab audientibus exhonefti eruditione percipitur. Thaliam, quod 
in longum tempus poe'tarum laus parta uirefcat.Melpomcne a melodia, qua 
audientes demulceantur. T erpflchorem,eo quod audientes oblediat propter 
bona quae proueniunt exdodirina. Erato, qudddodli homines ab omnibus 
amentur. Polymniam, quoniam cantus fuauitate poetas reddit gloria immor 
tales. Vraniam, quod uiros eruditos ad ccelum tollat. Gloria enim ac fapieri- 
tia eleuat animos-ad coeleftium contemplationem. Calliopem , quod cantus 
fuauitate caeteras antecedens, magni ab auditoribus aeliimetur. 

DM HERCJ^LB, BT DJ^ODECIM < 

cim laboribii6:,C(tteris^ ab eo uf^ ad iiitce -finem 

^eflis. Cap^ II ^ 

P Ofteaquam de Mufis retuli, nunc geiia Herculis recenfeamus. NecJ u^ 
ro me latct,magna in difficultate ueriari tum ueterum rerum, tum 
pue operum Herculis fcriptores.Ea enim iuilTe amplitudine flhguli fatentur], 
ut omnium qu^ memoria hominum complexa eft geiia, fuperare uideaturi. 
Difficile quippe eft pro dignitatereru eius adia feribere : atq^ ea qux tanta ma 
gnitudine extitere,iit immortale praemium mereantur , ^qua fadiis oratione 
profequn Nam cum propter uetullatem admirationem<^ rerum multi haud 
iacilecrederentfcribentibus,neceflefuitinhis quee maxima habebantur, pri 
termittere quaedam : ne omnia icribendo,hifl:on:^ parum fidei haberet.Non^ 
nulli enim legentium haud redio iudicio ufi , nimis exquiflte antiquas res ex 
his quae nunc geruntur,perpendunr,aefi:imantes Herculis uirtutem ex noftrd 
rum hominum imbecillitate. Ita rerum geftarum nimia magnitudine motf, 
haudquaquam hiftoricis crediderunt. V ercim in prifeis illis rebus , ac fabulis 
fimilibus,nonomninoadquadrantemueritasperuefl:igandaeft. Etenim iri 
^ theatris licet fciamus Minotauru forma qua fercur,minime exticifle , nec tri^ 
corporem Geryone : tamen pro ueris eas fabulas ducimus, fauore^ eius Dei 
honores augemus.Et iane periniquum uideturjCum Hc rcules,duim uixit,or^ 
bis monftra fgo labore perdomuerit , homines tantorum benefidoru imme* 
mores, cius laudi claris operibus partae calumniando detrahere: cum^ pofte 
ri propter ipfius uirtutis excellentiam communi omnium conienfuimmor^ 
talitatem illi tribuerint, nos nec^ traditam quocp a patribus erga dium Deuni 
pietateferuarCfi. Verum his pofthabitis, opera eius ab initio exponemus, tuni 
poetarum tum icriptorum antiquiffimos imitati. Ex Danae Acriii] ac loue 
natum Perfea ferunt: ex eo Andromeda^ Cephei Elediryonem.Is deincepi 
(iimpta Eurydice Pelopis, Alcmenam procrCauir.Hancdolo lupiter cum co 
gnouiffet,Herculem genuit. Hqc padlo Herculis paternum genus ad maxi^ 
mum referunt deorum. Eius uirtutem non folum ex operibus fpedlare licet, 
fed etiaex genere. louem enim fer ut tribus hodlibus in una redadis Alcme^ 
hac operam dedifle^ maximum futuri roboris indicium , tantu temporis in eo 
puero creando impenfum .Quod non amoris cupidiratc,prout in altjs mulie 
ribuscontigu,fadlumefl:,fedpuerigignendigratia. Itac^ nolens ui Alcmena 
aggredi,necp fidens polle illi coitum, ob eius prudentia, periuadere,dolo mu-^ 
lierem aggreflus eft, Amphitryonis forma aftumpta. Adueniente partus tem 
pote louem dijs aftantibus prsedixiffe ferunt, ea die puerum qui nafeeretur^ 
leperfidarum regem fadurum. Quibus uerbis mota lunOjLucinam filiaiuP 
fit comprimere Alcmenae partum, Euryftheum ante tempus in lucem educc 
re.Iupiter licet confilio fruftratus , quod praedixerat ratum , & Herculis fama 
tUram effe uolensjdixiffe lunoni fertut,permutete k Euryftheum, ut praedP 

i % xcrat^ 



DIODORI SI CVLI 

xerat, regem cflfe , Herculem^ ei fubtjd uelle:duodecim quo($ certamina ab A 
co perfid.qu^e Euryftheus mandaflet : quib^ confummatis fieret immortalis^ 
Alcmena poft partum lunonem uerita , puerum in loco expofuit, quem nuc 
ab eo Herculeum campum dicunto Quo tempore Mmerua una cum lunone ^ 
profeda,cum infantis naturam admiraretur Junoni fuafit,utilli mamma pr^ 
beret^Qua prxter ^tatem uiolentius fumpta Juno dolore mota puerum abie 
dfiMineruaillum matri detulit nutriendum^ Mirabitur merito quisremm- 
fuetamaccidillb , ut mater, quam ad filiorum amorem natura compeliit,ex fe 
nktum perditum iretmouerca, que natura odiffepriuignosfolet,ignorans fal 
naret infantem ♦ luno deinceps duos dracones ad perdendum mifit puerum : 
quos ille utracj manu faucibus apprehenfos ftranguiauit, Vndeillu Argius, 
quoniam lunonis opera gloriam effet adeptus, cum antea Aleius uocaretur, 
Heracleum dixere^ Reliquis imponuntur a parentibus nomina : huic foli uir 
tus nomen dedit Jnterim Amphitryon e Tiryntho pulfus , Thebas coccfIit<, 
Hercules antea educatus optime, certaminum exercitio deditus,& cor 

poris robore excelluit,&: animi uirtute* Adhuc ephebus primum ad liberant' 
das feruitute Thebas operam impendit,tan^ patri^ gratias redditurus* Erat 
fubditi Thebani Erigino Minyarum regi,fuperbe ab eis annis fingulis cota 
tributum exigenti^Sed mkiimeueritus imperantium uir es, rem aggrefius cit 
memoria digna* Omnes qui ad exigenda tributa mifli' erat, mak mulcfiatos i 
duitate expulit*Erigino eius rei audorem dari fibi poftulante,Creo Theba^ 
nprum rex illius potentia territus,paratus erat feditionis tradere auefiore* At 
Hercules comparatam adolefcentium manum ad libertatem patrice cohorta^ 
tus, arma ex deorum t€mplis,progenitorufpolia dqs afFixa,ad belli ufum de^ 
prompfir* Nulla enim priuatim in urbe erant arma,fed fingulis , regis ediefto, 
jie defcifcercnt,adempta. Audiens poftmodum Hercules Eriginum cum eX' 
creitu appropinquare urbi,obuiam cum militibus egreffus,in quodam angu^ 
fto aditu, ubi paucis pugnandi locus erat,regem adortus, prarlio uitSum occi 
dit, omni illius exercitu deleto : extemplo^ ciuitatem Orchomeniorum cap i 
tam, Minyarum prius incenia regia,euertit* Ad quaru rerum famam per uni^ 
uerfam Graeciam diiperfam ftupentibus omnibus,Creon rex admiratus ado 
leicentis uirtutem, filiam illi Megaram nuptui deipondit : urbis^ ueluti filio 
curam permifit*Euryftheus habens Argis regnum,nota Hercqlis fama, eum 
ad perficienda certamina arceffit* Renuentem iuffit lupiter Eury ftheo obte^ 
perare* At is Delphos adiens, confulto fuper his deojrefpofiim tulit a dijs, 
funifium effe ut Euryfthei iuiTuduodecim certaminaperficerenquibus trafa- 
tfilis immortalitate potiret* Ea ex re haud para eil comotus animo Hercules^ 
Nam fua indignum uirtute uidebatur,humiltoti ieruire: loui patri non 

obtemperare, tum inutile, tum impoilibile ducebat* Hac anxietateperplexo 
aniniojluno rabiem iniecit*Itac^ininianiamametiam^ uerfus, Iolaum occi^ 
dere uoluit* Qjo fugiente,filias qui prope Megaram habitabant, fagittis ue^ 
lut hoftes appettjc*Paulatim abicedente dementia, praeteritum recognofees fa 
cinuSjdoluit ex tanta calamitate* Cum^fiaguli una eius malo moererent,dia 
quieuitdomt, fugiens hominu conibrda dC confolat!ones*Tandem tempore 
dolore mitiga ace, paratus ad fiibeunda pericula, ad Euryftheu uenit* A' quo 
primum imperatus eft Nemaei leonis interficiundi labor* Hic praeter modum 
mges,3<: qui necp ferro, necp aere,necp lapide uulnerari pollet, manibus necef^ 
lario erat occidendus* Verlabatur is maxime inter Mycenas ac Nemeam fyT 
uam,circamoatequemaca(ii Tritonem dixerunt* Huiusin radicibus aderat 
(peluaca,ad quam diuertebatbelua*H:rcules cum ad locum acceniffet,refu<- 
gientem iafpeluncainfecutus fera, altero aditus ore obturato, manibus leone 
cdpreheafmii fuffocauit^Detracflam pellem corpori tegumenta ad futura pe*- 
ricula circumdedit» Secundum ei cercamen additu fuit , interitus hydras kr> 

4 


RERVM ANTICtVARVM L I B* V. ^ . tot 

/[ tiaesc t cx cufus corpore centum prodibant ferpcntum capite ccruiccs l quaru 
fingulis caefis , duaerenafcebantur : ob eam® rem mmimeiiinci ufdebatpoP 
fCjtUm pars amputata uahdior redderetunHanc difficultate arte fuperans,Io 
feu monuit ut eueftigio inci iain ceruice , face ligneajhe efflueret fanguis^inu^ 
reret^ Hoc pado fuperata belua, iagittas fiias cius ianguine tinxit, quo illaru 
uulrius moftiferu redderetur* T ertius extitit labor datus, ut aprum Erymaa 
thium Arcadiae uaftantem agros, uiuum afferret. Quod mandatu admodum 
difficile uifum eff* Oportebat enim cum eo pugnante adeo uiribus ualidum; 
aninio^ prouidu efle,ut in beftiae congrefTu caueref,ne elapia manibus, dea 
tiuni diicrimen iiibiret: ne ue ui perimeret ardius conftridam^Hocarduu fa 
du cetifebat : ied ea prudentia certauir, ut beftiam uiua fuper humeros ad Eu 
ryftheum afferret* Qua confpeda timore dudus rex, in ereo ie uaie abicodif; 
His adis Hercules Centauros ob hanc cauiam expugnauit.Pholus erat Cen^ 
taurus,a quo propinquus mos didus eft+Hic hoipitem Herculem cum domi 
(iifcepiffetjdefofrum antea uini dolium extulit*Hoctradunt cuidam Centau^ 
ro olim a Dionyfio datum , imperatum^ut tunc tiinu proferret, ciim adefleC 
Hercules* Quarta poftmodum progenie Pholum, uerborum Dionyfij me^ 
morem, uini dolium aiunt ob Herculis honore reierafTe* Verum eius odor, 
tum uetuftate uini , tum uirtute ingens ad propinquos Centauros delatus, 
brios reddidit* Vna igitur domu Pholi magno ingrefli tumultu, ad rapinam 
uerfi funt. Pholus timens,cum ie abi(:ondifler,foius Hercules illis obftitit.Pu 
gnandum erat cum his,qui ex matre dtj erant: quib. equoruuclocitas, robur 
biformis corporis , hominu prudentia ineflet* Centauri pars tedis ab radice 
aiiulfis, pars magnis iaxis, quidam acceniis facibus, alij iecuribus ingentibus 
certabant. Hercules intrepidiisjpro dignitate ab fegHiorum, pugnam iubijr*. 
luuitin hoc eos bello inatef Nebula^maximu imbrem infundes,qui haud no 
cuit quadrupedibus : hominibus uero folum lubricum fecit. Hoc auxilio fuP 
tos Centauros: Hercules tam€fuperior,muItis eorum peremptis, reliqiiosia 
fugam uertit*Ex defundis clariores erant Daphnis, Argeus, Amphion, Hip 
potio,Orios,Ifoples,MeIanchetes,Thereus,Derpos,Phnxus* Qui uerd au^ 
£ugerut,meritam deinceps poenam dedere. Omados, qui in Arcadia Alcinoi 
Euryfthei forori uim attulerat,peremptus eft. Qua in re Herculis uirtute ad^ 
mirati omnes funt,qui dC illum ut hoftem priuatu odiret, 8C iniuriam fit mu^ 
lieris ultus* Verum cum Pholus Centauros qui in pugna ceciderant, ut cogha 
tos fepeliret ^ contigit ut iagitta a quodam auulia feipfum feriret : quo uulne^ 
re,cum curari nequiret, obrj t. Elunc Hercules magnifice fepelijt fub monte: 
quse res ei gloriofior omni columna cecidit. Ab ipib enim mons abfi^ alio epi 
grammate Pholos cognominatur. Nam montis cognomen qui Pholcs dici' 
tur , non epigramma aliquod, fepulti nomen' repf aeientat. Eodem modo dC 
‘ Chironem arte medicina praeditum, iniiitus iagitta occidit.Deinceps mada^ 
tum Herculi eft,ut aureis cornibus cerua uelocitate ex im iam. Captam addu^ 
ceret.hoc certamen abibluitingenio,quod hoh inutilius habetur corporis uP 
ribus. Hanc retibus quidam captam aiut,altj indagine ab% labore depreheii 
fam efle dormientem.Nonnulli cotiriua feffain periecutione, effe captam uo^ 
lunt. Quod certamen hon uiaut periculo eft,fed ingenio conlummatu. Cuni 
ixiandatum praeterea Herculi eiret,ut aiies ex Stymphalide palude pelleret,af 
te ac prudentia facile iniundum laborem perfecit^ cxplilfis auibus,qu^ innu' 
mera multitudine etiam finitimarum regionum frudus uaftabant. V i fupe^ 
rari non poterant,propter ingentem numerum:ingWo opus erat.Tabulani 
ergo aeneam parauit, quae repercufla ingenti fonitu , uolucres timore ad fuga 
compulit longinquam.Qua ex re paludem ab auium moleftia exemit. Poft 
haecin Herculis contemptum praecepit Euryftheus, utaulam Augieneminc 
ifiuante purgaret. Haec per multos annos contradisfordibiis fimo^ repleti 

ii thu 


tol DIODORI SICVLI 

erat At illc ad effugiendam contumeliam humens aulam mundare horfUiti A 
fed Pigtuone flumine fupermdudo,curfu eius aulam purgauit ab% ignomi 
nia^una die opere perfedio.Miranda profedd Herculis prudentia : qui quod 
per ignominia fuperbe imperatu erat,in laudem uertens, nilindignuegitim 
mortalitate^Suicepit deinde onus tauri ex Creta, que Paflphae amabat, dedu 
cendi* E6 in infulam nauigans, Minois regis auxilio taura in Peloponeiiim^ 
longum profecfJd maris iter, deduxit* His aefiis Olympicainiiituit certamen^ 
locum optima exiftimans ad tantos hominu coucntusjcampos iuxta Alphea 
flumen fitos*Ibi haec certamina loui patri dedicauit coronatus:quonia dC ipie 
quoqp bene de hominu genere abfcp pr^mio eflet meritus*Ea uerd certamina^ 
quan^ inuicem diueria , abfcp pugna euicit , nullo propter lingulare eius uir 
cutem fecu congredi auib* Nam pugiles aut pancratiaftesfuperare eos qui in 
ftadio certant, difficile eft* Ardua item eft^illos qui leuibus certaminibus ex^ 
cellant,cum tjs qui irt grauioribus ueriati funt,cotendere* Merito igitur om> 
nium hocab Hercule inftitutu certamen habetur praefl:antiflima,quod ab op 
cimo uiro principia fumpfit*Non uidentur aut dona omittenda, a dtjs Hercu 
Ii ob uirtute tributa. Nam cum ex belli laboribus ad requiem ie,ac hominum 
coetus, dies^feffos contuliffet, Deus quilibet fuis eum muneribus ornauit : 
Pallas peplum, clauam ac thorace Vulcanus dedit, uterepinfigne iirae artis 
pus*Nam altera rem ad ufum pacis uoluptatem^ conceffit, alter ad belli pera 
cula euitanda* Neptunusiniiiper equos donauit, Mercurius eniem, Apollo 
arcum : quo dC uti docuit*Ceres ad expiandam Centaurum caedem quaedam 
parua myfteria celebrare monftrauit* Rem praecipua circa huius dei genus li^ 
cet aduertere* lupiter prima mortalem foeminaNiobem Phoronei cognouif, 
ultima Semelem : quam iextam decima a Niobe icriptores genitam tradunt* a 
cuius primum maioribusgignere homines coepit, in ea^ ipia defqt* Poiihac 
nullius appettjt concubitum mortalis,neminefperans huicfimilem fore,na^ 
lens^ melioribus immiicere deteriora*Pofl:ea circa infulam Pallenem Gigan 
tibus bello coeleiles lacefrentibus,Hercules pro dijs pugnans,multis ex hofii^' ® 
bus interfecflis, maximam gloriam adeptus eft* lupiter eos qui fibi adfliterant 
deos tantum Olympios appellauit: ut hoccognominis honore bonus a malo 
internoiceretur* Eodem quo^ cognomine folum Dionyfium Herculem ^ 
cx mortalibus foeminis ortos dignatus eft : no folum quia ab fe nati crant,fed 
propter parem uirtutis aemulationi cum uterep multis mortales benefierjs af' 
feciffeulupiter Promethea,quihominibus ignem dederat, uinculis alligauif, 
aquila prope ponta,quae illius iecur depaiceretur*Hanc Hercules, illius mile^ 
ratus poenam,qui ob beneficia hominibus impenfum plecftebatur, fagitta pc 
remit:Iouis^ iram mitigans , benefacftoru ibeium exemit a cruciatu. Labor 
deinceps eft ei iniuneftus, Diomedis Thracis equos deducendi* Erant equoria 
praefepia ob equorij feritate aerea : ferreis catenis equi utribus praeualidis uin^ 
ciebantur* Cibis alebantur non his quos terra fert,fed hofpita ed diuertentia 
carnibus*Hos cupiens Hercules abducere,primd Diomede cepit^dedit^fuo 
cxeplo equis comedenda* Maniiietiores deinde fa(ftos,ad lem addueftos Eu" 
ryftheus lunoniiacrauit*QLiorumgenusui^ ad Macedone Alexandra per^ 
manfit* Cum laibne poftmodu ad uellus aurea rapiendum nauigauit in CoP 
chos.ied de Argonautis pofterius dicet* Acceptis infuper ab Euryftheo man^ 
datisHercules,ut cingulum Hippolytae Ama:2onis afferret, aduerfus eam cu 
exercitu profecftus,ad Euxinum pontu nauigauit* Ac per oftia Thermodon^» 
fls fluuij ingreffus,propeThemifcyra,ubi Amazonaregia erat,caftra pofuit. 
Primo cingulum ab eis poftulanfed ubi renuentes intellexit, armis agendum 
cenfuit* Amazonibus exercitui Herculis oppofitis,qu^ nobiliores bello erat, 
Herculem folum acri certamine appetiuere* Et primum Aella,quae ex uelo> 
^'tate id nomen traxerat , cum uelocior eni fe reperi^t , pugnans occubui^ 

Secun^ 


. ^ ANtiaVARVM L!«. V. Mi 

" Secutida Philippis^eueftigio in primo congrcffu unico uulnere CCcId/tPoft 
hanc Parthoc ; quam fcpties ex prouocatione hoftem fuperailc aiebant , ini^ 
ta pugna cft interempta ♦ Quartam deinceps Eribiam , quae bellicis rebus 
expertam fortitudinem prae fe ferens, aliorum auxilium renuebat, opinio^ 
ne decepta, cum fortiorem offendiffet^Hercules interfecit ♦ Dehinc CelenOj 
Eurybia, Phoebe, Artemis uenatrix ab eo peremptg.Poft has Deianira, Aftc 
riam,Marpem,TermeiIam,Adippem deuicit:quae cumuirginitatem ferua^ 
rciuraflret,iufiurandum feruauit,uitanequaqua ialuare potuit; Menalippe* 
quae Amazonibus praeerat, praecipua excellens fortitudine,imperiumabic^ 
cit^Herculcs clamoribus fublatis, multitudine in fiigam ucriam infccutuSj 
Amazonu gentem deleuit Ex captiuis Antiopem Thefeo largitus eft, Me^ 
nalippae lublato baltheo falutem dedita Decimus deinceps labor ab Eury^ 
ftheo Herculi iniuncSus,ut Geryonis boues,qui in Iberia locauerilis Ocea 
num fitapafcebantur,adie deduceret Hercules fcienshunc laborem magni 
difficilis^ efle certaminis, exercitum praeparauit huic aptum expeditionis 
Vulgata erat per orbe famajChryfauru (hoc enim a diuitijs nome traxerat) 
qui uniijprfk Iberiae imperaret, tres habere propugnatores filios, tum robo^ 
re corporis,tum armis egregios: exercitu prseterea cuilibet fortiffimoru mili 
tum effe^Quaru rerum gratia motus Euryftheus , exiftimans eam fore difflei 
lem expugnatione,hoc Herculi certamen indixit . Atille prioru ab fe gefto-* 
rum memor, fidenter id periculu adiens,exercitu in Creta coegit:exiftimans 
inde facile fe copias traducturum* Optime enim fita infula eft, ex qua in uni-^ 
ucrfiim orbem exercitus educi poffit Verum antea Herculi Cretenfes cumu 
latifflmos honores impenderant: quib* ductus , in horu gratia omnem feris 
beluis infula ita purgauit,ut nullu agreftius animal in ea deinceps , ne<^ ur^ 
fuSjne^ Iupus,nec:p ferpens,nec:]^ aliud quid fimile fit repertu.Hsec ideo mc^ 
ritain infula co tulit, quod lupiter ibi natus altus cp fuerit. Ex ea igitur inLi^ 
byam nauigans, Antaeu primo corporis robore ac palseftra preciarum ( mul 
^ tos enim externos fecu certamine cogreflbs occiderat)ad pugna prouocatu 
peremit.Tum in Libya feris beluis plena, nonullas quas fubegit oras ita do 
mefticas reddidit, ut agroru cultura, plantis fructiferis,uitibus, oleis, fertiles 
redderent Jta Libyam antea ob feras multiplices infefta ac deferta, adeo ha> 
bitabilem cultam® praebuit, ut nulli alteri regioni cederet felicitate . Eodem 
pacfto fceleftis nefarijs^ hominibus,fuperbiainruper elatis principib* mor^ 
te fublatis, urbes reddidit felices * Tradunt Herculem ideo feras beftias ho^»' 
mines^ impios odifle atc]p oppugnafTe , quod ferpentes fe adhuc infante in 
terficere uoluiflentrquod^ uir facftus imperiu fiibierit fliperbiatcp iniufti do 
mini, ea certamina imperantis ♦ Poft Ant^i mortem in Aegyptu tranfiens, 
Bufiridem occidit regem,hofpitum esede ad fe accedentium graffantem. 
Cum tranfilTct loca arida Libyat, inuento ubere folo, urbem condidit a inuL 
titudine portarum quae in ea erant, centum portarum appellatam. Eius ur^ 
bis ftatus ufque ad pofteriora permanfit tempora: quibus Carthaginenfes 
maximis coptjs urbem ab fe expugnatam cepere . Peragrata maiori Libyatf 
parte Hercules ad Oceanum qui eu ad Gades, peruenit: ibi^ ab utrac]^ coii 
tinentis parte columnis politis , in Iberiam cum exercitu tranftjt, Chryfau ^ 
ricp filios tribus magnis exercitib. fidentes, fingulari prouocatione fiiftuliu 
Capta Iberia, greges boum fecum adducens, iter® per Iberiam faciens, cum 
quida eius gentis rex, uir iuftus prae caeteris ac probus , eum magno honore 
cxcepiffet,partem boum regi dono dedit. Quos ille Herculi dicans,lingulis 
almis, ex his pulchriorem illi taurum facrificauit . Hos facros in Iberia boues 
ufque ad noftra tempora conftat perfeueraffe.Poftquam columnarum Her^ 
culis meminimus , uidetur de his amplius paulo dicendum ♦Montes ab u^ 
trocj latere cotinentis mari Oceano imminent:in quibus ftatuit columnasir 

I 4 Cupieiti 


, f , 

104 DIODORI S I C V L I 

Cupiens aute fempiternu fui nominis monumentueffe, aiunt utriinc^ ni6n A 
tem cogefta humo adeo ampliaflre,ut Gceani mans aditu antea inter utruntp 
continentem latUjard^iore longiorem^ redderet, quo magna cete m noftrii 
pelagus adire nequirent, ut^ ad pofteros perpetua eius opens gloria mana 
ret.Tradunt alff coiunflis prius montib« ab eo efFoffis,peruiu Oceanu ad no 
ftruni mare fatSu» Verum hxccum fingulis liceat ex uoluntate credere , 'exi-^ 
ftimationi homind relinquenda funt ^ Sed tameri antea huic fimile opus in 
Graecia efFecerat.Nam a locis quae Tempe appellantur, ubi late ftagnabat in 
campis aqua,duc3:afoiIa aquadeduxit,TheflaIiae circa Peneu fluuium cairi^ 
pos fertiles prgbensJn Boeotia fecus egitNam aluco Minei fluminis elfbf- 
fOjOmiie regione ftagnante inutilem^ reddidit* Sed Theffalie opera in Gr^ 
corugifatia acfta iunu Aduerfus ueroBocotios in poena mitiganda titb e 
colentiu, ultionem^, quos illiin ieruituteredeg€rant,Thebanoru , Iberdm 
regno optimis eius regionis uiris tradito, cum exercitu in Celticam Galliani 
profecflus eflromni^ peragrata prouincia, infandum interficiendoru h6fpi% 
tum morem iiifiulitCum ingens ex omnibus gentibus eum exercitus ieque 
retur, urbem condidit amplam ^quam appellauit Alexiam , plurimis ex pro^ 
pinquis incolis ipontein ciiiitatem confluentibus: qui cum reliquam multis 
‘tudinem fuperarent,eueffigio urbs ad barbaros mores defluxit * Hanc urbe 
Celtae etiam nuncin honore habent, tanquam omnis Celtica metropolim » 
Permaiifit h^c urbs ab eius conditore hucufcj libera, ac fui iuris : poftmodu 
a C*Cxiare,qui propter res geftas deus didlus eitjUi capta, Romanoruios.» 
perio cum alrjs Celtis ceflit*Ab his Hercules in Italiam tedens,iter^per Ab 
jpes facieris,ita difficile aditu alperam® uiam ftrauit, utpoftea exercftib* cu 
tumentis impedimentis^ facile iter eflct.Barbaros montanos, iiifefios trab 
€untibus,Iatrocint]s^ afruetos,occifis eorum ducibus deleuit,pofl:eris red^* 
dita itineris fecuritate*Tranfcendens Alpes,,& eant qirae nunc Galatia uoca 
tur,per Lyguflicos tranfljt,patriam afpcraac omnino duram,muItocp etiam 
mcolaru labore ac ftudio paucos ferentem frucfius : qua ex re robufti horni-- g 
nes iuntjUalidicp corpore, cibi enim pau cita te, coi endorumc^ agroru labo>- 
re agfles ac leues €xiftunt,& in bello uiri pr^ciplie fortes* Hi cum ultra cete 
ros cotinuo agroru exercitio fatigentur, 6c foeminas quoq^ rufiico operi aP 
fiiefecerunt^^Operfs tum uirorum tum mulieru inuice precio conducflis,, mu 
rabilenoflris unius fccrninac facSum contigit, qu^ praegnans curii uiris opus 
mercede faciens, ingentibus partus doloribus abfceffit inter uirgulta : ibi^ 
ab% eiulatu infantem editum, folfjs^ inuolutu cum abfcoditum dimifiifer, 
ad opus nihil de partu locuta r^dtjt* Sed re ad uagitum infantis cognita: qui 
operibus pra2erat,nonpermifitntatrem a labore quiefcere, donec tandem in 
fantis miiertus , praebita mercedemulierem dimifit . Hercules Lyguribus ac 
Tyrrhenis reli(fIis,adTiberim fluuium,ubi nunc Roma efl, multis poilea ie*^ 
culis a Romulo Martis filio condita,peruenit ♦ Tenebant tunc Aborigines^ 
qu<^ nunc Palatium appellant, urbem penitus paruularri incolentes *; Inter 
pr^ftaritiores Potitius dC Pinarius erant, qui Herculem ut hoipitem magno 
honore donis^ fufcepere. Horum uiroru monumenta ufc» ad hanc ^tatem 
Rdmfa2!permanent*ISJam inter nobiliores habetur Pinariorum tanquam ue^ 

♦ Potitiorum in Palatio cochleae deiceniiis eft lapidea, ab il 
dicfla , propinqua domui quae tunc Potitij fuitHercules ad hono-*- 
renifibia Palatinisimpenfum, dixiffe fertur, eos quifibipoftquam ad deos 
«anslatus efrct,decimam bonorum dicarent, uitam felicem uidtiros.Qtrbd 
ec eueniffe ufque ad hoc tempus confiat . Multi enim Romanorum non fo. 
!um mediocri cenfu, fed SC qui ditiflimi funt habiti , decimas Herculi uo 

fonxxmtiorcs fadi, bona fua ad quatuor talehtorum 
lilia Herculi iacrarunt^ Lucullus Romanorum ferme ditifflmus aefii-- 

matis 


^ERVH A NTIQVAR VM LIB* V* lo; 

A matis boiiis decimam Herculi partem dedit , epulas praebens continue, 
acprofundens multa Templum infuper iuxta Tiberim egregium Her^' 
culi condidere Romani , in quo ex decimis facra deo ofFerunt^ Dein^ 
4 e a Tiberi profecflus per littus Italiae ad Cumaeum deuenit campum: 
in quo tradunt fuiffe homines admodum fortes^S^^ ob eorum fcelera Gigari 
tes appellatos, Campus quocj ipie didus Phlegraeus^a colle qui olim plurP 
mum ignis inftar Aetnae Siculi euomens^nunc Veiiiuius uocatur, multa fer 
uans ignis antiqui ueftigia » Cognito Herculis aduentu, Gigantes inftrudis 
copijs omnes ei obuiam profedi funtiacri^ commiiTa pugna ( pollebant e^ 
nim uiribus) ferut dijs adiutoribus iuperiorem Herculem jpluribus illorum 
interfedis^eam regionem omni feritate purgaffe* Traditur Gigantes terra 
dicigenitos, propter corporumingelitemmolem^ Haec de Gigantibus qui 
in Phlegra deleti iunt,a nonnullis quos Timaeus rerum fcriptor fequitur/e-* 
runtur» Ab his locis uerfus mareprofe^us50pus exegit iuxtaftagnu quod 
Auemum appellant, inter MifenumaC Dicaearchios,prope calidas aquas 
Proferpinaefacrum»Eius ambitus ftadiorum eft quinc^, profunditas incredt 
bilisHit cum fit aqua clariffima, coerulea uideatunFerunt in eo prifcis tempo 
ribus^quodpoftiiiodum fieri defift, inferos euocarifolitos.Effluentein 
re ftagno, ferunt Herculem exaggerata terra fluxum claufifle , liiam^ defu^ 
per iuxta mare fadam, Herculeam poflmodum efle uocitatam*Hinc digreC- 
fus peruenit ad quandam in ^ro Pofidoniacorum petram : ubi fabulantur 
miraculum quoddam accidiue.Eratuenatorinregionequaedicitur Andra 
gathia,foIitus antea eorum quae ceperat capita ac pedes Dian^ dicata arbo>* 
ribus aftigere^Cum aprum ingentem cepifletjCo tempta dea ait ie caput folu 
dicaturum:arbori^ cuipiam fuipenfOjCum meridianum aeftudeuitansfub 
arbore quieuiiTet, in fomnum incidit: tum ligaculo fua fponte difToluto ca- 
put decidens homine peremit.Noii admirabuntur id fadum fortaflTe horni 
nes, cum fit memoria traditum,hanc deam multos iam impios merita pcKna 

B mulcflaiTe* At uerd Herculi fecus ob pietatem contigin Nam cum ad fines 
RheginorumacLocrenfiumperueni(Iet,de^uiafeniis quiefceret,cicadaru 
ftrepitupert^fus deos oraflp fertur, ut eas inde amouerentExaudita prece, 
non folum tunCjfed poftmodum cicadae nunquam funt in his locis repertae ^ 
Ad mare deinde cum defcendiflet, apprime angufl:um,utpotetredecim fta^ 
drjslatum,ficut Timaeus afferitjboues quidem nando in Siciliam appulere, 
ipfe cprnu bouis innixus mare traiecit,Cupiens autem circumire Siciliam,® 
Pelorbad Erycem cum peruenifret,perambulanti littus,ferunt Nymphas el 
calidas aquas in requiem corporis paraflre:qu^ cum duplices eflentjh^ Imer 
t^,Gepteae alterae a locis funt denominatae» Appropinquantem fuae ditio- 
nis locis Herculem,ad palaeftram prouocauit Eryx, Veneris acBut^ eius o- 
rae regis filius. Orta praemij contentione, ciim Eryx patriam, Hercules premi 
um certaminis boues offerret: indignatus primum Eryx dicitur, boues mino 
ris eftimationis fup regioni comparari:Herculem uero refpondifle, boues fi 
bi pluris effe: quibus fi priuaretur, immortalitatem effet amiflurus* His ac- 
quiefces Eryx , in eo certamine uidus,patria fpoliatus eftEam poftmodum 
incolis liberam ea conditione dedit,ut frucfiibus illius fruerentur , quoad ali 
quis ex ftiis pofteris ad ea loca tranfiret». Quod dC ita contigit , Multis enirni 
poftca feculis Dorilgus Lacedaemonius ad Siciliam nauigans, ea regione 
recepta, Heracleam urbem condidit ♦ Quae cum breui creuiffet opibus, 
Carthaginenfes tum inuidia,tum timorc,nequando uiribus aucftaPhoe- 
niceorum imperium deleret, magnis copfjs afe obfeffam,captam'que e- 
uertere* Sed de his fuo loco feribetur latius Circumdata Sicilia,cunt 
ad loca ubi nunc funt Syracufk perueniflet , auditis quae de Proferpinad 
raptu feruntur , deabus illis facrificauit ; &Cin Cyane, praeftanti formst 


D I O D 0 R i S I C V L 1 ■ 

illis taiifixm dcdkamt^ Accolas mfuper quotannis (acta Ptofopinas 
facere , ac in Cyane dies feftos agere , iacris'que deam colere docuin 
Deinceps per mediterranea iter cum bobus faciens^Sicanos ei inftruflo ex^ 
ercitu obuios commiffo acri certamine deuicit, multis ex hoftium numero’ 
ca 2 fis:in queis dicuntur quidam praeclari duces, qui nfq^ ad hoc tempus he-» 
roum honores aflecuti funtjOccubuiflTe: fcilicet Leucafpis , Pedicrates , Bu^ 
phonus,Glychatas,Buteus,&:Crytides^Pofthaecper Leontinum agruper/ 
gens, pulchritudinem eius regionis admiratus ^ apud eos a quibus honore 
exceptus efi:,aeterna ilii reliquit monumenta * Agrenaei uelut Olympios de-, 
os feftis dieb* (acris(^ Herculem coluere: & licet antea id prohibuiflet, tunc 
tamen primum (uadente daemonio, tahquam immortalitatis prrefagiu id fie*^ 
iri paflus eft^Cum haud procul urbe iter faxoflim eiTetjboues iaxis tanquam 
cerae ueftigia impr efferunt. Quod fimile dC ipfi Herculi cum accidiflet,exifl:i 
mans decimo iam conflimmato labore aliquid fibi immortalitatis deberi, 
impenia fibi annua ab incolis facra libens accepit. Vt igitur gratiam bene de 
lenieritis referret,lacum ante urbem effodit quatuor ambitu ftadiorurquem 
a ilio nomine uo cari iuffiit. Idem loco ubi boum ueftigia imprefla /iint, 
nomen indidit, templo Geryoni conftru(ft 0 ,quod a Jhuc honorant incolse; 
Iolao quo(^ nepoti templum a^dificauit: offendit^ quomodo honores ei ac 
iacra annua fierent, ufep ad hoc tempus feruata. Omnes enim eam incolctes 
iirbem,ab ipforum ortu Iolao fa cras nutriunt comas, auoad ampliffimis ui^ 
<ftimis eum fibi Deum propitium reddant ♦ Tanta uero eius templi maieftas 
habetur,reuerentia^,ut qui a fuetis deficiant iacris pueri , muti euadant , 8C 
mortuis fimiles.Iidemfiuouerint folitafacrificia^fufcepto uoto ftatim fiunt 
a morbo liberi.Eius regionis incolae portam qua haec celebritas iacra ^ pro^ 
dibant, Heracleam uocitarut.Palaeftrae infuper, equorum^ certamina quot^ 
annis, ad quaepublice omnes ferui liberi^ conueniunt,mlii tuere . Docuere 
&feruos priuatimDeum colentes choreas ducere, epukscp fimiil ac facra 
celebrare Deo.Hinc Hercules cum bobus in Italiam profecftuSjCum iuxta Iit 
tus progrederetur', Lacriniim furem boues forantem peremit . Crotonem 
uero cum inuitus cecidiffetjfepulchro ei conftrucfto iepeliuit egregie , ineo ^ 
lis praedicens, foturu tempus quo ibi ciuitas fofignis ex niortui nomine con 
deretur. Ipfe pedibus Adriaticum finum circumuecftus , in Epirum primo 
tranfijt,deindeinPeIoponnefom . Decimo labore perfecfto, ab Euryftheo 
praeceptum eft, ut ab inferis Cerberum adfuperos edued-et. Ad hoc opus 
fompto confilio Athenas uenit,initiatuscp eft Eleufin^ myfter]tjs,quib.pre^ 
erat Muf^us Orphei filius. Qiioniauero in Orphei nomen incidimus, haud 
ab re erit paucis de eo fcribere.Orpheus Thrax generCjfilius Oeagri, docftri 
namelodia^acpoefiexceftit omnes quorum extet memoria. Etenim poe^ 
gna mirandum edidit: 6^ fuauitate cantus prae caeteris clarus, adeo fama cxcre 
uitjUtmelodiaferas&arbores adfeaudiendum allicere diceretur. Dodri- 
ne deditus, cum theologiae operam impendiffet,in Aegyptum tranfqt:plurl 
marum^ ibi rerum fcientia percepta,Graecorumdo(ftiffirnustum in deoru 
ceremonqs,tum in theologia, tum in poematibus cantu^ eft habitus, Na. 
uigauitinfupercum Argonautis: ob^ uxoris amorem ad inferos defeen^ 
dens, a Proferpina fuauitate cantus alleda impetra uit, ut defuncfta uxorem 
ab inferis excitaret. Quod&antea fecerat Dionyfius : quem dicunt matre 
Semelem ab inferis quoque edudam,immortalitatej^ donatam,7Teioneni 
denominaffe. Nunc adHerculemreuertamur: qui, ut ferunt fabul te, in- 
feros cum adiffet,a Proferpina ueluti frater receptus ,Thefea ex uincuiis 
cum Pirithoo folutu,fauenteforore fuperis reftituit. Cerberum inftiper uin.^ ' 
dum praeter opinionem abftrahens,ad hominum confpedum deduxit. VI 
iimo ei labore indidOjmalaHelperidu ameaaffercndivinLibyatranfccdit^ 

Verum 


RERVM A NTI‘<XVARVM L I B. IIiL 107 

A Vcmm de his pomis non ide fcdptores fentiunt ♦ Affcrut quida 5 in Libya m 
Hefperidum ortis mala aurea a terribili dracone afferuari. Alij pecudum gre 
ges cxquifita pulchritudine Heiperides habuifie:qusc ob decorem a poetici 
aureae dicS^ fint,quemadmo dum & Venerem ob egr^iam formam aure^ 
appellannNonnulli eas pecudes colore auro fimili fuiiie uolut: eo^ hoc ap 
pellatas nomine,Dracone uer6,extitille paftorum cura: qui ui corporis for^ 
titudine^ praedantes, cuftoditis gregibus latrocinia prohiberent. Sed hoc 
pro arbitrio accipiant legetes,Hor3 cuftode interfecdOjHercules aurea po^ 
maadEuryftheum cum adduxiiIet,pro tot exadis laboribus cxpedabat,{i 
cut Apollinis praedixerat oraculu,immortaliumuitam . Non omittenda ue^ 
ro nobis uidentut, quae de Atlante dC Heiperidum genere in fabulis ferun^ 
tun Fuiiie inHefperia tradunt fratres duos fama celebres, Hefperu atq; At> 
Iantem,Hos habuiiTe oues decoras fere colore aureo acrubiciido: a quo eas 
poetae aurea mala dixere* Ex Help ero ortam filiam dicunt nomine Heipe^ 
ris, quae fratri nupfit:& ab earegionem Hefperia no minatam ; Ex hac Atlas 
feptem genuit filias: qu^ a patre Atlantides, a matre Heiperides 

cum forma ac prudentia excelIerent,Buriris Aegyptiorum rex cupidita 
tc captus uirginu, piratas ad eas oras mific,ut ad fe raptas uirgines apporta-* 
rent,Qiio tepore ^Hercules fecunda labore cofummans, Antea in Libya 
hoipites pal^ftra fuperan te occidit : Bufiridem uerd in Aegypto madatos 
aduenasloui facrificantemeritdaffecitfupplicio, DeindeperNilu in Ac^ 
thiopiam profedus,Emathione Aethiopd regem pr^lio uida occidit , Po^ 
ftremo itera ad certamina cBuerfus, praedones quipuellis in horto quodam 
dum luderent raptis,in^ nauibus pofitis iubito aufugerantjiniecutus, in Iit 
tore quoda deprehefos interemit, uirgines Atlanti reftituit patri. Quo bene 
ficio motus Atlas,non folu dignis fado munerib.donauit Herculem , fed a ^ 
ftrologia infuper docuit.In qua ca opera curam^ impendiiTet praecipuam; 
ob fphaera aftroru ab fe adinuenta,orbem iiiis ferre humeris exiftimatus eft*. 

B Hercules qudep cum fphgra ad Graecos tranftuliflTet , magna eft gloria poti>* 
tus,exifl:imantibus eum omnibus Atlantico orbi fucceflme . His occupata 
Hercule, qu3c fuperfuerant Amazones aiuntcircaThermodonta fluuium 
undiq^ conuenifle ad bellum Graecis inferenda. Nam Graecorum , a quibus 
Hercules profedus bello ipfas fuperaffet, BC maxime Athenienfiu iniurias: 
ob earum reginam Antiopen (alij Hippolytam tradut)a Thefeo captam, ul 
dici cupiebant, Itacp Scytharu auxilio fretae , adiutaeq^ uiribus , magno cum 
exercitu per Cimmericum nauigantes Bofphortim in Thracia, inde per Eu^ 
ropaminagrum AthenienfemtranfeunteSjCaflrainhislocis qui poftea A» 
mazonij appellati funt, pofuere.Thefeus earu trafitu cognito,ciuia coadis 
copijs,aduerfus hoftes una cum Antiope Amazone, exquafiliu fufeeperat 
Hippolyta, proficifeiuComifTo certamine, Athenienfiu diice Thefeo uido 
riafuit: Amazonu pars interfeda eft,pars Athenienfiu agro pulfa, Antiope 
quocp pro uiro acriter pugnas occubuit, Quae expr^lio fuperfucrat Amazd 
neSjdefperata patria in Scythia diuerterc . Sed quonia de his fatis antea ferfr 
pfimus,ad Herculis redeamus gefta.Peradisab eo laboribus , refponfo^ i 
dijs accepto, coferre plurima ad cofequenda immortalitate, colonia ad Sar^ 
dos ab eo mitti, filios^ ex Thefpiadibusfiifceptos coloniae prtefici daces:Ia. 
laa nepote cumfilijs(adolefcentiores enim erant)defi:inauit, NecefTc uidet 
nobis, quo magis huius colonie origo coftctjhoriffilioru genus r€ferre,Thc' 
fpius uir fuit nobilis Atheniefis,Erichthei filius: qui imperas ei qu^ ab fe de 
nominata eftregioni,ex plurib.foeminis filias genuit quinquaginta,Hercu-^ 
Ics puer adhuc, fed robore pr^ftans corporis,cupiens ex eis prole fufeipere:: 
nocato ad facrificiu patre, cu opipare illi epulas paralTet, accerfitis filiab. fin^ 
gulatim cogaouit omnes; c;?i; gb.gemti jo^mares omnes eiufde ferme cta^ 

communi 


^0^ DIODORISICVLI 

cotnmiinf nommcThefpiadae didi funtHos decrcmt in coloniam mittcfc A 
luxta oraculi re(ponfum,pr^efcfdo clafli^ Iolao exercitu tradito: cui bC Thc^ 
(piadum bC coloniae deducendae ciiram Hercules permifit.Ex quinquagin^ 
ta liberis duo Thebis manfere, quorum progenies etiam nunc dicitur in ho' 
noreeflefeptemThefpijs^quosDemuchosappellant: pofteri quorum, ad 
h^cufcp tempora ciuitatis habentur principes * Reliquis pueris, multis' que 
prscterea uoluntarijs ad aedificandam coloniam a(rumptis,Iolaus in Sardi- 
niam nauigans, priorem infulae partem, campeftrem fcilicet tenuit , lolaaeam 
ab eo hodie quoqp didam. Eam regionem cultiorem, arboribus^ frudife^ 
ris uberem cum efFecifietjbellicofam etiam reddidit Adeo enim haec infula 
fruduum copia celebrata eft,ut Carthaginenies poftmO dum multa certami 
na periculsi^ pro ea fubierint potiunda. Sed de his fiio loco dicetur . Iolaus 
colonia condita, cum e Sicilia Daedalum accetfiiTet, eam pluribus praeclaris 
operibus,quae nuncufcp permanent, atcp ab artifice appellatur Daedalia^ex> 
ornauit . Gymnafiainfuper magna crexit,acfumptuofa. ludicia quocj,accg 
tera quibus ciuitas diuturnior eflet ac felicior, inftituitrpopulos a fuo nomi^ 
ne,Theipiadibus qui eum ut patrem colebant , hunc honorem concedentia 
bus,IoIaos appellauit.Nam propter illius in fe ut parentis officia adeo eum 
dilexere,ut ipfum genitoris cognomine uocarint.Quo accidit , ut qui pofc 
modum facra ei Deo facerent,lolaum appellarent patrem , quemadmodum 
Perfie Cyrum. Rediens deinceps in Graeciam Iolaus,in^ Siciliam nauigas, 
aliquadiu permanfit iU infula. Qyo tempore plures qui cum eo accefferant, 
capti locorum amcenitate,Sicanis^ permixti , in infula remanfere , fummo 
ab incolis honore accepti.IoIao,cum gloria prseclarus eflet, multa^ diuerfis 
ihl6cisfuireliquifretbeneficijmonumenta,5<rtempla bC deorum honores 
plures ei ciuitates tribuere . V erum in ea colonia mirabile quid didu acci-» 
dit.Refponfum enim a Deo datum eft , eam coloniam perpetua irt liberta^ 
te fore: quod noftra adufcp tempora uerum coftat fuiffe.Nam eius urbis po^ 
pullis , increbrefcentibus iii ea temporis diuturnitate , qui colonos nume> b 
ro fuperabant,barbaris,ipfe quocp barbarus effedus , fe ad montana aipe^ 
rzcp contulit loca:ubi habitaculis terr-eftribus humo effblfa,lade ac carne ar 
mentorum, quorum plurima apud eos erat copia,uitam ducentes , procul a 
bellorum difcrimine aberant.Itac^ bC Carthaginenfes poftea bC Romani fm 
ftra eos armis faepius appetiuere. Verum ad Herculis ada proxima fuperio^ 
ribus reuertatur oratio. Cum is omnia abfoluilfet certamina, Megaram uxo' 
rem Iolao propter parentis ergaliberds fitos officia, coceffit: exifhmans am 
piius ex ea liberos fufcipere,calamitofum fOre. Ad prolem uerd procreanda, 
alteram minime fufpedam qu 2 erens,Iolem Eurythi filiam in Oechalia domi 
nantis pettjt:qui Megarae repuliamueritus,iuper eo matrimonio fe confuE 
turum refpondit.Hercules fruftratus fponfa, iniuria<^ motus , Eurythi abe- 
git equos.Iphiclus Eurythi fadum,ut erat,fufpicans , cum ad equos inuefti- 
gandos inTirynthum ueniffet, iulTus eft ab Herculeturrim quandam altani 
afcendere, fpeculatum ficubi forte equi pafcerentur. Sed cum nullos afpice 
ret, dicens falfo culpatum fe furti,Hercules de turri praecipitem Iphiclum de-' 
dit. Ob hiiius mortem Hercules in morbum cum incidiffetjiaPylum ad Ne 
leum profedus eft, hortans ut fe mundaret a caede.Hic cum filios corifuluif» 
fet, omnes preter Neftorem iuniorem,minime purgandum efte cenfuerunt. 
TumHercuIes adDeiphobum Hippolyti filium adiens, utpurgaretur fua'^ 
fit.Sed cum nequaquam fanari poffeqde^ morbi cura Apollinem confule- 
ret,refponfum eft, facilem eius ualetudinis curam fore , fi iufto uenderctur 
preeio:pecunia^ exinde redada, Iphicli liberis daretur. Coadus igitur ora 
culi refponfo parere, cum quibufdam amicis in Afiam nauigans, fpoiite fua 
a quodam ex amicis uenundatus , feruus Omphalg uirginis fadiis eft , filig 
' • iardanes. 


/ 


* 


• R E R V M ANTI CLV A R y M L I B. V* 109 

^ lardancSjeorumreginaejqui aliquando Ma£Ont],R^RcLydfj dicuntur » Pre-* 
Cium Iphicli fili] s cum datum efret^prillina ualetudine recuperata 50 mphalg 
feruienSjOmnes eius regionis latrones iufl:ulit.Cecropas,qui dicebatur, prg 
dones regioni infeftos partim peremit,partim Omphalae uincflos tradidit^ 
Syleum^raptos a fe uiatores ad opus uinearum cogentenijligone percuflTum 
cecidit Jtonas latrocinantes, Omphala! patriam compefGens,;urbem eorum 
receptaculum expugnatam,captam^ diruit» Cognita Herculis uirtute,8(l 
quis eflfet , Omphale dC liberum fecit, ex eo genuit filium Lamonem ♦ Su^ 
fceperatuerd antea feruus exferua Cleolaum» Pofthaeccum in Pelopon^ 
nefum tranfcendiflret,ad Troiam cum exercitu contra Laomedotem regem 
profecSus eft»Hic cum lafbne prius militauerat ad uellus aureu , promiflis^ 
ob marinum monftrum a fe occifum equis fruftratus eft. Quibus de reb» pau 
Io poft inter Argonautas dicemus Jafon cu bello occupatus, poftmodu op^ 
portunitate capta Troianis arma intulit: cum nauibus,ut aiunt quidam, ma-* 
gnis decem dC od:o, ut Homerus tradit 3 fex,filiu Tlepolemu introducens di^ 
centenijHercuiem patrem equoru Laomedontis gratia cum fex nauib. pau 
cis^ uiris liij cepifle citiitate,& uiris patria orbafie: ueniens ad T roiam Her 
cules cum copijs militupraeceffitad urbe, Oileo Amphiarai filio pra^feclo 
claffis relicffo» Laomedon, improuiTo hoflium incurfu praeuentus , cq 
pias pro temporis anguftrjs comparatas, ad oppugnandas, naues duxit^ 
fperans, fi illas incendilfet, finem fe bello pofiturum» His occurrens Oif 
leus,commiiro praelio occubuit : reliqui ad naues refugientes , claffem pro> 
cui a terra abegeruntXaomedon reuerfus,inito prope urbem cum, Herculis 
exercitu praelio, 8<!^ipre dC multi praeterea pugnantes cecidere»Hercules ui ca 
pta urbe, multos iure belli interfecitPriamo(rolus enim filioru patri cofulu-^ 
erat , equos Herculi pollicitos tradendos)quonia iuftus uideretur,regmim 
Ilienfiupermifit.Telamonem coronauit ob egregia uirtutis merita , tradita 
ei Hefioiie Laomedontis nata.Hic enim ui primus urbem intrarat,cum,Her 
^ cules firmiilima muri arcis parte aggrederetur.Deinde rediens in Pelopon^ 
nerum,militauit ob negatu prcemiu aduerfus Augeam»ComifIa cum Elienfi 
bus pugna,re iiifecfla ad Olenum redijt»Huius filia Hippolyta cum Anaxio 
nupriffet,ccenans cum caeteris in nuptijs Hercules , Eurytionem centaurum 
confpecfla eius cui uim inferebat iniuriajinteremmRedeuntem inTirynthu^ 
Herculem, Euryftheus ueluti fibi infidiantem accuians, ex Tiryntho una cu 
Alcmena Ephidea^ ac Iolao abire iuffit.Coa(fl:us recedere, cum his ad Arca 
diacPheneudiuertiu Inde motus cum audiflet pompam ex Elide Neptuno 
ad Ifthmu mitti, cuius Eurythus Augee dux erat,Eurythu iuxta Cleonefn,u^ 
bi nunc eft Herculis templu, necauit»Deinceps bello aduerfus Elidem mq^ 
to,occifocp Augea rege,atcp urbe uicapta,Phileo Auge^filio regnu tradL 
dit»Fuerathic antea a patre pulfus,quonia arbiter in eum Hercule faif^us, 
prgniiu Herculi dandum ceniuiffet.Hippocoonta poftmodu ex Sparta pe^ 
pulit,Tyndari fratrem.Eoniu uerd Lycimini, Herculis amicu, Hippocoon^ 
tis filtj uiginti numero interfecerunt» Qua re incenfus Hercules, cum exercf 
tu illos adortus,acri comiifa pugna, uicftoria potitus eft: plurimis^ eoru OC'^ 
cifiSjSpartaeuicapr-^Tyndaru Caftoris ac Pollucis patrem regem praefecit, 
ftatuens ut ad eius pofteros regna ipecftaret.Ex Herculis exercitu pauci ad^ 
nioducecidere,inqueisftrenui fuerunt uiri Iphitus,Typheus,eius(jdeceni 
dC feptem numero fihj »Tres enim tantum ex uiginti fuperfueruntEx hoftL 
bus uerd &: ipfe Hippocoon 8^ decem filij occubuerunt, magnuscp^praete-^ 
rea Spartiataru numerus Ab hac expeditionem Arcadiam rcgreflus, ad A- 
leum rege diuertit.Ibi cum filia Augen ab fe clam cognitam, grauida reliquif 
fet,ad Stymphalon tranfijt» Aleus tumore uentris filise cognito, quarfiuic, 

Ijius eam corrupiffett Ab Hercule, ut erat, uim (inquit illa) inferenteTidem 

k dicTtis' 


MO 


DiODORISICVtI 
diflis abnuens pat^fjCuidam nauclero amico in man' mcrgeodam dedit» Illa ^ 
in namm dcdu(fla,cum efiet iuxtaPatthemu montem^urgentibus parcus do 
ioribus m proxima rylitam tanqua ad rem ncceUaria dcfcenditAhi cum pepe 
riflet,mfante ititer uirgulta abfconditOjad nauicula redtj t» Cum^ ad Enda.- 
plium Arcadix portum pcrueniiTctjfalutem eft praeter fpem cofecuta.Nauu 
cularius enim illam mergere iuxta patris praeceptum noluit/ed dono dedit 
quiblifda ex Garia in Afiam profeduris: qui Au^en fecu uehentes, regi My 
ficC Teuthranti tradidere.lnfantem in Parthenio a matre relieSum , paftores 
quidam Corythi regis cum reperiffent a cerua exhibito ubere nutriri, infan^ 
temadreg^ detulerunt: quem Corythus utfiliu educans,TeIepho, eo quod 
fuerit a cerua nutritus, nomen dedit.Hkuirfadus, matrem inueftigans ue^ 
nitinDelphos;refp6fo^accepto utinMyfiamnauigaret ad Teuthrantem 
regem, iniienta matre, cognito^ cuius eflet filius, magno in honore habitus 
cft*Teuthras liberis mafculis orbatus , Argiopen natam Telepho defpodic, 
inftituitcp fucceflbrem regni*Hercules cum in Pheneo quinquennio fuifiet, 
filioru Licymntj, Iphicli^ fratris interitu ^gre ferens , fponte ex Arcadia ac 
Peloponnefo abi) t. Cum plures eum Arcades fequererttur,in Calydonem fe 
tefflt.Non proles ei Iegitima,non uxor erat* Defponiauit ergo Deianiram 
Oenei filiam , Meleagro, de quo haud ab re erit paucis feribere , iam defun^ 
tflo.Ocneus in magna frumenti copia, quu ceteris dqsjfola Diana negletfiaj 
(acrificaffetjirata dea Calydonia apru ingenti magnitudine celebrem jad ua^ 
ftanda late patria propinqua immifit* Ad hunc delcndu Meleager aetate iiirs 
bus^ integer, pluribus allumptis fecu foerjs, aprum iaculatuSjOCcifae beftise 
prxmiu(icl erat animantis pellis)omniu cofenfu culit. Cum in ueilatione A^ 
talata Schoenei affuiffet filia, eius amore captus,pellem ueluti laude occife fc 
tx : fibi coccffiuQuodfadu qui una uenati fuerant Theftq filij aegre feretes, 
aduenS eis fcemina pr^ferrijimprobatd Meleagri faeSo, Atalantae per infidi 
as, cum in Arcadiam rediret, pellem abftulere* Meleager tum amore motus, 
tum incenfus ignominia, Atalantse auxilia ferens, primum raptoreSjUt uirtu 
tis ab fe datu mulieri prsemiu refl:ituerent,hortatus eft: eius uerbis conceptis 
omncsCq er5t Altheae fratres) necauitJlIa fudrG ca^demccfta, Meleagru exe 
crata eft, ab dijs immortalibus,qui dUs uotu exaudierunt,filio morte impre 
cata.Fabulantur quida, Meleagri ortu Parcas nocftuinfomnis Althe^ dixift 
fe,tuncuitac Meleagri filij finefore,cumid lignu(is torris extincflus erat) co 
bureretur.Orto puero, exiftimans in cius ligni cuftodia filij falute contineri^ 
diligenter cuftodituferuauit Poftmodu fratrum morte irftatam, torre cobu 
fto, ferunt cauiam interitus filij extitiffe * Cuius facfti poftea pornites, laqueo 
uitafiniuit.Dum haec agerdur, Hippotus in Oleno iratus filie Peribiae fe ex 
Marte grauidamafferdi, ad Oeneum in Aetolia mifit,iubens ut eam quam 
primum perimeret * At ille cum recens uxOr filiuscp deceftiftct , contempto 
patris mandato , illam uxorem cepinEx qua filius ortus eft Tydeus . Sed de 
his hacftenus. Hercules in Calydonioru gratiam fluuium Achcolum in alia 
curfum diuertens, plurimos agros ex aquae irrigatione fertiles pr ^fti tit * Cu 
IUS rei &^poetae quidam meminere , feribentes cum Acheolo Herculem fub 
tauri fpecie certaflTc : qui cum in congreflTu tauri alterum cornu fregiftet, Ae- 
tolis illud , quod Amalthea cornu uocant, dono dedit, frueftuum omnium, 
tiuaru,maloru, aliorumcp eiufmodi pomorum copia repletirm.Fingimtpoc 
tae, Acheloi cornu,foftam a fluuio ducftam:pomis uero dC malis piinieis ac i a 
cernis monftrari regionis fcrtilitate,quam fluutj humor prtefter,& agros red 
dat feraciores ♦ Amaltheae cornu duru efle aiunt:qua exre operis eius labor 
notatur ♦ Hercules praefidia Calydonijs ferenSjThefproris illato bello, S l E- 
phiram urbem ui cepit, &Phileum Theiprotorum regem interfecit) filiam 
uerodus,ex qua genitus eft ei Tlcpolemus,captiuam eognouit triennio 

poft 


B 


i 


RERVM A NT I Q V A R VM LI B. V. ttt 

^ poft Deianiram uxorem fumptam.Iii tdena uino concalefac^uSjEurynom^ 
puerum Architelrj filium miniftrantemjparuo^ errore lapfum , pugno i(fiu 
occidit inuirus.G^ia cx re dolore perculfus^Calyldonia cum uxore Deianira 
Hilocp puero ex ea orto recellit. Cum itinere ad Euenum perueniflTet flumc, 
NefTurrt centarumreperit, precio uiatores flumen tranfueheritem. Hunc tra 
ducflam Deianiram uiolare conantem^muliere uiri opem implorante , H^r^ 
cules fagitta transfixit: cum prius tamen Deianiram coghouilTet.Moriturus 
. cximlnere,p611idtus efl: ei fe amoris medicamentum tradituriim 5 quo null5 
praeter fe mulierem Hercules aliam appeteret Jufiit itacj^ lernine quod ex eo 
exciddatjCum oleo dC (anguine exlagitta defluente immixto^Herculis tum 
cam lingere. Quo dato confilio cum expiralTetjilla clarii Hercule quod man 
datu, erat alTumpfit.Hercules tranfito fluuio cum Ceyco Trachiiiiae iregi ob-^ 
uialTet^apud eum diuertit^Arcadum militum praefidio fultus. Deinde cum 
Philantiis Dryopum rex templum Apollinis Delphicum diceretur uioIaC 
fe,una cum MelicfibuSj armis aduerfus eum fumptis,& regem peremit Di y 
opum,6<r incolis patria expulfis, eorum agros Mellenfibus dedit . Filiam re-* 
gis captiuam fecum ducens compre(fit,ex^ ea filium lufcepit Antilochum* 
Procrearat etiam exDcianira pOft Hilum filios duos , Gleheaiti ^ 5C Dibpi-^ 
tem. Puifi Dryopes quidam diuertentes ad Eubceam , ciuitatem condidere 
Caryfton. Alij in Cyprum natiigantes^una curri Cyprrjs manfere.reliqiii Eu^ 
ryfthei Herculis hoftispr^fidio freti, treis urbes mPeloponnefo condide^ 
re, AfinenjHermionenjSionem.Orto deinde inter Dorienles, qui Eftiseo/ 
tes appeliatur(rjs Egineus imperabat ) Lapichas^ circa Olyrnpum habitart 
tes(quibus rex eratCoronus Phoronei filius)bell 03 eurripra?ualerent copijs 
Lapitha^jDorienfes ad Herculem confugere.Is in belli Ibcietate aceitus,poI 
licita tertia Doridis regionis parte 5 ac regno permilTo, bellum una cum Do-^ 
rienfibusaduerfusLapithasmouittmilites Arcades, qui apud eum femper 
erant, fecum ducens. Horum praefidio ufus,luperatis praelio Lapithis, Coro 
B niini regem peremit:reliquos,multis occifis,e regione pro qua bellu lulcita 
tu erat, coegit excedere. His adis,Egineum tertiae praefecit parti fibiconceP 
fe, mandas ut eam fuis polleris feruaret.in Trachina tranfiens , Cyonu Mar 
tis ab eo prouocatus peremit. Deinceps ab Icono profecfius, per loca mariti 
maad Ornieniu regem cum perueniflTet, eius filiam Aftidamiafibi dari conr 
nubio petij t. Qiiam rem cum abnuiiret,fciens illi Deianira iixore elfe , bellu 
Hercules regi intulittcapta^ urbe,acregeinterfe(flo,Allydamia captam llu 
praiiingenuitcp ex ea filiij Ctifippu.His gefl:is,in Aetolia cotra Eurythi libe 
ros,quonia Iole uxor ei antea negata fuerat, exercitu duxit. Cum^ Arcades 
ei opituIar&ur,urbe capta Eurythi filios occidit, Toxeii,Meiionem,acPyt!-* 
iim:Iolem captiuam fecu ducens.Ex Euboea in monte plofecflus efi: nomine 
Cineutibicp facra fa<flurus,Lycam domellicu quenda ad tixore Deianira iii 
Trachina mifit,ut ei iieftem qua in lacris uti cofueuerat, afferret . Haec, cum a 
Lyca de amore Ioles percepiffet,cupiens fe oiilnib.m amore praeferri, tunica 
iuxta Centauri confifiu tinxit.Hanc a Lyca rei infeid delatam Hercules indu 
tus,medicameti ui paulatim inualefeete, torqueri maximo dolore cepif.yp 
rus enim lagittas ueneno uipereo infufe corpus coficiens, dolores ciebat, im 
mefos.Itacj Lycaueftis latore primum occidititum dimiffo exercitu in Tra 
chinauenit.morbo^ magis indiemingrauelcete, in Delphos Licinium ad 
lolaumifit, Apollinem morbi remedia lufcitatUm.Deianira calamitate Her^» 
culis ftupefa(ffa,cumcaufam tanti mali fciret a feprofec^S, laqueo excellit c 
uita.Refponfum Apollinis iubebat ferri cum apparatu bellico Herculem m 
Oetam, ibi^ prope eum ingentem ftrui pyram: de reliquis, inquitioui cura 
fore. Qui cum Iolao erant, iuffa Apollinis exequentes , quod futuru erat fu.- 
ipicabantur . Hercules delperata falute, in pyram gum afcendilTet, rogabat 

k 2 aecederi-*' 


. 35 I O D 0 «Li S 1 C V t I 

acced?t^s trt ignem {ubrjceret*Quod cum nullus auderet , fblus Philodlctcs A 
^ in gra^tiam fagittarum quas ei Hercules ‘reliquit , pyram fuccendit : (ubito^ 
fulminibus circumdantibus pyra exufta cft» Accedente Iolao ut ofla collige 
ret cum nullum penitus repertum eflet, credentes Herculem fecundum ora< 
culi relponfa ad deos translatumjfibi ut heroi facra quaedam fecerunt ♦ Inde 
ad Trachinam reuerfijMenetiuspoftmodum Afloris filius , Herculis ami^ 
cus 5 tauro, capro , ariete^ ucluti heroi immolatis, infiituitjUtfingulis annis 
Herculi in Opunte facra facerent, ut(^ pro heroe coleretur* Gum idem The*- 
bxi facerent, Athenienfes Gr^corum primi ut deumfacrificifs Herculem ca 
fuerunt : fiise^ pietatis erga illum deiim exemplum reliquis praebentes,unf- 
uerfam primum Graeciam, deinde eseteras omnes gentes ad eius cultum con 
uertere* Adijciendum eft iuperioribus,Iouem perfuafilTe Iunonf,ut Hercule 
fe fingeret gcnuiffe,matris^ erga eum deinceps beneuolentiam oftederet«r 
Partu eiufmodi fuifle tradunt* luno cum inledum afcendi{Iet,fumptuiuxt^ 
corpus Herculem per ueftes inferius in terram demifit,uerum patru imitatae 
ficut& nunc ufep in filiorum adoptatione obferuantbarbarilunonis opera 
poff hunc partum,ferunt Heben Herculi nupfi(re,de qua &:poetapoft obi^ 
tum feribit : Ipfe cum dtjs immortalibus in delicijs uerfatur , habens Heben 
pulchros habentem pedcs^Herculem uero dicunt nequaquam, inter duode 
cim deos,prout lupiter praedixprat,receptum * Fieri enim non poterat , nifl 
uno ex duodecim prius pulfo,ut alter reciperetur.Iniquum enim fore,hono 
rem uni tribui cum alterius dei ignominia*Scriptis quae de Hercule dici poC 
(unt, nunc Argonautas, cum quibus militauit Hercules , referamus* 

. DB AKGONAVTIS, MBDBA, BT 

^tidbus T^tlcu Cap^ IIII* 

I Afonem tradunt Aefonis filium cxtiti{re,nepotem Peliae TheflTalofum re 
gis* Qui cum efletrobuftus corpore, animicppfaetercaeterosfuae aetatis 
lati:aliquidagcre optans memoria dignum,ex fuperiorum exemplo, maxi^ b 
mecpPerfd'aliorumq^pluriu,quos propter externas expeditiones, geftacp 
praeclara immortalem gloriam aflecutos intelHgebat , exarfit animo adillo^ 
rum opera imitanda*Ita(^ communicato cum rege confilio , Pelias fuo defi^ 
derio aflenfit,non ut adolefcentis gloriam augeret , fed fperans illum citius 
in belli expeditione periturum*Se enim filijs mafculis natura priuatum effc 
uidebat. Fratrem tim€bat,nequado filtj ope fibi regnocp inlldiaretur * Hanc 
fufpicionem occultam tenens, pollicitus eft fe belli auxilialaturum, fi expe*. 
ditionem pararet in Colchos,ad uulgatum uellus aureum rapiendum* Hab£ 
tabatur tunc Pontus a barbaris ac efferis nationibus , infenfis^ hofpitibusj, 
cum omnes aduenas ed nauigantes interficerent. At lafbn laudis appetens^ 
cum certamen difficile,non tamen penitus impoffibile propofitum uiderett 
fed quo maius eiret,eo ampliori fe gloria uicftorem fore,neceff aria ad id bcU 
ium parauit.Primum iuxta Pelium nauem xdificauit magniuidine at(^ ap^ 
paratu longe maiori, quam quae ad eam diem fieri confucuerant * Erat enim 
antea paruarum nauicularum ufus* Ad huius uerd eximiam magnitudinem 
flupentibus omnibus,diffufa per Graeciam citis rei fama , multos egregios 
adolefccntcs ultro ad certamen, & cius belli communionem allexit.laron in 
aquam deducftam nauem, quum neceffarijs ad nauigandu rebus fuIfiftetjOp 
timos eorum qui fecum ire appetebant, elegit,numero quatuor bC quinqua 

J inta.Ex his clariffimi erant,Caftor bC Pollux,Hercules,T elamOjOrpheuSa 
i^talanta Schoenei:prsctereaThe(pfifilq,5^ ipfenauigrj aucftorlafon.Nauis 
Argo dicfta eft, ut quidam afferunt feriptores , ab Argo cius architedo : qufl 
etiam inter nauigandum eius refarciendae curam ceperat.ut alij,ab eius uelo 
jCitate, quam antiqui argon appellabant ♦ Hf omnes ducemfibi praefecerunt 

Herculem 


RERVM ANT!<XVARVm tlB. V, ttt 

A Herculcm^ueluti omnium ludido^fortitudine &C uirtutc praeftatiofcm* De*, 
inde ex Aphete nauigantcs, Atho ac Samothracia praetergreffls ^ tempcflra-. 
(e acfli ad Sigccum Troi^ appulere* Cum i'n terram delcendiffent , uirgineni 
uixta littus uindam ob hanc ut ferut caufam repererunt * Neptunu tradunt^ 
propter operam ad ^dificanda Pergama ab eo (ut fabul^ tradunt) impenfani 
iratum Laomedonti' regiae mari cete In terram miTifle, a quo maritima inco> 
lentes loca, coloni^ abfumebantur* Pelle prceterea,quce terrae fruflus cor> 
rumperetjpropinquos agros afRixitOmnibus ea calamitate territis, cu tan- 
tis malis falus quaereretur , Laomedontem dicunt ad Apollinem deftinaile^ 
qusefitum rebus aduerfis remedia.Reiponium eft ab oraculo,Neptuni irairt 
cauiam malorum cfle: quae mitigaretur,fi puerum Troiani forte ducfhim ce*, 
te traderent uorandum*Ita(^ fingulis in fortem coniecfIis,cum in Hefionem 
ifors regis filiam cecidiiTetjCOacflus eft Laomedon natam in littore uincftami 
beluae futurum cibum exponere.Interim Argonautis ipi littus defcendentib; 
Hercules uiia puella, cumrei caufam cogndliet,uincula diffoluitrin^ urbem 
profe(ftus,regi obtulit fe id monftrum interfecSurumXaomedo accepta oh^ 
latione, equos illi inui(ftos dono fe daturum cum fpopondiflct, cete ab Her 
cule petijtjHefioni oblata conditione, Herculem'ne liberatorem fequi, m 
in patria remanere mallet* cum Hercule abire elegit, non tam uitae beneficio^ 
quam timore,ne iterum prodeunte cetCjad idem fupplicium dcftinaretur. 
Hercules &dom's quibus honorifice cumulatus fuerat, ac equiSjHefione^i 
penes Laomedontem quoad reuerteretur ex Colcho J relidis, cum Argo^ 
nautis ad deftinatum certamen profedus eft* Magna intenm tempeftate cd 
orta, ceteris ialutem defperantibuSjfolum Orphea tradunt religionis peritu^ 
uota pro ialute Samothracibus fecifferextemplo^ tempeftate fedata , cum 
duoaftra fiiper Pollucis &Caftoris capita cecidilfent, omnes eo miraculd 
ftupentes credidifte, deoru prouiddia fe a periculis exemptos.quo fado c5 
tigit,ut quos poftmodu maris agitaret tempeftas, Samothracibus uota pro 
B ialute facerentraftra^ apparentia ad Caftorem Pollucem^ referrent* Inde 
(edato marijinThraciam ad regnum Phinei tranfcendentes,duos adolefcen 
tes offendunttqui uerberib*caefi,ut Uiui in terram effoderentur, poenam ex*. 
pedabant*Filij hi erant Phinei Cleopanae^,quam ex Orithyia Erichthei ad 
Borea natam ferunt:uerum odio ac falfis nouercae calumntjs inique a pareri 
te ad eas damnabantur poenas * Duxerat uxorem Phineus Ideam , Dardani 
Scytharu regis filiam:cuius amore captusjuoluntati eius affentiebatur.Huic 
nouercse, in gratiam matris, priuigm ira moti uim intulerut* Argonautis ad 
remnouaftupetibusjaiunt adolefcentes inter tormenta ab eis ueluti dtjs au^ 
xilium imploraffe:& fimul caufam dixiffe paterng iniquitatis: orant es, ut fe 
ab iniqua eriperent forte*His Phineus cum occurriffet, uetuit ne quid cotrsi 
fUum decretu uoluntatcm^ agerent* nullum enim patre, ait, de filqs fponte 
fuppliciu fumere,nifi amorem in liberos paternum magnitudo fceleru fupe^ 
raret*Interim qui cum Hercule in naui erant Boreades Cleopanse fratres, tra 
dunt propter cognationem primos e naui auxiliu adolefcentib*tulifIe : eisqs 
a uinculis hbetatis,obfiftentes tantu occidiffe barbaros * Phineus ad pugna 
cum ueniffet,barbaris auxilia ferentib*Herculem ferunt acriter pr^e caeteris 
pugnantem, 8^ ipfo Phineo mpluribus alijs obtruncatis, capta^ regia, & li^ 
berafIeCleopanam,&!filijs paternum regnum reftituifle: quibus de nouer*» 
ca fuppliciu fampturis,(uafitHercules,ut ad patrem in Scythiam mitterent: 
rogarent^, ut ipfe ob filiae in fe iniuriaSjpuniendae eius audior effet.Quo fa 
<fto,Scytha natam morte multauiuCleopan^filij apud Thracas fuae mode^ 
ftiae gloriam tulere*Non ignoro, quofdam prifearum rerum feriptores trade 
re, filios a patre Phineo excaccatos,& Phineum quo cp a Borea priuatu uifu : 
Hercule praeterea ad hydra in Afiam afccndente,in eis locis ab Argonautis 

k s relidiuin^ 


L 


I. 


str4 DIonORISiCVLlV 

relic3um*Diiretttiufttfaneinhiftonapnfdsreb4recenfendismtfiaudmifafk A 
dum fit,fi quisuetcns hifton^ auflor a poetis reliquiscp fcribenti'b,quado(|> 
difcrepet. Verum Phmcidas tradut regno Cleopane matri permiflTo , € Thra 
cia cum Argonautis in Pontu profeflos: ipfos aut naue ad Taurica applicu-' 
iflejignota incolentium feritate*mos enim erat eius regionis barbaros,aduc 
nas nauib.aduedos Dianae facrificarc. Apud quos aiunt Iphigenia poftmo^ 
dum huius de^ facerdote^captos homines ad eius aram madarc folita . Prat-^ 
fens poftulat hiftoria , ut caufae huius aduenas facrificandi ritus referantur I 
nobiSjprxfertim cum ad Argonautaru tranfitum hic maxime locus fpedeu 
Solem ferunt duos procrcalTe pueros^Oetam aePerfemOetas in Colcho rc^ 
gnauit, in Taurica Perfesicrudeles ambo, efferi^ ♦ ExPerfeHecateorta eft, 
mperans audacia immanitate^ patre, ut quae cruciatu hominu laeta, eos pro 
feris appetere iagittis cofueiterit Sed ad uenena mortifera conficienda fum^ 
mumftudiu operam impendes,prima aconituinuenit,uim naturam^ cu# 
iufcjueneniincibis,quos aduenis dabat, experta . His rek admoduedoda^ 
primum ueneno patre fuftulit: deinde regno affumpto , templuftatuit Dia- 
nae, cui pr 9 ternauigateshorpitesiacrificabat,exiftimas ea crudelitate (iiu na 
men clarius futuru.Poft h^c nupfit Oetae,gcnuit^ liberos tres, Circen, Me^ 
deam,& Aegialeu. Circe ad omnis generis uenenoru curam ueria, multarii 
h erbaru radicum^ uarias uires miral3iles^ reperit.Et quamuis a matre He- 
cate in plurimis inftruda effet, tamen multis a le de nouo adinuentis, omni- 
bus in ea re praefi:itit]HecSarmataru regi, quos quidam Scythas dicunt, cum 
^ nupfi(ret,primum ueneno uiru abflulit: deinde regno captOjmulta ui crude- 
litate^ fubditos uexauit. Quibus rebusregno expulfam,quida icriptores ad 
Oceani quanda defertam infula cum mulieribus, quae eam fecutae erant, com 
fugifTeiquidam ad Italiam uenifle tradunt, in^ eo promontorio, quod nunc 
<^uocp ab illa Circaeum uocetur,refedifle«Medeam quocp tum a matre, tum 
a forore fingula ueneficia edodam ,diuerfis moribus uixifle ferunt* Nam dC 
hofpites eripiebat i uit^ di(crimine,& iaepe apud patrem precibus 8C gratia B 
pro damnatoru falute intercedebat, quando^ ipfamet ex cuftodia captos di 
mittens. Oetam ferunt tum fuanatura,tum uxoris fuafu,crudelem necande^- 
rum hofpitum confuetudinem feruafTe : Medeam uero cum magis in diem 
cfTet parentum aduerfa crudelitati, ab Oeta ob filiae timorem in liberam cu- 
ftodiam deftinatam .Illa ad Solis templum(id in littore fitum erat) confugit* 
Quo tepore Argonautae a Taurica in Pontu nodu delati , ad templum per- 
uenerc. Ibi Medeam iuxta littus ambulantem cum inueniflent,ab ea de ho- 
fpitu caede edodi,uirginis humanitate collaudarunt. Deinde aduentus fui 
caufaMedee palam fada,illa imminens a patre periculum, crudelitatem^ in 
hofpites ut caucrent, admonuit . Comunicato cofilio Medea fe adiutricem 
ad perficiendu certamen pro pofitu pollicita eft.Iafbn iureiurando data',fide^ 
uxorem fibi illam quoad uita fuperftes effet futuram ipopondit. T um nodti 
Argonautae relidis templo cuftodibus, cum Medea ad uellus aureum pro-^ 
fedi funt.De quo ut apertius fcribatur,prcerens hilloria,ne quid ex his omit 
catur quae ad ipfius cognitionem fpedant , requirit . Phryxum Athamantis 
aiunt nouercae infidias declinantem, una cum forore Helle e Grecia fiigifle* 
Transfretantibus illis, iuxta quoddam deorum oraculum, ex Europa in Afi 
am fuper aureo ariete, uirginem in mare delapfim dediffeHellefponto no^ 
nien:Phryxum in Pontum proficifcentem,dclatum in Colchida*qui cum fe 
eundum oraculum arietem facrificaffet, pellem in templo Martis furpendit^ 
Poftmodum Oeta in Ponto regnante,refponrum datum eft, illum tunemor 
tem obiturum , cum externi nauigio delati aureum uellus fuftuliffent . Hac 
cx caufa, tum uero innata crudelitate oftentauit fe hofpites facrificarerut di- 
uulgata tanti fceleris fama, externi omnes eum acceffum abhorrerent^Tcm-' 

plutn 


____ RHRVM ANTfftVARVM tl»; V. 

R pliim quo^ muro circumdedit, cuftodcscp plurcs appofuit exTailrfca 
cos: de quibus a Graecis mirandae fabulxfinguntunDecantatu enim eft, tai< 
ros i^nem (pirantes circa templum efle: a dracone infuper cuftodiri uellus#. 
Verum taurorum nomen a cuftodum robore traducflum eft: a crudelitate 
uerd caedis hofpitum, tauros ignem efflare confieftum^Modo fimili cum tem 
pii cuftos Draco appellaretur, traduxerunt poetae admirandas ftupendascp 
cius animantis fabulas ♦ Similiter dC dePhryxo quoi^ fabulae confieSae funt*. 
Quippe nauigafle eum ferunt quidam in naui,cuius in prora fignum fuerit 
arietisiquod Helle molefte ferens, cum in fponda nauis incumberet, in mare 
decidit . Alij tradut Gambrum Scytharum regem inCokhoSjquo tempore, 
Phryxus cum paedagogo captusfuerit,aduedum:cum adolefcentem dile^ 
xiffct,dono illum ab Oeta accepiffereum^ ut legitimum ab fe filium educa- 
tum,regni haeredetn relidum.Paedagogum( is Aries uocabatur ) facrificatu 
drjsreius^ pellem a cadauere euulfam,demore templo fuiffe affixam. Dein- 
de reiponib tradito, fe tunc moriturum, cum aduetantes hofpites arietis pel 
lem iuftuliffentiregem aiunt adhibitis templo cuftodibus,eam quo diligen^ 
cius feruaretur,deauraffe.Sedhaeclegetibus , iuo arbitratu indicare licet. Cf 
terum Medeam tradunt Argonautas ad templum deduxiffe Martis, longe 
ab urbe Sybari Colchorum regia ftadijs feptuaginta ♦ Accedentem ad fores 
templi Medeam, appellati Taurica lingua ab ea milites, apertis ianuis ut|rc^ 
gis filiam introduxerunt. A rgonautac templum fimul ingreffl , edudis enfi^ 
bus cum plures exbarbaris occidijIent,alijs improuiia re territis, difFugien^ 
tibus^, erepta aurea pelle, eueftigio ad nauem reuerfi fiint . Medea draconS 
pellis cuftodite incubantem, femper^(ut fabulae ferunt)uigilem,ueneno pc 
rimens,unacumIafoncmareconfcendit*Reab his qui diffugerant, Oet^ 
nunciata, allerunt cum cum if s qui in promptu erant militibus Graecos inlc' 
cutiim,pluresiuxta littus comperiffe: quibus ci!m primo impetu pugng co-^ 
milia, Iphiclus Euryfthei qui Herculi certamina imperauerat frater cecidit^ 

® Caeteri deinceps cum fuis auxilio accurriirent,inftaurato certamine rex eft A 
Meleagro occiius. Superantibus Gr^cis,reliqui Colchorum in fugam uerfi , 
magna exparteinteriere.Optimus tamen quifcpuulneratus eft, Ialbn,Laer 
tes, Atlantidae ac Thelpiadae . Quos diebus paucis Medea radicib. herbis^ 
curauit.Deinceps cu recuperata ualetudine nauigallent,iam medium Ponti 
cum mare tcnentes,ingens tempeftas magno cu periculo adorta eft.Tum ab 
Orpheo, quemadmodum antea,uoto Samothracibus fado,quieuerunt uen 
tfiapparuit quoc^ iuxta nauem maritimus Glaucus: qui duabus nodibus to 
tidem^ diebus continuo nauem comitatus, & futura Herculi certamina, 8C 
immortalitatem praedixit: Tyndaridis ucro, quod Diofeuri uocardur,deo- 
rum^ honores ab hominibus effent conlecuturi. Denic]^ cum omnes Argo 
nautas nomine appellallet , dixilTet^ uotis Orphei a dqs fe milTum, qui eis 
futura prodiceret, cofulere ie illis ait, cum primu in patria uenilTentjUOta dijs 
perfoluerd pro falute iam bis ab illis fufeepta. Argonauto cum ad oftiu Pon 
ti perueniffentjad oram appulere, cui tunc impercat By^antus, a quo urbs 
Byzantia eft appellata. Ibi ereda ara quu dijs uota perfoluilIent,Iocu confe-^ 
crarut:que etia nunc nauigStes colut. t)einde mare mgrcfli,per Propontide 
Hellefpontucp ad Troia delati funt, Hic Hercules fratre Iphiclo ac Telamo> 
ne ad ciuitate miffis, equos Hefione^ iuxta promifla poftulatu, tradut Lao.» 
medonte oratores captos trufilTe in carcere:reliquos Argonautas per infidf 
as occidere uoluille* Cuius rei omnes,proter Priamu, filij adiutores ic proba 
cre . Hic folus cotradixit,aireres feruanda efle holpitib* promiflbru fideratc]^ 
equos fbrore^ efle tradedos. A quafentdia cuaucrfieflent,fert Priamus da 
os in carcere adTelamone enfes clam detulifle: narrata^ patris uolutate,ex^ 
titilTe cis caulaftlutist Nailli cuftodib^intcrfcdis ad mare fugietes,expofito 

k 4 


^^6 DIODORI SICVL! 

fingulatim fbdjs Laomedontis confilio , una cum eis regi qui cum milftib. ^ 
cx urbefe aduerfus prodieratjoccurrerunt Acri certamine comifTo, cum Ar 
'gonautaeuirtute iuperiores effentjferuntHercuiem prse caeteris fortiter pu^ 
gnantem dC occidi& Laomedontem , dC primo impetu urbe capta , in regis 
infidiarum confcios animaduertiffe: deinde Priamo^utuiro iufto amico^ re 
gno traditOjCumreliquis Argonautis difceffiiTe ♦ Nonnulli ex antiquis tra^ 
dunt poetiSjab Herculc^no cum ArgdnautiSjfed folo, cum nauib.fex equo^ 
rum gratia profedo, Troiam deletam» Quod 5C Homerus uidetur in fuis car 
minibus fentireTcribenSjHerculem equorum Laomedontis gratia fex pro^ 
prijs nauibus ^dC uiris paucis, ciuitatem ab fe expugnatam cepifle* Argonau 
tas a Troia tradunt in Samothracia delatos, redditis magnis dijs uoris , ite^ 
rum in templo poiuifle phialas, quae hucufcp feruantur* E orum reditu adhuc 
apud Theilalos ignoto,diuulgatamaiunt effe famam, omnes qui cum lafo-^ 
ne in Pontum nauigarant,occidioneoccifos eileJtaq^ Pelias tempus eifei^a 
fus ceteros, quoru erat, priuare regno, primo lafonispatrem fangtiinem tau# 
ri bibere compulit* Fratrem Promachum adhuc puerum occidiu- Alcimede 
inarer morti defl:inata,uirili arnmo rem aula memoratu dignam : cum ad in^ 
terioraregiasconfugiffetjOransdeos uttant^ impietatimeritaprtemia da# 
rent,enfepe<f]:ustr5sfixit. Hoc Pelias paeSo omnilafonis progenie fublata, 
cito iuorufcclcrumpoenasluitiNam cum lafon in Theifaliam ad Ormum 
liaud longe ab lolcho locum urbem ingf edientibtis occultum nocflu appu# 
liffet,impiamluorumcognouitc^dem.Argonautisiliamoperam ad tantfi 
fcelus ulcilcendu pollicentibus,omnia^ liibirc paratis diferimina, haud par 
ua inter eos dubitatio incidit,{ubita'ne ui in urbem irruendum efletjde^ int 
prouilb rex armis appetendustan arceffendi a fuis mi}ites,communi^ bello 
res eifet agenda*haud enim poffibile fore,a tribus dC quinquaginta uiris fil' 
perari regem poffe,cui plurimte auxilia urbes ferrent* Cum hec agitarentur, 
fertur Medea pollicita eiTe {uis,fe Peliam necaturam dolis,regiamcp fe illis fi 
nepericulo traditura.His uerbis admirati omnes, cum modu iui confilsj que ^ 
’ rerenqrefpondifle Medeam dicunt,fecum attulifte plura mirand^cp uirtip 

tis uenena,tum a matre Hecate, tum a Circe forore , quibus nunquam antea 
ad hominum perniciem utiuoluifret,reperta*Nuncuer6 eorum caufa facile 
fe id fcelus Peliie,fl uelint,ulturami2<l fimul qu^ acflura elTet, fingulatim cum 
pras dixilfet, a regia infup er maritimae fpeculac cuftodibus fignum perfedai 
rei fe daturam afferuit, fumum dic,no(fiuignem*Igitur parata caua Diana: i# 
niagme,uariauenenorum genera in eaabfcondit.Dcinde capillos fiios qui# 
bufdam medicamentis canos reddens,ita faciem corpus^ rugofiim effecit^ 
ut afpicientibus quaedam fenior anusuideretur* Sumpta demde,quam ilu# 
pendo quodam apud uulgus modo condiderat, Dianae ftatua, in lirbe pro- 
fecta, omnes ad ruperftitionem comouit. Cum ueluti phanatica uidererur^ 
fingulis per uicos ad Ipectandu concurrentibus,hortabatur ut pie deam fu- 
fciperent, colerent^, AcccffilTe enim eam ab Hyperboreis,^ regis dC ciuita 
tis bonOiCum finguli deam lacris ucnerarentur,uniuerlus tanqua debacha 
tus populus,Medea in regiam deduxit!. Haec res Sc Peliae fuperftitione inie- 
cit,& filiae in eum ftupore Medeae praeftigijs deductae funt,ut perfuaclerenf, 
praefente deam felicitate regiae pr^bituram* Afferebat enim,Dianam a dra- 
conib.per aerem delata,magnam orbis parte circumiffe:ut aut perpetuo co- 
leretur, elegiffe omniuregupij{fimum,MandalIemfuper fibi deam, ut fenc- 
«taPeliae quibufda pharmacis ablata,in adolefcetiam uerteret, multorum^ 
annoru uitam beata dijsfe acceptam pr^beret* Ad quae uerba cum rex ueluti 
mirada obftupefceret,iullit Medeam in feipfa,ut fides ei haberetur, quod di- 
jccrat, experiri* llla petens , ut pura ab una ex filiabus afferretur aqua , cum 
k in thalamo incluliffet, unxilTet^ corpus, herbarum uiribus in priorem 

aetatem 


RERVM ANTICtVARVM Llk Uf 

A reftituta eft^Qaac res dC regem, & omnes qui id aipexel*aht,ad ftupo^ 

rem pcrduxiu V idebatur enim non nifi deorum quadam prouidentia iene> 
cfiucem in uirginis ^tatem^eius^ pulcherrimar/uiffe conuer/am.FedflTe quo' 
que aiier linteam quibufdam incantationibus,ut draconum fpede dea perac- 
rem ab Hyperboreis uecla^apud Peliam diuertere uideretur* Hacccum pras- 
ter naturam putarentur humana,cum(^ Pelias plurimi Medeam faceret , exiV 
ftimaret^ illam uera loqui, aiunt omnibus fingulatim filiabusmandaffe, ut 
uoluatati imperio^ Medec parerent* Non enim decere regis corpus fer uoru 
inanibus trai^ari, fed filiarum obfequio,deorum beneficio potiri.Diligenter 
igitur filias obfequi Medeae imperauit, quicquidcirca fui corporis cura man- 
daret* Sequente nocfle cum Pelias dormitum iflet, aiunt dixifte M€deam,ne- 
ceffe ede, ut Peli^ corpus in uafe aeneo coqueret; Quod cum acfiur^ effent uir 
gineSjUna experimeto aliquo fidem uerbis fuis fieri poftulauit* Aries aderat 
multis annis domi nutritus: quem uirginibus pollicita eft, fi iilum prius deco 
xifl[et,in agnum fepoftearefi:ituturam*Cum uirgines annuillenr, ferunt Me- 
deam arietis decoxifie corpus in frufta diuifum, ac uenenis quibufdam ex le^f 
bete agni ipeciem eduxiffe*Quo facfio, fides Medeae habita,adolcrcentes om 
nes prxter Alceften, quae impietatem facfli abnuit, ad interficiendum Peliam 
mduxit*T um Medeam dicunt, ne Peliae corpus aut incideret, aut coquerent, 
edixiffe* Simulans ucrd prius uotum lunae elTe faciendum,u!rgines fupi a cul- 
men regiae cum lampadibus afeenderefecu iuffit* Ibi Colchorum lingua lon^ 
ga ad terendum tempus oratione habita, fignum dedit Argonautis,rei coiife 
ciendae tempus adelle*llliigne eipecula conlpe(fio,exifi:imates regem defun- 
cfium,curiu urbem petentes,moenia^ ingreffi, flricflis enfibus ad regiam pro 
fedli iunt, uigilibus qui obftiterant interfecfiis* Virgines , quae antea ad deco- 
quendum patrem e teefio defeenderant, lafbne caelteris^ Argonautis in regia 
prscter fpem confpec5ts,fua calamitate admodum afflidiabantur* Necp enim 
Medeae facinus ulcifei poterant , nei^ erratum fuum corrigere* Itac^ cum ffe 
B bi mortem confeifeere uellent , lafon earum mifertus,a propefito reuocauir^ 
folatus,non iponte eas erraflejiiel malitia, fed errore deliquae. Omnes dein- 
de benigne conianguineos aliocutus,bonoammo efleiuff^ Populo ad con- 
cionem uocato,cuIpam geftoru in Peliam refecit* Se enim minori, ait , quam 
pafius eflfet pcena priores iniurias ultum*Se Peliae cuilibet filiorum paternum 
regnu traditurum* Filiarum uero, pro earum dignitate curam fe habiturum 
Ipopondit* Quod dC paulo poft efFecit,egregi]s eas dcfpondens iiiris* Nam 
Alceften priorem filiam nuptui poftmodum dedit Admeto Phereti Thefia- 

10, Amphinomen ArobremoniLeontei fratri, Euadnen uero Oeneo Cepha 

11, tunc Phoceorum regis*His a<fiis,cum Argonautis ad Ifthmum PeioponeO 
nauigans,iacra fecit Neptuno , cui nauem Argo dedicauit* Cum ingens eiusi 
fama efletapud Corinthiorum regem Creontem,ad eum diuertens,fecumiui 
tsc reliqua tempus egit CorinthfeCogitantibus Argonautis in patriam abire^ 
Herculem ferunt hortatum eflead res magnae fortunae obeundas: adegitep ut 
lureiurando polliceretur, alterum alteri fi onus eflet, auxilio for€*Elegifre au- 
tem clariffimum Greciae locum ad ftatuenda certamina,concurrus^ hominu 
celebrandos : id^ certamen maximo deorum loui Olympio cofecrafieGuni 
Argonautsc omnes in foedus communis pracfidij iurafient, infiituendoru cu- 
ra Herculi demandata, illum elegiffe aiunt ad hominum conuentus Elaeoru 
regionem iuxta Alpheum flumen* Vndeiuxtaeum loca maximo deorum ia 
crata, Olympia ab eo appellantur* Cum equorum certame palaeftram(^ infti- 
tuiflet,modo certaminum ftatuto, urbes propinquas ad deorum fpedaculsi 
exciuit* Et gloria fama^ Herculis ex ipedatione certaminum Oly m pico- 
rum uulgata,Graecorum omnium qui clari eflent,e6 concurfus fu{t*Plurimisl 
qaot]g uarijs cx «rbibusHercqlis amicitiam fecutis^cum finguli eius uir tutem 


1^3 DIODORI SIC VLI 

beilicam^ difapUnam admirarecur,icleo^ ultro fe comites pcriculoram ob^ A 
1 ulifl&nt,perbreui optimum exercitum confecit» Quo omni peragrato orbe, 
ob plurima in homines coHata merita immortalitatem meruit» Poetae uerd fa 
bulis afliieti, miranda quaedam cattetes, Herculemfolum abfcp armis febulan 
tur decantata orbis monftraperdommiTe.Sed de his antea fcfipfimus» Nunc 
ad lafonem reuertamur»Hunc Corinthi} tradunt, cum annis decemcum Mc 
dea uixiffetjgenuiffeex ea filios priores duos, Didymu Theflalum, Aldmc" 
num,his pofteriorem teitium Thifandrum: quo tempore aiunt Medeahi ma 
gno in honore no folum propter ipeciem qua eminebat,fed propter prudea^ 
tiam,cacteras^ quibus ornata erat iiirtutes, a uiro habitam efle : paulatim de^ 
inde «tate decorem formae auferente, lafon Glaucae Creontis filiae amore cap 
f us,uirginem nuptui a patre petijt»^ Annuente Creonte,certum^ riirptiarum 
ftatuenfediem,Iaron Medese nititur ipotaneum diuortiu fuadere» Ait enim, 
cupereie illam uxorem ducere, non ineiuscontemptum,ied ut filios flros in 
domij regiam ea cognatione introduceret» Aegre uerba haec ferente Medea^ 
deos^ teftes iuramenti praeftiti appellante ,‘ lafoiifuicepti benefici] oblitus, 
Creontis filia uxore iumpta,JMedeam urbe expulit»Ilia cirm a receffu diem U" 
num a Creonte petiflet, nodu regiam ingfeffi, certis medicamentis immuta- 
tafacie,domum incendit radice quadania Circe inuenta, ea uirtute,ut iheen- 
fus ignis nequiret cxtingui»Repente conflagrante regia, laibnem exiluiffc tra 
duntjGlaucam Creontem^ igne abiiimptos» Quidam feriptores uolur, Me- 
de^ filios dona quaedam iponte attulifle uenenis illita : quae cum illa corpori 
applicuiffet,&r incidifle in morbum, patrem auxilium filiae fer ente,cunt cor 
pori iltius hxfiflrer,eueftigi6 expiraffe»His haudqua^ acquiefecs Medea,in^ 
laibnis ultionem intenta (adeo ira , amor , crudelitas^ in ea exarferant) pofl- 
quam illum flammas euafilTe cognouit,animum morti filiorum in patris cafa 
mitatem adiecit» Omnes,uno qui aufugit excepto, natos iugulauit : eorum^ 
corpora fepeliuit in Junonis templo : deinde fidifflmis fbctjs fugae aflumptis, 
Medea noeSe ex Corintho fugiens,Thebas ad Herculem uenir»Hiceoru que g 
in Colcho promifla erant jfponfor fadus,fe ei auxilio futurum iuxta datam fi- 
dem promifit»Iaffon filijs uxore^ priuatus,cenfeniibus omnib» eum iufie pfc 
dJi,cum doloris uim ferre non poffet,fibi mortem confeiuit. Coriarhij cafiis 
atrodtate obftupefaiSi, cum defepulchro puerorum dubitaret, ad Pythium, 

quid deadolefeentum corporibus agenduntefletjConfuhummtfer e. Manda- 
tum a deo eftjfepeliri eos in lunonistemplOjatc^ Herou honoribus coli. Quo 
fado, aiut Theflalum qui caedem niatris effijgerat,in Corinthum redifle»De- 
inde in lolchum lafbnis patriam reuerfum ubi cum reperiflet Pelia» filios re- 
center interifle, regnum generi iuo debitum fufcipiens,fubditos exfuonomi 
ne TheflTalosappellauit» Nec uerd ambigo, de Theflaloru nomine non idem 
fefttire omnes,red uarias ferri opiniones:de quibus pofimodum iuo loco dif- 
feremus»Medea cum Thebis Herculem in infaniam uerfum,ab co^ filios oc 
dios reperiffet,medicamentis illum ab eo morbo fiberauit» Deinde curh Eu- 
ryfthei praeceptis Herculi parendum eflef,omni dus auxili]' fpeamifla, A tlic- 
nas ad Aegaeum Pandionis confugit» Ferunt quidam ab Aegaeo cognitam, 
filium genuifTe Medum , qui poftmodum Mediae imperant» Ali] ab Jppeto 

Creoilusacculatam,omnino^abfolutam.DeindecumThefcus exTrccrc- 

ne Athenas tranfiflef, de ueneficibaccufatam fuiffe, excp Athenis mi<^rare co 
. pulfam» Verum pollicente Aeggo fe eam tuto quo uellet miirurum,Phccni- 
^ ciam elegit : quo ^ delataeft» Inde ad fuperiores Afiae partes tranfiens , cui- 
dam clarilfimo haefitregi : ex quo filium peperit Medum» quipoft patris obi 
tum regno fuccedens,^ rex fuit egregius, & populos abfedcnominaiiit Mc 
dos» Tragcxdi poftmodum miranda qusedamdeMedW, uaria^edideriinr» 
Oiridam in gratiam Athenienfium, Medeam aiutiufceptum ex Aegaeo Mc 

dum 


RERVM ftNTlQ.VARVM ilB. V. 

A t!um m Colchos aduexide incolume. Cum^ eo temp6i'e Ocias a fratre Perfc 
ui regno pulfus eifet, Medea: opera,qug Perfem fuftulit,Medum regno poti' 
tum. Audis deinde regni uiribus,Medu plurimis Aii«locis qu* fupra Poa 
tum eftjperagratis/ubieciffe eam quae ab ipfo Media fit appellatae Receniere: 
afit qug dc Medea icripta iiint fingula^ dC longum eflet,& minime neceflariSf; 
V enim qua: de Argonautis fuperfuntjprioribus adtjciamus.Non enim pau' 
d tum ueteres tu pofteriores fcriptores,inter quos eft dC Tim^us, tradunt Ar 
gonautas poft raptu aureum uellus , quum nauibus oftia Ponti obfediifent^ 
rem mirificam fuifle aggrcffos,a: hiftoria dignam. Nauigantes enim per flu- 
men T anaim ad eius fontes, iuxta quendam locum naui per terram ad alium, 
fluuium trada, in Oceanu uerfus Ardum per eius decurfum delatos ferunt. 
Poftmodum terra a finiftrfs relida.cum ad Gades perueniflent , noflrru mare 
ingreffi,in patriam reuerterunt, Hqrum ueftigia feruntur,qudd iuxta Ocea- 
num habitantesjinterdeos praecipue Pollucem & Gaftorem colut. Traditum 
enim efle illis a prifeis ufep temporibus , hos deos praefentes in Oceano naui- 
gantibus adefle. Eflequotp iuxta Oceanum loca,qua: uaria tum ab Argonau 
tis, tum a Diofeuris nomina fumpfiflent.Epirus infuper qux eft intra Gades* 
exprefla reditus illorum continet ueftigia.Hi iuxta T yrrhenum naiiigantes, 
ad infulam uenere, quam dicunt Aethaliam: ubi optimum eorum locorum 
portum, a haui,quOd nomen ad hxc tempora permanfit, Argooii appellarut. 
Similiter iuxta Tyrrheniam portus odingentis procul a Romaftadqs, 
mon eft cognominatus* Infuper iuxta Formias Italiae Oeta dicfJa Caieta eft*. 
PofteainSyrtesuentoadijCum a TritonoLibya^rege iiatulrameiuspeiagi 
jpercepiffent,decIinatopericulo,tripod€iti ei ^neu dono dederediteris prifeis 
iniculptum:quem adhuc apud Heiperios feruari dicunuNecj uero omitten- 
dum uidetur, ^d quidam feriptores pro uero tradut ^ Argonautas per Iftrum 
nauigantes^atej ad eius fontes^delatosjpoftca ad finum Adriaticu peruenilTe*. 
Hos tempus r^darguit^exiftimantes Im-u pluribus oftijs in Pontum defluen- 
B tem, eum^ qui in Adriam defeendit, ab eifdem locis decurfus initium fume- 
re*Romanis cum his gentibus belium^qua? Iftrum incolunt^gerentibus^eius 
fontes quadraginta ftadia a mari procul inuenti funt* Verum nominis fluuio 
rum fimilitudo cauiam erroris fcribentibiis dedit 

DE I^RONETOTIBP^S HER^ 

culis ^ Cap^ IIIE 

A Rgonautarum Herculiscp geftis a nobis deferiptiSifilij qup^ rccenien> 
di funt*Hi poft Herculis obitum apud regem Ceicum in Trachina corit 
federe* Cum Hilus altj^ fratres quidaiam uiri euafiffent, ueritus Euryftheus 
necum omnes adeam aetatem perueniflent , fe imperio Myesenarum priua- 
rent^cupiens^ omneis eos Graecia pellij Ceico ^ nifi 8C Heraclidas 8C Licym- 
nij filiosjiolaum infuper, ac omnes Arcades qui cum Hercule militaflent,etj- 
ceret,beilum iiidixit* At ipfi Euryftheo impares uiribus,decreuei unt iponte 
Trachinam relinquere* Adeuntes plures ciuitates, quae praeclarae erant,rogi- 
cantescp ut ie in urbem reciperent^caeteris timore recuiantibus,a iblis AthenF 
enfibusinfita humanitate iiiicepti funt, Tricorytho illis urbe j quxTetrapo- 
lis nominatur,ad habitandum concefla* Poftea cum Herculis filtj omnes 
tate matura effent, prudentia adolefcetitibus , ut ab Herculegeniiis, innata, 
Euryftheus eorum incremento inuidens , magno exercitu aduerfus illos 
profedus eft* Heraclidae AthenienGum pi aefidio fulti , Iolaum , Thcfeumi 
Hilum^ duces belli conftituentes, ade Euryfiheum iuperarunt. Multi in ei 
pugna Euryfthcum fecuti occubuerunt : ipfe curru fugiens,ab Hilo Herculis 
filio occifus eft^Filij quo^ Euryfthei in ea pugna omnes cecidere* Hera clidsfc 
poft Euryfthcum mfigni pr^lio dcuiclum , mutuo cofilig aqiJ^ilio^ aduefiiis 

Pdopoi^< 


lio ’ DIODORI SICVLI 

Pelopotinefumducelolaomouerutbellum^ Atreus pofi: Euryfthei obi tum A . 
capto Mycaenarum regno, afcitis^ T egeatis, ac qmbufdam alijs belli' focijs, 
Herculisfiltjs occurdu Apud Ifthniuni cum utrijp exercitus c6ueniflcnt,H^ 

Ius hoftem, quicun ^ is elTec , ad certamen ea conditione prouocauit,ut fi ipie 
uiciffet, Euryfthei regnum fili] s Herculis cederet^ Si uerd occubuiffet^Hera^ 
clidacifoedus feruantes in Corinthum redirent^ Paulo poft Licymnius cum fi^ 

!i]s Herculis ac Tlepolemo apud Argeos fponte illos fufcipientes manfit^Re 
liqui qui in Tricory dio refederant, decurfis ex pacfto annis in Peloponnefum 
tranfierunt* Quorum res fiio referentur tempore* Alcmena Thebas profecfta 
cum euanuiflec, a Thebanis deorum honoribus culta eft:* Csetcri Heraclidae 
repetita ab Eginio Dorifilio ei credita patris haereditate,apud Doraeos confe 
dere* Tlepolemum in agris commorantem ferunt a Licymnio Eleflryonis 
orta contentione occifumvQiia ex carde ex Argis fugiens, Rhodu applicuit*. 
Hanc infulam incoiebaht tum Gra^ci,ab TriopatoPhorbantisfiIio dedutftL 
Quam ille communi accolarum cofilio cum in tres partes diuifi ftet , tres in ea 
condidit ciuitates , Lindum , lalyftim, Camirum* Imperauic autem omni in- 
fulae ob gloriam nomenqi paternum ; ac demum cum Agamemnone ad Tro 
ianum bellum profecftus eif* 

DB THBSEO, ET ElV S CER^ 

tdminibi(6i. Cap^ 

P Ofteaqua de Plercule filtjs^ retulimus,locus fe offert utThefei,qui Her^^ 
culis certaminum imitator fuit,gefl:a narrentur*Natus ex Aethra Pitthei 
filia ac Neptuno,in Troezene nutritus efi: penes Pittheum maternum auum: 
ac rigna,prout ferunt fabute,ab Aegseo fub petra pofita recognoicens, Athe 
nas uenit* Deinde mar^ ingrefflis, ut Herculis uirtutes imitaretur,ad ea certa 
mina adiecit anaiium,qu^ laudem dC gloriam fibi eftent allatura*Et primum 
eum qui dicebatur Corytietas , externorum interfecftorem fuftulit , hoc ufum 
cognomine a Coryna, quod genus armorum eft ad ulciicendum accommo^ ^ 
datum^Secundum^qui inlfthmo eraf,Sinim,qui duas flexas pinus, atep utricp 
alligato hominis brachio , furfum dimittens , corpus ui difeerptum maximo 
cruciatu afficiebat* Tertius fuit a Theieo interemptus in Cromyone aper fyL 
ueftrfs,a quo plures interibat uiribiis ac magnitudine praeftantes* D^leuit in^ 
fuper Scyronem habitantem ea loca Megar^^quae: ab eo faxa Scyronia uocan 
tur* Hic uiatores cogebat, ut ieipibs praecipia' iacftarent loco : dedueftos fupet 
fcopulum abruptum homines, calce in mare iuxtaChelonem proficiebanSii 
ftiilit etiam iuxta E!eufinam,Cercyonem certantem cum praeterentibus, atqj 
ab fe uictos perimentem. Deinceps Procuftem occidit,in eo loco terrg Atticg 
qui dicitur Curdalus,habitateiii* Hic uiatores cogebat fuper lecftum aliquem 
afeendere : quo fi longiores €rat,parte rapereminenteamputabanturjqui ue^ 
ro breuioreSjpedibus diftendebatur* A' qua re Procuftes cognominatus eft*. 
His acftis Athenas ueniens, Aegaeu propter figna cognouit* Tum Maratho^ 
nium taurum ab Elercule ex Creta in Peloponefiim tradueftum , Athenas ab 
(e uieft um aduexit * que Aegaeus iacrauit Apollini* Supereft ut de JVLinotau^ 
ro,qud Theieigefta abfoltiantur,ab eo interfedo referamus* Oportet enim 
tempoi^ibus qu:^ a nobis explicata furit, contigua, quo notior fiat hiftoria,de^ 
feribuTceSamus Dori, frlfi Heleni ex Deucalione orti, cu Aeolfis ac Pelafgis 
in Cretam nauigansjinfulseimperauiaSumptaCretain uxorem, filium Afte 
rium creauit*Quo in Creta re‘gnante,Iupiter (ut aiunt) Europam ex Phoeni- 
cia raptam ftjper taurum detulit in Crefam*Ex ea tres genuit liberoSjMinoe, 
Rhadamantum , Sarpedonem* Afterius deinceps prole cares, cum uxorem 
duxilTet Europa,Iouis adoptatis filijs, regni eos reliquit fucceflbr es* Horum 
Rhadamantus^ Gretenfibus leges deditt Mnios fufeepto regno cum ironem 
' ■ ! ■ Lycftij 


1 


V RERTTM ANTiaTTARVM L I B, V. . «i 

Lyai^uam uxorem cepi'ffet,genuit ex ea Lycaftum^Hic quoc^ cum regna^ 
rec tn Creta, Ida Corybanti filia uxore ducfla,Iecundu Minoem genuittquem 
nonnulli louis filiuni tradunto Hic primus Crsecorum parata clade, marisim 
perio potitus efl:*Cum deipodidet Pafiphaen Solis Cretae^ filia,ruicepit Oeu 
^lionem, Crateum, Androgeum, &r Ariadnem > pluresm naturales liberos^. 
Androgeus cum Athenas confeniu Athenienfium omnium cocedidelt, Ae- 
g(^o regnante, in^ certaminibus fuperaret athletas omnes,in confiietudinem 
Pallantis filiorum uenit. At Aegeus rurpicans,nequando propter Androgei 
amicitia a Pallantis filijs auxilio Mitiois regno pelleretur , infidijs Androgeo 
paratis, ad fpecflaculuni celebre proficiicentem Thebas, per quofdam eius rc' 
gionis accolas circa Inoem terrae Atticae interficiendum curauit^ Caede fil rj 
perturbatus Minos; Athenas uenit, fuppliciu interfecfloris Androgei petes^ 
Spretis eius uerbis, bellu Athenienfibus indixit,addita exeeratione ; quaad^ 
uerfus Atheniefes ficcitatefame^ imprecatus eft. Siccitate tum AttiCos,tuni 
reliquam Graeciam urgente, corruptis terrae frucflibus: belli duces,quomodo 
haec mala auerti podent , Deum coniiiluere^ Is iudit eos ad Aeacum louis &: 
Aeginae Afopi filiae adire ; iubere^ uimro fe uota facerem Quibus perfecflis, 
ficcitas cum penes alios Graecos cedadet,folos Athenienies uexauit; Coadi 
igitur funtrurfus a Deo implorare tantae remedia calamitatis* Hariedefitura; 
Deum ferunt refpodifie,fi pro Aiidrbgd c^de,Mirioi quas uellet poenas de- 
dident*Parentibus deo Athenicnfibus,prgcepii Mmos,pueros feptem 6«: to 
tidem uirgines fingulis annis Minotauro quoad uiuefet uorandos tradi* His 
datis,defecit ficcitas: a bello abftinuit Minos* Annis feptem trania(q^is,f urfiis 
cum in regionem Atticam cum magno exercitu tranlj det Minos, acbidepte 
pueros petidet,traditifunt*Thefeus cum edetnauigaturus, acceditad guber- 
natoreni Aegaeus,pr^cipiens , fi Minotaurum fuperadet filius , ut albis uelis 
porturri intrarent : nigris, quemadriiodum &r antea in Ioniam fecerant, fi pe- 
ridet*Thefeus in Cretam cum naiiigadet, Ariadne Minois filia eius fpecie ac 
B decore capta,& confilium operam^ dedit Minotauri 6ccidendi,&Labiryn 
thi egfedum edocuit* Deinde cum Ariadne nocfle clam recederet, in infulam 
appulit, aliquando Diam, nunc uef o iSlaxum u6citatam*Eo tempore Diony 
fiutri ferunt pulchritudine Ariadnes capfuhi , cum a Thefeo uirgineni abftu- 
lidet,uxorem illam ab ie praeter modum dilcdam duxide* Poft eius obitum, 
propter fingularem amorem honore immortalium dignatus, corona ex aftris 
Ariadnae in coelo confiituit* V erum eos qui cum Thefeo nauigabant, ferunt 
ajgre admodum raptum uirginis fercntes,prdptef ^ dolorem Aegaei manda- 
torum obIitos,nigfis uelis in Atticam peruenide. Quod Aegeus ciim afpe- 
xidet , exifiimans Thefeum filium peremptum , f em heroicam aggredus , ex 
arce ob dolorem femet praccipitauit: Poftpatrrs interitum Thefeus regno fuc 
cedens, conftitutis legibus populo imperauit : multacp egit ad amplitudinem 
ciuitatis fpedantia*In queis illud fuit irifjgne,qudd plurimu populum Athe- 
nas ad habitandum induxit* ^a ex re: uiribus aueSoritate auda duitas; 

Graeciae principatum tenere uifa eft; Verum ad ea quae de Thefeo iuperfunt; 
redeundum*Deucaliori maior natu filiorum Minois, Cretaeimperauinls ini- 
ta cumi Athenienfibus belli iocietate, Phaedram filiam Theieo deipodit; Qui 
cum pod ductam uxorem Hippolytum cx Amazone genuifiet, in T roeze- 
nem mifitibrori Aethrae nutriendum* Ex Phaedra A thamantum fufccpit, ac 
Demophoonte* Paulo pdft Hippolytus cum Athenas ad myfteria uenidet,' 
a Phaedra propter pulchritudine amamus cd:quo recedeiite,Phaedra templum 
V eneri in arce unde inTroezena confpecflus erat,c6didit*Cum^ ad Pittheu 
cum Thefeo diuertidet , Hippolyti concubitum petijf* Illo Iccius abnuente; 
molefte id ferens nouerca, Athenas reuef ia , Hippolytum quod le uitiare uo- 
luidet,apud Thefeum accufauitt Ille diibitans uerum'ne crimen edet, rem ad 

t Hippoly- 



s 


ttt DIODORI SICVLl 

Hf ppolytutn per mtcrnuneium detwlit^ Ferebatur tuftc forte cquatvcurm 4 
Hippolytus* Cui, calumnia audita labenti animo, frena e manibus €xcfderut<, 
Turbati equi excullis habeni's,currum pratcipitem egerut.Quo ef&acSojHip-' 
polytus ueftibus implicitus, ate^ ad terram delatus interrjt.Ob cius ante opti^ 
me adam uitam Troezenij deorum illi honores impendere* Thefeus histur^ 
batus calamitatibus, pulfus patria,apudhoipitcm fundus eftuita* Athenien^ 

(es poenitentia dudi , offibus Thefei Adienas tradudis,& illum coluerat pro 
dep,&r templum fibi intra urbem Afylumjquodab eoTheieium didum eft, 

' conftituere* Nuilc de raptu Helena?, de^ Pirithoi erga Proierpinam amore 
(geftis enim Thefei funt immixta) dicendum*Pirithous Ixionis filius defun^ 
da Hippodamia uxore , Polypita filio fuperftite , Athenas ad Theieu ucnitt 
cuius uxor Pha?dra cum defunda eflfet , fuafit ei Helena? I ouis ac Leda? raptu; 
Ea tum decimum agebat annum, omnes ca?teras decore ac modeftia excelles*. 
Lacedgmone profedi, captato tempore,Helenam comiini confilio Athenas 
aduexere. Deinceps inter eos forte iada,utrius eifet^ijDoia Helena futura, ea m 
men adieda conditione, ut is pro quo fors cecidiffet, focio coadiutor ad altera ' 
qua!rendam uxore foret : id^ iureiurando cum fiVmafient , forte Thefeo ob> 
ueniLQuod fadum cum ^gre ferrent Athenienfes,timens Thefeus, Helena 
m Amphidriam, unam ex Atticis urbibus deduxit : eius cura Aethra matrL 
multis^ ex amicis permiffa* Pirithous cupiens Proferpinam uxorem habere^ 
confilium cum Thefeo eommunicauit* V eriim cum propter rei impietatem 
a propofito eum auertere conaretur : ubi illum perfeuerante, in^ iurifiuran^ 
di uim ad Proierpin^ raptum fe adigi uidit,coadiutorem fe pr^buit* Cum ad 
inferos defcendiflent,utef cp ibi captns eft^Sed poftmodum in gratiam Hercis 
Iis liberato Thefeo,Pirithous apud inferos detentus,luit fempiternas fua? im^ 
pietatis poenas*Quidam feriptores tradutjambos rediffe ab inferis: eo^ tem^ 
pore Diofeuros Helena? fratres cum exercitu Amphidriam profedos , capta 
cuerfa^urbe, Helenam adhuc uirginem captiuam^ ad Aethram Thefei ma 
trem Laeeda?monem uexiffcr 

BB SETTBM REGlBFS, QJ^l ^ 

T htbas caflra metati funt i. Cap* V 

R Es pdftuktjnut de feptem ducibus qui Thebas profedi dicuntut, fcrfptir 
ri, belli caufas a principio ordiamur* Laius Thebanorum rex,fumpta U' 
xore locafta Creontis filia, cum diutius caruiffet liberis , oraculo confulro an 
cflet filios habiturus, refponfum tulit,no conducere fibi prolem habere. Nam 
qui ex eo prodiret filius,patrem occifurus effet,aduerfa^ fortuna domum fu- 
nefiaturus*Poft quod refponfum precepit,natum infantem traiedis primum 
ferro pedibus exponi : unde dC Oedipus cognominatus eft*Sumptum pueiu 
domefrici cum non expofuiflent,cuidam feruili mulieri nomine Polybia? tra- 
didere* Cum iam uir fadus effet, deum de infante expofi to confulere ftatuit 
Laius*Oedipusquoc:^aquodamfefuifleexpofitumcertiorfadus, &ipfe Py 
thiam, qui fui parentes forent,oratum proficifcebatur*Cum ambo apud Pho- 
. eidem inuicem obuiaflent , Laius^ illum de uia cedere fuperbius mandaflet, 
Oedipus ira motus Laium occidit , infeius paretem efIe*Eo tempore tradunt 
Sphingem beluam biformem uenifle Thebas : propofuille^ xnigma , quod 
qui non folucrent,perirent* Ex quo plures ob rem dubiam interierunt* SoF 
uenti pra?mium, locafta? connubium , &: Theba?or um regnum, propofitu ni 
erat* Verum nuUus,^cepto Oedipo,a?nigma foluere ualuit*Id erat ciufrno- 
di: Quod animal bipes,idem tripes,ac quadrupes foret* Ceteris addubitanti- 
bus,folus Oedipus ait,hominem id animal effe : qlii infans,quatuor iret pedi- 
bus: audlusa?tate, duobus: iam fenior fadus, tribus : nam baculo tan^terlio 
pede fuftentarctur*Sphinx fuo indicio uida,fe ipfam ex loco exceifo pr^cip F 

tauit« 


RERVM ANTKXVARVM L I B. V* tih 

tauit^ Oedipus ignotam matre uxorem fumpfit , quatuor^ ex ea geniift lilbc^ 
ros,Etheoclem,Polynicem, Antigone,&: Ifmenem*Hi cum ad aetatem peruc 
niffentjdomeftica impietate cognita^ Oedipum coegerat ob dedecus no egre 
di domum^tpfl fumpto regno , foedere inuicem finxerunt, ut finguli alternis 
annis imperarent:primus^ im perij annus E theocli cederet, maiori natu» Is a- 
cSo anno^petenti ex foedere renuit tradere regnum fratri» Qua ex caufi in Ar 
gos ad Adraftum rege cofugit»Hoc tempore Tydeus Oenei, cum in Calydo^ 
ne Aleatum Lycotheum^ nepotes occidiflet, ex Aetolia aufugit in Argos^ 
His Adraftus benigne fiifceptis^quodam reiponfb motus,utric^ filias uXores 
deditjPolynici Argiam, Deiphilem T ydeo» Adolefcentes cum a rege proba 
rentur,magna^ eorum uirtutis expec^atio uideretur, ambos in patriam polii 
citus efl:iereduCl:urum» Verdm cum cenieret primum debere Polynicem re^' 
fl:itui,feruntregem ad Etheoclem defi:inafle»T ydeum quinquaginta uiros ab 
Etheocleihinfidtjsin itinere pofiros occidiffci ad Argoscp pr^ter opinione 
redifle incolume» Haec Adraftum impulerunt, ut quae ad bellum fpecftabant, 
pararet» Adiciuit aut ad belli fbcietatem Capaiieum, Hippomedonte , Parthe 
nopeum Atalantae Schaenei» Suadebant amici Polynicis, ut ad bellu Amphia 
raus uates duceretur» At is cum praeuideret, fi ei bello afFof er, fe peritura, idcp 
propterea recufaret: ferunt Polynicem aureum torquem a Venere Hermio^ 
nae datum, Amphiarai uxori,qu6 belli focietateni uiro periiiaderet, donafe 
Eo tempore Amphiaraus Adraftus^ de regno diffidetes, ad Eriphylen Am- 
phiarai coni uge, Adrafti fbrorcm,omne dillenfionu iudicium retulerunt» Illa 
pro Amphiarao fententia tulit, adijcies,ut belli Thebis inferendi fdcius adiu- 
tor^ eflet» Amphiaraus exiftimansfe ab uxore proditumjad bellum Ipopon 
dit fe aditurum : fed Alcmeoni filio imperauit, ut poft fuum obitum Eriphy- 
len perimeret- Quod patris mandatum poftea exeeutus , facfti conficientia iii 
infiniam uerftis eft» A draftus,Polynices,ac Tydeus ad bellum ittiri^ quatuor 
elegerat duces, Amphiarau,Capaneum,Hippomedonta 5 &:Parthenopeum» 
B Qui omnes cu magno exercitu aduerfus Thebas profecfli fiunt» Etheoclesac 
Polynices mutuis uulneribus confofli cociderunt» Capaneus magno impetu 
fcalis murum aficendens, mortem oppettjt» Amphiaraus in terre hiatum cum 
curru delatus, abfiorptus^,nun^ poftea uifus eft»Eodem pado dC reliqui du- 
ces omnes, prgter Adraftu,multi^pr^terea mortales occubuerunt: quorum 
fepeliendoru facultas a Thebanis cum denegata eflet , inieptiltos fines Adra- 
ftus, ad Argos redrjt»Cum nullus auderet hos tumulis c6dere,fioli Athenie n 
ies,qui caeteros uirtute anteibant,omnes fiepeliuere» Hunc belli uitx^ finem 
feptem, qui Thebas oppugnatu iere,fiortiti fiunt» At uero filtj morte parenta 
ulturi, comuni confilio contra Thebanos moueruntarma» Dederat refpon- 
fum Apollo , eam ciuitate expugnaturos , fi Alcmeonem Amphiarai filiuhi 
imperatorem fibi coftituiflent»Hic ab illis dux fidus , Deum &: de Thebano 
bello confiuluit,etan matre Eriphyle puniret» Reipondit Apollo, ut utruc^ fi 
ceret, no fiolum quia monile aureu mater in necem paterna,fied dC peplir quo- 
que ob filtj interitu acceperit» V enere aiunt quondam Hermionae Cadmi dC 
moniledonafle,8(rpeplum»AmbohaechabuitEriphyle: alterum aPoIynicCj 
alterum a Therfindro Polynicis , quo filium ad expeditionem Thebana hor- 
taretur* Alcmeo igitur cum milites ad bellum plurimos ab Argis parafler,ab 
urbibus quoque finitimis accerfito pr^fiidio,exercitum contra Thebas duxit» 
Acerrima cum Thebanis comifla pugna, Alcmeonuidoria potitus efl:»The- 
banoru attritis uiribus , niultiscp amiflis ciuibus, cum effient impares uiribus, 
omniIpedefl:ituti,cofiliumaTyrefia,quidiuinatorerat,exquifiuere» Is The- 
banos ex urbe iuflit abire» hociblum modo illos conferuari pofle»Iuxta Tyre 
fiaedida urbem linquetes , aufugere nodu in oram Boeotiae qux Thilphoiea 
appdlatunThebae captae ac dirutae funt» T yrefiae filiam Daphne poftea cum 

l X uidorc^ 


DIODORI SICVLI 

uidorcs cepiflent^m Delphos uoto fufeepto, miTere oblationem deo^Ea dmi 
nandi arte edoda^tn Delphis degens, multo magis eam fcienna callum Itaq^ 
natura admirabilis,plunma fcripfit uartj genens relponfa^ Cuius ex uerfibus 
Homeru poeta ferunt multa ad ornatu fiii poematis fumpta tranftuIifletCum 
haec fepius Dei fpintu ferretur, multa^ traderet refj3on(a,Si'bylIa ab omnibus 
cognominata eft.nam plenam Deo,S^ Sibyllam effe,idem notau Vidores ue 
rd urbe direpta, in patria quiTc^ iuam multis cum^ipolijs reuerfi funt4 Ex The 
banis quiinThilphoflum confugerant, Tyrefias defunclus eft: quefuiciues 
magna cum pompa iepeliuer e, deorum flbi honores tribudes* Deinceps ad- 
uerfusDorienfesarmismotis, pugna iiiperatos ex eorum patria eiecerunt; 
Traniado paululu temporis, quidam ex eisiniunonis fedibus manfer e, qui- 
dam Athenas profedifunt^ CreoteMenoztij regnate,patria pulO, paulo pdft 
in Dorida remear unt,in Gryneo Limeo^ dC Euboea habitantes^ Antea Boe- 
tus Arnes Neptuni filius migrans in Aeolidem, quse nunc Thefialia dicitur , 
cos qui fecum acceflerant, Boeotos uocaum Sed de Aeolibus paucis dicendu* 
Priicis temporibus, cum ex filijs Aeoli qui fuit Ellinis ex Deucalione nati,cae 
teri quae dida funt loca habitarent , iblus Minas in Aeolide regnauit* Eius fi- 
lius Hippotes ex M enalippe Aeolum genuit. Huius Arne filiam Neptunus 
cognoumQua de re indignatus pater, Metapontio aduenae, qui tum cafu ad- 
iienerat,eo pado Arnem dedit , ut illam in Metapontu deduceret 4 ubi duos 
peperit filios, Aeolum, ac Boetu* Quos Metapontius liberis carens quodam 
motus oraculo, adoptauit in filios4Hi iam uiri fadi,orta uiuente Metapontio 
leditione,regnum obtinuerunt+poftmodum diflenfione inter Arnem * Au- 
tolipen peremere^Eam rem grauiter ferente Metapontio,illi praeparatis naui 
fcus cum matre multiscp amicorum mare ingreifi' : Aeolus quidem ad infulas 
Tyrrheni maris appulit, qu« ab eo Aeolides funt appellatse: ciuitatem^ con- 
didit,quam Lyparamuocauit4Boetus uero ad Aeolum uenit, Arnes patrem, 
a quo loco filij nutritus eft* Poftmodum Aeolidis regnum poflredir4 patriam 
omnem a matris nomine Arnem,populos appellauit a fe Bozotos^ Itonus ex 
Boeto ortus quatuor fufeepit fi1ios,Hippodam um. Ei edry onem, Ar chilicu, 
Alegenorem* Horum Hippodamus Eleum genuit, Ekcf ryon Letum, Ale- 
genor Elonium, Archilicus Protheronem 8 C Archefilaum: qui ad Troiam ie 
re Boeotorum exercitus ducest 


D3 NELEO, *ET EIV S 

nepotibm, Cdp, VIL 

N VncSaImoneij,Tytium^,8f eoru ufej ad Neftore, quiTroianointer^ 
fuitbelIo,pofteros referamus4Salmoneus ex Aeolo Deucalionis efi: or- 
tustqui ex Aeolide cum magna fuoru manu profeduSjConftitit in Elea apud 
fiuuiu Alpheum: ubi ciuitate a fuo nomine Salmonea condidit.Sumpta uxo» 
re AlcidiceElei filia,genuit ex ea Tyream, decore for ma^ eximiam4 Alcidi- 
c€defunda,Sidcram uxore duxit, quae Tyream ut nouerca coepit odiffe^ Sal- 
moneus ob ilrperbiam atc]p impietate cotrado fubditoru odio , louis fulmine 
conflagrauiLEius deinceps Tyrea filia adhuc uirgo a Neptuno cognita,pcpe 
rit Peliam ac Neleum^Poftmodum ex Creteo Amythaone genuit, Pheretui^ 
dC Aefonem.Cum diem fuuobrjffet Creteus,orta inter Peliam Neleum^ re- 
gni contentione, Pelias lolcho finitimae^ regioni imperauit: affumptis^ Mc 
lampodeac Biante, Amythaonis Aglei^<^filt]s , quibufdam^ cx Achaeis 
Phthiotisqp ac Aeolidibus,aduerfus Peloponnefiim exercitu duxit,MeIapus 
cum effet diuinator, Argiuas foeminas propter Dionyfij iram phanaticas , ab 
mfania curauiLCuius rei gratia Anaxagoras Megapenti Argiuoru rex, eum 
donauit duabus regni partibusMc Argis cum moraretur,Biante fratre con> 
forte regni fado, uxorem cepit Iphianiram filiam Megapenti; ex qua protulit 

Antipha-^ 


RERVM ANTIQ^VARVM LIB. V, ttg 

^ Antiphatum, Mantum, B*atttc,Pronoen: ex Antiphato ac ZctixippcHip^ 
pocootiSjIocIeus Amalccus^ orti funt Jocleus Hypermeftra^ Lesbij Iphiai 
niram,Polybiam at(j Amphianum genuerut^HocpacSo Melampus ac Bias 
corum^ poderi Argiuorum imperium tenuere. Neleus cum his qui eum (C' 
cuti erant,in Meffenam tranOens, accolarum uoluntatc condidit urbem Py^ 
lumtcui cum imperaref,uxorem fumpflt Chilorem, Amphionis Thebani na 
ta: excp ea duodecim filios fuicepit : quoru lenior Peridymeus extitit, iunior 
Ncfior,qui bello interfuitTroiano^Et de progenitoribus Nedoris haedenus» 

DE L^VtTHIS ET C E 

tauris^ ^ Cap^ VIIL 

TW "T V nc de Lapithis 8C Centauris diderem us^ Ex Oceano ac Theti plures 
1 ^ filtj feciidum fabulas manarut , a fluminibus cognominati ; in qiieis fuit 
Peneus:a quo accidit Peneum in Theflalia dicu Hic ex nympha Creufa libe^ 
beros fuicepitjpfeum ac Stylbiam: quam cum cognouidet Apollo, Lapithu 
ac Centaurum genuit* Lapirhus locis circa fluuium Peneum ad habitandum 
le(dis,cumibiimperaret,Eurionem Arfinoi uxorem duXit* ex qua duos fuf' 
cepit filios, Phorbantem ac Periphantem, regni paterni hsercdes^PopuIi om^ 
nesa LapithoLapithap appellati funt* Phorbascum inOIenutranicendiffer, 
accerfitus ab AlecSore Boeotiorum regc,tunc Pelopis uires formidantCjEj^o 
rum regnuab eo cepit. Huius filtj Aegeus Aedor® paterno liiccedere regno* 
Periphas alter Lapitht natus,ex Aftyagea uxore Ipfei filia, oedo genuit libe^ 
ros : quoru natu maior Antion ex Melate Amythoni fuicepit Ixiortem. Hic^ 
uttradunt, dona plurima Efioneo pollicitus, defpondit cius filiam Ciiam: ex 
qua genuit Pirithoum* Verum cum Ixion nequaquam promifla uxori tradi- 
diflet,Efioneus pro ijs equos illius cepit*Tunc Ixion pollicitus, fe quae promt 
(erat daturum, accerfitu a le Efioneu in foueam ardente coniccit.Qua crudeli 
tate cum nullus eam exdem purgare uellet , ab loue, ut fabulae tradunt, demu 
g purificatus, lunone dupri interpellare aufus ed* Qua re cognita lupiter nu> 
bem in forma lunonis cum interpoliiiflet ^ Ixion eo concubitu Centauros ge^' 
nuit*Tradunt tandem Ixionem Iceleru magnitudine ab loue rot^ alligatum, 
perpetua pod obitum torqueri cruciatus poena* Centauros nonnulli uohmt 
(n Pelio a nymphis nutritos, podmodiS equos fubagitafle,ex^ eis Hippocen 
tauros natos creditum,qu6d primi equitare a ufi fint teo^ liatam fabulam,ue 
luti equi edent homiiiiscp natura*Hos ferunt tan^ Pirithoi cognatos partem 
regni paterni ab eo podulade* Quod renuenti, bellum a Lapithis illatum ed*; 
Sed eo ceflante, poflmodd cum Pirithous Hippodamiam delpoiid/flct, The. 
feo ad nuptias ac Centauris uocatis ^ illi uino ebrtj ^ foeminis quae in nupttjs e^ 
rant,uim afferre conati funt* Qua iniuria tum Thefeus tum Lapitht permo-* 
ti, multis Centauris peremptis, reliquos eciuitate eiecerunt* Hanc ob caulaiit 
Centauri una aduerfuS Lapithas profecdi, plures interfecere* Qui caedi fuper- 
fuerunt , partim in Pholocm Arcadiae profecdi funt , partim in Malea habita- 
runt* Hi rebus fecundis elati > ex Pholoe egredi ad pr^dandum propinquo^ 
Graecos, multos ex eis occiderunt* 

DB ^BSCr^L^VIO, BlVS'QyB 

prontpotibm^ Cap4- 

N Vncde Aerculapio,eiuscp poderis referendum* Aelculapiusfraditur 
A pollinis Coronidis^ fuifle filius* Qui natura ingenio^ praeclarus^ 
medicinae opera impenfa^plurima ualetudini hominu utilia adinuenit* Adeo 
aut peritia arcis excelluit , ut quamplurirnos defperantes fanitatem liberatit a 
morbo , propterea^ creditus fit nonnullis defunedis uita redituide* Ob eam 
rem tradunt ipfum apud louem jJb inferis accultum, tan^ eorum imperium 

1 ^ dimi^ 


izS DIODORI SIC VLI 

diminuente, quod fepc excitarentur a mortuis homines illius cura. Eam cau^ a 
fa exacerbatum louem, fulmine AefculapiumoccidiflTe. Hacmorte Apollo 
iratus, Cyclopes qui id fulmen fabricarat,interfecit> C^o fado indignatus Iu- 
piter,iufut Apollinem homini in pcenam errati fcruire. Aefculapius filios re- 
liquit Machaonem Podalirium ; qui arti paternae dediti , cum ad Troiam 
cum Agamemnone accefllflrent,plurimu Graecis in eo bello in curandis fum- 
mo ftudio uulneribus, opitulati iunt,maximam ob id gloriam adepti. Meri' 
tis quorum, immunitas rerum omnium poftbellum eftconcefla, Seddehis 
hactenus, ? 


DE K^SOVI FlLlAEVSy ET ^E^^ 

<iUbcrts^ Capi. 

N V nc de Albpi filiabus, Aead^Ubens fcnbendum^Ex Oceano ac The^ ' 
ddefabul^ tradunt,ortos efle filios plures,a quibus flumina cognomina 
ta funtjin queis Peneus Afopus^ exatere^ Peneus in Theflalia fedem eliges^ 
fluuio nomen indidiaAfbpus cum Phliuntem ad habitandum elegiflet, fum- 
pta m uxorem Methope Ladoni, duos (iifcepit filios,Pelafgum,atcp Ifmenfi; 
filias duodecim* Ifmenus in Bo0otia habitauit iuxta fluuiu, quem a fuo noniP 
nelfmenum cognominauit* Ex filiabus Synopeab Apolline raptajineum lo 
cum delata efl:,ubi nunc eft urbs ab ea Synope did:a* Horu filius Syrus ijs im^ 
perauit, qui ab eo Syri funt appellatfi Corcyra uero rapta a Neptuno, in eam 
infulam delata eft,quam ab ea dixere Corcyram* Ex his natus eft Phaeacus , a 
quo Phxacum nomen coepit* Ph^aco filius extitit Alcinous , qui Vlyflem in 
Ithacam deduxit*Salamis quo<j a Neptuno rapta eft,aduecfta^ in infulam ab 
ca Salaminam appellatam. Ex ea Neptuno^ genitus Cenchreus, imperauit 
huic infulae: clarus^ inter omnes,ierpentem mirae magnitudinis,qui incolas 
iiexabat,occidit* Aeginam ex Phliunte lupiter rapuit : in^ infiilam aduexir, 
quae ab ea eft Aegina didla* Ab loue compreflfa genuit Aeacum : qui in ea rc^ 
gnauit infula* Ab eo creati iuntPeIeus,Telamon,Phocus.Horu Peleus diico 
iacfto inuitus Phocum fratrem interfecit* Ob hanc caedem a patre pulfus , in^ 
Phthia Theflaliae fugies, ab Acftorc rege purifica tus, in^ regnum,cuis libens 
careretjafcitus eft* Ex Peleo ac Thetide Achilles ortus,cum Agamemnone 
ad Troiam acceflfit* Telamon ex Aegina abies, adfjt Salaminam: ubi fumpta 
uxore Glauca Cychrei Salaminorum regis filia,imperauit infula* Glauca de^ 
funcfta Erybiam Alchati Athemenfis deipondit : ex qua ortus Eantus 5 poft^ 
modum Troiano interfuit bello* 


DE 'PELOPE, tantulo, OENO- 

mao cr Miobc^ Cap^ IK L 

N Vnc cum de Pelope Tantalo^ atc^ Oenomao referendum a nobis fit;^ 
paulo fuperius hiftoria ordienda eft* In Piia Peloponnefi ciuitate I^ars 
ex Aegina Afbpi filia genuit Oenomaum* Hic unicam filiam Hippodamia 
appell^it* Finem uit^ ab oraculo iciicitanti,rclponiiim eft,tuncin fata ilium 
conceliuru,cum filia Hippodamia nupfiffet* Igitur filise nuptias ueritus, de- 
creuit, ut in perpetua aflcruarcturuirginitate,hoc maxime exiftimanspado 
uitae periculum fe uitaturu* Multis puellam Uxorem fibi dari poftulantibus, 
filis id propofuit certamen, quo qui uidus c{ret,interficeretur , uicftor uirginc 

it^ftituit curfum a Piia ad aram Neptuni , qua? eft apud 
1 thmum Corinthi* Curius ferat eiuimodi : Oenomaus arietem loui iacrifica- 
at* qui uirginem poftulabat,quatuor equorum ferebatur curru* Oenoma us 
fecris peracftis curfu iequebatur praccedentcm,auriga Myrtilo : aflTecutum ha 
iia quam geftabat manu, interficiebat* Hoc paefio cum plures equorum uelo- 
ciuteperemiftec , Pelops T antali qui Piiam acceflerat , uifi Hippo damia , id 

toncP 


RERVM ANTIGLVARVM L I B* VI. wy 

A concipiens conubium, corrupto Myrtilo,iHius opera m uidlona ufus eft, pri- 
mus^ ad aram Neptuni peruenicQua ex re dolore acSus Oenomaus , adue^ 
nifle refponfl exiflimans tempus, flbi' mortem conlciuit. Pelops fumpta uxo> 
re Hippodamia,Pifae regnum tenuit. Qui uiribus ac prudentia infignis, tunt 
plurimos in Peloponnefum accolas deduxiflet , eam patriam Peloponnefuni 
ab fe denominauit. Pofteaquam Pelopis meminimus,neceflariu uidetur,nc 
quid memoria praetereatur dignum^ ut & Tantalum patre fiiperioribus adtj-' 
ciamus.Tantalus louis filius,diuittjs etgloria infignis,m ea AO^ parte quam 
nunc Paphlagoniam uocant, habitauit, plurimum dtjs ob generis claritatem 
charus. Poftmodum felicitatem iuam infolcnter ferens , immortalium fecre^^ 
ta,quae menfe communione ufu^ deorum nouerat , palam protulit homini-^ 
bus.Quaexcauia dC uiuus poenam tulit, & poft obitu, fecundum fabulas, tor 
mentis apud inferos inter fceleftos perpetuis punitur.Ex eo & Pelops dC Nio 
be orti funt.Hajc filios iepte dC totidem filias peperit,fummo decore pr^efian^ 
tes. Tali prole fuperbiens,admodum gloriabatur , ie Latonae praeferens nU'- 
mero filiorum. Ita(j ira motam fabulae Latonam ferunt, Apollini ut Niobes 
filios, Diang ut filias arcuinterfi'cerent,mandafl[e.Quibus matri obtemperati 
tibus, contigit eodem tempore abundare filtjs Niobemj&T carere.Tantalus 
deorum odio contracto, e Paphlagonia ab Hilo Trois pulfuseft: de quo Ssf 
eius maioribus paucis feribemus. 

DB D^RD^NO, ET EIVS i^D 

Trtamumuf^pronepotibii6i^ Cap^ ^IL 

P Rouinciae Troadi prunus imperauit T eucrus, ex fluuio Scamandro 
Idaea nympha genitas t ait quide egrcgiuSj&: qui populos iiibditos T ea 
crosab ienominamLTeucro nataeftfilia,Batea: quam Datdanus louis filius 
uxorto iiimpfit: regno^iiiccedens, gentem defuo nomine Dardaniam di- 
xit. Vrbem prgterea fui nominis iuxta littus condidit. Huius Erichthonius 
B lius primiim felicitate excelluit,&: fortunis : quem &: Homerus feribit, ditifli 
mum hominum fuiffe, cui tria milia erant equi paicentes prata. Erichthonia 
natus eii Tros : qui a fe populos Troadas appellauit; Hic tres iiiicepit filios ^ 
IIum,AlIaracum,Ganymedem.Iluscampcftria loca ad habitandum eligens,r 
urbem infigne in Troade condidit,ab ie Ilium appellatam. Huius filius Lao- 
medon Tithonum genuit,acPriamum.Tithonusin Afiam orientem uerfus 
ufcfi in Aethiopiam militans, dicitur genuifle ex Ida filium nomine Memno* 
nem : qui quum T roianis praefidiu tuliflet , poftea ab Achille eft interfedus. 
Priamus ex Hecuba uxore ciim alios plures,tumHe(floregenuit:qui uir prg, 
clarus Troiano in bello fuit. Aiiaracus Dardanis imperans, Capym genuit: 
cx quo Anchiies natus eft ^ex^ eo & Venere Aeneas Troianorumclariffl- 
mus.Ganymedes omnium fortiflimus a dtjs raptus eft in pincernam louis.. 

DE D^ED^LO, MINOT^F kO, ET 

dc JSIinois exercitu ctdutrfi^ Corcalu re^em* Cap^ -ST II L 

D Einceps ad Daedalum & Minotaurum ^ ad Minoiscp aduerfus Corc^^ 
Ium Siciliae regem expeditione tranieamus.Dsedalus genera Athenieri 
fis fuit , unus ex fis qui Erechthidae dicuntur, natus ex Mitiono Epulami,quf 
fuit ex Athineo Erichthei filio. Prodar us architedus fuit. Hic multorum au^ 
xiliojquos fibi adiutores comparauit, quaedam miranda €fFecit,uarfis in locis 
orbis, opera, ftatuis uerd fabricandis adeo fuperauit omnes , ut a pofteris tra- 
ditum fit,figna ab eo facfta , cum afpicere atque ambulare uiderentur , ijDiran- 
tia exiftimari. Ita enim compofiiio membrorum apta erat , dC fuis parti- 
bus perfedia , ut omnes ad admirationem alliceret. Priores artifices ita 

1 4 Tignorum 


^ DIODORI SICVLl 

fignorum oculosjmanus,latera,cruracomponebant, utm multisdeficercnt, ^ 
Aufugit autem a patria Daedalus lam clarus architccfiura^caedis ob caufam hu 
iurmodi damnatus*Talus adolefccns fororis filius ab eo er udiebatur.cum m- 
geni) acumine prccftaret Daedalo» primum rotam qua utuntur figuli» adinue*- 
nit: deinde reperta ferpentis maxilla^paruulumcum lecaflet lignum, imitatus 
poftea dentium ferpentis fpiflStudinem, ferram ferrea fabricauiuQuaremul 
tum ad arcbitedforu artem adiumenti contulit. Similiter cum reperto torno 
pluribus in rebus hominibus profuiflet,magna laude celebratus efi:,Huc puc 
rum Dedalus inuidia motus,exiftimans turpe effe,magiftrum ab adolefcentc 
gloria m'ncf»doIo interfecit, Cum autem pueruiepcliffetadolore moeftus^cum 
rogaretur de eo quem iepeliffet,ierpentem reipondit. Rem mirMd^tn ducet 
quis forfalIe,animal ex quo ierr^ forma fumpta ellet, fecifle notam pueri cx' 
dem, Accuiatushomicidrj Dxdalus,damnatusab Ariopagitis , ad quendara 
terra? Atticae confugit populum, qui ab eius nomine Dardaltj uocitati funt Jn 
Cretam deinde tranfeendens , cum magno in honore propter arte haberetur, 
in Minois regis amicitiam uenit,Tradut fabulae, Pafiphaen Minois uxorem 
cum taurum adamaret,fignum boui fimile a Daedalo fa(fium,eo^ modo tau-* 
ro fiippofitam , defiderio potitam effe. Ante hoc tempus Minoem quotannis 
ferunt fpeciofiflimu omnium taurum Neptuno folitum de more ia crificare; 
cum^ ei taurus effet caeteris praefl:antior,aliu facrificafle deteriorem. Qua ex 
re iratus Minoi Neptunus , eius tauri amorem Pafipha^ iniecit J cui arte Dae-- 
dali fuppo fi ta, decantatum fabulis genuit Minotaurum natura dLiplici,ut qui 
ufep ad humeros taurus, caetera homo eflet. Ad hoc nutriendum monftrum 
aiunt a Daedalo Labiry nthum fabrfcatunT»diflEieiles habentem egreflriis,& inr 
fctjs penitus irremeabiles Jn quo recluib Minotauf 0 ,iepte Athenienfes pue^ 
ri totidem^ufrgines fingulis annis,prout antea diximus,dabantur,D^daIus 
iram Minois ex bouc a fe fabricato conceptam timens,abice(rit ex Creta, Pa^ 
fiphaes auxilio nauem ad effugiendum prxbentis,Poft eum fugiens Icarus fi- 
lius , cum infulam quandam peteret , in mare decidens perijt: a quo &C infula ^ 
di(fla cHydC pelagus Icarium uocatum. Ex hacinfula abiens Daedalus,in Sici- 
liam appulit, ad ea delatus loca, ubi Corcalus imperabat : a quo humaniter iu- 
iceptuscf^ac propter ingenium praefi:ans,famam ^eius, fumma beneiioletia: 
habitus, T radunt quidam,cumadhucinCreta eflet Daedalus, & a Pafiphac 
abfconditus,Minoem regem expetentem meritas ab eo poenas, cum non re- 
periretur , 8C naues omneisinfulae fcrutari mandafle,&r fimul pecunias polii- 
eitum,fi quis Daedalum inuenillet. At ipfe defperato nauis tranfitu,alas fura- 
ma arte fabricauit : quas cera compacflas, cum fuo corpori applicuifler, 

ambo^ fiipra mareauolarent , Icarus cum altius iter tanquam adolelcens pe- 
teret, folis aeftu cera liquefa(fla,laxatis^ alarum iunduris^in mare decidit. Pa- 
ter prope mare delatus , alis fepius madefadis ,ad Sicilia per ucnit incolumis, 
Qirae fabula quamuis uideatur miranda,tameneam uoluimus recenfere, Dae 
dalusapudCorcalum ac Sicanos diutius commora tus eft, praeclarus archire- 
eSuraeartis praeftantia, Aedlficauit in infufaquaedam quae adhuc permanent 
opera,Nam prope Megaram feciteamqu^ dicitur Lymbethra,ex quainges 
fluuius Alabos nomine in mare propinquum effluit Juxta cam qux nunc eft 
Acragantina,in locoquididtur Camicus,urbem iiipra petram effecit: ut qug 
expugnari nequeat,munitiflima, illius afcenfu ita ar<flo difficili^ reddito, ut 
aditus a tribus aut quatuor uiris cuftodiatur. In hac urbe Corcalus regia con- 
ftruda,thefaurum omnem in ea tanquam inexpugnabili condidinTertid ae-* 
diftcauit in ora Selinuntina antrum, ex quo ita euaporabat ab igne fumus , ut 
• adftantibus paufatini (udor ex calore eliceretur : curarentur'que cum uo- 
luptate adeuntium corpora, nulla caloris moleftia percepta, Eftiuxta Ery^ 
cemiaxum praeceps praeruptum, ultra modum editum; per cuius abrupta 

anguftum 


n t./T .t ANTICLVARVM LIB. vf tw 

A angultum dinicile^ erat iter ad V eneris tem|>lum. In eo du<!?o muro aditum 
reddiditiatiorem. Multa praiterea a Daedalo opera conftrudain Sicilia funt, 
temporum uetuftate corrupta. Aureum infuper arietem Veneri dC Eryci po' 
Iiiit,eaingentj artcfculptum,utuiuusexiftiriiaretur. Jnterim Minos daflepo 
cens^cognita Dxdaliin Siciliam fuga, fiatuit eum bello perlequi. Praeparatis 
nauibus eCretaprofeduSjin Acragantinarti appulitiquaenunc ab eo Minoa 
uocatur«Expofitis copijs, per nuncium a C^c^rcalo tradi libi XDaedalum ad poe.' 
nam popo{cit,Corcalus Minoe ad colloquia accito, quod poftularet fe fatflu.- 
rum pollicitus, domireceptum,cum in balneis lauaretur, adeo in longu tem- 
pus in thermis detinuit,ut nimio sftu fuffocaret. Eius deinde corpus Cretcn> 
fibus reddidit, praelata obitus caufa , q, in lauacro elapfus aqua calida periflet* 
Eius corpus milites magnifice fepeliuerunt, fepulchro ei duplici conftrudo t 
uno,in quo pofita funt occulte Minois ofla ; alio,palam xdiftcato Veneri te- 
plo, quod multis feculis poderi ut templum Veneris coluerunt. Poftea cum 
Acragantini regnante apud eos Thuono urbem conderent,repettum fepul- 

chrum,offibus in Cretam milTis,demoliuere.Cretefibus qui defundo Minoe ' 

in Sicilia abfcp imperio remanferat, inuicem diflidetibus, quidam qui Sicanis 
alTucuerant, contempta patria in Sicilia manfere. Horum pars ciuitatem con- 
didit,quam ab eorum rege dixerunt Minoen, Pars per littus errans,Iocu mu 
nitum condendae urbi elegit: quam a fontein urbem fluente EngiamappeP 
larunt.Poft captam uero Troiam, Merionum Creti, 8C cum ^o Cretenfes na- 
uibus in Siciliam delatos, ueluti cognatos in ciuitate fufeepere. Hipoftea ab 
Ochyra urbe recedentes , expugnatis nonuilis finitimis, eoru regiones polTe 
derunt, Audipoftmodum opibus,templum matribus *dificarunt,prf cipuo 
cas cultu deas,multis^ templum donis honorantes. Has ex Creta aiunt, ubi 
maximkoluntur,aduedas,Ioueolim clam patre Saturno educafle. Quo me- 
rito in coela funt in aftra,quae Ardos dicunt, translatae. Hxc & Aratus in fuo 
de Aftris opere confirmat, inquiens eas propter louem occulte enutritum in 
B coelum afeendifle. Necp uerd'acquum uidetur,haru dearum prafens homini- 
bus numen 8C cultum prsterire. Nam eas non folum huius urbis accol£e,fed 
etiam ex finitimis quida,lacris folennibus fi<: alqs honoribus celebrant. Qua- 
dam urbes etiam preciola uala earum cultui deputarunt.Futuram enim exifti 
mant dC priuatis 8C publicis liuiufmodi cultu felice uitam , &: urbibus diutur- 
nam. VI 9 adeo autem illarum dearum creuitreligio,utaccoI» permultis au- 
reis atqp argenteis ufep ad Icriptorum tempora donis exornarint. Templum 
quippe ipfis aedificatum cft ingens ac fumptuofurn ; ad cuius ftruduram cum 
loci natura non fuppeteret, ab Aftygione Agyrinxorum, qu» centum ab eis 
diftat ftadq's,laxa aduehi magna impenia curarunt.Cum uerd iter quo necef- 
fe erat lapides ferri, afperum eflet,ac difficile tranfitu, quatuor rotarum curri- 
bus ad id praeparatis, centum iugis boum lapides delati funt. Sacrarum enim 
pecuniarum copfe impenlam tanti operis contempfere. Paulo ante \\xc tem- 
pora erant eis deabus facri boues ad tria milia : agri adeo permulti, ut magnu- 
«edigal praeberent. 

^RISTEO, T>^PHNID3, 

rydiccyiZ^ Orione^* Cap. ^IIIL 

V nc Anftei ada ftquentur^ Hic ex A polline ac Cyrene Penei' filia gerii 
CUIUS genere quidam ita tradunuCum Cyrene apud Peneum 
uirgo educaretur, Apollo eius forma captus,raptam uirgineiii Libyam detu^ 
Iit ad ea loca, m quib^poftmodu ciuitas condita eftab eius nomine Cyrene. Ex 
ca filium fufcepitEuryftheu,quem infantem tradidit nymphis nutriendum : 
a quibus triplici' nomine eft appellatus, Nomius, Arifteus, Argeus^ Ab his 
nymphis eSIae coagulare^mel atej oleu coficere didiciflet, primus ca in ufum 

horni-- 


Tja f DIODORI SICVLI 

hbminu traduxit. A* poft^s ut ideus meritis hononbus^ficut&TDionyfluy, A 
cultus eft* Profedum deinceps in Boeotiam aiunt, Autonoem Cadmi filiam 
uxorem fiimpfiffe : ex qua genitu s eft A(Secn,quem fabulaeferut a fuis cani- 
bus difcerptu.Cuiusreicaufa ea ti aditura nonnullis extitifle,^ Diana? cocu- 
bitum,cum uenaretur in motibus iuxta templum flns,appetierit. Alij, quod 
fe illi A cfieon pra'tulerit in uenandli arte. V truncp uerifimile eft ad iram deam 
iiicitafle.fiue enim defuetam nuptijs uirginem^adfuam quarfluit cupiditatem 
traducere: fiue aufus eft ie illi in uenationib us anteferre, cum e tia dq ineo ex- 
ercitio illi cedant : merito irata dea, cum in faeluam,qui a canibus laceraretur, 
conuertit. Arifteum aiunt poft Acfteonis obitum cum ad oraculum adiflet pa 
tris, Apollinem reipondiffe,futur u efle ut Chium infulam adiret, in qua ei ho 
nores impenderentur. Cum in eamnauigaffet,orta peruniueriam Graecia pe 
fte,iacra pro Gra?cis Sirt] aftri temporefeciflc dicunt : his^ acftis, Etefijs flan- 
tibus uentis morbu ceflaffc. Miranda profedd res huic horni ni pri uatim coit- 
tigit^Nam is qui filium a canibus interemptum conipexit, &: aftrum cccleffe, 
quod ex nomine perniciem inferre mortalibus putant,ad flutem uertit:& cae 
teris extitit cauia falutis.Poftea nepotibus in Chio relidis , in Libyam ad ma- 
trem nympham redtjt. Ac deinde in infiilam Sardorum profcdus,m ea con- 
ftitit : captus^ infula amoenitate, cofxtis arboribus ex agrefti reddidit cuftio- 
rem.lbi duos genuit filios,Charinurn,ac ChalicarpCir. Ad alias quoi^ infulas 
cum acceffiflret,in Sicilia aliquandiu cdmoratus eft : in qua, cum uariqs frudi- 
bus armentis^referta effet,finguIorum ufum edocuit. Quo beneficio Sicut^ 

5«: tj prasdpuiapud quos nafcuntur oleae, pro deo fummo honore coluerunt. 
Tandem ferut in Thracia ad Dionyfiu tranigreflum , & percepiffe Orgia , 
diutius cum eo comoratum,multa ad uitam utilia didicifle. Cum aliquandiu 
in monte qui Haemos dicitur,habitans,poftmodum nott c6paruiffet,deorum 
immortalium honores no folum a Barbaris, (eda Gr^cis quoc^aflecutus eft.. 
Poft Arifteu Daphnis atcp Eryx adtjcientur. Erycem tradut V eneris ac Bu- 
tae regis cuiufdam indigenis infignis gloria filium extitifle. Hic propter nobi- g 
litate materna praeclarus apud homines fuit,&r imperitauit infulse parti.Con- 
diditquoi^ fuper locum excelfum exfoo nomine ciuitate prgclaram, in cuius 
arce matri dicato tcplo,&r uafis illud & uarijs ornauit donis. Eam Venus ur- 
bem, tum incolentium religiqne,tum filij pietate alleda, plurimum dilexit : i 
qua V enus Erycina dida eft. Mirabitur quis fortaffe huius templi famam. 
Nam cum aliorum temploru gloria ad (limmu perduda,quandocj aliqua ob- 
duda fit calamitate , fblius templi huius cultus at(^ honor a primordio coepil 
nun^ defecerunt,femper in melius audi. Et quidem praeter honores ab Ery- 
ce inftitutos, Aeneas poftmodum Italiam petens , cum in Siciliam appuliffet, 
plurima dona Veneris ueluti matris teplo obtulit. Sicani deinde multis poft 
ieculis hanc uenerati deam, eius templum (acris doniscp permultis ornarunt. 
Ab A theniefibus poftea qui eam parte Siciliae tenuere, V enus praecipue fum 
mo ftudio culta eft. Romani poftremd uniuerfsc infulae imperantes, fuperio- 
res omneis in huius deae cultu haud immerito exceflerunt, (iiu genus ad hanc 
referentes: propter^ eam profpera ufi in rebus fortuna,eoru impertj caufam 
merito gratia honore^ profecuti fiint. Confules enim milites^ qui in infula 
cranfcendunt , ac omnes qui cum imperiOaliquo illuc adeunt, cum ad Eryce 
ueniunt, praecipuis (acris honoribus^ templum uenerantur : omniq? abieda 
(mperrj (eueritate,in pueroru ac mulierum remiffione hilaritatem^ couer fi, 
folum eo pado gratum (uum aduentum efle deae putant.Senatui eius deae cui 
tus atcj honor curat praecipuae fuit. Statuit enim in eius honorem fideliflimas 
Siciliae urbes decem 3C (eptem numero aurum Veneri coferre. Milites quocp 
duceti ad eius templi tutela deputati (iint. Sed de hac dea fatis : nuc ad Daph- 

ftidem ueniendu. Sunt motes in Sicilia, quos Erios upcant. Hos lod nat ura 

, tan^» 


RERVM ANtICtVARVM LIB. VU m 

^ tatiquatncotitinua^ftateamcKnos at(^ uberes reddit^Fontesfiitttiti eis den^ 
fis undicparboribusjaqu^pr^ter caeteras dulces+Frequetes quoc^m eis quer 
cusjgrotfiorem quam qm’ apud alios nafcutur ^ frudum reddunt^ omefticx 
edam arbores, &: uites permulta?, copia^ ingendmalanafcuntun Adeo autc 
frudiferi montes exiftunt, ut aliquando Carthaginenfium exercitum perma 
gnum fame fuperueniente abunde nutricrinu In huius regionis fylua admo^ 
dum amoena, in qua diuertebantur nympha, ex Mercurio nympha Daph 
nidem natum tradunt : qui a laurorum multitudine , quacinea frequentes 
funt,appellatus eftDaphnis*Educatus a nymphis, boum permulta polfedit ar 
menta : a quorum curaBucolos didus eft.Cum eflet ingenio acri, ftudiumra 
plurimum gubernandis bobus impenderet, carmen Bucolicum, quod etiam 
nunc uf^ a Siculis in precio habetur,adinucnmTradunt infuper, illu in Dia 
nx gratiam .uenandi ftudio impendilTe operam , eam^ fiftula dC cantu buco^ 
lico apprime obledaffe* Huius amore captam nympham pr*edixi(Ie illi tra- 
dunt,fi cui alteri iungeretur,fe illum uifu priuaturam^ Poftmodum quadam 
regis filia ab fe ebrio fl:uprata,OGulis (ut pra?didum fuerat) captus eft* Sed de 
Daphnide iterum referetunNunc de Orione paucis fcribendum uidetur* Fc 
runt hunc tum magnitudine tum robore corporis heroas excedentem, &: ue^ 
natorem fuifleja: opera effecifle multa amore laudis. Nam Zancloto in SicF 
lia regnante,urbem ab eo didam Zanclem,qu^nuncM€flanaeft,^dificauit^ 
Portum praeterea, iada mole, Aden nomine conftruxit. Quoniam Meflane 
mentio incidit,haud ab re erit, quae de eius freto feruntur,recenfere,Tradimc 
prifci rerum fcriptores,Siciliam olim fuiffe. Italiae coniundam : fed poftea ex 
huiufmodi cauia infulam euafifle. Qua parte anguftus continens ab utroque 
maris latere aeftu coIIidebatur,dirupta maris fludibus terra , aquam peruiam 
fecifle : a qua terrae fcilTura Rhegium is locus appellatus eft, acmultis poftmo 
dum annis condita ibi ciuitas idem fuit nomen fortita,Qiiidam tradunt,terrg 
motu feiffum continentem,dedifle mari locum, ac propterea diuifam a contP 
g nenti Siciliam infulam efFedam,Hefiodus poeta cotra ientit. Ait enim, oper 
to mari promontorium quod iuxta Peiorum montem efl:,aggerafle Orione: 

eo templum Neptuno,quem incolae praecipuo honore colerent,fabricaF 
fc, Q^od opus cum confummaffet , ad Euboea diuertit : deinceps propterfa 
mam inter aftra annumeratus, immortale nome adeptus eft.Quam rem Ho> 
merus quocp in Necyia plurium ucrfuum teftimono aflerit, Poftea uero ^ 
de hominibus ac femideis, prout a principio fumus polliciUfcripfimusJnenl 
huic libro ftatuemus, 

DIODORI StCVLI 

LIBER SEXTVS. 

IIS TaBVLOSB t>B 

Siciltafiruntur,^ dtfi^ura <0“ magnitudint 
infuU^ Cap^ L 

V m omnia in quibus hiftoria ueriatiir ^ compledi refumi 
Scriptores deceat: tum uerdmaxime,quomodo quae(^ res 
fingulatim deferibendae fint,cura uidet fufeipienda^' Non 
enim tantummodo haec notatio particularis,diligentia^ 
priuatis hominibus ad coferuandasaugendascp fortunas 
proficit , uerum hiftoricis etiam plurimum affert decoris 
atep ornamenti, Quidam,quorum ob eloquentiam ac rc'^ 
lum geftaru copiam merito laudatur opus » in fingularu rerum deferiptione 

aberra- 



, DIODORI SICVLI 

aberrarunt : ut eorum labor atcp induftm a legentibus in recenfenda hiftorfa ^ 
coprobetur^icribendi ordo non careat reprehenflone^ Timxus iane tum tem 
porum exquifitamdiligentiamytumplurimarumrerumhiftoriamfetraditu^ 
rum pollicitus^quod nimium op erae iiialtjs redarguendis impenderit,culpa^ 
tur : qua ex re a nonnullis obtrectator eft cognominatus; EpKorus hiftoriam 
contcxens,cIoqucmer fi rigula priuatim diligenter^ retulit, libros fuos in res 
fingulaspartitus^ H uius nos morem quoad facultas tulit iecuti,pracientem li- 
brum deferibedis infulis diftribuimus : inqueis primum le ofFett Siciliajquae 
optima infularum omnium , rerum antiquitate caeteras antecellm Haec oliiri 
Trinacria ab eius forma primum appellata, Sicania deincepsab incolis dicta 
ct : poftremc) Italis qui Siculi dicebantur,in eam uulgo profectis, Siciliam di^ 
xere.Efteiusantbitusftadiorum quatuor milium trecentorii iexaginta*Nam ' 
trium laterum urium a Peloro Lilybeum u%, mille ftadia et feptingeritacom 
plectitur: a Lilybaeo ad Pachynu, agri Syracufi) ftadia funr mille quirigen- 
ta.Reliquus ambitus protenditur ftadijs mille centumquadragiritavTradunr 
Siculi , ducta ex antiqua a progenitoribus fama , Sicilia Gereri ac Proferpin^ 
facram effe^Fabulantur poetarum quidam, poft Plutonis ac Pr oferpiriae nup 
tias hanc infulam ab loue Ariacalyptrae nymphae traditam. Sicanos aute, qui 
in ea antiquitus habitarunt, indigetes ede, pr^cipui feriptores tradunt.Hasfi 
mul deas primum in Sicilia uifas, in^ ea primo frumentutn terrse bonitateor 
cum: ficut & claridimus teftatur poetaVincjufens omnia ibi fua fponte terram 
producere. In agro Lcontino,muItis^ praeterea Siciliae focis, etiam nunc tri- 
cicumagrefte oritur. Denicali quaeritur ante frumenti ufum, ubi primum id 
repertum fif,meritc> eius rei laus Siciliaetribuetur. 

Z)S CERERE TROSER^IN^^ 

Cr frumtnti inuentione* Cap* I L 

As deas certe repertores eius conflat magno in honore apud Siciliam fu 
J jflc.Raptam uero ibi Proferpiriam,argumeritum effeuolunt , cjucjd ha: 
de% in hac tanquam infula admodum eis dilecta habstarint. Raptum Profer^ 
pinae ibi pratis iuxta Aetnam ciuitati propinquis ferunt,quae lilqs uarijs^ iBo- 
ribiTs dea dignis ornata erant. Ibi^ propter odorum fragrantiam fagaces ca- 
ries odoratu carent,naturam fenfus,florum odore fuperante. Eft id pratum a 
fuperiori parte planum admodum , aquis redundantibus circum dC praecipi- 
tifsundicjabiciflum : ex quo a nonnullis Siciliae appellatur umbilicus. Sunt 
€1 propinqua nemora,prata^ dC paludes undicj. Spelunca infuper pergran- 
deiUjCjiTae hiatum fiib terram habeat, ad Arctum fpectantem effe dicunt : per 
quem Plutone fabulantur cum curru rapta Pro ferpina tranfifle. L!lia,aIios^ 
flores odorem praebentes,per uniuerfum uoluf annum, quibus afpectus ob- 
lectetur, uirides permanere. Mmeruam mfuper ac £)ianam uirgines cu Pro- 
ferpina nutritas una flores legere folitas,fabulg ferunt, una^ eas loui patri uc 
ftem feciffe. Qua mutua confuetudine uiu^ eam infulam omnes maxime di- 
Iigebant,quaelibet locum quem elegerat fortita. Nam Minerua circa Himera 
regiones elegit : in quibus Nymphae iri eius gratiam aquae calidae fontes fcatu 
rire, Hercule aduentante, fecere. Quae Ioca,flmul dC urbem qu« nOc u% Mi 
neru^ nomen tenet,incoIae ei facrarunt. Diana in Syracufls infulam a d4s ac- 
cepit, Ortygiam, ab ea tum oraculorum refpofb tum uoce nominatam.* Eo- 
dem pacto & in hac infiiia nymphae in Dianae gratiam maximum pi^oduxc- 
re fc)ntem,qui dicitur Arethufa. Hic non tantu prifcis,fed noflris quocp tem- 
poribus magna copia fert pifces facros^ quippe ab hominibus intactos. Sk- 
pius qui eos bellorum tempore edere aufi funt^ deo^uni ira magnas calamita- 
tes fubierunt. Verum de his pofterius.Proferpina bamminftar dearum prata 
<^irca’ A etnam elegit : cui fons ingens SyracuOs dicatus eft nomine Cyane. A t 

ucrd‘ 


'nf * RERVM ANTIQ.VARVM L 1 B. Vf. i» 

A nero Pluto cum rapta Proferpina prope Syracufas per terra hiatum ad mfc 

ros curru dcfcendit.Syracufii >nxta Cyanem fingulis annis dies feftos cele^ 
brant,tn quibus facri faciunt priuatim paruis uidimis : publice tauros in pa 
lu^m immergunt, morem HercUlis imitati, qui eiufmodi facris,quo tempo 
re Geryonis boues per Siciliam deduxit, ufus eft. Tradunt deinceps, Cere^ 
rem, cum filiam reperire no poiret,facib.in Aetna accenfis,uarias orbis par- 
tes Proferpinam quarptem,deambulaire:hominesffiqui eam grate fufeepe 
rantjtanquam benefiet) memorem, frumenti edocuifie uiiim : in queis primi 
propter fuam erga deam humanitatem poft SiculOs fuere Athenichfes Qua 
re public^anc deam pra cateris coluere, tum facrifici)s ampli(fimis,tum 
tleulinf mylferi)s,quaantiquitate caftimonia^ apud omnes homines funt 

ab Athemenfibus hurrianitatis gtatia frumciitiim acce 
piffent,proximis illud incolis impartitifunt; att» exinde per totum ferfor- 
bem eft diffufum. At Siculi Cereris Proferpina^ erga eos indulgentia mo- 
n,ut quibus frumenti ufus primum innotuiffetiutricp earum facra ceremo 
niastp diuerfo anni tempore inftituerunt.-Proferpina quidem meffis tempo 
re,tanta caftimoniaftudio^,quantam tanti doni ratio poftulabat; Cereri ue 
ro,cum femen in terram iacitur. Apparatu ac magnificentia exquifita decent 
dies feftos agunt,priorem reprf fentantes uitam: quibus diebus turpiloquio 
inuicem uti conlueucre,ut dea dolor ex filia raptu conceptus, rifu &C uerbo- 
rum fturrilitate mitigaretur . Hunc , ut diximus , Proferpina raptum plures 
tum hiftorici tum poeta fuifle affirmant. Carcinus fane tragoedus, qtii Svra- 
cufas fapius acceflit,confpe<fl:o incolarum in eiufmodi facris ftudio, Proler- 
pinam a Plutone raptam, atep ad inferos dedudam, poftmodum uero a Ce> 
rcrefumpto ex Aetna Sicilia ignc,plandu ludum quafita,ab eam frumen- 
tum monftratum,unde et dea fit habita, in fuo poemate affirmat. Non uiden 
tur autem omittenda huius dea erga hOmines beneficia . Nam prarer ab ea 
fi^^^titum, leges etiam edidit; quibus iuftepiem homines uiuere 
B affuefcerent.Ex quo & legiferam dixerunt. Quibus inuetis haiid facile quis 
maiora reperire po ffiucum in his fita fit non uiuendi tantum,fed bene hone 
fte^uiuendiinftitutio.Sed de hishadenus . Nunc de Sicanis, qui primi 
in Sidlia habitarunt, quoniam de cis feriptores diffentiunt , eftfcribendum» 
Phififtus eos ex Iberia in Siciliam ueniffe affirmat,qui id nome a Sicano ibe 
. traxerunt.Timaus huius feriptoris infeitiam arguens, Sicanos 

siC Siciliat indigetes edet multa fux antiquitatis atgumenta afFefchSj qux 
haud operaeprccium eft recenferc. Caterum habitabant prifeis temporiTus 
Sicani in montibus natura munitis,in quibus urbes latronum metu adifica- 
runt.^lli enim regi fuberant,fed fuus cuicp urbi inerat princeps. Hi primu 
uniuerfam tenuere infulam,agrOs colentes, ex quibus uita cibum fumebat i 
Poftmodum Aetna ignes,qui proximas regiones urebant,erudante, cum 
plures annos id incendium patriam uaftaret, timore adi, omiftis orientalib. 
Iocis,partes qua ad occidentem uergunt,petiuere . Multis deinde feculis 
oicuii ab Italia in Siciliam profedi,loca tenuerunt a Sicanis relida. Opibus 
Ueinceps ac uiribus potentes , propinquis agris occupatis , quotidie magis 
imperium augebant, quoad bellofgpius cum Sicanis moto,certo poftmodu 
todere agromm fines inuicem ftatuetunt.Poftremd a Gracis colonia in Si- 
ciliam dedudamnt,urbes^ maritima* condita. Mutua poftmodum con^ 
luetudifie ufui^ cum plures in dieni Graci in Siciliam nauigarent, 
cC linguam gracam omifla barbara didicere, 8C mu- 
tato nomine Siculi funt appellati. 

Di 


I» i -rf 'd o R i s i c V 1 1 

V3 LI^AR^, ET C^ETERIS a 

coUdcs tnfulce appellatae funt* 

Cap^ III*^ 

S Equuntur Aeolides infulas feptem numero , Strongyle , Euonyma, Di^ 
dyme,Phoenicufa, Sacra, Vulcania , Lipara , in qua eft eiufdem nomims 
ciuitas.Sit^ autem funt inter Italiam Siciliamcp re6o curfu. Diftant a Sicilia 
centum quinquagintafermeftadfjsjpares inuicem magnitudme.Earum ma 
xima dreuitu complecfiitur ftadia centum quinquaginta* Ignem hadenus 
cuomebant omnesrquarum meatus oracp ignis etia nunc uifuntur* In Stron 
gyla ac Sacra hucufcp ex terras hiatu uentus erumpit, & foetor inges: erudat 
quoc^ arenam, lapides^ igneos permultos: quemadmodum & Aetnas acci 
dit. Afferunt nonnulli meatus effe fubterraneos ab Aetna ad has infulas , dC 
his omnibus eandem ignem fpirandi caufam efle.Has infup er infulas tradut 
olim defertas fuifferfed Liparum quendam Aufonis regis filium a fratribus 
diffidentem , ex Italia cum longis nauibus adueda fecum militum copia ad 
infulam appuliflTe : quae ab eo Lipara fit appellata : inm ea fuinominis urbe 
condita,reliquarum quo que infularum agros excoluiue* Eo feneicente Aeo 
Ius Hippotae,cum focipquibufdam in Liparam cum ueniflet, fiimpta uxore 
Lipari filiajhispoftmodum infulis imperauit* Verum Liparus cum in Itali- 
am reuerti cuperet, iuxta Surrentum tenuit loca , quibus magna cum laude 
jprxfuitDefundus deinde,ac magnifice fepultus , honores Heroicos ab in- 
colis affecutus eft. Aeolum uer6(is eft ad quem fabulae VlyiTem errantem dl 
uertiffe tradunt)iuftum ac pium extitiffe legimus, 8£ erga hofpites perhuma' 
num.Prxtereauelis uti nautas docuit*Obferuatione ignis , qui uenti futuri 
cffentpr3edixit*Vnde6i^illumfabulaeuentorumpotentem dixere* Ob exi- 
miam eius pietatem deorum amicus eft nominatus * Ex Aeolo filtf fex orti 
funt , Aftyochus , Xuthus, Androcleus , Pheremon , locaftes, Agathyrfus: 
qui omnes ob gloriam ac uirtutes paternas magno in honore funt habitL s 
Horum locaftcslocaltalif circa Rhegium pofledit. Pheremon atque An- 
drocleuscam regionem Siciliac,quae a freto quod infulam diuidit, ufquead 
Lilyb^um eft, tenuerunt. Huius regionis agros qui ad Orientem uergunt, 
coluere Siculi : qui ad Occafum ipedant , Sicani ♦ Hi inukem diffidentes, 
Aeoli filijs , tum propter uulgatam parentis pietatem, tum ob eorum in 
fe curam ac diligentiam fponte paruerunt ♦ Imperauit quoque Xuthus el 
parti quae ad Leontinos uergk, ufque ad haec cempora,ab eo Xuthia di- 
da . Agathyrfiis cum dominaretur ei qu^e nunc Agathyrfis ora appella - 
tur , urbem condidit ab ie Agathyrfidem uocatam . Aftyochus praefuit Li- 
parse.Qui omnes paternae uirtutis aemuli, magna cum laude uixerunt . Cum' 
pluribus feculis Aeoli progenies in Sicilia regnaffet , tandem defecit. Poft 
hos Siculi ad meliores uiros principatum deferebant. Sicani orta ob princi- 
patum contentione, bello inter fe certarunt Multis deinceps exadis annis 
cum infula cultoribus in diem magis deficeret , Cnidtj quidam Rhodij' que 
regum Afi^ iniuria opprefri,m Siciliam deducere coloniam decreuere.Sum 
pco duce Penthalo Cnidio, qui genus ftium ad Hippotam Herculis proge- 
niem referebat,quinquagefima tunc Olympiade, in qua ftadij uidor fuit La 
cartiemonius Epifteliades , egreffi' circa Lilybaeum Egefta^os Selinuntios^ 
inuicem bellantes inuenerunt. Fo 0 d<?re cum Selinuntijs inito , praelio® ad- 
uerfus Egeftseos commiflb , multi eorum cecidere : in queis dux Pentnalus 
occubuit. Qui ex praelio fuperfuerunt , Selmuntfjs deuidis ftatueruntinde 
abire, creatis ducibus Gorgone,Theftor£,acEpitherfide. Penthalq cum do 
mefticis per Tyrrhenum pelagus cum ad Liparam appuliffent , humaniter 

ab incolis accepti , habitarunt in infula numero ferme quingenti. Poftmo- 

dum 


I 


RERVM ANTIQ^VAfLVM L I B. Vr. 

A dum T yrrhcnis in^c latrocinio mfeftantibus , ad fc tuendum naucs ^di& 
carunt • Eorum pars ad communem utilitatem colebant agros , pars piratis 
obfiftebat,Hi comniuhicatis irtiiicem fortunis,rebus^ omnibus, aligiiadia 
in ea uitae commiinidne permarifereiDeinc^ps ciiih Liparam > lirbem&dus 
cepiflent, reliquarum iniularu agros commiiniter cxercebaniPoltrem 6 om 
nes infulas in iiigmti annosjita ut deiiiio illas eo exacflo ternporefertiretur, 
partiti fiint.NoniiulIis praeterea naiialibus pugnis fuperatis Tyrrhenis, fpo^ 
liorum ciecimas iri Delphis qbtiileruntSuperefl: ut cauias addamus, quibus 
poftea felicitatis gloriae^ incrementa Lipare urbs fufcepit.Primum ipfa na^ 
tura, tum pratis infula decora eft,tum balneis,qu^ admodum commendan- 
tur.ad ualetudincm eriini conferunt, 8(:fummam ex uiit praebent uoluptate* 
Quo fit ut Siculi permulto morbo impliciti,e 9 fariitatis gratia confliientes, 
ualctudineni priftinam recuper^t*Profert infiiper ea infiila metallum cele^ 
bre, quod alumen appellarittex quo Liparenfes Romani^ magnum p erci*» 
piunt uecfiigaLNani cum nullo alio iri loco orbis alume generetur, magnos 
affert huic infula qu^ftus; Hic pariia elt magnitudine,fed fertilis ad horni' 
num uitam:quippc quae oiririis genens pilees abunde pribeat, & friidus ar 
borumfuauesguftu. Poft Liparam occidentem uerfiis irifula eft parua ad^ 
modum, defcrta,&: ab re quadam Oftebdes cognominata ; Nani CarthagL 
nenfes quo tempore aduerfusSyracufios bellum gelTere , magnis pedituni 
copfis ingentiep claffe in Siciliam profedi funt • His ciim plures inercenarij 
uarijs ex gentibus mixti edent: &: hi faepius,praefertim ob ftipendid fuo teni 
pore non itripenfum, feditiofi, numero milia fexaginta primum ad pr^toria 
eondifrerites, tumultum aduerfus duces excitabannriiinabanturfe, cuni 
pius pecuniae deedent,armis fi quid deberetur uindicaturos;C5iultus fena^ 
tus imperatoribus occulte mandauit,ut feditiofos ab exercitu amouerenu 
Itacp mercenarios omnes lumpta alterius belli occafioe in naues impofi tos; 
in hanc infulaih expofuerutrubi relidi, fame ablumpti funt * Tot hominum 
fi defuiidorum oda paruac irifula: nomen dedere ♦ 

MELITEi G^VLO ET CER> 

cima. Cap, IIIL 

— ** ■ ^ ■ f R 

R Ecenfitis Aeoli infulis, deinceps ad reliqui lateris iniiilas tranfeamus; 

In ea Sicili^ parte, 'quse ad meridiem uergit,tres inliilae lunt: quarum fin 
gulae portus tutos habent riauigantibus* Prima, quam Meliten dicunt, iSy 
racufis remota ftadijs odogintajportus habet plures admodum utiles.Eius 
incolae fortunati exiftimariturrquoniam dC uarq generis exercent arics,&r O' 
ptimas faciunt lineas telas, tum teriuitate,tum mollitie fpedatas*Domos in# 
iiiper aedificant pro loci qualitate piilchraSjSd exornatas gypfo ; Eft autem 
haec infula ueluti palmarum colonia quaedam,cum ibi plurimi fiant. Mcrca 
tores ufqiie ad occidens pelagus riauigantes , ad hanc confugiunt , iit quae 
plures habeat tiitos portus.Qua ex caula eius accolae, propter cius bericficia 
mercatoribus impen(a,8^ opibus dC gloria ciim auxerunt. Eft 5C alia infula, 
nomine Gaulus, qiiae plures habet opportunos portus,& abundat palmis. 
Deinceps eft &C Cercmna,quae ad Libyam fpedatrin qua haiidigriobilis eft 
ciuitas,8^ portus hori ibliini mercatoribus utilis,ied longis nauibus accom# 
modatus.Sequutur poft Liparairi infulae ad Tyrrhenum pelagus litae:iri qui 
bus una eft nomine Aethalia, Populonii 6ppbfitaurbi,diftans a continenti 
ftadij s fernie centum:qu^ id noriien ab Ahhalio,qiii ei praefiiit,ducc fortitai 
cft.In ea effoditur petf a,ex qua ferrum excuditur, incidunt enim id metalli 
genus, quo abundat infula: iride ex (axis iri ferriacibusdecodis ferrum Ii# 
quefadum in frufta partiuntur,m^isip6rigijs ftihilia : quae poftmodum 
fil^catorcs ad empona d^f&unt ^ Ex ferro artinces uaf ia cudut inftrument^ 

mi iii 


^ T3 t O P O R I S 1 C V t I ^ r: 

rei nifl:ica?,diaerfis^ artibus accommodata» Praeter hanc cftinfula loilge ab 
eis ftadijs trecentis, quae a graecis Cyrnos appellatuna Romanis uero atque 
mcolis,Corlka»H^ec aditu facilis , portum habet pulcherrimum nomine Sy 
racufium » Celebres in ea ciuitates habentur du^, fcilicet Calaris dC Nicea* 

. Calaris a Phocenfibus,qui a Tyrrhenis poftmodum infula pulfifuntt Nicea 
a Tyrrhenis maritimis , qui reliquas etiam Tyrrheni maris infulas fuc ditio> 
nis fecerunt, condita» Hi poftea urbibus quae in Cyrno erant fubadis,re> 
fin^e cer^cp 'ac mellis, quorum ea fertilis eft infula, tributa impofuerunt.Ser^ 
ni qui in ea funt,plur/mum ab aliorUm feruorum , quod eis natura acciditjU' 
fuuit^e differunt, Infula ampla eft, magna que ex parte montuofa ac iylue^ 
ftris fertur , fluminibus infuper irrigua » Homines lade, meile, ac carnibus 
(omnia affatim praebet patria) iufte & humaniter ultra caeteros barbaros in' 
nicem uiuunt . Fauum quod in montanis arboribus reperitur , illius ciTe fi' 
nunt qui id prius adinucnit , Oues fignaculis diilindx etiam nullo cuftode 
patronis feruantur. In priuatauitaadionibus^quemiro quodam modo iu-^ 
ftitiam obferuant . Mirandum uero eft ,.quod apud eos Iit in filiorum ortu* 
Nam cum mulier parit , nulla eft puerperae cura : fed uir eius , ueluti &: ipfc 
implicitus puerperij morbo , flatutos dies domi uxoris curam iufcipit . Na> 
fcitur in ea infula taxi copia : in qua arbore mei quod fit, amarum admOdtim 
exiftit » Barbari infulam habitantes,uaria utuntur loquela, & ad intelligen' 
dum difficili » Numero excedunt hominum triginta milia» Huic proxima 
Sardinia infula , Sicilia par magnitudine, a barbaris ( lolaosuocant ) tene^ 
tunHos ab Iolao ac Thefpiadis , quorum plures in eam infulam tranfcende> 
runt, genus ducere putant.Nam quo tempore Hercules decantatos fubift la 
bores,liberos,ab eo exThefpij filiabus fufceptos,cum Graecorum barbato> 
rumcK copia, fecundum certum oraculum in Sardiniam ad condendam colo 
niam mifiuCiuod fenties Iolaus, Herculis nepos, in infulam uenit:in'que ca 
conditis haud contemnendis urbibus, patria omni potitus, populos ab fq 
dixit lolaos » Gymnafia , dC deorum templa , c^tera^ ad hominum felicita^ S 
temfpedantia , quorum adhuc monumenta extant , ab eo funt inftituta. 

Cum ab oraculo traditum e(ret,hanc coloniam liberam femper futuram, 
rum ufque ad haec tempora id oraculum fuit» Nam cum Carthaginenfes ma 
gnis copij s infulam' cepi{rent,nunquam lolaos fubegere. Ad montana enim 
atque afpera confugientes loca, effofTis fub terram habitaculis, lade, cafeo, 
carnibus ex pecoribus , quae plurima illis erant, uefcebantur.Agri^ colendi 
declinato !aborc,in montibus uitam quietam ducebant, Carthaginenfes cn 
fepius eosbeliotentaflrent,difficultate locorum abfterriti,Iiberos relique^ 
runt. Poftremo a Romanis armis faepius lacefriti,locorum afperitate inuiefd 
permanfere.Iolaus qs quae ad ftatum coloniae pertinebant, copofitis,in Graq 
ciam redqt.Thefpiadae cum multis feculis infulae praefuiflrcnt,tandem in Ita^ 
liam nauigantes,locacirca Cumam tenuere:reliqua multitudo depofitabae 
barie, proficientes fibi ex accolis optimos duces, hucufq^ libertatem feruant<* 

DE VITYFS^ ET INSy LIS 

alicui Baleares appellant. Capi, * 

P R^ter has infulas eft alia Pityufa , a pinis,quae frequentes in ea nafcun' 
tur , nomen fortita» Diftat ab Herculeis columnis, dierum triumnauiga 
tione : a Libya uero,diei nodis^ unius : diei unius ab Iberia: magnitudine 
fimilis Corcyrae, rerum copia mediocris. Vites fert ea regio, licet raras» Cxte 
rx arbores in conuallibus funt. Inter ea quse ibi oriuntur, lanam praeferunt* 
Diftinda campis ac collibus infula,urb em habet Enefum,Carthaginenfium 

coloniam; moenium ambitu,acfrcquemibus domibt]^s,p<9rtu infuper peru^ 

’ " tiliis 


ANTIQ^VARVM LIB. Vj, ij7 

tili wtis cckbrc» Palmis prxterea fertilis eft uarijs: a barbaris prceiertim Phoe 
nicibus habitata ♦ Haec colonia centum iexaginta annis poft conditam Car^ 
thamncm eft deduda ♦ Aliae quoque exiftunt infulae Iberix oppofte, a grst 
cis Gymnefiae , ab incolarum nuditate , qui aeftatis tempore aBfque ueftibus 
incedunt : ab accolis ucro ac Romanis Baleares, a fundae iadii; qua redius 
quam reliqui, lapides iaciunt, appellatae. Harum media maior eft reliquis in^ 

fuliSjdemptis feptemrSicilia, Sardinia, Creta, Eubcea, Cypro, Cyrno, Lesbo» 

Abcft ab Iberia diei unius nauigatione. Minor ad Orientem fpedat , nutrP 
ens plurima omnis generis armda, ied mulos praecipue:qui dC magni iiint, 
dC foriora uoce. V traq^ infula fertilis ac frudifera eft , referta habitatoribus, 
ut qiii triginta hominum milia excedant* Ad uini potum,quod raruni apud 
cos eft,funt promptiores . Oleo omnino carent.Ideo ex lentifco dC porci adi 
^e mixtis ungunt corpora. Mulieres adeo prae exteris appetunt, ut muliere 
a prxdonibus captam, tribus aut quatuor redimant uiris * Habitant in faxis 
concauis,iuxta^ prxeipites petras . Eftbflis cuniculis ad corporu tegumen 
ta utuntur, uitx iecuritatem ; Aureo nummo aut argenteo non umntur, 
quaeafferri ad infulam prohibent : caufam afferentes, Geryonem Chrvfao^ 
ri filium auro atffi argento opulentiftimum, quondam ab Hercule bello ex^ 
pugnatum * Exiftimant enim, eo pado jcum auro atq^ argento careant , fefe 
facile omnes uitxinfidiaseuafuros.Hancob rem cum olim cum Cartha^i^ 
nenfibus militaffent, exftipendio impehfo mulieres ac uinum emptum f^u 
tulere»Mirandumuer6,quodinnupttjs demoreferuant.In epulis enim qug 
cum domefticis amicis^ in nuptij s fiunt, primus fecimdus^,S<: deinceps fe^ 
eundum etatem reliqui, nuptam magno numero cognoftunt* Vltimus ipon 
fo locus ad uxore datur * Priuatim quid etia, dC a exteroru moribus alienum 
in defundorum fepulchris obferuant . Lineis enini membra corporis incifa, 
in uas conijciunt,fupra^ faxa accumulant . Arma eis funt fundx tres* Vna 
caput cingunt,altera uentrem, tertia in manibus geftatur . In prxlio lapides 
B multo maiores quarri reliqui ita iadantrobufte, ut ab aliquo tormento Iapis 
miffus uideatur . In urbiuni expugnatione,lapidum iadu eoS qui defuper 
ex propugnaculis tuentur mccnia, uulnerant. In pugna uer6,fcuta, galeas, 
omne^ armorum genus confringunt. Ita autem redHapides propellunt, 
utraro effugiat idum appetitus locus: quod eis continuus a puditia ufiis 
prxbet,a matribus ad id certamen coadis.Imponunt enim fiipra eredum li 
gnuni panemffignum,quod iadu petantme^ ante cibum capiunt, quam pa 
nem lapide eiedum pro cibo fumant, permifui matris* 

DE iN SICLIS OC Edisti, <^^E ^D 

Elefperumutromt. Cap. V//. 

P Ofteaquam infulas quae ad columnas Herculis fpedant , retulimus : ad 
Oceani infulas tranfeamus* Eft Libyam uerfiis ad Oceanum fita pluria 
^ um dierum nauigatione infula permagna : agro fertili , tum campis amce-- 
nis,tum montibus diftinda . Fluminibus rigatur, qux fint nauium capacia* 
Plurima funt in ca pomaria uartjs arboribus confita,hortiq^ amccni,quos a^ 
qux dulces interfluunt* Diuerfbria in illis xdificantfumptuofa: hortos quo-» 
que cotoncorum umbracula decorat, in quxxftus tempore diuertut.Amce 
na fertilis^ regio copia frudum exuberat. Montes frequentibus fyluis,ar^ 
boribus^frudiferis,aquisinfuper irriguis ornantur* Abundat quoque in^ 
(illa fontibus aquae dulcis : qux non tantum ufiii uoluptatiqp incolentium fa 
tisfacit,fed etiam confert ad robur corporum ac ualetudinem . Sunt infuper 
ioca diuerfbrum animalium uenationibus apta : ex quibus epulas conficiut 
fuaues ac fiimptuofas * Pifccs etianl mare affatim prxbet ♦ Eft dC aer ibi falu^ 

m 5 berrimusi 


« jS D 1 O D O B.1 s I C V L I 

bernmus: qm maioH ex parte anni frucflusfcratjahacpfpcdc ac dccorcprg^ ^ 
fl:antia:ut hcec mfula non hominum/ed deorum diucrfonum ob eius fcUcu 
tatem cxiftimetur * Prifcis temporibus quoniam a reliquo orbe diuullauide 
tur 3 mcognica5hoc poftmodum modo reperta eft ♦ Phoenices quondam ad 
diueria emporia nauigantes, faepius plures in Libya , nonnullas in Europa 
quie ad Occidentem ^ecflat, colonias condidere» Multis deinde opibus co^ 
adis, extra columnas Herculis Oceanu ingredi , in Cherronefo Europae Iit 
toris columnis propinquo condidere urbem, quam Gadiram dixerunt» In 
ca inter csctera aedificia templum Herculi, quod ad noftramufque aetatem 
fumma in ueneratione honorecp eft habitum , ftatutis de more Phoenicioru 
lacriSjfumptuofo opere conftruxerunt: plures Romanorum duces clariffl^ 
mi magnis rebus geftis , uota huiC' deo (uicepta perfoluerunt» V erum Phoe 
nices per Oceanum mare iuxta Libyam nauigantcs,plures dies tempeftati^ 
bus adi,cum ad hanc infulam delati edent, animaduerfa eius natura felicitati 
tec^y notam caeteris fecere * Qua ex caufa cum Tyrrheni, qui clade potentes 
erant, in eam infulam coloniam mittere decreuident,a Carthaginenfibus 
(lint prohibiti , ueritis ne loci bonitate allecdi ciues eorum, ad eam fe confer 
srent.& fle, fi qua forfan aduerfa urbi fortuna incididet , uolebant ignotu , ad 
quem facile confugerent locum, ede» Sed ad Europam redeamus» 

Z)£: BRITANNIA INSVL^, ET BE 

ca (jiicc dicitur Ba filia ^ubi chorum oritur^ Capi, IIL 


I N Oceano Gallia: montibus Hercint)s totius Europa maximis,crppofitg 
funt infulae plures: quarum maxima eft Britannia, prifcis temporibus nuL 
lius aduenae imperium experta» NetJ enim Dionyflum,necR Herculem,net 
que heroa aut ducem qitempiam accepimus cos bello tentane.Nunc C* 
far, qui propter geftas res deus eftappcllatus,primus omniu Britannis fuba^ 
<ftis, certum eos dare tributum coegit. Sed de his fuo tempore dicetur latius» 
Eft hxc infula triangulari forma, Sicili^ flmilis, latera habens inequalia,cum 
protendatur per obliquum Europam uerfus» Vbi minimum a continenti 
abeft, promontorium eft, qui appellatur Carion,procul a terra : quo tempo>» 
re mare fluit,ftadrjs ferme centum » Alterum promontorium, Velerium no> 
mine , abede aiunt a continenti nauigationc dierum quatuor . Reliqua pars 
quam Orcham appellant, ad mare fp edat» Minimum latus Europae adiaces, 
protendi aderunt ftadijs feptem milibus.Lateris fecundi longitudo a Cario 
ne ufep ad promontorium,ftadia compleditur quindecim milia : tertium Ia»- 
tus ftadiofum miha uigintflira uniuerfkinftxlae ambitus ftadiorum eft miliu 
duorum 8 ^ quadraginta» Britanniam incolere tradunt Aborigines, qui pri 
fcorum more uita degant» V tuntur enim in pugna curribus, ueluti antiquos 
GraecorumheroesufosinbelloTroiano ferunt» Domos ex calamis aut Ii' 
gnis ut plurimum habent compadas»Frumenta cum ariftis fub tedis repo> 
nuntrinde quod fatis in diem fit ufui, terentes» Moribus fimplices , integri^ 
€xiftunt,longe a noftrorum hominum aftutia uerfutia® remoti» Cibo flm- 
plici uiliepuitam ducunt,at(^ a diuitum delicifs alieno.Multitudine hominu 
infula plena eft» Aer,ut qui ad feptentrionem fpedet,frigidus» Reges princi 
pes^ ibi fttnt plures, pacem inuicem feruantes ♦ Sed de his diligentius, cum 
ad C^faris gefta quib» Britannos fubegit , uenicmus»Nunc de ttanno quod 
in ea effoditur,narrabimus»Britanni qui iuxta V elerium promontorium m>* 
coluntjmercatorum ufu qui eo ftanni gratia nauigantjhumaniores reliquis 
erga hofpites habentur»Hi ex terra faxofa, cuius uenas fecuti effodiunt ftan^ 
num,igne edudum , in quandam infulam ferunt Britannicam , iuxta quam 
(Idam uocant ) maris fluxu uideutur infula; cum ucrQ refluit ^ exficcato in^ 

tericdo 


R fi R V M A ^ T I Q, V A R V M t i B» VJ. 

A tcriccfio. Iittore, Curribus co ftannum deferunt. Pnuatum quid iiidetut cis in. 
fulis continger ecquae Britanniam EuroparrK^interiacent.Nam pleno mar/^ 
iniulae:refluenteuer 05 cuminterie(fius locus deficitur aquiSjContinens uide 
tur.Exhisiniulis mercatores emptum ftannum in Galatiam portant» Inde 
diebus fere triginta, cum equis ad fontem Eridani fluminis perducunt. Et 
deftanno hadenus . Nunc de eledro dicendum* Scythia qu^ fupra Gala 
tiam eftjOppofita infula in Oceano iacce, nomine Bafiliarin quam tempeftas 
cledrum plurimum e^cit^nulla alia in parte orbis repertum . De eo quidam 
ueteres fabulas fcripfere haud dignas fide^fiC qux a pofteris reprehenf^ flnt. 
Nonulli enim tum poetae tum hiitorici tradunt, Phaetonem Solis filium, cu 
puer cflrct,peti(re e patre, ut unicum diem folis currum regeret. Illo alTentiea 
te,fumpto curru, cum equoru frena regere nequiuiffet, ab equis contempta 
puero , extra foiitum curfum eflTe currum delatum : dC primo coelum equoru 
errore incefum: circulum^ qui Galaxia dicitur, exinde fadum . deinde ma>* 
gnam combuftam orbiy^artem . Qya re commoturp louem, fulmine Phae^ 
tontem tradunt peremme,Solcmcp in priftinum redegiiTe curfum. Phactoa 
tem in fontibus eius qui nunc eft Padus, olim Eridanum dicebant,d€cidi(re. 
Eius mortem nymphas fleuiiTe forores, doloriscp magnitudine mutata na^ 
tura in populos fuifle uerfas*Has annis fingulis eodem tempore lachrymas 
educere, c quibus cledrum fiat,reliquum fplendorefuperans * Sed cum hi 
harum fabularum conditores procul a uero aberralTe a pofteris deprehenfi 
fint,nos ueramjhifloriam fequamur.Nafcitur eledru in ea quam retulimus, 
infula.Cumueroab incolis ad proximum deferatur continente,indeadnO'' 
ftra ufqj apportatur loca^ 

% 

D3 CELTIBERI^, IBE^ 

ria^Li^uria^EEyrrhcnicty CT dt ij$ qui ca loca habitant 
B quibus Icqibtts qui ca loca habitant u^ 

tuntun Capi. 

H Aud fane ab re erit, gentes Europae cdntcrminas, quas in luperiorib»Ii 
bris omifimus, paucis referre. Celticis olim imperaui t, ut aiunt, uir egre 
gius:ex quo filia corporis magnitudine ultra naturaemodum decorem^ c^ 
teras excellens, orta eft.H^c tum uiribus,tum fpecie elata,omnes qui eam 
xorem expetebant, contempfit, exiflimans neminem fiio matrimonio di>- 
gnum * Interim cum Hercules bello aduerflis Geryonem moto ueniflTet in 
Celticam,in^ ea ciuitatem Alexiam condidiflet: admirata tum uirtute Her 
culis, tum corporis praefl:antiam,permiflu parentum eius concubitum appe: 
tiuit.Iunda illi filium genuit,nomine Galatem:qui coa^uos fuos tum uirtu> 
te animi , tum uiribus corporis exceffit. Vir fadus , cum paternum tegnunt 
fufeepiffet , plures oras fibi fubdidit propinquas , praeclaris rebus bello ge> 
ftis* Cum eius gloria efferretur, iubditos omnes a iiio nomine appella 
uit Galatas : ex quo omnis ca regio Galatia dida eft * Plaec a pluribus na> 
tionibus incolitur: quae inuicem gentium numero differunt* Nam quas' 
maior habetur inter eas , ducenta uirorum milia efficit : quae minor , quin^ 
quaginta » Harum gens una erga Romanos , dC quae ad hanc ufque aeta-* 
tem manauit, affinitatem amicitiam^ que conleruat. Natio, ut plurimum 
ad Ardum fita : regio frigida,ut quae hyemis tempore pro aqua niuibus op 
pleta exiftat* Glacies quoque immenfe adeo patriam occupat, ut flumi--* 
na congelata fint peruia tranfeuntibus , non folum paucis , fed exercitibus 

S >quc,cum curribus atque impedimentis » Cum plures magnicp fluuij per 
atiam uario curfii fluant , hi ^ profundis ftagnis , hi ex montibus : par^ 

m 4 timin 


I 


t 

♦' 


V40 D I O D O R I S I C V L 1 

tim in Oceanumjpartim ia noftrum mare decurruntEorum qui in noftrum A 
niarelabuntur,tnaximuscenfecurEridanus, quiin alpibus fontes habens, 
quinc^ oftijs defcendit in tnare.Qui uero in Oceanum defluunt , maximi ha 
bentur Danubius ac Rhenus : quem diebus noftris G* Capiar pontibUs mu 
ro modo iunxic: pedeftribus^ rraducflis copijs , Galatas ultra Rhenum ha^ 
bitantes in poteftatemredegitPlures alif nauium capaces fluuij exiftunt ia 
Celtica ) quos breuitatis cauia omiflmus* Sedhi omne^S ferehyeme conge-^ 
latijfecurum tranfitum , iniecflis defuper, ne labantur, paleis , euntibus pras- 
bent.ld uerd^quod di(fi:u mirabile in maiori Galatiae parte accidit^noii uide^ 
cur filentid praetermittendum» Nam ^ftatc ab occidente (eptentrione'que 
perflarit tanta ui impetu que uenti , ut lapides quantos manus poffit conti^ 
riere^a terra rapiant,ac ueluti arenas lapillorum aceruos haud paruos cumu-» 
lent* Eft ut aliquando ab hominibus arma ac tieftes ^ quandocp afcenforem 
iii ab equo auferant. Denique tanta efl: aeris frigiditas, ut necp uiritrm ea re-^ 
gio^ncq^ oleum producat. Quare coacfli homines potum fibi ex hordeo co.^ 
parat, quem appellant Zythum. Aqua etiam qua lauant fauum mellis,iitun^ 
tur. Vind praster modum adeo delecfianturjUt a mercatoribus importatum 
purum bibant:nimio(^ potu ebrrj,autin fomnumincidant,autinm(aniam» 
Quo fit, ut mercatores Italici plures quasftu dil(fii,uinum tum riaiiibus tum 
per terram curribus deferentes, pinceriiam puerum mercentur pro uini am^ 
phora. Vniuerfa Galatia argeiito caret. Aurum eius abfque opificio autla^ 
bore aliquo praebetur natura.Nam cum fluminum decurfus difficiles flexus 
habeat , fiiperas ripas a montibus fluens aqua,arenaauream paffim percam 
pos efjcit. Glebis poftmodum,fn quibus aurum fpfeitdet attritis, aqua^que 
Iotis,derripta terra reliquum in fornacem conieefium fundunt. Hoc modo fi 
quefaeflo , puro^ eduefto auro , ad drnatum corporis mulieres tiiri^ utun^ 

tur . Etenim SC manuum articulos , 5C brachia armillis aureis exornant. Cir-* 
ca collu infuper grandes torques geftant ex folidoiaufd,& iii digitis anulos* 
thoraces etiam auro exornant ; Priuati aliquid etiani acmirabile fuperiores B 
Celtae in deorum templis obferuarit,utmfacristemphVque pliirimum auri 
dijs oblatum fpargant : neque illud incolarum quifquam,quamtfis gens au 
'ri fit auida, propter religionem audet contingere.Sunt Galafe molles , atep 

albi, corpore oblongo.Comas quamuis habeant natura rufas,ftudio tamen 
augent naturae colorem . Calamiftro capillos infleeflunt, a fronte illos ad 
ceruicem rerj cientes, ut Satyris afpedu pueris' que appareant perfirfriles. 
Capillos arte efficiunt groffiores , ut nihil differant ab equorum iubis . Bar-- 
bam quidaradunttnonulli nutriunt parce.Nobiles genas quideradunt:bar 
bam uerd adeo finunt crefeere , ut operiant corpora . Quo accidit , ut cum 
edunt , repleantur cibo : cum uerd bibunt l ueluti per canale potus uideatur 
inferri . Coenant fedendo omnes, nori iri fedibus , fed in folOjiuper luporum 
aut canum ftratis pellibus . miniflrant eis pueri iuniores aetate tenera . luxta 
cos ignes fiunt, in queis ollae funt & uerua plena carnibus. Virosbonos 
melioribus carnibus honorant : quemadmodum poeta Aiaci feribit imperi 
(umab optimatibus honorem, quando fingulari Hecflorem certamineui^ 
cit* Hofpites ad epulas uocant : qui fint , qua caufa uenerint, poft coenani 
fogantes . Conflieuerunt quoque j iumptd dbo ad uerborum , prout cafas 
intulit, concertationem furgentes, ex protibeotione certare inuicem,nulK 
habita uitaecura. Increuit enim apud eos Pythagorciententia,qua dixit, ani 
mas'hominum effe immortales , rurius^ eas defun&s cerporibus pofi cer^ 
tum tempus in alia corpora reuerfuras . Ob hanc cauiam in defuneSbrum 
Pyrami epiftblas (criptas quidam conijciunt,tanquam eas mortui fint fedu^ 
ti.In itinere ac pugna bigis utuntur, quas rhedarius dC aflefibr ducunt, 
mbellis obuium hoftem iaculo cx cwrru primum appetunt i tum relibro 

XUITU 


ilERVM AHTIQV ARtTM tlB. VL 
A euitu ji^ditcs i^nfibus certant • Quidam adeo mortem coftti^miiuht , ut 
pugnent nudi* Cuftodes corporis ex liberis hominibus pauperes eligunt : 
qui dC pro aurigis in pugna feruiant^^ ferant fcutum* Inftruflam aciem prei 
re co nfucuerunt 5 8^ ad lingulare certamen fortiffim os hoftium prouocare^ 
arma, ut hoftem terreant, qua tientes * Gum quis ftrenue in acie pugnauit^ 
tum maiorum, tum fuas laudes ac uirtutes decantant* Res hoftium depri'' 
inunt,tanquamuituperatione dignas* Denique omneis in bello audaces 
extollunt uerbis * Capita hoftium in acie cadentium abreifla, equorum allft 
gant collo . Hoftium fpolia (anguine perfula famulis tradunt, in foribus db^ 
morum cum cantu at(^ hymnis affigenda, quemadmodum feras folent ue-- 
natu captas * Hoftium nobiliorum capita aromatibus un(fta,in thecis con^ 
dunt fumma diligentia , oftendentes ea holpitibus : nullo ^ precio ea uel pa 
rentibus uel alijs reddunt * Tradunt eorum rideri nonnullos , quod pro ca^ 
pitetantundempenO auri, barbaram magnificentiam oftentantes , nequa> 
quam uelint accipere * Non enim bellicae uirtutis infignia non uendere no^ - 
bile eft: fed cum mortuis pugnare, ferum habetur , atque agrefte * Veftes ad 
terrorem intonfas^ ac coloris uarrj ferunt: quas illi uocantBraccas*Sagu^ 
la gerunt uirgata : hyeme quidem craffiora , aeftate fubtilia ♦ Ficftilia in ufit 
habent denfa , ac floribus diftincfta * Arma ferunt,fcutum ad ftaturam homt 
nis longum , pro^que libito cuiufcp ornatum* Qyidam in fcutis animalium 
formas aereas paulum eminentes geftant , & ad ornatum , & ad corporis tu> 
telam fabricatas* Aerea galea caput muniunt, paulum eminentiore: in 
qua aut cornua impreffa funt,aut auium uel quadrupedum effigies fcul'' 
ptx. Tubas habent fuo more barbaras , ut quae afperum fonum &C turbu'^ 
lentum reddant * Thorace ferreo utuntur : quidam alijs armis a natura datis 
nudi pugnantrpro enfibus ferreas fpathas gerunt oblongas,f rea catena a dc 
xtro latere pendentes* Nonnulli tunicas aureis aut argentis zonis cin^ 
gunt* laculis infupefbellant, quae illi lanceas uocant,ferro cubiti aut amplia 
® us longitudinis,paulo minus duobus palmis lato*Enres haud minores funt 
quam apud caeteros uenabula: ac uenabula mucrone funt, quam fit enfibus, 
maiore. Hos tum recftos habent, tum incuruos , non folum ad corpora cae^ 
dendum.,fed & ad perforandum aptos * Afpecftu llint terribiles , uoce graui 
atque afpera ♦ Sermone utuntur breui ac fubobfcuro, multacp ex animo du^ 
bia loquuntur : plurima ad iacftantiam in fuam laudem dicunt, & ad caetero^ 
rum contemptum . Minaces funt , ac detracftores , opinione^ inflati : acuti 
ingenio, & a docftrina minime alieni * Sunt dC apud eos m elodiarum poetae^ 
quos appellat Bardos * Hi cum organis ueluti cum lyra cantant, hos laudan 
tes,alios uituperantes * Philofophi quocp ac theologi, quos uocant SaromV 
* das , praecipue ab illis coluntur * Vtuntur inftiper diuinatoribus : qui apud 
cos,cum dc augurijs 5C (acrificijs futura prccdicant,plurimi exiftimantur,om 
ni eis obtemperante plebe. Cum uero de rebus magnis conftiltant, mirabile 
incredibilem^ feruant confuetudinem.Iugulantenim enfe hominem : quo 
decidente , tum ex cafii , tum ex membrorum laceratione, tum etiam ex fan^ 
guinis fluxu, ex quadam antiqua rerum obferuatione, norunt futura* Eft a-» 
pud eos moris, nullum abfque philofopho facrificium facere * Exiftimant 
enim, per diuinas naturas conicios facra fieri oportere, tanquam deis propin 
quiores* Horum interceffione bona ab dijs cenfent petenda. Quorum 
confilio,&pace &bellofruuntur* Poetas uero tanti apud eos fiunt, ut cum 
inftrucfta acie exercitus edueftis enfibus iacftiscp iaculis propinquant,non fo 
Ium amici, fedhoftes quoque eorum interuentuapugna conquiefeant. 

Ita apud agreftiores barbaros ira cedit fapientiac, dC Mars reueretur Mu-s 
fas . Nunc quod a multis ignoratur , feribetur * Vitra Maifiliam qui mc / 
diterraneas regiones, qui' que iuxtaalpes dC montes Pyrenaeos incolunt | 


D I O D O R 1 S I C V L I 

Celtsc appellantur ♦Vitra hos qui ad Notum Oceanum uerfos pertinentes A 
oraSj&Hercmium montem ^ quicp deinceps ad Scythiam ufquehabitanr, 
dicuntur Galat^*Quas omnds gentes communt nomine Romani Galatas 
appellant . Eorum feminae n5 tantunl cdrporis monitu dine funt uiris fimi 
Ics/cdetiam robore; Puot ut plurim uni cam aetate pr6ue<fti colorem 

paternunt affumuniBortim qui fub tus Ardoh habitant,qui^ Scythiae funt 
propMqui^utpotc Cf teris agrcfliores^nonulfos aiunt humanis carhibvuefei: 
qu^madmodun^ 5l t} qui eam Britanniae partem quae Iri^ dicitur,habTtanu 
Horum fortitudine feritaite<^ diuul^ata^tradtinreosquiprifcis temporibus 
omnem fermeAfiam difcurrenteSjOtrimeri} dicebanturyiproseiTeq^^ pau^ 

Io pdft corrupto nomine Cimbri fint appellatu lam prifeo more dant latrod 
nijs opdam, rapientes atfena, caeteris omnibus contemptis*Hi funt qui Ro 
iTiacapta,cumDeIpliici Apollinis templum fpoliaflfent, magnam Europae 
partem,nonparuam: Afiae tributariam fecere: agris eorum quos fubegerant, 
poffeffis, Q^i in Graeciam tranfierunt, Gallograeci funt nominati : polirem 
mo plures riiagnos^ Romanorum exercitus attriuernnn Pari fuae feritati 
impietate in deorum facrificijs abutuntur* Noxios enim quiiiqueilmo fer 
uatos,fudibus affixos dijs facrificant^cum' que alrjs pnmitrfs fuper iiigehtes 
pyras immolant ♦ Gaptiuos quoque facrificant dtj s ^ Quidam de hoftibus 
capta animantia utia cum hominibus interfeda^ aut in factis comburunt,, 
aut alijs afficiunt poenis* Cummuliereshabeantfpeciofas,ad mares tamen 
pr^ter modum funt cupidiores * In ferarum pelKbus humi dormient^^ex 
utroque latere exdiBirofes habent * Illa acfihhahda edriim impudentia, 
quod fpecteni corporisficfl^alijs offerunt in propatulo , neque hoc turpe 
ducunt: quin po tius ignaiiunt putant^aBhiiere gratiam obla taihiSed de his 
ha(ftenus.Nunc Celtiberos rccenfeamus* Iberi quondam Cete^ pro agris 
bello certantes, pace demum conftituta, communicata^ inuicem patria^ 
cum mutua connubia permififfent, dicuntur hac rerum communione id no 
menfSrtiti. Duasigitur robuftae nationes in patria fertili coniundac effece s 
re,^ magnum effet Celtiberorum nomen* A Romanis poftmodum certe 
multo pSft tempore bello cum eis geffO,U& tandem fiibacfiifiinuNon enim 
equites niodd , fed dC pedites aptosbello,robore malorum^ tolerantia 
teris excellentiores habent.Breuf utiiniur uelf e, ac nigra, lanam habete fimi 
lem caprariim pilis. Armantur Celtibef orum quidam fcutis Icuibus, alq ro' 
tundis umbonibus,magnitudine; clypei ♦ Cruribus ocreas ex pilis faefias ad# 
uoluunt * Galeas feriint aereas, criffatas palmis* Gladios infupCr ex ferro pu 
road palmf menfuram , quibus in coiifefta iituntur pugna . Ferrum fuo 
more ad conficienda arma praeparant*. Nam ferreas laminas in terram ab# 
fcondentes , ibi tam diii effe finunt, quoad debiliori parte ferrugine ab funt# ’ 
pta,ualidior(uperfit* Exeo tum enfcsfoftiflimos, tum caeteraad belli u# 
fiimarma neceffaria componunt * Hocpacfto fabricatis adeo cedunt omnia, 
iit neque fcutum, neque galea,nec^ aliud qiiid cis obfiftat . Duobus gladijs 
fulti, cunicqueftri certamine fuperioreseuaferint, ex equis defiliuntjpe# 
clefl:rcm'quc adiuuant pugnam * Mirabilis apud eos uiget confiietudd.: 
f4am cum in uidus munditia eldgaiif es exifiarit , una in re uidentur immiiii 
di, & fpurcitie pleni * Vniuerfuni enim corpus lauant urina, dentis que fri- 
cant, hanc optimam corporis curam exiftimantes* Erga nepharios hdmii 
lies atque hoftes crudeles funt, cum adiienis humani atque hdipitales, Ad-^ 
ucnientes enim externos benigne hofpitio recipiunt : adeo ; ut a^miilatione 
quadam iriuiceni pro illorum honore certent* Quos aduenae fequuntiirj 
hos laudant , aniicds^ deorum putant* Nutriuntur affluenter u^s carriF 
fcus : potum ex nielll conficiunt , cius copiam praebente affatim patria* Vi# 

fium emptu bibunt, mercatorum opera aduedum, Ex pr opinqt^is gehtibua 

gratior 


RERVM ANTiaV ARVM BIB. Vt <4^ 

gratior cft cis V acceoru nano^Hi' enim annis fingulis forntos inter fc agrO^ 
coliintjfrucSus^ cum cacteris comunicant^cuic» lua portione prsebita. Quat 
re fi quis quid agricolgabilulerit^euefligio multatur morte, Celtiberoru for 
tiflimi habetur qui appellant Lufitani,Peltas in bello paruas, ex neruiscon 
feflas, quibus tegatur corpus jhabent.His in bello ea agilitate utuntur^ut dC 
icfius & iagittas euitent * laculis ferreis hamatiscp utuntur. Galeam eniem^ 
more Celtiberorum ferunt Jaculum longe iaciunt,&^ fumma arte.In acie diu 
tius perfeuerantjmobili corporejeui^ , ut facile dC fugiant hoftem , dC infe^ 
quantur* In perferendis periculis iiiperantur a Celtiberis* In pace choreas 
leui faltu exercent, cum quadam crurum agilitate* Bella ad numerum ag>- 
grcdiuntUTjPafana^ cumhofti obuiant, cantando* Iberi^Lufitanf que aeta^- 
ce integra, praefertim inopia oppreffi, qui robore prseftant atque audacia* 
m montibus aiperis manu faeSa diuerfls per Iberiam locis latronum more le 
ui armatura agili^ corpore ueloces difcurrunt:populatiscp agris , admon^ 
tesueluti tutam patriam,quum locorum afperita te nullus eo exercitus adire 
ppflrit,confugiunt. Aduerfus hos profedi cum exercitu faepius Romani, 
orum audaciam reprefferunt : latrocinia nequaquam tollere potuere . Se^" 
quitur ut de argentOjquod plurimum apud Iberos oprimum'que effoditur, 
quod' que multum utilitatis incolis affert, feribamus . Didum eft a nobis Ii>* 
bro fuperiori in Herculis gefi:is,Iberiae montes qui Pyrenaei uocantur, dC al- 
titudine magnitudine longe alios excellere* Nam a mari quod ad meri- 
diemiacet ,ufcp ad Oceanu ferme ad Ardos fitum , Galatiam ab Iberia diuf 
dut , Per Celtiberiam quoque proteduntur ftadijs tribus milibusrin quibus 
cum fint frequentes iyluae, ferunt prifeis temporibus igne a palloribusinie- 
<fto montanas omnes regiones fuiffecombuftasrqua ex re montes aiunt co^ 
gnominatos Pyreneos. Ardente continuis diebus igne,plures exmontiL is 
argdi puri riuuli flammarum ui effluxere: quod incolis ignotum, Phcenices 
mercatores uili rerum permutatione emptum inGrgciam Afiam^ ac natio- 
nes caeteras deferentes, magnas ex eo commercio opes contraxerunt. Adeo 
autem mercatores quseftus excitauit cupiditas, ut cum onuftis nauibus fu> 
perarat argentum,amoto ab ancoris plumbo, argentum eius loco fubderd*. 
Hoc lucro Phoenices admodum opulenti fadi,piitres colonias tum iri Sici- 
liam propinquascp infulas, tum in Libyam Sardiniamcp ac Iberiarrt deftina^ 
runt.Multis pbft feculis cognito argento,Ibei i metallis quaerendis operam 
dedere:magna'que optimi argenti copia reperta, ingens ex ea uedigal pro- 
drjt . Cum a?s, aurum, argentumcpfint metalla prsecipua : qui in repenendd 
sere dant operam,quartam eius quod effodiunt portionem capiunt. Eorum 
qui in argento effodiendo occupantur, quidam tribus dieb*us Euboicu per- 
cipiunt talentum. Terra enim omnis argento referta eft: ut mirabilis fit &-e- 
IUS patri^ natura, & operariorum continuus labor.Nam qui primum his me 
tallis reperiendis incumbebant,magnas contrahebant diuitias.In promptu 
enim eft argentum, terra abunde illud prscftantc. Poftea cum Romani Ibe- 
riam fubegiffent , Italici qui lucri cupiditate id fibi opus fumpfere , maxime 
cx eo ditati fiintEmptam enim feruorum copiam ad effodienda metalla de- 
putant: qui uarijs locis metalloru uenas fcrutati,ac alte lateq^ terra effofla plu 
rimum auri argenti^ eruunt,uarfjs multoru ftadioru cuniculis fub terram a> 
flis* Multo facilior quceftuofiorcp haec cura, quam metalloru qu^ apud At- 
ticos reperiuntur.Ibi enim multas effodiedo impenfas fiibeunt, faepius opi- 
nione fruftrati:cu aut non inueniant quod quaerut: autinuentuita parui fit, 
utfuperetafumptu. ApudHifpania quimetallisincubuntreperiedis,ampll 
oraipepercipiunt.Bonitatc quippe foli glebas femper auro argento^ ferti 
les inueniunt, utpote omni terra metallis plena. Subter terram reperiuntur 
nonnunqqam flumina dccuucntia; quorum curfus ipe quseftusui magna 

' ■ recidunt^ 


#44 D I O D O R S I C V L 1 

reddirnt: aut 5 quod mirabilius uidetur , cochleis quas dicunt Aegyptfacas, A 
diuertunt,ab Archimede cum in Aegyptum profed;us eft5adinuSitis,EiuC. 
modi inftrumentis loca ubi metalla effbditrrttur; eiecfia foperiUs aqua , fum^ 
ma arte diligentiam ficcant^Mirabituf profecfloquis Archimedis ingenium, 
non ibium in hiSjiedin caeceris quoque maioribus rebusjquas multis in or' 
bis partibus egregias fabricatus eft:de quibus fcribetur diligentius, cum ad 
eius tempora ueniemus» Serui qui ad hsec metalla deputati iiint , incredibile 
qu^fium afferunt dominis» Verum cum die nodu^ in labore perfeuerent, 
multi ex nimio labore moriuntur» cum nulla eis ab opere detur requies ,auc 
laboris intermiffio : fed uerberibus ad continuum opus coacSi , raro diutius 
uiuunuRobuftiori quidam corpore, animi uigorc, plunmum temporis 
in ea uerfantur calamitate : quibus tamen ob miferi^ magnicudinem mors 
eft uita optabilior»Cum plurima in hoc metallorum munere fint adrriiratid' 
ne digna, nequaquam tamen quis admiretur,cur nulfus recens horum repe> 
riendorum aucfior extiterit»Verum argenti ftud/o a Carthaginenfibus,qu(3 
temporelberiam tenuere, ea metalla adinuenta funt» Haccfuit caufa,ut eoru 
poftmodumexcrefcercntuires»Precio enim optimis militum conducfifs, 
plura gefferunt aduerfus hoftes bella»Neque domeftico necp fociorum mi^- 
lite ufi, Romanos Siculos^ ac Libyos in maxima deduxeruntpericuia,cum 
omnes diuitrjs ob auri argenti^ copiamiuperarent»Perfpicaces ftne, utuL 
detur , prifcis temporibus extiteread quaeftum Phoenices : Itali nullis alijs 
ceflere » Oritur & ftannum in pluribus Ibcriae locis , non cafu repertum , ut 
quidam fcriptores uulgarunt/ed efFofrum,conflatum9, quemadmodum 
gentum atque aurum tradunt » Nam fupra Lufitaniam plurimum ftannum 
effoditur in infulis Oceani Iberiae proximis, quae a ftanno Caffitendes deno 
minantur , Plurimum tamen a Britannia infula ad oppofitam GaTliam af- 
fertur» Deinde per loca mediterranea Celtici mercatores, equis per 
liotas ad Narbonam urbem Romanorum coIoniamyOptimunr earunf parti- 
um tum opportunitate tum commoditate adeuntium emporiuitiy perdti- s 
eunt» Sed de Gallis ac Celtiberis hacftenus. Nixnc ad Ligures tranfeamus» 

Hi patriam habitantes afpcram, ac omnino fterilem , plurimo labore conti- 
nuo^ ultam duram agunt» Nam multis arboribus oppleta regione, quidam 
c^dendx materiei, quidam iiibigendo agro, lapidum aiperitate cultu difiL 
cili,uacant» Ita enim terra lapidoia eft,ut gleba abfque faxo nequeat effodi * 
Huic uit^ erumnoi^ natura aflueti,licet multo in labore uerfentur, parum 
tamen percipiunt emolumenti» Continuum autem exercitium, 3 ^ uicftus 
parcitas,corpora eorum macilenta efficit,.acrobufta»Mulieres quoque uiro- 
fum labores perffrunt,afruetcuna cum uirisopus facere* Venationibus con 
tinuo uacant, captis^ feris fruduum inopiam fuftentant» Niuibus infuper, 
montanisq^ arperitatibusaffueti,agiles corpore ac ualidi redduntur » Non’ 
nulli mellis raritate carnes partim domefticas edunt,partim ferinas, aqua m 
potum lumpta » Oleribus utuntur prout fert regio, ut ad quos neque Ceres 
adierit, neque Dio nyfius> prae caeteris dqs hominibus utiles » In terra cubant 
ut plurimum : rari iub tedo, aut in tugurij s iacentrplures ad caua laxa fp eltin 
casq^ ab natura fadas,ubi tegantur corpora,diuercunt.Hocpado prifeomo 
re, abfque apparatu aliquo uiuunt » Deniq^ mulieres uirorum , uiri ferarum 
robur fixCuires habent * Allerunt,iii bellis f^pius uegetum Gallum, a gracili 
macilento^ Ligure ex prouocationefmgulari certamine uinci » Arma Im. 

ent leuiora quam Romani* Operiuntur corpora fcuto longo,ad formam 
^alaticorum fado,tunica9 fuccinda » Armantur etiam ferarum pellibus , 
ac enie mediocri * Quidam Romanorum confuetudine,quosin eareimifa- 
5 "^^^>^™afnimutarunt» Ferocesfunt, & acuti ingenij,nonin bello fo. 
lum^led in communi uita»Mercaturam exercent nauigantes per Sardonium 

Liby^ 


R E R V M A N T i Q^V A R V M L I B. V L «45 

A Libycum^ pelagus, (ponte (e gtauibus maris periculis obieeSantes ; Scaphis 
enim haud (atis more ceterarum nauium praeparatis^hauigant : quo fit,ut im 
minete tcmpeftatCjgrauia (ubeantuitaedifoimina* Tyrrheni ((upereft enitn 
ut de his loquamur) fortitudine egregtjjtnagno potiti imperio j ciuitates con^ 
diderunt plures ate^ opulentas* Clafle quo<^ potentes^cum diutius mari impe 
ritaffent, Italum pelagus Tyrrhenum ab fe denomiilarunt*Pcdefl:ri quocp ex 
er citu pr^ualidi, tubam primi adinuenerunt^et bello admodum utilem^&ab 
illis T yrrhenam appellatam* Duces exercitus pluribus inGgnibus decora^ 
runt,lidores illi,eburneam felIam,togam purpuream adij cientes* Domibus 
addiderunt porticus ^ in queis (eruorum acconcurrentium turba diuerteret : 
quae imitati poflmodum Romaniiin^ melius aucf}a,ad (iiam Rempub* tran^ 
ftuJere*Literis quo(^ 8C rerum naturalium mueftigationi,ac theologiae plurP 
tno tempore impenfo ^ prae caeteris in fulgurum interpretatione uerfati funtt 
adeo ut noftraquoc^^tate,uniuerlusferme orbis tum admireturuiros , tum 
fulgurum interpretibus utatur. Patriam ubere incolunt^ quam ftudio cura^ 
efficiunt fertiliorem «Menia bis in diefumptuofepraeparataj omnia quae ad e*' 
pularum delicias pertinent , abunde fubminiftrann Stragulas infiiper ueftes 
multiplices floribus diftinc3as,pocula^aurea uarij generiSjacminillroru fer- 
uorum^ numerum permagnum in ufu habent : ubinonfolumferuifamu- ' 
rantur,(ed etiam liberi plures*Poftremd priori uirtute abietfia, potui fe atque 
ignauiae tradentes , haudiniuria partam maiorum (uOrum in bellis gloriam 
amifere* Non autem eos parum ad delicias impulit patrise fertilitas , quae fru> 
diifera rerum copia ad inertiam uoluptatem^ traduxit* Sunt Tyrrheni cam- 
pi lati,collibus difl:in(fli,culti^ admodum, folo fertili, ut qui aquis no hyemis 
tantum^fed aeflatis quoc^ tempore abundent^ 

DM INSVLIS Ocn^NL Oy^E 

^ JSitriiitm funty CT* Hiera appellatur Vancbcedp 

^deijscluc^ineaej^efcribunturi^ Cap. -X"* 

N Vnc infulas meridiem uerfus in Oceano Arabiae, quae ad orientem fpe- 
cfJat, terminatur autem ea quae dicitur Gedrofia ^ pofitas referemus* Ea 
Arabiae portio pluribus pagis urbibus^ haud ignobilibus incolitur: quarum 
aliae eminentibus in collibus fitae funt X alise in tumulis , aut patentibus cam- 
pis* Regias habent, quae infigniores (Unt, admodum (umptuofas, frequenti- 
bus^ habitatoribus (atis opulentas* Omnis ea patria pa(cuis,uarfj^ generis 
pecoribus plena eft* Flumina infiiper per eam decurrentia campoS irrigant , 
quo redduntur fertiliores* Ideo quae pars Arabiae altjs ubertate praeftat, felix 
cftappellata* Ei regioni quae Oceanum iuxta eft,plur€s opponuntur infula t 
quarum tres merentur literis commendari* Vna, itt qua (Ion licet fcpeliriuita 
funcfloSjfacra dicitur* Altera huic propinqua eft ftadijs feptem , ad quam dc- 
' ferunt fepelienda corpora*Sacra fruefiibus catet, praeterquam thure : quod in 
ea adeo excre(cit,ut per uniuerfum orbem fatisfaciatdeoru (acris* Fert etiam 
fnyrrhamplurimam,8C alia uarij generis aromata, odorem pr^bentia* Thus 
percipitur hoc pacflo* Arbor eft magnitudine paruajafpedu (pin^ Aegyptiae 
albedine : folia,arboris quae Cithea dicitur^fimilia : flos colore croceo* Thus 
ab arbore, quemadmodum lachrymaemanat*Myrrhae arbor kntifeo gqualis 
eft: folium frequetiuSjtenuius^* Fluit autem, eftofla ab radicibus terra*In {b> 
io ubere bis m anno frueftum reddit , uere atqp i^ftate : fed rubeu uere propter 
rorem,aeftatealbum*Colligunt autem paliuri femen: quoprocibo potu^U- 
tuntur,&: ad uentris fluxum* Vartj eft uftrs ea omnis regio : fed optimam re^ 
poflidetjConcefla ei decima omnium infulae frueSuum parte» Infulae latitudi- 
nem ducentorum ftadiorum effe aiuntt Incolitur a Panchaeis : qui dC thus, & . 

n myrrham 


DIODORI SICVLI 

myrrham in continente ferunt,uendentcs Arabis mercatofibus^iqrnbus alij A 
precio fumptas m Pho 2 nke, Syriam Aegyptu tranfuehunt Jnde a reliqu/s 
orbis mortalibus importak Eft dC tertia magna infula^haud amplius triginta 
fladtjsab hac remota, ad orientalem Occanuipec^ansjplurium ftadioru lon>^ 
gitudine* Ab eius promontorio^quodadoccidentem uergit^elatiora Indiae 
loca tradunt afpici.Sunt in Panchaea quae hiftoriae mandentur digna. Habitae 
cam indigente,qui dicuntur Panchaei.Externi praeterea,Jndi,Scyth^,Cretcs, 
Oceano aduedii. Ciuitas eft in ea perpulchra nomine Panara^admodu felix. 
Qui in ea habitat, miniftri louis Triphylij dicuntur. Soli enim ex his qui Pan 
ch^eam oram incoIunt,ruis uiuunt Iegibus,liberi,abfcp rege. Annuos tamen 
fibi principes creat tres, quorum iijdicio,mortis excepta poena, fingula, ita ta^ 
men ut res maximas ad facerdotes referant, permirtutur. A b hac urbe ftadi]!s 
fexaginta, louis Triphyli] abeft templu , in campeftri poOtu loco : quod tum 
iietuftate,tum a^difleq magnificentia,tum natura loci mirabile habetur. Agri' 
circa templum diuerfis arboribus pleni funt, dC frueffum dC uolupratem uiiui 
afferentibus. Cypariffis enim ingentibus, platano,Iauro 3 myrco abundauqui 
bus augmentum praebet terra icaturienubusaquisirrigua. Ex agris templo 
propinquis,ade6 ingentes dulcis aquae fontes manant,ut flumen efficiant 
* aptum.Ex his diuifa in multas oras aqua reddit arbores altitudinis pr^^ 

cipu^ t quarum fub umbra aeftatis tempore calorem homines uitant« Diuer^ 
faeinfuper uartj coloris au€s,quae in arboribus nidificant, tum fuaui aures can 
tu,tum uifum oblecfiat. Horti praeterea plurimi , prata^ multiplicibus herbis 
floribus^ uirentiajdecorumafpecfiuredduntydqslocidignum.Palmteingen 
ti magnitudine,etiam uberes fru(fiu,nuces quoc^ fertilem cibum incolis pr^^ 
bent. Praeter haec uites in altum elatae multiplici palmite, patriam efficiunt fer^ 
tiliorem. Templum ingens ex albo aedificatum lapide, magnis fculptis^ fuf' 
fultum columnis,duorum iugerum longitudinem,cui gqua eft Iatitudo,com 
plecfiitur.Permagnae deorum ftatuae, fumma arte fabrefadae, templum exor- 
nant. Circum uero facerdotes, quibus facrorum cura demandata eft, domos g 
habent.Eft quocj iuxta templum circus,Iongitudinis ftadiorum quatuor ,iati 
tudine iugeri. Ab utrocj circi latere figna enea ingetia fita funt^quadrata bafi'. 

In eius fine ex uberibus fontibus fluuius,quem diximus, colore albo profluit. 
Appellant autem hoc flumen, Solis aquam: qux potu fumpta, plurimum con 
fert ad corporis ualetudinem. Circumdant omnem fontem margines ex lapi- 
de fumptuofo. Ab utro(^ latere,ftadijs quatuor ufcp zd marginis extremum, 
nulli praeter facerdotes ire fas eft. Ager qui circum adiacetftadi]sducentis,dijs 
facer eft : cuius uec^igal in facrifictjs confumitur. Hos ultra campos mons eft 
cxcelfus,dtjs dicatus, quem Coeli fedem appellat, Olympum^ Triphylium. 
Ferunt enim , olim Coelum orbi imperantem , cum ad htecloca diuertiflegex 
eius motis cacumine coelum dC ftellas orbis contemplaffe:ac deinceps Olym- 
pum Triphylium, quoniam ternae in eo gentes funt, urbes quocp eoru Ardea 
nam,Loiam, Afteruiam deleffe.Sacra infuper in eo monte inftituiffcyquae fa- 
cerdotes cafte annis fingulis celebrarent. Poft hunc montem in alia Panch^ae 
ora uarij generis funtanimatia,elephantes pIurimi,leones,pardali, dama^^tdi- 
uer/a^ praeterea animalia tumafpecftu uario, tum robore mirada* Habet pr^- 
terea ea infula tres nobiles urbes, Hiracidam, Dalidam,Oceanidam. Regio 
omnis fru(5i:ifera,fed uini maxime abundans. V iri bello apti, curribus in beP 
lo utuntur more prifeo. Politia eorum trifariam partita eft. Primum locum ia 
cerdotes tenent,quibus adduntur artifices.Secundum agricolae habent. Ter- 
tium milites , quibus paftores adtjciuntur.Sacerdotes omniu funt duces: qui- 
bus dC controuerfiarum iudicia,& publicarum rerum arbitria permifla funt« 
Ruftici agros colunt, frudus omneis in commune conferentes. Qui ex eis op 

time uidentur agro coledo wacarc ^hi wfqB ad numerum decem, ad caeteroruti^ 

^ cxlxor- 


RERVM ANTICLVARVM L 1 B. VL 147 

exhortationem diftribuendorum fruduum ludices a facerdotibus leguntur^ 
Paftores tum ea quae ad Iaera pertinent, tum reliqua m p ublicu j alia numero j 
pondere alia cum omni ferunt diligenna^Nilenim priuatum cuiuf^ eft, do^ 
mo ate^ horto exceptis t ied tuin tiedigaliaj tum caetera iacerdotes percipiat ; 
aeque illa Cgteris, prout uius Fueritjdiipeirtierites Jpiis duplum conceditur* Ve 
(iibus induuntur mollibus* Oues enim apiid eos plurimum ab alijs differunt 
mollitie* Ornamenta aurea non tantum mulieres, fed etiam uiri deferunt, tor 
quib* colitim ornantes,armillis manus,aures mof e Perfarum inauribus, pe^ 
des nouis ac uarij coloris calceis* Milites patriam armis tutantur* Pars enim 
quaedam cius oraialatronibus,qui agricolas per infidias capiunt, infefia eft*^ 
Sacerdotes ultra reliquos delictjs uacant ^ uitam ducentes mundam ac fomp^ 
tuoiam. Stolas lineas maxime tertues ac delicatas , quandoque uero iiefics ex 
molliori lana contextas induuntur* Mitras iniiiper geftat auro intextas* San- 
daltjspro calceamentis uarij coloris utuntur, fumma arte fadis*Ferunt 8C au^ 
rea,mulierummore prteter inaures,ornamenta*Hi maxime deorum incum-- 
bunt cur^^ hymnis oC laudibus eorum gefi:arecenientes*Narrant iacerdotes, 
genus eorutn manafle a Creta ab loue dudum , cum in Panchseam ueniflet : 
quo tempore inter homines uerfatus, orbi imperitauit,Horum conieduram 
cxfermoneiumunt,cuni multa penes eos tierbis Cretenfium dicamur:bene> 
uokntiam^ qua erga Cretenfes habent, tradita illis a maioribus huius rei me> 
moria,a parentibus cepifle* Oftendiint praeterea horufcripta quaedam ab Io> 
uerelida,quo tempore templum coftruxit* Referta eft etiam Ca patria auro, 
argento, xre,ftanno,ferro : quorum nil extrainfulam afportari licet. Nec|f ue 
ro facerdotibus extra locum iacrum proficifei fas eft* Vitra deprehenfum, in-- 
cerfici licet* Dona plurima aurea atep argentea dijs a longo tempore oblata in 
templo ieruStur* Valu^ eius ftrucftura mirabili,auro, argento, ebore funt de- 
cora*Dei lecftus fex eft cubitoruni longitudine,quatuor latitudine, aureus to- 
tus, opificio fplendido acuenufto* Simili modo dC Dei nienia tum magnitu- 
dine, tum pari impenia iplendore^ iuxta ledum pofita* Huius in medio eft 
8C alter ledus ex auro permagnus , iacris Aegyptiorum literis inferiptus , m 
queis Coeli 5C louis g€fta,deinde Dianse ac Apollinis a Mercurio fcripta coii 
tinebantur* 

DE SUfMOTHR^Ci<^» ET DE 


I^yllcrijs cjuce in cajunu C api. ^ li^ 

I Nfulas Oceani Arabiae oppoCtas cum receniuerimus, nuncad eas traniea- 
mus,qu^ Graeciam, Aegeum^ pelagus ipedant^ initiu carum a Samothra 
ciafumentes* Hanc nonnulli Samon uocitatam priftis temporibus tradunt i 
deinde ab antiqua Samothracia iniulf propinqua^Samothraciam didam4Ha 
bitarunt eam prius Aborigenes, cum eorum qui in ea primum fuere tum hb 
iriines tum duc€s,nullae nuptiae ferantur. Quidam aiut, prifeis temporibus in 
fulam iiocatani Samu^ ab incolis qui ex Samo ac Thracia eo profeci fiint, di- 
cftaiil Satnothraciam*Sua olim lingua Aborigines ufl iunt: cuius multa uefti 
gia in iacris ad noftram lifque aetatem perdurant* T radunt Samothraces, ante 
Deucalionis diluuium aliud quoqp antea magnum apud eos extitiffe* Id pri- 
mum ab oftio Cyaneo^deinde ab Helleiponto erupifle* Ponti enim pelagus 
in modum ftagni fluminum incurfu , aquarum^ inundatione adaudu, adeo 
fupra modum in Helleipontum rffluxit , ut Afiae magna pars fteus mare fita^ 
fuerit diluuio abiumpta t plana quoc^ Samothraciae ora crefeente mari, uafta 
fa eft* Qua ex repofleri pifcatorum nonnulli iadis retibus quaedam columna 
rum lapidea capita in terram traxere , tan^ ciuitatibus aqua fubmerfis homi- 
nes ad altiora iniulac loCa confugerint*Decrefcente deinceps mari, accolas ub 
Ia dijs fecifle ; Confecwtos, circum infulam fallitis terminos ftatuifle 

' ii a tradun» 


DIODORI SIC VLI 

tra Jimt.ErexifTe quoc^ aras^ta quibus nuncufcp facrificatur : ut palim fit^an^ A 
tc diluuium eam infulam habitaram fuilTe^ Pbftmodum ortum in ea ferunt 
Saona ex loue ac nympha^ut quidam uolunt : utalrj,cx Mercurio 8C Rhena» 
qui populum difperfum in unum congregans^inditis iegibus^Saon ab infulat 
uocatus eft* Hic populum in quincp tribus partitus^cuilibetindiditHlioruno 
men/rradun£eotemporeexloueacEledraDardanum,Ianum,&:Hcrmio 
nem ortos.Dardanus uir prudens,in ACam nauigio trafuetfiusjurbem Dar^ ' 
danam condidit : conftituto^ regno,quod poiieri T roiam appellarunt , po- 
pulos fibi fubditos Dardanos uocari iuflit 4 Jn multas praeterea gentes has im- 
perio diffufo, Dardanos in eis proThracibus locauit Jouem uero aiunt, cum 
uellct filiorum alterum honore infignemefle , docuiffe eum initiandi cere- 
monias , quas haud fas eft audire nifi initiatos» Videtur autem hic pri- 
mus hofpitesinitiaffe: ex que ea re ceremonias reddidiffe celebriores. Cad- 
mum deinceps Agenoris Europam quarrcntem,cum ad eos peruenifiet, pe^ 
ceptis cerernonijs , Hermionem duxiffe uxorem , lafij, non (ut Gr^ei fa- 
bulantur) Martis fororem. Has nuptias i dijs primum celebratas ferunt : Ce- 
reremep in gratiam laftj ei ex frumento panem attuIifie^Mercurium lyra, Pal- 
ladem decantatum monile, peplum 5 ac tibias. Eledram uero magnae deorum 
matrisfacra celebrarioftendiffecumcymbalis,ac piallentiumtympanis. Et 
Apollinem quippe cithara ufum,6(r Mufas tibijs, ceteros deos plaufti niq3tia- 
rum iucunditatem auxilTe tradunt. His acf^is,Cadmus iuxta oracujfi reipofum 
condidit in Boeotia Thebas. lafius fumpta uxore Cybele genuit loorybantu^ 
Verum ad deos transktolafio, Dardanus Cybele acCorybantus (aera dec?- 
ruin marris in Phrygiam detulerunt. Ceres primo nupta Olympo genuit AI 
cern , deam^ Cybelem ab ie nominauit. Corybantus eos qui marris iacrifi- 

ciiS}ncumbebanr,appellauitabfeCorybantas4DcfponditquocpTheb€mCl 

has natam. Tibias infuper inde in Phrygiam traduxit, ac in Lyrneflum Mck 
CL in] lyram ab Achillepofimodum fublata.ExIafio praeterea ac Cerere Plu- 
tonem fabulae natum uolCrt. V erum confiat frumenti copiam in nuptrjs Her- 
truonis ob lafij beneuolentia dono datam. Qu^de eiufmodi ceremonfis fin- 
gulaiim traduntur , in arcanis feruantur, folis initiatis nota. Vulgata efi horu 
deorum praefentia, atq^ in periculis mirabile prxfidium ipforum inuocatibu.^ 
numen.Effici quoc^ afieuerant horum myfieriorum participes, iufiiores,ma 
gis pios,S<r prorftis meliores uiros.Ideocp uetufti heroes aefemidei qui prf cla 
ri fuercjinitiarifummoperecupienmt. Nam Iaibn>Cafior,Pollux,Hercules^ 
Orpheus,his initJati iacris , fortunati in bello horum deoru fauore extiteruf* 

DE CYRNO, ET 

^ lydna» Cap^ -XT 1 J. 

N Vnc ad Naxum ucniamus. Hanc primutn Strongykm diefiam, habita' 
_ r« ntexhuiufinodt cauiaThraces.Fabulantur Boreos pueros fuifie Bu 
tem, ac Lycurgum, no ex eadem matre fratres.Buces qui iunior erat,cum infi 
dias paraflet fratri, re palam faefia nil afperius Lycurgus egit, ^ ut una eum in 
fidiatoribus nauigfis fumptis,Butes nouam patriam cogeretur quaerere. Itacp 
Thracibus periculi focijsaflfumptiSjper Cycladasad infulam Strongyleprofe 
bius nauibus, nauigantes praedari cepit» Cum rarae apud eos cffcntfoemm^, 
inultas exaltjs locis mari raptas adduxere.Cycladum quaedam omnino defer 
tae erant,quxdam paucis incolis fultae. Quapropter alias regiones praedandi 
gratia petentes, cum ab Euboea arccrentur,ad Thefialiam nauigarunr: ubi in 
continentem defeendens Butes , cafu in iacerdotes Dionyftj circa monte Ar- 
cadicequi dicitur Dryos, Orgia celebrantes incidit.His conipecfiis,quaedaab- 
if (fh's in mare iacris con fuger unt,aliae montem propinquum petiuerc. Coro- 
nis rapta ad Butg concubitum compuUa eft. Quod illa moleftius fereiWjCum 


I 


RERVM ANTI Oy A R V M L I B. V L 149 

^ Dionyfij auxilium implorailetjButes in inianiam uerfus ,111 puteum fedei]ct 
ens exipirauit.Reliqui Thraces altjs mulieribus raptis,in qucis clarior fuit U' 
xor Aloei Iphimedea^eius^ filia PancratiSjininfulam funtreuerfi.HicThra 
ces loco Butae alium regem infulae praefecerunt Agaflbmenum,cui ParicratP 
dem Aloei filiam praeftantepulchritudinCimatrimonio iunxere* Verum an^ 
tequam regi defponderetur, duces eorum praecipui Sicelos atque Cetetus pro 
P^ncratide mutuis uulneribus diflenfione inter eos orta^conciderunu AgaP 
fomenus amicorum cuidam nuptui Iphimedeam dedita At uero Aloei EphP 
altes at(^ Ochus filij ad inueftigandas uxorem filiam^ mifii, cum in Strongy 
lem pcruenifientjThracibus bello fubadis, urbe^ obfeflajdefunda poftmo^ 
dum Pancratide^in infulaThracibus imperantes manierejappellarunt^ infti 
lam Diam. Orta poftmodum inter eos regni contentione , cum ad certamen 
defcendiffentjmultis utrinc^ cadcntibus,mutua occubuerunt caede* Ab inco^ 
lispoftea tanquam heroes culti Thraces qui fupcrfuerunt, cum annis poftea 
ducentis infulam tenuiffent,ficcitate urgente eam deferere coadi funt* Cares 
deinceps ex Samia aduedijinfulampoffi^derunt : quibus Naxus Palemonis 
imperans, pro Dia ab fe cognominauit Naxondiic uir bonus ac praeclarus & 
liuni reliquit Leucippa*Ex quo ortus filius Merdeus imperauit infiilx* The-- 
feus poftmodum ex Creta cum AriadneprofeduSjinea permafit infula. Qui 
cum per fomnium Dionyfium fibfinifi Ariadnem reliquiflet, minitantem ut 
diftec, timore percuifus muliere omifta, ex infula dftceftit, Dionyfius nodu 
fuinptam Ariadnem in montem tulif,qui appellatur Dryos, Et is primueua^ 
nuit ut Deus ; tum quoqi Ariadne non amplius uiia eft* Ferunt Naxii hunc 
Deum apud eos nutritunl,ob eam^reni infulam fibiacceptiftimam efte, Ny 
fiademcpanonuilisdichNam loueni eorum fabulat tradunt, Semele ante par 
tum fulmine ida^fumptum in femore infanremjUt clam lunoneeffet, ufqjad 
pat iendi tempus ablcondifte : inq^ Naxo infula natu filice Coronidi Clicdi^ 
loci nymphis pr^ebuifte educandum. F ulmmaffe aurem ante partum Semele, 
^ ut non ex mortali, fed ex duobus dijs ortus eueftigio fieret im mortalis* Inco^ 
iis ueroob Dionyfij nutriendi curam gratiaffuntreddi£aj,felicitate infulae, 
utclafle pr^ftaret praebita* Nam primi a Xerxe deficientes, 5 f clafte eum op* 
pugnarunt, & apud PlateasinacieoperaeoruminOgnisfuit* Vina praeterea 
habent precipua, indicium haud paruum Dei erga infulam affedionis. Hanc 
Synien antea didam, cum eftct cultoribus defei ta , primiim cum Triopo ad^ 
uedi aduenashabitarunt.Horum duces Cithonius Neptuni filius, ac Symes, 
a quo et infiila id nomen fortita eft,extiterLTnt,In ea poiimodum regnauit ad^ 
dita Gnidia? parte Nireus, Charopiatc^Aglaia? fiIius,fpeciofusadmodu, qui 
cum Agamemnone ad Troiam profedus€ft*Confedo Troiano bello, infii^ 
lam ceperunt Cares: quo tempore plurimum mari poterant* Hificcitatein^ 
gruente fugientes exinruIa,locum quem Vranium dtcunt,habitarunt*Symc 
manfitdeftrta, quoad Lacedsemontjs Argiuis^ad eam infulam trafeuntibus 
habitata eft* Qiadam Naufus nomine, qui antea cum Hippothoo uenerar, 
fumptisuoluntartjscolonisinSymen tuncinhabitatam primum tranfijnde" 
inde nonnullos ducc Zucho ed nauigantes, communicata cum eis infula, fu-- 
fcepif.Eam coloniam a Gnidijs ac Rhodijs dedudam ferunt* Calydnam ue^ 
roacNifyro olim a Caribus poffeflaSjTettalus poftmodum Flerculis tenuit^ 
Anriphus deindePhidippus^ Cooru regis filfi , ad Ilium ab his infulis nauF 
gantium duces fuere*Tiim uerd aTroiaquatuor Agamemnonis nauibusad 
Calydnam aduedi,immixti^ accolis,ibidem perrhanferunt* Pnfeos Nifyri 
incolas terr^niotusabfumpfit^Peftedeinceps afflidainfulajcd coloniam mP 
fereRhodij*Carpathon primi inhabitarunt quidam Minois milites, quo tem 
pore Graecorum primus maris imperio potitus eft*Multis poftmodum fecu^ 
lis lochus Dimokontis Argiims genere^ igxta certum refponfum, coloniam 

n 5 inCar^ 

‘ ' A ^ 


in Carpathum dcduxif^Rhodus infula primum inhabitata €ft ab ijs quos Tei ^ 
chinesappeliat/ecundu fabulas Martisfilios^Ferturfane, eos una cum Chal 
pharna Oceani filia nutriffeNeptunum^ab Rhea illis datu. Fuiffe quocp eos 
aiunt quar undam artiu inuentoresjalia^ ab ipfis utilia permulta in ufum ho^ 
minum deducfia. Statuas infuper deoru fabricafie primo^quaedam^ antiqua 
eoru nomine figna fuiffe appellata. Nam apud Lydios Apollo T elchmius, 
lunoacnymphaj apud lalyliosTelchini^^apudCamiraeos luno Telchinia di 
cuntur. Incantatores etiam uolunt eos fuiffe, & tanquam magos:nubes,im^ 
hres, grandinem, niuem inducere : ac mutare proprias formas , eum uelknty 
foliros Jnuidi quoq? in docfirinas artium extitere.* 

DB RHODO, ET JIS OXV ^E DE 

ca JibulofijinintuTi^ Cap^ 

N Eptunusiam uir , ex alia Telchinum forore ab fe dilefla genuitliberoSy 
mare&ieXjfoemellam unicam nomine Rhodon : a qua dC infula cogno- 
minata eft. Fuerunt in eaparte infulae qu^ ad orientem pertinet, Gigantes, 
quo tempore louem ferunt expugnatis Titanis Imalig nymphas amore captu 
tres ex ea fuicepiflepueros,Sparteum3Saturnum,Cytum.C^iorum aetate tra- 
dunt Venerem,cum ex Cithero Cyprum peteret,aditu prohibitam a Neptu- 
ni filqs, claris admodum,atcj animo elatis : eacp re turbatam deamjCOs in inia* 
niam ab ieuerfos ad egiffe, ut matrem ui cognoicerent,multis^ incolas affice- 
rent cakmitatibus.QuajNeptunus peripiciens, filios ob rei pudorem luffb- 
dit in terram : quos orientales d^mones appellant. Aliam in mare proieefiam 
uocauitLeucotheam : cui immortalium honores incola? tribuerunt.Poftmo 
dum Thelchinis futurum pracuidentibus diluumm,reiicfia abierut infula. Ly- 
cus deinceps cum in Lycia ueniilef, templum Lycij ApolIinisponeXanthu 
fluuium erexit.Fa(ffo diluuio, ca?teri quidem aqua deleti funt,Iocis iniule pia 
nis ob pluuias in modu ftagni redaefiis : pauci,& in his louis filij,qai ad mon 
tes confugerant, euafere.SoI fecundum fabulas Rhodia amore captus, infula ej 
aqua amora Rhodam ab ea dixir.^ Verum id conftat,cum a primordio infula 
referta paludibus admoduhumida effret, Solis calore arefadfos humores, ter- 
ram fertilem reddidiffe. Ab eo autem genitos ieptem numero, qui diefii iiint 
Heliades.Cum alq pr^terea indigetes populi infulam inhabitarent, exiftima- 
tum eft, infulam Soli keram eflPe. Rhodtj quocp poftmodum Solem pra? dtjs 
canteris coIuerunt,tan^ fui generis aucfiorem.Traduntur filtj,Ochimus, Cer 
caphus, Macer, Ac'finus,Tenages,Triopas,Candalus,filia una Eleefiryone t 
quae adhuc uirgo funefia eft uita, heroicos pofl: obitum honores a Rhedijs for 
tita.Cum iam uiri efflent Heliades , Solem ferunt dixiffe,qui Mineruae primu 
facra feciflfentjapud eos dearri futuram. Quod idem cum Athenienfibus prae- 
dictum eflet, aiunt ab Heliadibus om iifo propter feftinantiam igne, immola 
tahoftiajCecropem Athenienfium regem poftmodum accenfo igneiacrifi- 
cafle. Ex quo hucuftp mos huius facrifict) iolum in Rhodo perieuerat t ibiq^ 
permanfit dea.- Haec de Rhodtjs prifei tradunt : in queis eft Zenon, qui eius 
fnfulae gefta fcripfit. Heliades peritiffimi omnium, fed maxime in aftrologia 
fuerunt. Addiderunt quocp ad nauigandi artem permulta.Situm infuperter- 
rae confcripfere.PraeftantioT inter eosTenages fuit, a fratribus ob inuidia oc-** 
cifus. Qua re nota, caedis participes aufugerunt, Macer quidem in Lesbum, 
Candalus in Coon : Actis ad Aegyptum tranfiens , in patris honorem Solis 
condidit ciuitatem , a quo ad Aegyptios aftrologisc notitia traducta eft.poft- 
modum Grxeia diluuio oppreff&,cum plurimi homines periirent,& literarut 
quocp monumenta deleta funt. At diluuij expertes Aegypti) jaftrologiae arte 
funt profecuti.Qiia in re cum Graecos ob literarum defectum anteirent, accF 
ditjUt primi Aegy ptij crederentur aftrologtae cxtmffe repertores.Eodem' pa«^ 

ctocum 


J 


RERVM ANTICi.VARVMLIB, Vh ifi 

A (Sof^mab Athemenflbusurbsnomme Sai' in Aegypto fmffetcondifa, ^ 
haecquocp propter diliiumm exhommum memoria delapia eft^Hanc ob cau 
(amexiftimatmultispoftieculis, Cadmum Agenorisfilium, primum literas 
in Graeciam attujjpe^ Atc^ ideo Grsecos quadam comuni ignorantia dud:oSj 
iiterarum inuentionem illi acceptam tribuiffe* At uerd Triopas in Cariam 
nauigas, promontorium tenuit , ab eo poftmodum T riopion cognominatu; 
Reliqui Solis filij qui procul a culpa caedis erant^permaniere in Rhodo^habi-' 
tantes in lalyfo^ubi dC urbs condita ab eis eft nomine Achaia* Horum Ochi' 
mus natu maior regnu tenens, uxoremEgetoria loci nympham duxit, ex qua 
genuit filiam Cydippen, Cyrben pofiea appellatam* Qua Cercaphus frater ia 
uxore rumpta,in regno fuccefllt* His uita funeff is , filfj tres regnu cepere. Lia 
dius,IaIyius 3 Camirus*Inundatione deinde aquaru iecuta, Cyrbe deierta cuL 
roribus fada eftjpfi patriam inter fe partiti, quilibet ciuifate fui nominis coa 
didit* Poft ha?c Danaus ex A egypto cum filiabus aufugies , in Lydiam Cypri 
appulit : fufeeptus^ ab incolis erecffo Minerua^ templo,fiatuam ingente de^ 
dicauit*Hoc tempore Cadmus ad perquirendam Europam miflus,uehemenfi 
tiiadatustempefiate in Rhodumuenit : ibi^ fuicepto antea dum fludibus! 
agitaretur uoto,^dificauit Neptuno templu feius^ curam Phoenicibus quP 
bufdam ab fe in infula relicffis,quilalyftjs permixti cum eis permaferejdemaa 
dauitTx his poftmodum iacerdotes qui faciundis praeeiTentfacris, ex fuccep 
fione manarunt* Cadmus Mineruam Lindiam ornauit donis: in queis olla 
fuit aerea admodum confpicua,antiquo more fabrefada* In ea lireris PhoenP 
ceis,quas aiut primum ex Phoenicibus in Graeciam allatas, appellatas^ Phoe^' 
niceasjinfcriptum erat, terram Rhodiam a ierpentibtis uaftatum irfC^iapro' 
pter Rhodtj poftmodum in Delphos fciicitatu mifere, quo pado id auertere' 
tur malumtRefponfiim Apollinis praecepit,ut Phorbaiitem cum focijs in in- 
fulam aieifeerent* HicLapithi filius cum pluribus erat in Theffalia focijs pa- 
triam ad habitandum quaerens : ac cito iuxta Dei relponfum,Phorbanti pars 
B infiil^ ad habitandum conceflaeft* Cuius uirtute deletis ferpentibus, liberata 
eft eo timore RhodostFuit hic in ceteris quocg rebus uir bonustunde & poft; 
obitum, heroum meruit honores^His adis, Althemenes Catatrei filius, Cre- 
tenfiumregis,cum oraculum dequibufdam feifeitaretur , refponfum tulit,ia 
fetis efle,ut pater ab eo interficeretur Euitare fata cupies,fpotc cum plurimis 
uoluntarrjsabijt ineam Rhodi oram quae Camiros dicitur: fuper^ Achaby- 
rum montem loui templum conftruxit,Camiraeum appellatu: quod & nunc 
quo(j (iiper excelfum montis cacumen pofitum , unde Creta confpici poteft^ 
praecipuo habetur cultu* Habitabat Althemenes cum his qui eum iecuti erat, 
in Camiro, praecipuo incolarum honore habitus* At pater Catatreus,cui nuL 
la erat alia proles maicula,fi1rj,quem praecipue amabat, adus defiderio, profe-* 
dus eft in Rhodum,rapiendi nati,eius^ in Cretam deducendi cupidus* Ve> 
rum ui fatorum, quae fuperari nequit, urgente, cum nodu in infulam defeen- 
diflet , orta inter ftios loci^ incolas contentione ac pugna, Althemenes fuis 
auxilio accurrens,iaculo inicius patrem occidit* Qua ex re Althemenes dolo 
re ingenti perculfus , cum tantae uim calamitatis ferre non pofref,fugiens ho- 
minuconfortiaacfermonesjfolus^per deferta inuia^Ioca aberrans , dolore 
confumptus expirauit* Cui a Rhodfis poftmodum honores heroum impenii 
funt*PauloanteTroianum bellum Tlepolemus Herculis fiIius,ob Licymntj 
caedem ab fe inicio interfedi, ex Argo fponte fugiens,fecundii oraculi reipoa 
(iim quod fuper colonia deducenda conjruluerat,cum certis populis tranfeen- 
dit in Rhodum : ibicp ab incolis fiifceptus habitauit* Fadus deinceps infulae 
rex, & patriam omnem reddidit infignem, &: iufte imperauit* Inde ad Ilium 
cum Agamemnone profedus eft,regni adminiftrationeButae,qui ex Argii 
cum eo iugeratjpermifla Js uir bdio clarusdn agro Troiano defundus eft; 

n 4 






DIODORI SICVLI 

T>U C HERRONESO:, QlVAE RHO^ 

do oppoflta Gap*> IIIE 

C \ Vomam RhodienOum rebus, Cherronefi, quilocuflis oppofitus 
2 quadam funt immixta, haud ab re cefemus 5(1 ipfa literis tradere^Cher 
roneias olim,ut nounulii tradunt , a natura loci qui lilhmos dicitur t ut ueio. 
fcripferunt ali),a Cherronefo qui eis impcrauit oris^nomen traxit* Haud mul 
to poli huius imperium,uolunt Curetes quinq^ ex Creta c6 transfretaffe, illo- 
rum pori€ros,qui ab loue Rhea orti iiint, incp Id^is montibus Cretas edu- 
cati* Hi mCherroneiumhaud parua claflenauigantes, Caresin ea habitantes 
€xpulere,omnem9 eam fabaciam patriam in quiiic^ diftribuerut partes, con 
dita a quocp eorum fui nominis eiuitate* Paulo ucrd pofi Inachus Argiuoru 
rex amifla lo filia, Cyraum preiiantem ducem cum haud contemnenda clafle 
ad eam inquirendam deftinansjreditu abfc^ fiha mterdixiu V erum cum diu- 
tius uari]s peragratis orbis locis, incafsii quaeOta effet, ex Caria Cherrenefum 
contempta patria petivit t deinde partim fiiadendo,partim cogendo quorun- 
dam locorum rex facftus eft, ciuitate ab eo nomine luo condita^ V tiiitari pu- 
blicae intentas, magna gloria apudfiibditos uixinT riopas deinceps contami- 
natus c^de fratris, cum in Cherroneium periieniflctja MclifTo rege caedis piir 
gaSus,taTheflaliam tranfijt, Deucalionis filtjs belli pr^fidio futurus* Pulfis 
mde Pelafgis, agrum Doreon fortitus eft* Cum templum Cereris euertifler, 
cius materia abufus eft ad regiae conftrucftionenulgitur incolarum odio con- 
trado ex Theilalia fugiens , cum populis qui fecum nauigarant , in Gnidiam 
uenit: in qua & urbem condidit fui nominis Triopiam^ Inde profedus,^ 
Gherronefum cepit, ei contermina plurimam Carise partem*- De Triopas 
genere pliires feriptores poette^ diflentiunt*Nam tradunt quidam, ipfum ex 
Canace^Aeoli filia Neptuno^, alq exLapitho Apollinis Scibecg Penei ortu^ 
Eft inCaftamo Cherronefi templum iandu Semidea?: de qua cum multa ua- 
rieferantur , haudfilendumuidetur* Verum nos id quod magis increbuit, 
quod^conrentiuntaccob?,referemus* StaphyloacChryfofteodaefuiftetra' 
dimtfiliastres,Moipadiam,Rheam, Partheniam* Rheam ab Apolline com- 
prefiam, grauidam efie fadam * patrem iratum, tanquam ab homine corrup- 
tam filiam,m arca inclufanijin mare deiecifle : qua? cum in Delum appulificf, 
filium genuit nomine Anium* Mulier praeter opinionem ialutem affccuta, 
mfantepoftpartumfuper Apollinis altare pofito, Deum orauit, ut fi ex eo 
eflet genitus, puerum ialuaret* Apollinem dicunt abfeondiro infante eius edu 
candi curam cepifle : dodumcp deinde diuinandi artem, magno holiore affe- 
ciffe* At uerd Molpadiam Partheniam^ Rhea? fbrores, patris cuitodientes 
uini amphoram paulo ante inter homines reperti, ibmnus oppreflinlnrerim 
nutrita apud eas fus, thalamum ingrefla , uini amphoram fregit* Quo di fti- 
pato, uirgines patris iracundiam uerita?, cum ad littus confugiffent , c faxo ie 
in mare pr^cipitauere* Apollo in earum fororis gratiam , manibus fu- 
(ceptasjin Cherronefi urbes incolumes detulit* Parthenia? in Bubafto Cher- 
ronefi diuum honores habiti, phanum a?dificatum* Molpadia in Caftamu 
accedens, praedicatione ApolIinisSemideadida,apud Cherroriefios in ho- 
nore fuit* In eius facris , propter caiiim qui ex uino accidit , melicrato libant» 
Tangentem uerd aut edentem porrum , nequaqua fas eft templum ingredi 
Adeo autem poftmodum Semidea religio excreuit,ut no incola? folum , fed 
externa quocp gentes ad id templum proficifcerentur,{acris donis^ egregijs 
deam colentes* Quod uerd maximum habetur , Peria? imperantes Afia? cum 
omnia Greccoru loca iacra expilaffent, Iblum huius Semidea? templiM inta- 
dum Iiquere*Latroncs infuper lingula rapietes, hoc folum haudqua$ muro 


B' 


RERVM A NTIQ.V AR VM LIB» VI, 

A dndlumjUtabfcp penculo fpoliari queat ^ muiolatum fmunt^ Huius reicau^ 
fatn traduntjde^comunem in omnes beneficentfam.Nam dC aegros p er fom" 
num curas morborum docet, dC multis mfupcr fanitatem defpcrannbusfalu^ 
tem praebeu Mulieres praeterea parturientes a laboribus ac uitae diicrimine 
haec liberat dea.Quo fadum eft,ut plurimorum qui fiilutem affecuti funt,do> 
nis refertum templum exiftat^nec^ cufi:odibus,ne(^ mo2ntjs, ied religione tu^ 
tum*Et de Rhodo Cherronefo^ had:€nus*Nunc ad Cretam tranfeamus^ 

DE CRET^, ET IIS QJ^^E DE • 

ea fibulo fefh-untur,uf^ ad iuniora tempora* 

Gap, icy, 

\ fi 

a Vi prius Cretam inhabitarunt antiquiffimi,dicuntur Ethebcretae indi 
getes fuiffe, Horum rex Cretas fuit, plurimarum in ea infula reru qu^ 
ad uitam mortalium conferunt.inuentor* Plures quocj deorum apud eosfa^ 
bulantiir extitiile, quos propter beneficia hominibus impenia,ut deos pofte^ 
fi coluerunt: de quibus fingulatim recenfebimus , eos imitati qui Cretenfium 
gefta cofcripiere^ Primi^qui quidem memoriae tradantur, in Creta circa Idam 
habitaruntjldgi Da(fiyliappellati.Hos quidam centu fuifle numero traduntt 
alrj decem, qui eonomine uocati funr,ob parem numeru manuum digitoru: 
in queis eft Ephorus^ Volunt nonulli Id^os Dadylos ex Ida,qu^ eft in Phry 
gia,extitifle:inde^ cum Mygdono tranfcediffe in Europa^ Diuinandi quocp 
arte peritos, docuiffe cantu, initiationes,acmyfteriaJn Samothracia uero ma 
gnam fiii admirationem praebuere incolis:quo tempore Orphea ferunt inge^ 
nio ad poefim melodiam^ praefianti, horum difcipulum primum ad Gr^cos 
initiandi morem myfteria^attuliffe Jdei Dadyli traduntur ignis ufum,ac ae^ 
ris ferri^ naturamjquo^ modo fabricarentur , in loco quem Berecynthu dP 
cunt,inuenifle,Cum magiiorum bonorum generi hominum haberentur au^ 
^ dores, immortalium honoribus donati funt.Scribunt etiam, unum ex eis ap^ 
pellatum Herculem : qui cum gloria excelleret , Olympia inftituerit certamP 
na«Pofteros uerd nominis fimilitudinedudosjefie opinatos,ab Hercule Alc 
menae ea certamina inftituta^ Horum afferunt antiquitus &: nunc ufcp extare 
ueftigia, quod foeminae plures ab hoc deo cantus quofdam fumant, ac fuper^ 
ftitioia quaedam faciant : tanquam &: ipfe incantator extiterit, & initiationi- 
bus deditust At haec, plurimum aliena iiint ab Hercule qui eft ex Alcmena or 
tus^Poft Id gos Dadylos iecuti funt Curetes nouem,quos quidam ex terra ge 
nitosuoIunt,alq progeniem Idaeorum Dadylorum^ Habitafle autem in 
montibus acconuallibus arborum plenis, tcdaacindumeta quae natura pr^- 
beret,nondum repertis domibus,habenteSt Cum prudentia eminerent,muP 
ta ad uitam utilia ab eis inuenta funt» Nam primos omnium greges coegifle, 
aliqua que manfuefeciffe pecora : mellis infuper, & iagittandi uenandi^ mo-^^ 
dum induxiffe perhibent»Hominum quoi]p coetus ad communem uit^e & le- 
gum diiciplinam illos inftituifle ferunt» Reperiffe infuper enfem, galeam, ac 
cum armis faltandi morem : quorum ftrepitu permagno Saturnus deceptus 
eft» Aiunt praeterea, louem clam Saturno ab Rhea matre datum his fuifle nu^ 
triendum : de quo cum fingulatim feripturi fimus, paulo altius narratio repe 
tenda eft» Tradunt, Cretenies Curetum tempore Titanas in Gnofia habitaf- 
jfe: ubi SkT nunc quoc^ fundamenta uifuntur domus, in qua educata Rhea eft,^ 
atep antiquum cuprefforiinemus* Fuiflfe autem fex numero uiros,foeminas 
quinc^, ex Cosio SC Terra natos,quidam tradat» Alij , ex una Curetum matre 
Titeataqua StTidnomenfumpferc» Mares quidem fucre,Saturnus,Hype^ 
rio,Conis, Iapetus, Creius,poftremus Oceanus» Horum forores,Rhea, Ther- 
mis, Thciist H; pwmes alicvji ws quae u&i hominu effet 


) 


, DIODORI SIC VLI 

inuentoresjhonores nometi^ fempiternum adepti funt* Saturnus natu ma- 
ior res: faduSjhomines ex agrefti inculta^ uita ad mores leges^ et humanio- * 
rem cultum deduxit.Qiia cxcaufa.cum magna eflet apud omnes famajplura 
orbis loca pcragrauit.exhortans ad iuftitiam Ungulos, dC animi uirtute t obc^ 
eam rem iubditos fuos bonis moribus inftitutos reddidit probitate felices, 
Imperauit maxime ijs qute ad Hefperum pertinent locis, maximo in honore 
apud omnes habitus. Ideo ufcp ad pofteriora tempora & a Romanis Cartha^ 
ginenfibuscp.ac alijs proximis gentibus ceremonix facra^ praecipua Satur- 
no fiunt. Multa uerd loca ab eo nom en fumpfere. Et cum legibus homines 
obtemperarent,nulla iniuftitia apud eos erat , fed omnes eius imperioparen- 
tes,fumma cum uoluptate felicem uitam agebant.Horum teftis eft poeta Hc- 
fiodus,qui eadem in fuis carminibus affirmat. Huiulcemodi Saturni fabula: 
feruntur. At Hyperion Solis ac Lung aliorum^ aftrorum motuSjhoras^ pri 
mumfummacuraobferuatione^ ab fe percepta, caeteris nofcenda tradidit i 
ideocR horum parens rtOminatur,ueluci ipforum naturae contemplator. Ex 
SaturnoacPheebe orta Latona eft , exiapeto Prometheus, quem nonnulli 
feriptores tradunt ignem ab dtjs furtO fublatum hominibus dedifle.Sed ab eo 
conUat illa,quibus ignis alitur, reperta. Ex T itanibus uerd Memoriam tra- 
dunt loquendi modum adinuenille , ac rebus impofuiffe nomina i licet a qui- 
bufdam ea Mercurio tribuantur. Huic quoc^ deae rerum memoriam , a qua 
&: nomen fortita eft,affignant. Themim tum diuinandi artem^tum facra cul- 
tusqj deorum introduxifle dicunt : ea' que quae ad bene uiuendum,&: pacem^ 
pertinent oftendilTc. Ideo^ conditores legum , fecrorum^ cuftodes , eos qui 
deos colunt,& hominum leges feruant,di<ftos, Apollo quidem traditur, cum 
eirctrerponfadaturus,Themimconrulerefolitus,tanquamdiuinandiartisin 
uentricem.Hi Dei quoniam in plurimis profuerunt mortalium uit»,non fb- 
lum immortales honores adepti funqfed primi Olympum poft obitum habi- 
tare exiftimati funt.Saturnus ac Rhea Veftam, Cererem, Iunonem,Ioucm, 
Neptunum ac Plutonem genuerunt. Horum V efta ftruduram domus inue 
nifle fertur, lupiterpoftmodum apud omnes ferme homines ob hoc benefi- ® 
cium honorari eam,facrisi^ coli uoluit.Ceres,frumenti,quod forte inter alias 
herbas nafcebatur ignotum exteris , prima ufum aducnit : docuit^ homines 
nafcendi feruandi^ et ferendi modum. Eft autem ab ipia frumentum,ante gc 
nitamProferpinamrepertum. NarnpofteiusaPlutoneraptum, frumenta 
omnia tum in louis odium, tum propter dolorem filix incendiffe ferunt. Sed 
ea inuenta 8C reconciliatam effe Ioui,&: Triptolemo frumenti dedifle femen, 
niandaire&,utcum omnibus id donum participans,modum feminandi mon 
liraret. Traditur a nonnullis,illam leges quoque dediffe, quibus homines iu- 
fte uiuereafluefterent t unde 6«: legifera dida eft. Et quoniam maximorum 
bonorum caufa humano generi extitifleqab omnibus non folum Grxcis,fed 
barbaris quot^ ,Iad quos frumenti peruenit ufus, honoribus laeris^ folenni- 
bus ac celebritate prxeipua colitur. Nonnulli de frumenti inuentione fccus 
fentiunt , penes fe eam primo deam apparuifle,frumenti^ naturam & ufum 
penes fe repertum aflerentes. Nam traditur ab Aegyptqs, Cererem 8C Ifidem 
eandem effr deam,primam 9 in Aegyptum attuliffc frumentum, Nilo Aegy 
pti campos irrigante,omnim regione ad ferendos frudus optime fita. Athe- 
nienfesquamuisinuentionem frumenti fateantur , uolunt tamen aliunde ili 
Atticam delatum : locum^ qui id primum donum fufceperit,Eleufmam ap- 
pellant : eo quod ab altis id femenad eam oram fit apportatum. Siculi, quum 
infula Cereri ac Proferpinx facra exiftat,xquum cefent,fr umenti ufum ei pri 
m (im patrix fuiffe oftenfum, quam in primis amarit. Haud enim uerifimilc 
eft, eam regionem quam ut propriam Ceres admodum frudifcram prxftitif» 

fet , poftremam huius benefiefj participem effecifle ; pr*fertim cum fn ea 

infula 


RERVM ANTIC^VARVM LIB. Vt W 

A infula 5 C filiae raptus contigiflet^ &f frugum eflet fertilfs,ubi etiam (ira (ponte^ 

E rout poeta traditjnafcantur hordeum ac frumenta* Sed de Cerere hacSenus^ 
)e dijs ucrd alijs ex Saturno dC Rhea natis, Neptunus feeundu Cretenfes prf 
mus, nauigandi arte inuenta claflTem inftituit , eius^ praefedus eft a Saturno 
fadus, Quapropter traditum eft pofteris,Neptunum imperafle mari, facra^ 
ci a nauigantibus facfta* Addunt etiam,Neptunum equos primum domuifle, 
artem^ equitandi ab iilo traditam : ex quo Hippius fit appellatus*Plutonem 
uolunt,(epulchrorum,funerum,atq^ honorum qui mortuis impenduntur,u^ 
(um introduxiffe, cum antea nulla earum rerum apud homines eflet coiiietu^ 
do^ Quaecaufa extitit,utuitafuncftis dominari exiftimaretur,antiquitate illi 
huius curse principium tribuente* Delouis genere atcp imperio dubitatur^ 
Nam quibufdam placet, poftquam Saturnus ad deostranftjt,fufcepiflere> 
gnum,noniii patrem expuliffe : iuftecp & legitime regno potitum* Aln Sa- 
turno uolunt in ortu filtj refpofum, fore ut ab loue ui regno pelleretur* Quae 
res Saturnum impulit,ut filios fepius perimereuld aegre ferens Ceres, cum uf 
ri animus placari non poflet, louem in Ida ab fe editum clam nutriendum Cu 
retibus, iuxta Idae montem habitantibus, dedit* Hi in antrum ad nymphas, 
commendata illis infantis cura,detuler unt. Lacfte capr^,quae Amalthea dicfta 
eft, melle^ educatus eft* Multa infuperlouis tum generis tum educationis 
aiunt in ea infula extare ueftigia* Nam cum a Curetibus infans ferretur , tra- 
dunt, Omphalum iuxta fluuium Triconum ceffifle J ex quo dC oraillaabeo 
quod accidit , deo facra, Otnphalia cognominatur ,& propinquus ager eft 
Omphaliosappellatus*lnldaantrum,ubinutritus dicitur, iacrum cG.dC circa 
illud prata manent intacfta* Verum quod de apibus mirabile dicftu tradunt fa- 
bute,minimeuidetur prcetcreundum: louem fcilicet in fempiternam amoris? 
erga eas memoriam,iliarum colorem immutafte , in que aeris uertifle aurati; 
C^uamuis autem locus is admodum excelfus, afper^ fitu,uenas quoq? agita> 
tus, niuibus fit infeftus : nullo tamen apes incommodo autmoleftia afficiunt 
^ tur*Caprxquae eum nutrrjt36t: alij funt honores impenfi,& locus eius eft Ae-» 
giochus uocatus* Adolefcentiam egreffus,in Ida ubi genitus eft,ciuitatecon> 
didir,cuius poftmodum deftrucft^ etiamnu extant r€liqui^*Exc€flit hic Deus 
fortitudine SC emeteris uirtutibus omnes* Accepto enim poft Saturnu regno, 
maxima plurima^ contulit ad hominum uitam* Primus omnium iuftitiam 
docuit mutuo feruari inter mortales, omni ui atep iniuria remotis*Lites ac con 
terniones iudicio auferens, fingula quae ad bene uiuendum ac pacem pertine 
rent,fummaopeprocurauit*Bonos aduirtutem exhortatus eftumprobos ti- 
more coercuit,ac poena*Omnem pene orbem circumiens,bello impijs ac prg 
donibus indicfto,a:quitate ac leges introduxit* Per id tempus dC Gigantes ab 
eo fublatos aiut : in Creta quidem Miiinu,in Phrygia Typhone* Ante pugna 
quae cum Gigantibus in Creta habita eft,Iouem facrificafle dicunt Soli,Coelo 
ac Terrae bouem*Qu2e facra louem fore fuperiore portendentia, primum uP 
tcSydC ab hoftibus defecftione,tum finem belli futuru monftrarunt* M ufaeus 
quippe ab eis deiciuit , ob^ id ei honores tributi : a dijs aut omnes hoftes caefi 
funt* Sed dC alios quoc^ dtjs praefidium belli tulifle aduerfus Gigantes coftaf^ 
Macedones quidam circa Pallenem,in campo quem olim a loci conflagratio- 
ne Phlegraeum , poftmodum Cymeu cognominarunt:animaduerfum eflTe ab 
loue in Gigantes ob eam caufam dicunt , q? magnitudine ac robore corporis 
confifi,aduerfi^ legibus, &: multa egerint in homines iniufta , dC propinquas 
gentes in feruitute redegerint,bellumcp his intulerint qui ob fingularia in oes 
nationes beneficia Deifint exiftimati* Feruntur ab loue non fblum imptj ne- 
farij^ deleti, fed etia dtjs heroibus^ ac hominibus benemeritis honores im» 
penfi*Proptereius beneficentiam,impertj^magnitudine,omniumconfenib 

&C regnum perpetuu tributum habitatio in Olympo^ Sacrificia infuper 


DIODCRISICVLI 

ilii fiipcf cseteros ftatuta^Poftea uer 6 quam in coelum delatus efl:,nicmoria no A 
tnmis eius animis hominum in quos beneficia contulit, adeo infixa permafir, 
ut omnium quae in Coelo fierent^uelut imbriumjtonitruum^ac fulminum, cae- 
terorumqj eiufmodi potens exiftiinaf etun Itac^ quod uitae caufa hominibus 
effe uideretur, cum frudus terrae ad maturitatem perduceret, louem dixere t 
patre uerd tum , quia finguloru fufceperit fumma cum beneuolentia curam, 
tum quia tanquam dux hominibus extiterit rede uiuendu Imperator ac rex, 
ob imperij amplitudine: coniultor ac prouidus^prOpter confulendi pruden^ 
tiam appellatus eft^ Tradunt etiam Palladem in Creta ex loue apud fontes 
Tritonis fluminis ortam , ex quo Tritonia didat 5C nunc quO(^ apud eos fon 
tes ubi nata eft,huic deae iacrarunt^Fabulantur praeterea, nuptias louis dC lu^ 
nonis in ora Gnofiae fluuio Thermo proxima,ubi nunc templum eft,fadas : 
iacra^quotannisiandeabincolisfieri, nuptias prout olimfadae traduntur, 
reprseientantibus. Ex loue cretas uolunt V enerem , Gratias, Lucinam,Dia ' 
nam,5C^ eas quas dicunt Horas, Eunomiam,Iuftitiam,Pacem, Palladem, Mu 
ias : deos uerd , Vulcanum,Martem, Apollinem, Mercurium^Horum cuilP 
bet , ut perpetua apud omnes uigeret memoria , ab fe inuentorum geftoru^ 
lupiter laudem 6C honorem tribuit* V eneri nanqg maturam uirginum 
tem, aliarum^ curam rerum,quae nunc etiam circa nuptiarum facra ac foede^' 
ra in eius cultum celebrantur,dedit*Sacrificant autem omnes prius loui per^ 
fedori, lunoni^ perfedrici : quoniam hi primi duces inuentores^ omnium 
cxtiterunt* Grattjs, qu^ ad oris ipeciem, ac partium corporis formam deco" 
rem^ ij 3 cdent,inluper benelicij ^ gratiae retributionem * Lucinae parientiu 
curam, officium^ eorum quae parturientes perferunt : unde 8C in partus dP 
(crimine ac difficultate hanc mulieres praecipue inuocant deam* Ad Dianam 
tradutinfantium,acciborum,quos id aetatis poftulet, officium pertinere: qua 
cx caufa puerorum nutricem uocari dicunuEarum quas Horas dicut, datum 
cft fuum cuicp munus ad uitae cultum, 8C mortalium commoditatem* Nil c> 

^ nim eft uitae hominum ad felicitatem comparandam utilius,quam leges,iuftP g 
na,acpax* Palladi olearum oleicp educendi inuentionem tribuunt* Nam an 
te imius deae ortum erat haec arbor cum alrjs iylueftribus immixta* Olei ufus 
aberat,cum effet ignota*Haec olei exprimendi modum inuenit* Addunt ipii 
quot^ ueftium apparatum, gdificandi artem :multa^ praeterea uolunt in cg 
teris artibus hominibus profuiffe* Nam 8C tibias , earumcp cantum , & plurP 
ma inftrumeta ad uaria opificia, ex quibus operaria dida efl:,adinuenit* Mu 
fis apatreconceffa eft literarum inuentio, dC carminum : quae poefis appella- 
tur ratio. Nam qui dicunt,Phoenices^a Mufis perceptas literas tradidifle poft^ 
modum Graecis , ij (iint qui cum Cadmo in Europam nauigarunt : ex quo a 
Graecis literae Phoeniceae appellatae iunt* Verum Phoenices a primordio noit 
literas inuenifleuolut, fed earum formam tantum immutafle : eafeliterarum 
forma cum plurimi homines uterentur,hoc cognomine uocatas. Vulcanum, 
ferri, aeris, auri, argenti, omnium^ quae igne fabricantur, artem inuenifle fe^ 
runt,eam^ caeteros docuifle. Quapropter harum rerum opifices omnes uota 
(acra^ huic deo maxime facientes, ignem in aeternam memoriam iufcepti be- 
nefici] V ulcanum uocant* Martem fabulae tradunt, primum fabricatis armis 
armafle milites,pugnandicp ac certandi morem induxiflc:eos qui dijs aduet- 
fi eflent, interficientem* Apollinem cithar^,cius^ muficae inuentorem ferit* 
Medicinae iniuper ftientiam diuinandi arte perceptam, qua olim infirmi e- 
rant morbos curare foliti,primum attuliflfe. Arcus infuper , iagittandi^ eXti- 
tiffe repertorem. Qua ex caufa Cretenfes praecipue arcu deledati funt , quem 
Scythicum nominarunt* Aefculapius cx Apolline atej Ariadne ortuSjpIurP 
bus a patre in medicina perceptis,chirurgiam,et medelarum compofitionem, 
radicum infuper uirtutes adinuenit* Adeo autem medicini artem extulit , ut 

" - uelut 


RERVm ANTIQ^VARVM LIB. VL tii 

A uehit eius mueiitor &C auflor ueneraretur ♦ Tribuuntur praeterea Mercurio 
praeconia, diffidiajaefodera quae in bellis fiunt» Praecones quocj adijeiun- 
turjqui internuncij efle foIent,ob eam^ rem ab hofte tuti ♦ Vnde & ipfom 
communem utrifq^ dicunt: cum ambobus utilitatis communiSjac pacis mu^ 
tu^ interpres exiflat . Meiiiuram infuperjac pondus , bC mercaturae quseftu 
reperiffe affirmant, occulte^ inuicem peculandi modum»Praeco etiam deo^ 
rum traditur,nunciusq 3 optimus, quoniam mandata diligenter perficiat: un 
de et interpretis nomen afTumpfitrno quod nominum aut orationis,ut qui^ 
dam tradunt, fuerit inuentorrfed quia diligentius quam caeteri mandata re-» 
fcrat»Palaeftram cum introduxiire,6C ex teftudinis forma lyram adinuenifle 
aiunt » Poft: Apollinis cum Marfya,qua bC fuperior fuit,cOrttentione,pofl:^ 
fumptam praeter aequum a uido poenam, poenituifle Apollinem dicunt : ci-» 
tharae(^ effracl^is chordis, mufica aliquandiu abftinuifl[e,Dionyfium uitis rc 
pertorem,uini^ conficiendi rationem, 8C frucl:uum in longiorem ufum fef- 
uandorum curam 8C modum docuifie feribunt* Hunc in Creta exloue 
Proferpina natum Orpheus tradit, inter initiationes a Titanis difeerptum* 
Plures uero fuiffe Dionyfios, iam antea fcripfimus diligentiUs»Cretenfes ea 
conieefiura hunc deum afferunt apud fe ortum, quod duae infulae apud eos, 
finus qui appellantur Didymi,ab eb Dionyfi^,quod nulla alia in orbis par- 
te fecerit, fint uocat^»ITerculem ex loue genitum multis annis ante eum qui 
fuit ex Alcmena genitiis,fabulantur. Huius mater incerta eft.Hoc tantu coii 
ftat,illum corporis uiribus praeftantiorem caeteriSjOrbem perambulaff e, de- 
lentem miquos,SC feras beftias acmonftra domantem»lnui(ffus quoc^p abftg 
timore in libertatem homines uindicauit* Quibus beneficfjs honores im- 
mortalium ei funt ab hominibus impenfi * Qui uerb pofterior ex Alcmena 
fuit Hercules,quoniani prioris uirtutes efl: imitatus,8C immortalitate aifecu 
tus efi:,8C propter nominis fimilitudinem idem qui prior creditusff deo & iii 
perioris gefla huic fuerunt ueri infeitia a dferipta* Afferunt quo(^,iuperioris 
B Herculis operum,impenfi(^ honoris in Aegypto ueftigia efre,&^ ab eo con 
ditam ciuitatem Britomartyn,quam Dicffynnam dicunt , in Creta genitam 
ex loue ac Acharmide Euboli Cereris fili] » Ha^c retia ad lienandum inuenitt 
ex quo bC Dictynna efl: cognominata, Cofiietudine Dianae utebatur: quod 
caitfam praebuit , ut quidam Dicflynnam Dianam^ eandem eifeexiftima- 
rent : quam deam facris templis^ Cretenfes coluere . Qui uerd Dicflynriam' 
a retibus pifcatori]s,qu 2 efugerat,infequente coitus gratia MinoejUolut de- 
nominatamjprocul a uero fentiunt»Non enim credendum uidetur,deam in 
eam egeftatern compulfanijUt auxilia hominum imploraret, cum effetmaxt 
mi deorum filia,Necp Minoem tantae impietatis culpare decet, praefertim cu 
fuerit omnium confenfu habitus iuftus ubj^ probatae uitae» Plutonem natu 
tradunt in Tripodo Cret^,ex Cerere bC Iafone»Eius genus bifariam ferunt ♦ 
Nam quidam uoluntjcum lafon terram feuerit, adhibita culturae diligentia, 
adeo uberem percepiffe fru(n:um,ut qui id conipexerunt , a meffium fertilita 
te illum Plutonem nominarint» Vnde bC a pofteris is cui cenfiis ilipereflet, 
habere Plutonem exiftimatus efl:»Alij tradunt, Cererem aclafonem puerum 
genuifle appellatum Plutonem: qui cultum uitae,pecuniascp coaceruare , ac 
in uflis cuflbdire primus monfl:rauit,cum antea parua congregandae ieruan 
dae^ pecuniae fuiflet cura » Haec de dqs,quos Cretenfes apud fe natos uolut , 
feributur. Sacra uero, honores,myfl:eria 3 ceremonias ab fehoepaeflo ad ali- 
os arguut tranfiiiiffas. Nam ceremoniae quas Athenienfes omniu celeberri- 
mas in Eleufina faciunt, quaecp in Samothracia, at cp inThraciajUnde eas Or 
phcus^mpfifle traditur,fiunt,in Gnofb apud Cretam pnTca lege ftatuto^ 
celebrantur: quo palani efl:,eiufmodi ceremonias ab eis ad alias gentes fuil- 
fc traducflas ;quae^ apud caeterosfecret e traduntur, eas palam omnibus nd 

d fcedi 


tsS I> I O D O R 1 S I C V L I 

fccndi facultatem apud Cretenfes efle. Afferunt autem piares deorum ab ip A 
fis profecSos^magna orbis parte ab eis peragratajbeneficos in genus huma^ 
num extitiffe^atcp ab fe inuetorum artem ufumcp docuiffe. Nam Ceres cum 
in Atticam perueniffet^inde in Siciliam tranfr) trpoftea in Aegyptum , quib^ 
in locis frumenti ferendi cultum monftrauit: fummo^ propterea in honore 
habita eff Venus in Sicilia commorata eft circa Erycem, in Cypro circa Cy^ 
therum ac Paphum, in Afia circa Syriam^Ob has peregrinationes Venerem 
tum Erycinam, tum Cytheraeam,tum Paphiam,tum Syram incola appelia> 
runt» Eodem modo plurimum temporis Apollo circa Delum ac Lycia Del 
phumi^ ueriatus eft:circa Ephefum, Pontum, Pcrfidem 8C Cretam Diana^ 

Itacp a locis ac geftis eorum fumptis nominibus , hunc Delium ac Pythium 
appellarut : hancuerd Ephefiam, Credam, Tauropoliam quocp acPerfeam, 
cum ambo effent in Creta nati ♦ Colitur dC a Perfis plurimuhsec dearcuimy- 
fteria inftituerunt barbari, quae ad hoc ufcj tempus Perfea dicuntur » His 
jnilia dC de caeterfs di]s,quse longum effet reccnfere , traduntur» Longo poft 
deorum ortum tepore plur es h er o es in Creta ferunt extitiffe: quorum nobs 
liffimi Minois ac Rhadamanti fuerunt aetate, exioue ac Europa Agenoris ^ 
quam tauro deorum pro uidentia adueedam in Cretam tradunt, geniti» Mi> 
nos cetate prfor regnauitin infula:in qua multas urbes , inter^ eas nobilio» 
res tres condidit, Gnofiam in ea infulae parte, quae Afiam refpecflat: Vulcanf 
am iuxta mare, meridiem uerfus: Cydonia in eis locis, qui Peloponnefo op> 
pofiti,ad occidentem uergunt»Leges pr^terea multas Cretenfibus dedit,fr 
tnuians eas abfein quadam fpelunca meditatas » Claffem iniiiper parauitt 
qua plurcs propinquas infulas fibi (iibij ciens , Graecorum primus cft maris 
imperio potitus». Cum cius magnum uirtutis aciuftiti^ nomen edet,, 
tranfijt in Siciliam aduerfus Corcalum:de quo in Daedali rebus , cuius cauia 
bellum mouit,fcnpfimus»Rhadamantum fcribimt omnium iuftiffimum, la^ 
trones quocp ac fceleftos uiros,ceteros^ improbos acriaffeciffe poena^Mul 
tarum iniularu imperio potitus,magnam Afiae maritima partem tenuit , fin^ b 
gulis eius imperio fe (ponte ob iuftitiae famam tradentibus. Is Erytheo uni 
exfilrjsjhi Erythei ab eo uo cati funt, regnum permifit. Inopinioni Ariadnes 
Minois filiae, Chium ferunt dediffe: quem nonnulli fuiffe Dionyfiu uolunt,, 
atq^ a patre uini faciundi modum didiciffe . Cuilibet ex alijs filijs aut infula^ 
aut urbem Rhadamantu dediffe traditur:Thoanti Lemnu , Anui Cyrnum^, 
Pamphilo Peparcethum , Euandro Maroneam, Alcco Parum, Anioni De» 
Ium, Andreo( quae ab eo nominata efl:)Andrum » Propter fingulare iuHitidt 
nomenjillum apud inferos bonorum acmaloru iudicem fadujfabulae ferut: 
ob eandem^ iuftitiamjMinoem quoq^ pari honore fungi.Tertiu fratre Sar 
pedonem fcribunt,cum magnamanuin Afiam profedu, Lyciam tenuide<^ 
Huic Euander filius in regno (uccedit , fumptacp uxore Deidamia BeIiero> 
phontisfilia,Sarpedonem genuit : qui cum Agamemnone Troiano affuit 
bello: &: hic, ut quidam tradunt, louis filius.Minois fuiffe filios aiunt Deuca 
lionem ac Molum: ex Deucalione Idomcneu,ex Molo Myrionem genitos, 
cum nauib. nonaginta ad Iliu cum Agamemnone profecdos,reuer(bs^ po» 
ftea in patriam,diem fuu obi|ffe:honorificecp fepultos,deoru honores tuiffe 

affecutos.HorufepulchrainGnofohacoftendunturinfcriptione: g N 

SII IDOMENEI SEPVLCHRVM ASPICE, IN C^V O EGO 
MYRION MOLI FILIVS PROPINC^WS I A C E O. HosutUObf 

!es heroes Cretenfes colunt facris, in bellorumdifcriminceorij prsefidiuiit 
inuocantes . Nunc nationes quse Cretenfib.immixtxfunt,referantur.Scrf 
pOmus antea, Eteocretes qui dicebanturjindigctes infulam habitaffe. Mul» 
tisueropoftmodumfeculis propter bella ac fcditiones errantes Pelafgi ia 

Creta appulfi, tenuerunt infulg partem, T crtq Dorienfes traduntur m infuK 

uenidcg, 


RERVM ANTia.VARVM L I B. VL 1^9 

A ucmffe,dace Doro Tedami nepote. Huius populi' par&maiorfertur exlo-» 
ds Olympo propmquis,fimu! conuem'flre:pars uero qua^da ex Achaeis , qui 
funt in Laconia^donorum pollicitationibus alleA'.QLiartum genus eorum 
qui ih Cretam appuleruutjfuerunt Migades barbari: qui confuctudinc Gr^ 
COrunl lingua cx frequenti uiii percepta, poftea Minois Rhadamanticp im> 
perio paruerunt. Poftrcmo poftHeraclidarum defcenfum, ArgiuiLacedae^ 
niontj^ milTis colonij s tum alias quafdam,tum has infulas occuparunttincp 
cis nonnullas ab fe aedificatas urbes, de quibus aliaS dicetur, inhabitarunt^ 
Verum haud mirum debet ui deri,cum plures qui gcfta Cretenfia fcripfere, 
admodum difientiantrnos quocp ea quae non omnes fentiantjfcribere, eos 
cnimiumus recuti,quos uero fimiliora tradere exiftimauimus , quaedam ab 
Epimenide theologo, quaeda a Dofiade,alia a Soficrate,n6nu!la a Laofcher 
mide iiimentes.Et de Creta haeSenus . 

DB LESBO, CHIO, SAMO, COO, 

l^hoiiorum colonij Qap.XlAI. 

N Vnc ad Lesbum tranfeamus.Hanc infulam olim uariae gentes ad eam 
nauigates incoluerunt . Pelaigi primum ^am tenuere, cum antea defer 
ta eifet.Nam Xanthus Triopi filius, Pelaigorum qui ex Argo uencrant,rex, 
partem Lycig tenens, Argiuis qui fecum acceiferantjimperauit: deinde Lef^ 
bum cultoribus uocuam petens, agro Pelaigis diuifo, infulam qute Ifla prius 
dicebatur, ab eis Pelafgiamuacauit. Deinceps feptimaprogenie,ob diluuiu 
tempori Deucalionis faduiHjCum multi in ea interiilent , accidit ut aquaru 
inundationedefereretur.Macarius poftea cu in eam perueniiret,infulae pul 
chritudineconipe(fta 3 ineapermanfit*iserat,utHefiodus alij^poetsenon^ 
nulli tradunt, Cyrenaici louis filius : qui cum habitaret in 01eno,qu^ patria 
tuncIados,nunc Achaia dicitur,afrumens tum Ionas,tum gentes alias, naui 
gauit in Lesbum: deinde tum uirtute infula?, tum humanitate ac iuftitia plu^ 
rimumadaudis opibus, propinquas infulas poftedit, agris qiti inculti erat, 
diuifis.Poft hec tempora Lesbus filius Iapithi,qui erat ex Cocio Hippoti,fc 
ciiiidum quo5dam oraculi refponfum cum fuis domefticis naui^as in hanc 
infulam, fumpta in uxorem Macarei filia Methymna nomine,una cum ea in 
infulapermanfit.Cum uir fadus clarus euafiftet,& infulam ab fe, S^populu 
Lesbium cognominauit.Macareo praeter alias Mitylene ac Methymncfili^ 
orta?funt:a quibus 6^ ciuitates ftimpfere nomen. Is cupiens propinquas infu 
las in poteftatem redigere, colonia in Chium mifta filium ei profecit: deinde 
alterum deftmaiiit in Samum, nomine Cydrollum : qui in ea regnauit. Ter^ 
ti^eC^neandrumpraefecitrcgem:deincepsin Rhodum cum pluribus colo 
nismifitLeucippuirt , quos accolf propter eorum infrequetiam, communL 
catis agris, libenti amrno fufceperunt.Loca inful^ oppofita eo tempore pro 
pter diluuium magna graui^ afficiebantur calamitate ♦ Nam. continuis im^ 
bribus ob corruptos terrae frudus fterilitatefuborta,infcdus aer peftem ur- 
bibus intulitdnfulac uero udis agitatse,cum aere effent falubri, ac fertiles frii 
gibus,{uos incolas beatos reddidcre:ex quo ob rerum ubertatem Fortuna- 
ta? funt cognominatac.Nonnulli beatas a Macareo ate^ lono, quorum fili) in 
cis regnauere,didas uolunt.Ha? deniqj infula? omnibus propinquis non fo 
Ium prifciSjfed ^ noftris quocp temporibus bonitate foli, locorumcp amoe^ 
nitate,tum uero falubritate aeriSjfclicitatc pra?ftant. Itatp uere dici felices ac 
beai^ queunt.Macareus uero in Lesbo regnans,legem fcripfit ad commu- 
nem utilitatem: quam Leonem, ab cius animantis uirtute 

2^ robore, appellauitv 

0 2 Dfi 


4- 


23 1 ODORI SICVLI 

TENEDO, ET DE HABIT^^ a 

toribm cius, (^dcijs quce d T cncdij s ^cRa dicunt 

tun Cap* N.]A lE 

D Einceps uero nonnullis feculis poft coloniam in Lesbum miilam infu 
la Tenedos hoc pafto inhabitata eft.Tenes Cycni filius imperauit co^* 

Ionia?, quae eft in Troadc,uir propter uirtutem infignis,Hic congregatis co 
Ionis patriam linques, nauigauit ad infulam deierta, nomine Leucophryn. 
Diftributis ijs qui cum co accefferant, infulae agris, condita^ urbe,ab fe T c* 
nedon infulam uocauit* Is cum iufte imperaret, multisbencficrjs omnibus 
gratus , &C magna uixit gloria, & poft obitu inter deos relatus eft. Nam tem- 
plo illi conftru(fto,inftitutiscp facris,ad pofteriora uf<j fecula ut deum colue 
runt.Non autem uidentur omittenda, quae de eo qiii urbem Tenum condi- 
dit, apud Tenedios memoriae traduntur.Fcrunt enim Cycnum patrem uxo 
ris. calumnia indudumjfiliumT enem in arca pofitum in mare deieciffe. H^c ^ 

tempeftatea(fta,cum tnTcncdum appulifletjTenesmirabili deorum ope 
falutem confecutus,infuIac poftea imperauit,uir praeclarus, ac iuftitia uirtu- 
tibus^ altfs honores immortalium adeptus. Verum propter cuiufdam tibi- 
cinis teftimonium,qui nouercae infidijs fauerat,legem fanxit , ne quis tibice 
templum ingrederetur ♦ Belli T roiani tempore cum Achilles poft Graecoru 
m T enedum afcenfionem urbem T enum dcleffet, ftatueruntpoftea Tene^ 
dij, ut nulli deinceps liceret templo reftituto , in eo Achillem nominare ♦ 

“ DE CYCL^DIByS INSF^ 

lis. Cap.XVUL 

P Ofteaquam de infulis infignibus retufimus, nunc de minoribus fcrihcM 
mus . Cyclades infulae, cum antea uacuae cultoribus eflTentjMinos louis 
ac Europae nlius,Crctcnfium rex , cuius terra mari^ imperium potens erar, 
plurimum clafte ualuit: multas^ ex Creta colonias , maxime^ in Cycladas g 
infulas mifit: quarum plures adeptus populis diuifit. Afip quocj partem ma 
ritimampoflTedit.Quapropter&rnonnullaeinfulaeportuscp Afiae a Cretenfi ^ 
bus Minoe^ nomen flimpfcre. Minos autem magnus imperio,Rhadaman 
tum fratrem, uirum iuftum , recftum^, regni confortem in oras imperi] ulti- 
mas ob inuidia ablegauit.Is ad infulas Ionie Cariaecp oppofitas cum acceffif 
fet,Erytheociuitatem a fuo nomine conditam conceffit , Inopinionem uero 
Ariadnes filium Chio praefecit, quae omnia ante bellum Troianij ada funt* 

• Deleta Troia, Cares opibus audi , claffe^ admodum ualidi, cum Cyclades 

infulas fubegi{rent,ex quibufdam Cretenfes penitus eiecerc : nonnulli una 
cum eis,ut communi patria ufifunt. Graeci poftea expulfis inde Caribus bar 
baris, plures ex eis tenuerunt. Quibus de rebus fuo 

loco feribetur a nobis. 



DIODORI SICVLI RERVM A N T I Q V /U 

rum libri VL fini 

I 







SEVTIMI^S ROM\^Nys 

, Quinto t^rddio S. JD^ 

Phcmcridem bcili Troiahi Dicfiys Cretcnfis(qm'mcamiii* 
tia cum Idoiticneo Htcruit ) confcripfit literis Punicis, qug tuiri 
Cadmo bi Agenofc aiitoribus per Grgciam frequentabantur, 
Dein poft multa fecula collapfo per ifetuftatem apud Gnofori 
^ ( olim Cretenfis regis fedem ) fepulchro , eius pallores quuni 

inter caeteram rilinam loculum ftanno a fabro claufuni 
ofrendcrejac thefaurum ratimox diflbluunt, non aurum nec aliiid quidqul 
prxdacjfed libfds ex philyrain lucem produduri. At ubi fpes fruftfata eft, 
ad Praxim caminum locij cosdefetunt. Qyi cothmiitatos literis Atticisj 
nam ofatio Graeca fuerat , Neroni R.omano Caslari obtulit , pro quo pluri, 
mis ab eo donatus eft . Nobis qitum in maniis forte libelli ueniflent , auidis 
uerae hiftorix cupido inccffit,ea uti erant latinc differere; magis confifi inge 
nic>,ut ociofi animi deOdiam difeuteremus* Itaque priorum quinqj liolumia 
num quae bello contrada,gcfta^funt, eundem numerum feruauimus ; Rfei 
fid ua quidem de reditu Graecorum iri unum redegimus ^ atep ad te mifimiisi 
1 u Ruftine mi, ut par eft,faue Ceptis. 


DICTYS CRETENSIS DE BELLO 

TROIANO LIBER I, 

SB.VTIMIO ROMANO 
INTERPRETE. 

V N c T I t-cges^quiMmois loue gcniti pronepotes Gre 
ci^ imperitabant, ad dimdendas inter fe Atrei opes,Crc^ 
tam conuenere ♦ Atreus namque ex Minoe poftrema fiia 
ordinans, qmequid auriatque argenti, pecorum etiam fu^ 
it, nepotibus quos filix genuerant, ex sequo diuidenduni 
reliquerat , excepto ciuitatum terrarum que imperio • 

Hxc quippe Idomeneus cum Merione DeucaIionis,Id(> 

nieneus alter Molilis, iuflu eius feorfiim habuere* Conuehere autem Cly^ 
ihenx &: Naupli) filius Palamedes,&: Aeas,Di(flys ex Cretx Ida: ItemMe^ 
nelaus Aeropa & Plifthene genitus, a quo Anaxiboea foror (qux eo tem ^ 
jpore Neftori denupta erat ) & Agamemnon maior frater , ut uicc fua in di^ 
iiifibneuteretur,petiuerant* Sedhi nonPIifthenis, ut erant , magis quam 
Atrei dicebantur :ob eam caufam, quod quuni Plifthenes admodum par^ 
uus,ipfe agens in primis annis uita fundus,nihil dignum ad memoriam no 
minis reliquiffet, Atreus miferatione xtatis fecum eos habuerat , neque mi^ 
illis quam regios educauerat*In qua diuifione finguli pro nominis celebria 
tsite inter fe qiiifqiie magnifice tranfegere* Adeo re cognita omnes ex origu 
ile Europx,qux in ea infula fiimma religione colitur, confluunt, benigne^ 
(alutatos in templum deducunt * Ibi multarum hoftiarum more patrio im< 
mOlatiorie celebrata,cxhibitiV que epulis,large magnifice^ eos habuere. , 
Itemcp infccutis diebus reges Grxcix, dC fi ea qux exliibebantur magnifice 
cumlxtitiafufcipiebant, tamen multo magis templi cius magnifica pulchri 
tudine,precioIa^ extrueSidrie dperuni afficiebantur, infpicientes repeteris 
ices^ memoria,fingula qux cx Sidone Phoenicix patria eius,at^ nobilibus 

o i matro^" 





DICTYS CRETENSIS 

matronis WnfinilB magno tum decori erant ^ Per idem tempvfs Alexan a . 
der Phrygius,Pnami filius 5 cum Aenea alijs' que ex confanguinitate cornis 
tibus 5 Spartae in domum Menelai hofpitio receptus , indigniilimum faci 
nusperpetrauerat* Is namqueubi animaduertit regem abeffe, quod erat 
Helena pr^ter caeteras Graeciae feminas miranda ipecie^amore eius captus» 
ipfam multas' que opes domo eius aufert ♦ Aetram quoque Clymenam 

Menelai affines, qu^e ob neceffitudinem cum Helena degebant. Poftquan^ 
Cretam nuncius uenit ,^£^cundaei qu^ ab Alexandro aduerfiis domum 
Menelai commiffa erant , aperuit : per omnem infulam , ficut in tali re fieri 
folet 5 fama in maius diuulgatur . Expugnatam quippe domum regis, euer-^ 
fum' que regnum , alia in talem modum finguli differebant. Qiiibus' co> 
onitis Menelaus , etfi abftracfirio coniugis animum permouerat, multo am^ 
piius tamen ob iniuriam affinium , quas fupra memorauimus, confterna^ 
batun At ubi animaduertit Palamedcs,regem ira atque indignatione^ffupe^ 
fadum, confilio excidiffe: ipfenaues parat, atque omni inftrumencb com 
pofitas terrae applicat. Dein pro tempore regem breuiter confoiatur : pofi^ 
tis etiam ex diuifione, quibus in Calinegotio potiebantur,nairem afeendere 
facit : atque ita uentis ex fententia flantibus, paucis diebus, Spartam perue^ 
nere. Eo iam Agamemnon &Neftor, omnes' que qui ex origine Pelopis 
in Graecia regnabant , cognitis rebus confluxerant. Igitur poftquam 
Menelaum aduenifle fciunt, omnes in unum coeunt. Etquanquam atro-^ 
citas facff i ad indignatione,ultum^ iniurias rapiebat, tamen ex conlili] fen> 
tentialegatur prius adTroia Palamedes, Vlyflcs,et Menelaus.lis^ manda 
tur,ut conquefti iniurias, Hefena , 2 <: quee cum ea abrepta erant, repeterent* 
Legati paucis dteb. ad Troia ueniunt,necp tamen Alexandrum loco offem 
dere. Tum nanque properatione nauigtj inconfulte ufi uentis, ad Cyprurr» 
appulae . Vnde fumptis aliquot nauibus Alexander Phoenicem delapfusy 
Sy donioru regem qui eum amice fufeeperat , nocflu inlldijs necat: eadem^ 
qua apud Lacedemoniam cupiditate, uniuerfam domum eius in fcelus pro^ b 
prium conuertit.Ita omnia qu^ad oftentationem regiae magnificentiae fue^ 
re, indigne rapta, ad naues differri iubet» Sed ubi lamentatione eorum qua 
cafum domini deflentes , reliquae praedae aufugerant, tumui tus ortus, popis 
Ius omnis ad regiam concurrit . Inde quod iam Alexander abreptis quae cis 
pieratabfceflionem properabat, paruo tempore armati ad naues ueniunt, 
orto inter eos acri praelio , cadunt utrinque plurimi,quum obftinate hi re^ 
gis necem defenderent,hi ne amiterent partam praedam fiimmis opibus aa^ 
niterentur. Incenfis dein duabus nauibus, Troiani reliquas ftrenue defert^ 
las liberant , atque ita fagitatis iam praelio hoftibus,euadunt . Interim a> 
pud Troiam legatorum Palamedcs( cuius maxime ea tempeftate dornibeL 
ii(^ confilium ualuit) Priamum adijt : condu(fl:o^ concilio , primum de 
lexandri iniuria conqueritur, exponens communis hoipiti) euerfionem. 

Dein monet, quantas ea res inter duo regna fimultates concitatura effeC^ 
mteriaciens memoriam difeordiarum Ili] Pelopis, aliorum^ qui excais 
fis fimilibus ad internitionem ufque gentium perueniffent . Ad poftremum 
belli difficultates, contraep pacis commoda aftruens,.non fc ignorare ait,, 
quantis mortalibus tam atrox facinus indignationem incuteret : ex quo ais 
tores iniuriaeab omnib. dereltcffos, impietatis fiipplicia fubituros.Et quum 
plurima dicere cuperet, Priamus medium eius interrumpes fermonemrPar^ 
cius qusefo Palamedes, inquitriniquum etenim uidetur,infimu 1 are eum qui 
^bfit: maxime quum fieripoflit,utfi qua criminofeobiedafint, pr^fentl 
refutatione diluantur. Haec atque alia eiufmodi Priamus inferens,, differ^ 

d querelas ad aducatum Alexandri iubet, Videbat cnim^utilaguli qui ia 

co coa« 


) 


^ ^ DE EELLO TROIAnO l'iB. K 

ii co concilio aderat, Palamedis oratione moueretur, ut tacid uiiltu tantum ad 
mifl^m facinus condemnarent, quum fingula miro genere orationis expo 
nerentur : atque in fermone Graeci' regis ineflet quaedam permixta miferati^ 
oms uis * Atque ita eo die concilium dirimitur ♦ Sed legatos Antenor, uif 
hofpitalis ,& praeter cacteros bonihonefti quefecfiator, dornum ad fe uo^ 
lentes deducit, Interim paucis pdft diebus, Alexander cum iupradidis 
comitibus reuertitur, Helenam fecum habens. Cuius aduentum tora ci^ 
uitas quum partim exemplo facinoris execraretur , alij iniurias in Menela^ 
um admiflas dolerent , nullo omnium approbante, poftrem 6 cun<ftisindi^ 
gnantibus , tumultus ortus eft ♦ Quibus rebus anxius Priamus, filios con 
ixocat, eos' que quid fuper tali negotio agendum uideretur^ confulit : qut 
una uoce, minime reddendam Helenam, refpondent. Videbant quippe, 
quant^ opes cum ea addudae effentrqu^e uniuerfa,fi Helena traderetur, ne- 
celTariOamitterent; Praeterea permoti forma mulierum, qu^ cum Helena 
uenerant, nuptias fibi fmgularum iam animo deftinauerant : quippe quf 
Iinguamoribus(^ barbari, nihil penfl autconfulti facientes, pr^da atque 
libidine tranfuerli agebantur. Igitur Priamus relidis his , fenes conducit, 
fententiam filiorum aperit. Deinde eundos quid agendum elTet , confu^ 

Iit, Sed priufquam ex more ^fententiae dicerentur, reguli concilium repea 
te irrumpunt, atque inconditis moribus malum fingulisminitantur , fiali ^ 
ter quam ipfis uideretur , decernerent ^ Interim omnis populus indigne 
admiiTam iniuriam , atque in hunc modum multa alia, cum execratione re- 
damabat, Ob quae Alexander cupidine animi praeceps, ueritus ne quid 
aduerfum fe a popularibus oriretur, ftipatus armatis fratribus ; impetum in 
multitudinem facit , multos^ obtruncat. Reliqui interuentu procerum, 
quiinconciliofuerant, duceliberantuf Antenore. Ita infedis rebus , po^ 
pulus contemptui habitus , non fine pernicie fua, domum difceffit . Dcin 
fecutadierex hortatu Hecubae Helenam adijt, eam'que benigne falurans, 
B bonum animum uti gereret hortatur: quae,cuius^efl'et, requirit, Tirm it 
la, Alexandri fe affinem refpodit:magis^ ad Priamum 6 c Hecubam, quam 
adPlifthenis filios genere pertinere , repetens originem omnem maiorum.. 
Danaum enim atque Agenorem , & fui dC Priami generis aurores efie,. 
Nanque ex Pleione Danai filia , dC Atlante , Eledram natam , quam ex lo^^ 
ue grauidam Dardanum genuiffe . Ex quo Tros,& deinceps infccuti reges 
lltj ♦ Agenoris porro Taigetam, eam^ ex loue habuiffe Laceda?monrm, 
cx quo Amidum Mufculum natum , a ex eo Argalum patrem Oebali, que 
Tyndari(ex quo ipia genita uideretur) patrem conflaret. Repetebat etiatn 
cum Hecuba materni generis affinitatem . Agenoris quippe filium Phoe.- 
Ilicem, & deinde Hecubae &Ledaj confanguinitatis originem diuififfe. 
Quae poflquam memoriter eunda retexuit , ad poflremum flens, orare, ne 
fe , quae in fidem femel illorum recepta effet, prodendam putarent. Ea 
fecum de domo Menelai apportata , quae propria fuiflent : nihil prteterea 
ablatum , Sed utrum in modico amore Alexandri , an poenarum me- 
tu, quas ob defertam domum a coniuge metuebat , ita fibi confulerema-^ 
luerit, parum conflabat ♦ Igitur Hecuba, cognita uoluntatc , fimul ob 
generis coniundionem complexa Helenam, ne proderetur,fummis opi-»' 
bus annitebatur : quum iam Prkmus dC reliqui reguli non amplius dif^ 
ferendos legatos dicerent , nec rcfiftendum popularium uoluntati : folo 
omnium Deiphobo Hecubae aflenfb,quem non aliter atque Alexandrum, 
Helenae defiderium a redo confilio praepediebat. Itaque quum obfli.- 
i\att Hcc^ba nunc Priamum, modo jSlios deprecaretur: nec a compicxif 

04 ciu3 


\ 


t)lCTYS CRETENSIS - ^ 

eius ullo modo, ulla ratione diuellipoffet, omnes qui' aderantin uolutatcm a 
fuam traduxit Jta ad poftremum bonum publicum materna gratia eft corm 
ptum ♦ Dein poftero die Menelaus cum fuis in concionem uem't, coiugem, 
dC quae cum ea abrepta effent, repetens ♦ Tunc Prianius inter regulos mcdK 
IIS aftanqfacflo filentiOjOptioncm Helenae, quae ob id in conipeSum popu-^ 
larium uenerat,ofFert,(i ei uideretur,d ornum ad fuos regredieilduQuafti te- 
rut dixifle,ne(j fe in patria regredi uell e,necp fibi cum Menelai matrimonio 
conuenire.Itacp reguli habentes Helena,non fine exultatione e cocione di- 
(cedunt. His adis, Vlyffes conteflandi magis gratia, quam aliquid cx ora 
tione promoturus, eunda quae ab Alexandro contra Gr^ciam indigne com 
mifla edent, retexuit . Ob quae ultionem breui teftatus eft. Deinde Menela^ 
us ira percitus, atroci uultu exitium minatus, concilium dimittit. Quae ubt 
ad Priamadas perlata iiint, confirmant inter fe clam,utper dolum legatos cir 
cumueniant. Credebant quippe, quod non fruftra eos confilium habuit, fi 
legati imperfedo negotio reuertifl’ent,fore uti aduerilim ie grande prolium , 
concitaretur . Igitur Antenor, cuius de fanditate morum fupra memora^ 
Uimus,Priamum conuenit , coniurationem'que fadam conqueritur : filios 
quippe eius non legatis,fed aduerfUm fe infidias parare , neque id fe pafTu ^ 
rum . Dein non multo poft legatis rem aperit. Ita exploratis omnibus, ad^ 
hibito priefidio , quu primum opportunuuifiim eft,inuiolatos eos dimittit* 
Dum h^c apud Troia aguntur,di(reminata iam per uniuerfam Gr^cia fama, 
omnes Pelopidein unum conueniunt, at<^ interpofita iuliurandi religione, 
niHelena cum abreptis redderetur,bellum ie Priamo illaturos confirmant* 
Legati Lacedaemona redeunt, de Helena eius^ uoluntate namnt* Dein 
Priami filiorum^ eius aduerfiim fc dida gefta^, grande preconium fidei er 
galegatos Antenoris prseferentes. Qiiae ubi accepere,decernitur uti fingii-» 
li in fuis locis at^imperfis opes belli parent ♦ Igitur ex confilrj fententiajOp-*- 
portunus locus ad conueniendum,& in quo de apparatu belli ageretur , Ar 
gi Diomedis regnum deligitur. Ita ubi tempus uifiim eft , primus omnium B 
ingenti nomine uirtutis atep corporis Aiax Telamonius aduenit, & cum eo 
Teucer frater. Dein haud multo pdft Idomeneus dC Meriones, iiimma inter 
feiundi concordia.Eorum ego fecutus comitatum, ea quidem quae antea a- 
pud Troiam gefta funt ab Vlyfre,cognita quam diligentiffime retuli. Et re^ 
liqua quae deinceps infecuta funt, quoniam ipfe interfui,quam ueriffime po 
tero, exponam . Igitur poft eos quos fupra rhemorauimus , Neftqr cum 
Antilocho dC Thraiymede (quos exAnaxiboea fufeeperat) fuperuene^ 
re . Eos Peneleus infecutus,cum Leito 8C Archefilao confanguineis. 
inProthenor8(f Cloniiis,Bceotfae principes. Item^queSchedius &Epiftro- 
phuSjPhocenfcs . Afcalaphus, dC lalmenus , Orchomeni) . Tum Diores SC 
Meges, ex Phyleo genitus . Thoas ex Andraemone, EurypilusEuemonis, 
Orchomenius,2<:Leontheus. Poft quos Achilles Pelei 8(!:ThctidiSjquiim^ 
butus bellis cx Chirone diccbat.Hic in primis adolefcentie annis procerus, 
decora facie, ftudio rerubellicaru omnes iam tum uirtute gloria (iipera-* 
bat.Necp tamen aberat ab eo uis quaedainconfulta,8^ effera moruimpatien 
tia.Cu eo Patroclus 5C Pho 2 nix,alter propter coniniiindione amiciti 2 e,alter 
cuftos atque redor eius. TIepoIemus,deinEutraphates. Infecuti funqPhi- 
dippus dC Antiphus,infignes armorum fpecie , auo Hercule. Poft hos Pro^ 
tefilaus Iphicli, cum Podarce fratre. Affuit Eumelus Pheraeus, cuius pa-* 
ter Admetus quondam uicaria morte coiugis fataprOpria pertulerat . Po da 
lyrius et Machao,Thracefes,Aekulapio geniti, acciti ad id bellu ob folertia 
medicae artis. Deinde Paeantis filius Philodetes , qui comes Herculis , poft 
difccfliim eiusj a dfjs fagittas diuinas induftriae pr^mitim cofecutus eft* Ne^ 

reus 


DE BELLO TROIAnO tl% t. 

* i*eas pulcher ex Syme ^ Ex Athenis Mneftheus , dC Aiax Oili ex Locride^' 
Ex Argis Amphilochus Amphiarai, Sx^Sthelenus Capanei, fi^cumhisEu-' 
rialus Meciftei * Deinde ex Aetolia Theiandrus Polinicis * Poftrcmo om-» 
nium Demophoon, atcp Acharnis fiiere,cun(fl:i ex origine Pelopis» Sed eos 
quos fupramemorauimusjplures alij exfiiis quiicp regionibus, partim ex re 
gum comitibusjalij ipfius regni participes infecuti ilint: quorum nomina fi> 
gillatim exponere haud neceflarium uifum eft ♦ Argos omnes 

uenere, Diomedes hofpitio cunefios recipit, neceflaria^ praebet ♦ Deinde 
Agamemnon grande auri pondus Mycenis apportatu per firtgulos difpar> 
tiens, promptiores animos omnium ad bellum quod parabatur, facit» Tunt 
communi confilio fuper conditione belli, iuflurandum interponi hoc modo 
placuit. Chalcas filius Neftoris,pratfcius futurorum , porcum marem inme> 
dium forum afferri iubet,quem in duas partes execflum, orienti occidenti^ 
diuidit,atcj ita fingulos nudatis gladijs per medium tranfireiubet» Deinde 
mucronibus ianguine eius obIitis,adhibitis etiam alijs ad eam rem necefla> 
rijs^inimicitias fibi cum Priamo per religionem confirmant, necp prius fe bef 
Ium deferturos,quam Ilium atep omne regnum cruiflent.Queis perfec"fis pit 
re lauti, Martem atep Concordiam multis immolationibus fibi adhofpitaue 
re»Dein in templo lunonis Argiuaerecflorem omnium declarari placuit Igl 
tur finguli in tabellis quas ad deligendum belli principem, quem cuicp uide 
returjacceperantjPunicisliteris nomen Agamemnonis defignant Ita con^ 
fenfu omnium fecundo rumpre,fummam belli atque exercitus in fe iiifcipitt 
quod ei propter germanum , cuius gratii id parabatur bellum : & proptet 
magnam opum uim, quibus praeter caeteros’ Graeciae reges magnus atep cla^ 

» rus habebatur, merito accideratDein duces prgfecflos^ nauium Achillem, 
Aiacem,Phoenicemcp dettinantPrseponitur etiam campeftri exercitui Pala 
medes cum Diomede dC Vlyfle,ita ut inter fe diurnas, uigiliarum^ uices di^ 
fpartiantHis peradis,ad parandas opes atep inftrumenta militise/inguliim 

B fua regna difcedunt» Interim belli ftudio ardebat omnis Graecia , arma, tc^ 
la, equi , naues , atque haec omnia toto biennio praeparantur : quum iuuen^’ 
tus partim fua fponte , alij aequalium ad gloriam aemulatione ad munia mi" 
litiae feftinarent ♦ Sed inter haec fumma cura,uis magna nauium praecipue 
fabricatur , fcilicet ne multa milia exercituum undi queuerfum in unum col^ 
lefla, incuria nauigandi tardarentur ♦ Igitur peracflo biennio ad Aulida 
Boetiac ( nam is locus delcdus fuerat ) finguli reges pro facultate opum,re^ 
gnicp inftrucflas claffes praemittunt», Ex queis primus Agamemnon ex My>^ 
cenis naues centum, alias^ fexaginta, quas ex diuerfis ciuitatibus quae fub 
€0 erant , conftruxerat , Agapenorem praefecit , Neftor nonaginta nauiunt 
inftru(fi:am claffem ♦ Menelaus cx omni Lacedaemone naues fexaginta . 
Mneftheus ex Athenis quinquaginta » Elephenor ex Euboia triginta » A>' 
lax Telamonius ex Salamina x L. Diomedes ex Argis lxxx» nauium 
claffem » Afcalaphus & lalmenus Orchomeni], naues xxx. Oileus Aiax 
Xiultem exomniBoeotia ArchefilauSjProthenorjPeneleuSjLeituSjCIonii» 
us, naues L.ExPhocidc Schedius &Epifl:rophus 3 XL»DeinThalpius &Di 
ores cum Amphimacho etPolyxino exElide,alijs^ciuitatib»regionis eius,' 
naues XL* Thoas ex Aetolia XL» Meges ex Dulichio ex infulis Echine 
dibus,XL* Idomeneus cum Merione ex omni Creta claffem nauium juxxx^. 
ExIthacaVlyffcs xil.Protheus, Magnus XL»Tlcpolemus ex Rhodo, altjscg 
infulis quae circa eam erant, odo . Eumelius xi.Ex Pelafgicis quinquaginta* 
Nireus cx Syme tres » Podarces & Protcfilauscx Philaca , altjs^ quibus prae** 
cratlocis, naues XL»PodaIyrius 6<: Machaon xxx»PhiIodetes€xMethone 
alijs^ciuitatibus, naues fcpte»EurypilasOrchomeneus,XLii»Guneus,xx^ 

Lcout^vis 8CPolypoetes,exfwis jrcgionfbus XL» Exinfvjlis JNifyro,Caprate, 


DI CTYS CRETENSIS 

Coo Eutraphratcs, Antiphus , 5C Phidippus xxx. Thefandrus Polinicis 
quem fupra memoraiiimus , ex Thebis -naucs quinquaginta . Calchas ex 
Arcadia uisinti. Mopfus ex Colophona XX . Epeus ex infulis Cycladibus 
tricTinta. Eas' que magna ui frumenti, ahjs quoque neceffarijs cibi gratia 
replent. QiiippO ita ab Agamemnone mandatum accepmnt, fcilicct ne 
tanta uis militum, neceflariorum penuria fatigaretur . Igitur inter tantum 
ciallium apparatum, equi atque currus bellici locOrum conditione i^lti, 
fedpedeftris militis pars maxima. Obeam cauram,quiaper omnem Orae. 

Ciam multo maior egeftate pabuli, equitatus ufus prohibetur . Praterea fae. 
re multi,qui ob artis peritiam neceflarij nauium apparatui credebantur.Pcr 
idem tempus Lycius Sarpedon, necp precio nec^ gratia Phalidis^lndonioru 
tegis allici potuit , ut uirtutisfocietatem militiae noftraeaduerfils Troianos 
fequcretur. Quippe quem iam Priamus donis amplioribus , ijs quepoftea 
duplicaris,ttdifflmum fibi retinuerat. Omnium autem clafflum numerus, 
quem ex diuerfis Grxciae regnis contractum iiipra expofuimus , toto quin, 
quennio inftructus , prxparatus^ cft.Ita quum nulla iam res profectionem 
nifi abfentia militis retardaret, cuncti duces ueluti figno dato, uno atque eo' 
dem tempore Aulidam confluunt. Interim in ipfa nauigandi feftinatione 
Agamemnon, quem a cunctis regem omnium declaratum fupra dc^ui^ 
imiSjloncrius paulo ab exercitu progreflus,fbrte conipicit circa lucum Dia. 
nx pafce^tem caoream : imprudens' que religionis quae in eo loco crat,ia . 
culo transfigit. Neque multo pdfl: ira Dianxob mutationem aeris corpc>. 
ribus pertentatis, lues inuadit: atque interim indies magis magis quefacui. 
ens , multa milia fatigare,8i:promifcue pecora atque exercitum grauari. 
Prorfus nullus funeri modus, neque requies: uti quidc^ malo obuium foe^ 
rat,uaftabatur. Quibus rebus foliciti, ducibus mulier quxdamdeo plena 
Dianx iram fatur . Eam nanque ob necem capreae, qua maxime lactabatur, fa 
crilcgij pcenas ab exercitu expetere : necleniri,priufquam autor tanti fcek' 
ris fiikm natu maximam, uicariam uictimam immolaffet. Qug uox ut ad ex. 
creitum uenit, omnes duces Agamemnonem adeunt . Eum quippe primo 
orare, recufantem® ad poftremum cogere, uti malo obuiam properaret . 
Sed ubi obftinate renuere uident,nec ulla ui ejueunt flecflere , plurimis coui 
cfls infecuti, ad poftremum regio honore fpoliauerc; ac ne tanta uis exerci- 
tus fine recftore profufius , ac fine more militiae uagaretur, praeficiat ante ont 
ftes Palamedem. Dein Diomedem, SC Aiacem Telamonium. Quartum, 
Idomeneum. Ita per aequationem numeri atque partium, quadripartitur ex. 
efeitus . Neque interim ullus finis uaftitatis . Tum Vlyfles fimulata ex per> 
uicacia Agamemnonis iracundia, ob id domum demigratione confirmans, 
magnum atque iniperabile cuneftis remedium excogitauit.Profecftus nam. 
que Myesenas , nullo confilq participe, falfas literas tanquam ab Agame. 
mnone ad Clytemneftram perfert , quarum fententia h*c erat.Iphigeniam, 
nam ea maior natu erat , defponlam Achilli : eum' que nonprius adTroiam 
profecfturum,quam promiflTi fides impleretur . ob quae feftinaret , eam^ 5C 
quse nupttjs ufuicflTenf, mature mitteret. Praeterea multa pro negotio emen 
tito argumenta locutus , fidem fecerat . Quae ubi accepit CIytemneftra,tum 
propter gratiam Helenae , tum maxime quod tam celeberrimi nominis uiro 
Wia traderetur, Ixta Iphigeniam Vlyfli committit. Is® cOnfedo negotio, 
paucis diebus ad exercitum reuertitur,at£p eximprouiib in luco Dianp cum 
uirgine confpicitqr . Qviis cognitis, Agamemnon affetftionc paterna: picta 
cis motus,ne tam illicito immolationis fceleri intereflret,fugam paranEurm^ 
fc cognita Neftor, longam exorfiis oratiOnem, ad poftremum in fuadendi 
genere, in quo praeter exteros GrxciXuiros iucundus acceptuscp erat, a 

propofitd cohibuit, Interim uirginem VlylTes dC Menelaus cum Calchante 

(quibus 


DE EjELL^O TROIANO LIB^ lU tim 

A ( quibus id negotium datum erat ) remotis procul omnibus , facrificio adot 
nant» Quum ecce dies fodari, 8^ coelum nubilo tegi cepit * Dein repente to-^ 
nitrua, corufcationes , fulmina, 8C praeterea terrae maris^ ingens motus, at> 
que ad poftremum confufione aeris ereptum lumen» Neque multo poft im 
brium atque grandinis uis magna praecipitata: inter quae tam tetrajnulla re^ 
quies tempeftatis» Menelaus cum his qui facrificium curabant , metu atque 
haefitationeindiuerfaagebatur » Terreri quippe primo iiibita cceli permu^ 
tatione,id^ fignum diuinum credere» Dein ne ceptum omitteretjdetrimcn 
to militum commoueri» Igitur inter tantam animi dubitationem , uox 

qusedam luco emiila , Aipernari numen facrificij genus , & ob id abftinen^ 
dum a corpore uirginis: mifereri namc]^ eius deam» Cseterum pro taiito faci 
norCjiatis poenarum Agamemnoni a coniuge eius poft Troianam uicftoria 
comparatum : itaque curarent id, quod in uicem uirginis oblatum animad- 
uertercnt , immolare» Deinde cepere uenti atcp fulmina , alia^ qu^ in ma-» 
gno coeli motu oriri fblent , confenefcere» Sed quum hsec in luco agun 

tur, Achilles literas feorfum miilas fibi a ClyCemneftra , cu auri magno pon- 
dere accipit, in quibus ei filiam atque omnem domum fuam commetidaue- 
tat» Qj^as poftquam perlegerat ,& Vlyffls confilium patefacftum eft , o- 
miffis omnibus, propere ad lucum pergit AchillcSjmagnauoce Menelaum, 
8C qui cum eo erant, inclamans , ab inquietudine Iphigeniae cohiberent fe- 
(e, comminatus perniciem omnibus,nifiparuiffent» Mox attonitis his ateg 
ftupefacftis , ipfe fuperuenit ^ reformato^ iam dieuirginem abftrahit » Inte-'. 
rim delibcratibus cuneftis, quid'nam 5 & ubi eilbt, quod immolari iuberetur^ 
ccrua forma corporis admiranda, ante ipiam aram intrepida confiftit » Eam 
praedieSam hoftiam rati , oblatam^ diiiinitus j comprehendere ^ mox(^ im- 
molant » Quibus pcra(ftis,fedata lueSjinliar^ aeftiui temporis coelum refera 
tum eft » Cauterum uirginem Achilles , atque hi qui facrificio praefuere, clam 
omnibus regi Scytharumjqui eo tempore aderant, commendauere » At ubi 
B duces fedatam uim mali animaduerter^ ^ uentorum'que ftatus nauigaadi 
proiperos , atque atftiuam maris faciem , omnes laeti Agamemnonem ade- 
unt» Eum^ interitu fili^ permoeftum confolati,honorem regni rurfum con 
celebrant» Quae res pergrata atque accepta per exercitum fuit ^ Eum quip- 
pe optimum confultorem fuum, quem non fecus quam parentem miles om 
nis percolebauScd Agamemnon fiue eorum que praecefierant fatis prudes, 
fiue humanarum rerum neceffitatem animo reputans , ob id aduerfus infor 
tuniafirmiffimusjdiflimulatoquod ei acciderat, honorem fiiicipit , atque 
co die duces omnes in conuiuium ad fe dcducit»Dein haud multis poft die- 
bus , exercitus ordinatus per duces , quum opportunum iam tempus naui- 
gandi ingrueret, afcenditnaues repletas multis preciofiffimis rebus, quae 
ab incolis regionis eius offerebantur ♦ Caeterum frumenta, uinum , ahacp fi- 
bi neceffaria , Anius 8C eius filiat praebuere , quae Cenotropae 8C diuinae rehV 
gionis antiftites memorabantunHoc modo ex Aulide 

nauigatum eftt 

DICTYS CRETENSIS 

DB BEl/LO TROIANO 

Liber ii, 

- / ' 

' ^ 

O ST Oy A M adMyfioturiifegiollietti iiniuerfas claffes tiefti 
ti appulere , propere omnes figno dato , naues littori admo- 
uerunt ♦ Dein egredi cupientibus , a cuftodibus loci cius, 
obuiam itum cfti Eos namque Telephus , qui tum MyCssi 

impera,/ 




1^8 ’ DICTYSCRETENSIS 

imperator erat, quo omnis regio ab mcurfionemaiitimorumhoftiumdcfen A 
iareturjlittori pra^feceratJgitur ubi deicendere prohibentur^necp pfius per^ 
mittitur terram attingere quam regi qui'nam eilent^nundaretur ,noftri pri^ 
md quae dicebantur negligere,&! lingulinauibus egredi. Deinpoiiquam 4 
cuftodibus nihil remittebatur , & fumma ui refifti ac prohiberi ceptum eft, 
duces omnes manu iniuriam uindicandam rati, arreptis armis cuolantnaui^ 
bus . Incenfi(^> ira cuftodes cxdere, neque uerfis his in fugam parcere , fcd 
uti qinTcp fugientem comprehenderat, obtruncare. Interim ad Telephum, 
qui primi fuga Graecos euaferant,uenium^,irruifre multa hoftium milia, eos' 
que caefis cuftodibus littora occupafte .Multa prseterea pro metu ftio adqci^ 
entes , nunciant. Dein re cognita,T elephus cum his quos circum ie habe ^ 
bat , alijs'quc qui in eafeftinationeili unum conduci potuere, propere grce-. 
cis obuiam lieni t, ac ftatim condenfatis utrinque frontibus ui magna con^ 
curritur . Dein uti quifep in manus uen erat, interficitur: quum interim his at^ 
queillis ex caufa fuorum perculfis,uehementius inuiccminffatetur . Sed in 
ca pugna Thefandrus,quem Polinicis fijpra memorauimus , corigrefius cu 
TelephOjicflus^ ab eo cadit , multis tamen hoftium ante interfedis. In quf^ 
bus T elephi comitem , quem rex ob induftriam uirium atep ingeni] inter du 
ces habebat, ftrenue dimicantem obtriincarat.» Atcpitapaulatim elatus (€>• 
eundo belli euentu,& ob id maiora uiribus aggreffus, interficitur. Atq 5 eius 
cruentum corpus Diomedes, quod ei iarri tum a parentibus ceptum cum eo 
focietatiius perfeuerab at, humeris extulit:id(^'igni crematum, quod foper> 
fuerat, more patrio fepeliuic* Atubi animaduerterat Achilles j&Aiax 
T elam onius , magno fuorum detrimento euentum belli trahi, exercitum in 
duas partes difpartiunt. Acpro tempore cohortati fuos, tanquamreftaura- 
tis uiribus acrius hoftes incurrunt : ipfi duces principes^ certaminis, quum 
modo infequerentur fugientes , modo ingruentibus femetinftar montis op 
ponerent. Atq^ ita omnino primijaut inter primos bellantes, praeclaram iam 
tum uirtutis fuae famam apud hoftes atep inter fuos effecere.Interim Teutra^ b 
tius,exTeutratio & Auge genitus,frater Telephi uterinus, ubi animadiier^ 
tit Aiace tanta aduerfum fuos cum gloria dimicante, propere ad eum fecon 
uertitjibi^ pugnando ieftus telo mox occubuit.Eius cafii Telephus no me., 
diocriter perculius, ultionem^ fraternae mortis expetens, infeffus Aiacem 
inuaditatej fugatis quos aduerfum ierat, quum obftinate VlyfTem- inter ui^ 
neas,quae loco adiuncftae erant, infequeretur, praepeditus trunco uitis ruit. 

Id ubi Achilles procul animaduertit, telo iaculatus femur finiftrum regi rrafr 
figit. At T elephus impigre furgens/errum^ ex corpore trahit, Se proted us 
concurfu iuorum,ab inftati periculo liberatus eftJamcj diei plurimum pro^ 
ce(rerat,quum utram acies intenta pr^lio,fine ulla requie, aciirgi certamine 
ftrenuis ^duerfiimfe ducibus fatigaretur. Namcp noftros multorum dierum 
nauigatioe aliquanta exhauftos, maxime prcefentiaT elephi exanimauerar. 

Is namcp Hercule genitus, procerus corpore,ac pollens uirib.diuinis parris 
uirtutib. propriam gloria a^quiparaucrat. Igitur aduentatcnocfiG ciincftis cu 
pietibus, requies belli fac'! a eft. Ac Myfij ad domu , noftri ad naucs dfgrediu 
tur.CsE terum in ca pugna multi mortaliu interfedi utriufq) exercitus,"^ uul 
ncrati pars maxima.Prorfus nulli, aut perpauci cladis beili expertes. ' Dein 
mfecuta die,Iegatnnuice de fepeliedis qui in bdlo ceciderant,m ittunf. Atep 
tta induerjs interpofitis collefla corpora,at 9 cremata iepeJiut. Interim 
TlepoIemus,8(: cum fratre Antipho Phidippus,quos Theflalo genitos, nC' 
potes Herculis (upra memor^uimus,cognito Telephum in his locis imperi 
tare, fiducia cognationis ad eum ueniunt,ei^ qui nam eftent, quib. eum 
liauigaiTent, aperuere. Deinde multa inuicemconfiimpta oratione, adpo.. 
ftremu noftri acrius mcuiarcjquod tam hoftiliter aduerfum fuos uerfaretun 


DE BELLO TROIANO LIB. IL 
A Agamemnone nancjg & Menelaum Pelopidas , non alienos generis lui^cum 
exerciriim contraxifle^ Dein quse circa domum Menelai ab Alexandro com 
mifla eflenrjraptiim^ Helenae docent: atcp decere eum, cum propter conian^ 
guinitacem, tum praecipue ob fcelus uiolati communis hofpitrj, Graecis ultro 
adferre auxilium , in quoru gratiam ipfius etiam Herculis, plurima laborum 
monumentajper totam Graeciam exifterenr* Ad ea T elephus, dC fi dolore 
uulacris immodice afflidabatur, benigne tamen refpondenSjipforum potius 
ait culpa faefium, quod amiciffimos dC iucl^os fibi generis affinitate, regno fuo 
appulibs ignora uerit : praemittendos etenim fuifle , per quos cognito eorum 
aduentuobuiamiregratulancem oportuerit: atcjamicHioipitio receptos, do 
natos^ muneribus , quum commodum ipfis uideretur , remittere^Cceterum 
vmilitiam aduerfum Priamum recuiare* Aftiochen enim Priami filiam fibima 
trimonio iundam, ex qua Eurypilus genitus , ardiffimum affinitatis pignus 
intercederem Deinde propere popularibus uti ab incepto defifi:erent,nuncia^ 
ri iubet:atcj ita noftris^ liberam egrediendi nauibus poteflate permittit,ac pro 
tempore cohortari ruos.TumcpTlepolemus,8^ quicuni eo uenerant,Eury^ 
pilo traduntur: peradis quae cupierant,ad naues pergunt,nunciant® A' 
gamemnoni ac reliquis regibus pacem,concordiam^ cum T elepho^ ^uac 
ubiacceperejapparatum belli la^tiomittunm Deinexconfilijfententia AchiP 
les cum AiaceadTelcphum perueniunt, eum^iadatum magnis doloribus 
coniblati,ut uirilitct incommodum ferrer, precabantur^ At Telephus ubi ait 
quantum requies doloris interce(Ierat,Grgcos incufare, quod ne nunciu qui- 
dem aduentus fui praeniififfenm Dein percontatur quf nam,8^ quanti Pelopi 
da? in ea militia eflent: dodus^ multis precibus orat,ut ad fe omnes ueniant*. 
Tum noftri,faduros fequascunq^ ueIletpolIicin,defideriurcgis reliquis nun 
ciauere^ Igitur omnes Pelopida! , praeter Agamemnonem dC Menelaum,iii 
unum congregati, ad Telephum ueniunt, multum^ gratulationis & laetitiae 
pr^fentia fua regi obtulere. Ac deinde muneribus largiter donati, hoipitio re 
B cipiuntur, Neqp tamen miles reliquus qui apud naues erat, munificentiae re-- 
gis expers eram Nancp ex numero nauium frumentum, alia^ neceflaria affa- 
tim portabantur» Caeterum rex ubi Agamemnonem , fratrem^ eius abefle 
an!maduertif,niulfis precibus VlyfTem deprecatur, uti ad eos acciendos per- 
geremHi itacp ad Telephum ueniunt,ac more regio inuicem acceptis datis^ 
doms,Machaonem 8C Podalyrium Aeiculaptj filios uenire,acuulnerimede^ 
ri iubent : qui inipeda cura, propere apta dolori medicamina imponunt. Sed 
ubi tritis aliquot diebus, tempus nauigadi remorari , ac uentis adueriantibus 
mare in di|s magis magis^ feuire occipit,T elephu adeunt,eum^ de oppor ' 
tunitate temporis confulunt: atej ab eododi, initio ueris ex his locis ad Tro- 
iam nauiganditempus effe,reliquaaduerfa, eundis uokntibus Boeotia rener 
tuntur Jbi^ fubdudis nauibus,(inguli in regna fua hyematum difcedunt Jn- 
terim in eo ocio regi Agamemnoni cum Menelao fratre exercere diicordias 
uacuum fuit,ob proditam Iphigeniam Js namcp autor,6t: ucluti caiifa tanti Iu 
dus eius credebatur^ Per idem tempus,ubi de coniuratione uniuerfe Gr^ 
ciae apud Troiam compertum eft,autoribusnuncijs fecutis Barbaris,qui nier 
candi gratia, per omnem Hellefpontum commutare merces cum accolis fue- 
ti,ultro citro^ tiagabantur,mcEtusatcp moeror uniuerfos inuafere, quum fin 
guli, quibus ab initio Alexandri facinus diiplicuerat, maleaduaduerfus Grae 
ciam , dC oh id paucorum prauitate in communem perniciem praecipitatu iri 
teft^entur Jnter quae tam folicita , magna cura plurimi ex omni ordine ledi, 
ad cotrahenda ex finitimis regionibus auxilia, ab Alexandro, altjs^ peffimis 
coniulcoribus dimittuntur : eis^ mandatur, uti quamprimum expedito ne- 
gotio remearent, quod ea gratia maxime a Priamidis feftmabatur,uri propere 
mfirudo exercitUjtempus profedionis antecaperent, atep omne quod para- 

p batur 


batur bellum,in regiones Gr^cia! tranfportaretur. Quum h^c apud Troiam A 
geruntur > Diomedes incepd eorum certior fadus, magna celeritate per om- 
nem Gr^ciam peruagatus, uniuerfos duces conuenit* Eis^ confilium Tro- 
janorum aperiens^monet atqp hortatur, uti' quamprimum inftrucfii rebus bel 
io neceffanjs,ad nauigandum feftinarent^Neq^ multo pofl: re cognita, Argos 
ab omnibus conuenitur. Ibi Achilles regi indignatus,quodpropter filiam re 
nueret profectionem , ab Vlyfle ad gratiam reductus efijsnancp diu moefto 
ac luctu obfito Agamemnoni infinuans , quae circa filiam eius eueniflent,ani 
mum atej ornatum magis reformauit Jgitur cunctis pr^fentibus,quanquam 
a nullo officia militia negligebanmr, pr^cipue tamen Aiax Telamonius , dC 
Achilles cum Diomede curam maximam,ftudium^ importandi belli fiirce- 
perant.His^ placet,uti pneter contractam claflem,naues quibus loca hoftilia 
incurfarentjprarparetur* Ita diebus paiicisjquinquaginta nauium clallem in- 
frructam omni genere compingunt* Ceterum ab incepto militia eius, octa- 
uo iam anno ad hoc uicp tempus confumpto, initium noni acceperant* At ubi 
anfiruct^ omnino dafleSjS: mare nauigij patiens, necp ulla res impedimento 
erat , Citas , qui forte mercandi gratia eo appulerant, conductos mercede,du>’ 
ces protectionis eius delegere* Per idem tempus Telephus dolore uulne* 
nseiuSjquodinpr^lioaduerfumGraccos acceperat,diuaffli(tatus,quum nu! 
io remedio mederi pollet, adpoftremum Apollinis oraculo monitus, uti A- 
ehiTlem atep Aefculapij filios adhiberet,propcre Argos nauigat* Deinde cuiv 
(tis ducibus caufam aduentus eius admirantibus, oraculum refert : atc]^ita o- 
rar,ne fibi prodictum remedium ab amicis negaretur* Qu^ ubi accepere, A- 
chilles cum Machaone dC PodaTyrio adhibentes curam uulneri , breui fidem 
oraculi firmauere* Caeterum Graeci multis immolationibus deosadiutores 
incepto inuocantes, Aulida cum praediflis nauibus ueniunt* Atc0 indepro^ 
pere nauigare incipientes, dux T elephus ob accepta gratia factus*Ita afcenfi s 
nauibus, uentos nacti ex fentetia,paucis diebus ad Troiam peruenere^ Per 
idern tempus Sarpedo Lyciiis Xanthi,& Laexiamiae filius,frcquentibus nun g 
cijs a Priamo accitus, cum magna armatorum manuaduentabat* Is ubi ani- 
maduertit procul magnam uim clalRum admotam littori, ratus ut negotium 
erat, propere fuos inftruit, Gr^cos^ egredi incipientes inuadit* Netg multo 
pdft Priamida re cognita, arreptis armis accurrunt : quum interim Graeci in- 
feftis hoftibus,&r omnimodo inflantibus, neque egredi fine pernicie, neque 
arma capere turbatis omnibus , dC ob id cunefia impedientibus polTent, Ad 
poftremum tamen , hi quibus in ea feflinatione armandi (emet poteflas fuit, 
confirmati inter ie inuicem, acriter holles incurrunt* Sed in ea pugna Protc- 
filaus, cuius nauis prima omnium terrae admota erat , inter primos bellando, 
ad poftremum telo Aeneae icftus ruit* Occidere etiam duo Pr iami ftli],neqiie 
^liqua multitudo utraque ex parte cladis eius expers fuit*Caeterum Achilles 
Aiax Telamonius , quorum uirtute Graeci luftentabantur , magna gloria 
dimicantes,metum hoftibus, et fiduciam iuis effecere*Necp amplius refifti ad- 
uerfum eos poterat , quin paulatim decedentibus his quos aduerfiim ierant, 
ad poftremum cunefti fugarentur* Ita libero ab hoftibus tempore, Graeci fub- 
ducftas naues , atque in ordinem politas tuto colIocant*Dein ex omnibus A- 
chillem atque Aiacem Telamonium , quorum uirtute maxime fidebant, cu- 
ftodes deligunt : eis^ tutelam claffium ateg exercitus per latera atque cornua 
diftribuentes,traduntjgitur ordinatis difpofitis^ omnibus,Telephus, cuius 
ducftu ad Troiam nauigatumeft, magna lui apud exercitum gratia domum 
difcedffiNeque multo poft circa Protefilai fepulturam noftris occupatis,ni- 
hil^ tali tempore hoftile metuentibus,Cygnus, cuius haud procul a Troia re 
gnum erat , cognito aduentu noftro , clam atque ex infidijs Graecos inuadit: 
eos^ancipiti malo territos, fine ullo ordine ac difciplina militari fugere coe- 
git. Dein 


DE BELLO T R O I A N O L I B. 1 1. lyi 

^ git.Dem properereliqui^quibus non ea humano mandata erat, re cognita ar 
tnati contra eunt* In quibus Achilles congreflijs cum rege, eum'que & ma^ 
pnam uim hoftium interfecit* Mox in fugam conuerfis reliquis, noftr i quo^ 
noc modo liberati funt*Cteterunt folicitis ducibus, multorum clade ob cre 
bras hoftium incurfiones anxi]s,decernitur,uti primum finitimas Troi^ ciui 
tates cum parte exercitus adeant, eas^ omni modo incurfent*Ita omnium pri 
mam Cygni regionem inuadunt,ualtant^ circiim omnia^Sed ubi Metoren- 
fium ciuitate,quas regni caput , filiorum^ Cygni altrix memorabatur, nullo 
refiftente inuaiere , atque ignem fubijcere coeperunt , ciues eius multis precb 
bus,Iachrymis9 orare, ut ab incoepto defifterenUper omnia humana atque di 
uina nixis genibus deprecantes, nedelida pefflmi ducis ciuitatem innoxiam^ 
ac paulo poft fidam fibi luere paterentunHoc modo per miferationem ferua^ 
ta ciuitas*Caeterum regios pueros Cobim dC Corianiim, eorum que fbrorem 
Glaucen, expetentibus Graecis tradidere* Quam noftri Aiaci, ob fortia facSa 
cius,excepta reliqua praeda,habendam concedunt*Neque multo poft MetO' 
renfcs fupplices,&: cum pace ad Graecos perueniut:amicitiam,& omnia quae 
imperaflent faduros polliciti* Quis perfedis, Gr^ci Cyllam aggrefli expU' 
gnauere*Nec]p tamen Coronen quae haud procul aberat , contingunt, in gra- 
tiam Meandrinorum,qui contermini ciuitatis eius, fideles atc^ amiciffimi no 
bis ad hoc tempus permanierant* Eadem tempeftate oraculum Pythij Gr^cis 
perfertur, cocedendum ab omnibus,uti per Palemedem Apollini Smynthio 
facrificium exhiberetur* Qu^ res multis grata ob induftriam dC amorem ui- 
ri,quem circa omnem exercitum exhibebat, nonnullis ducum dolori fuit*Ce 
terum immolatio centuuiciimarum , ficut pr^ediefium erat, pro eundo exer- 
citu exhibebatur,praeeunte Chryfeloci eiusfacerdote*Int€rim re cognita A- 
lexander congregata armatorumanu,ad prohibendum uenit* Quem qui- 
dem Aiaces duo, priufquam ad templum appropinquaret, interfedis pluri- 
mis fugauere* Sed Chryfes, quem facerdotem Smynthtj Apoliinisfupra dixi 
B mus,utriufque exercitus offeniam metuens , quifquis partium ad eum uene- 
rant, cum his fe adiudum effe fimulabat. Interim in eo iacrificio Phylodeta, 
haud procul ab ara templi eius aftans,morfu ferpentis forte contingitur* De- 
in ab omnibus qui animaduer terant, clamore fublato , Vlyffes accurrens fer- 
pentem interficit* Netj multo poft Philodeta cum paucis,uti curaretur,in 
Lemnum infulam mittitur* Nanque in ea facri V ulcani antifti tes inhabitare 
ab accolis dicebantur, foliti mederi aduerfiim uenena huiuimodi* Per idem 
tempus Diomedes & Vlyftesconfilium dc interficiendo Palamede ineunt, 
moreingenij humani, quod imbecillum aduerfiim dolores animi, &inuidi^ 
plenu , anteiri a meliore haud facile patitur* Igitur fimulato quod thefauru 
repertum,in puteo cum eo partiri ueIld,remotis procul omnibus,perfiiadet, 
utipfe potius deicendereuEum^ nihil infidiofemetuentem,adm'iniculofu- 
nis ufum deponunt : ac propere arreptis faxis, quae circum erant,defijper ob- 
ruunt*Ita uir optimus acceptus^ in exercitu , cuius nec^ confilium unquam, 
nec^ uirtus fruftra fuerat , circumuentus a quibus minime debuerat, indigno 
modo intertjt*Sed fuere, qui eius confilq haud expertem Agamemnonem di 
cerent, ob amorem ducis in exercitum* Et quia pars maxima regi ab eo cupi- 
cns,tradendum ei imperium palam loquebantur*Igitur a eundis Grarcis, uc 
luti publicum funus eius crematum igni, aureo uafculo fepultum eft*Interim 
Achillp miniftras , ueluti officinam belli proximas Ti 'oiae ciuitates ratus, 
fumptjs aliquot nairibus,Lesbum aggredi tu r, ac fine ulla difficultate eam ca- 
pit*Et Forgaritam loci eius regem , multa aduerius Graecos hoftiliter molitu, 
mterfecit* AtCR indeDiomedaeam filia regis cum magna pr^da abduciuDein 
Pyrrham dC Hierapolim urbes refertas diuitfis, eundis fuorum pofeentibus, 
ui magna aggreftus^paucis diebus fine ulla difficultate excindit* Caeterum 

p z qua 


DICTYS CRiSTENSl^ 

qua pergebat^agd referti iugi pace^deprsedati , omnibus^ uexati rebus: a 

quic$ quod amicum Troianis crederetur , non euerfum at(j uailata reliquit. 
Quibus cognitis, finitimi populi ultro ad eum cu pace accurrere : ac ne uaftag 
rentur agri^di midium fruduupadi,dant fidem pacis,atc^ ab eoaccipiSt^ His 
aefiis, Achilles ad exercitu regreditur,magnam uim gloriae at(^ prxdx appor-^ 
tans^Eodem tempore rex ScytharS cognitoaduentunofl:roru,cummagnis 
donis aduentabat^Caeterum Achilles haud contentus eoru quae geflerat^ Cy^ 
licias aggreditur:ibi^ Lyrnefum paucis diebus pugnando, coepit Jnterfecfio 
dein Fadione , qui his locis imperitabat,magnis opibus naues replet, abdu- 
cens Aftynomen Chryfis filiam,quae eo tempore regi denupta erat. Propere 
inde Pedalum expugnare coepit,Lelegonum urbem+Sed eoru rex Briies ubi 
animaduertit in obfidendo racuirenoftros,ratus nulla ui prohiberi hoftes,au£ 
fuos iatis defendi polle , defperatione fulFugtj (alutis^ attentis caeteris aducr- 
fum hoftes domum regrelTus, laqueo intertjt. Neqp multo pdft capta ciums^ 
ate^interfedi multi mortales, S^abduda filia regis Hippodamia, Per idem 

tempus Aiax Telamonius Thracum Cherronefum omni modo infeftabau 
Sed ubi rex eorum Polymneftor,uirtute ateg gloriam uiri cognouit,diffidens 
rebus fuis, deditionem occoepit,Tum^ Polydorus Priami filius,quem rex re 
cens natum clam omnibus alendum ei tranfmiierat , merces pacis ab eo tradi- 
tur, Aurum etiam, alia^ huiufmodi dona ad cociliandos hoftium animosjafi 
fatim pra^bebantur^Dein frumentum per omnem exercitum totius anni po^ 
l^c^tus,naues onerarias, quas ob id Aiax fecum habuerat,replet:multis 9 exe 
crationibus amicitiam Priami aduerfum Graecos renuens , in pacem fidemqi 
receptus. His acfiis Aiax iter ad Phrygas conuertit: ingrellus^ eoru regio"^ 
nem, Teuthrantem dominum locorum iblitario certamineinterfiat, Aepofi 
paucos dies expugnata at(^ incenia ciuitate,magna uim praedae abftrahit , ab- 
ducens Tegmeflam filiam regis. Igitur ambo duces multis uaftatisatcp expu- 
gnatis regionibus,ipfi clari atep magnifici ingenti nomine per diucrfa ioca,ar- 
que quafi de induilria, eodem tempore ad exercitum remeauere. Deinde per ^ 
praecones c5du(ftis in unu cuncflis militibus, ducibus^, progreffi in medium, 
finguli laborum fuorum , at£]p induftri^ documenta in conipedu omniu ex- 
pofuere, Qu^ ubi Graeci ammaducrtere,fauore ingenti ac laudibus cos pro- 
iecuti,medios^ ftatuentes ramis oleae coronauerc^ Dein confiliude diuiden- 
da praeda coeptum : Neflore dC Idomeneo in decernendo optimis autorfbus» 
Itacp cunefiorum rententia,ex omni praeda quam Achilles aiportaiierat, exce- 
pta Facflionis coniuge Aftynome, quam Chryfis filiam fupra docuimus, ob 
h onoreni regium Agamemnoni obtulere, Ipfe etiam Achilles praeter Brifei 
filiam Hippodomiam , Diomedeam quocp fibi retinuit,quod eiuidem aetatis 
at(^ alimoniae no fine magno dolore diuelli poterat: ob id iam antea genibus 

ne fepararenf magnis precibus orauerant,Caeteru reliqua 
prgda uiritim ob linguloru merita diftributa efi.Dein qu^ Aiax aiportauerat 
Vlyfles 8C Diomedes rogatu eius in medios intulere*Ex quib» auri atq« argea 
ti quantum iatis uidcbatur,Agamcnoni regi datur. Ac deinde Aiaci ob egre 
gia laboru facinora Teuthrantis filia Tegmellam coccdunt. Ita diuifis in fin- 
gulos quae fuperfuerant,frumenti5 per exercitu dilpartiunt. His adis, fidem 
padi ^d cum Polymneftore intcrcefferat , traditum^ Polydorum refert, Ob 
qu^ a eundis decernitur,ut Vlyfles cum Diomede profedi ad Priamum,He 
lenam cum abreptis reciperent, ate^ Polydoruregi traderent. Igiturhis per- 
gentibus, IVlenelauSjin cuius gratia id negotiu gerebatur, legationis officium 
pariter cum iiipradidis capit, Itac]^ habentes Polydoru ad Troianos ueniunt. 
Sed ubi animaduertere populares eledos, ac magni nominis uiros aduentai- 
propere fenes omnes, quoru confilium haberi folitum erat,m unum ducut, 
Priamo a filrjs domi rwnto Jgituryeliquis pr^iemibws Gr^corum , Menc- 


DE BELLO TROIANO LIB. IL 171 

A laus ucrba facit:Secund6 lam fe ob eandem caufam ueniflfe, cO multa aha ad> 
^ uerfumfedomum^fuamadmiffa^tum magnd cum gemitu filiae orbitatem 
per abfentia coniugis qucn\ Qyae cunela ab aiiiico quondam^fie hofpile^no 
lecundum meritu (uum euenifie^Eam ieniores lamentatione immodica cu Ia 
chrymis accipientes,ad omnia quae ab eo dicebantur, tanqui iniuriac eius pa^ 
cicntes,annucretPoft quaeVIyfles medius aftans,huiuicemodi orationem ha 
buit* Credo ego uos Troiani principes fatis compertu habere , nihil teme^ 
re Grgeos, nihil inconfultu incipere folere:ac femper ijs iam tum a maioribus 
prouifum atqp eIaboratum,uti fada gefta^ eorum laus potius qtiam culpa fc 
queretur ♦ Et ut prxterita bene confulra omittam, iam hoc licet recognbicc^ 
reniiiunjs contumelrjs^ Alexandri paulo antel^ia Graecia,honaduim nccp 
ad arma decurfum eft,quod iracundiae refugium ede ibleLNam de cofiltj feUi 
tentia, legati ad recipiendam Helenam,ut meminiftis, cu Menelao uenimus«. 
Quibus praeter iuperbas uerborum minas et infidias occultas,nihil a Priamo 
ate^ ab cius regulis remiffum^Imperfeda igitur re, ut opinor , coiequens fuit 
arma capere: iuscp per uim extorquere,quod amice impetrare nequitum eft* 
Ita<j perado exercitu totius Graeciae , atep tot egregijs atep inclytis ducibus^ 
ne fic quidem praeliu aduerfum uos inire confiliu fuit;ied ihiitati morem, mo 
defiiam^ folita,itera td uos ob eande cauiant oratunT uChim us» Cartera in mat 
nti ueftra fitafuntTroiani. Necp nos pigebit confuluifleuobis, iimodo ianai 
mcnseftjdecretis ialubrib, priora male cofulta corrigere^Per deos immortales 
reputate animis ueftris,quanta clades,8^ uduti contagio fiutuicc exepli orbe 
lerrarum occupatura fit* Quis enim pofthacr,ubi uirile irigeiiiuefl:,irecordatus 
Alexandri facinus,non omma fuipeda 6^ infidiofa a b ariiico metuere coge^ 
tur c' aut quis frater fratri aditum patefaciet c' Quis hofpitem aut cognatu hoii 
tanqua hoftem cauebit r' Denicp fi hoc,quod haud fpero,probaueritis, omnia 
foederis iura ac pietatis apud Barbaros Grj coscp claufa erunt^Quocirca Tro 
ianiprincipes,bonu at<|; utile eft,Grsecos receptis uniuerfis quae per uim ex^ 
Btortafunt, amice,atcp uti par eftdomum mitci,nec5 opperiri utduo regna in^. 
ter ieamidflima, manus coferanLQuaecum confidero,dorehdam mehcrcule 
Ilicem ueftram puto,qui innoxtj dC culpae eius uacui, tot tanti^, paucoru libi 
dinepaulo pdft alieni fceleris poenas fubire cogemirif An uos foli ignora tis,« 
ut afiedae fint amicae a tqp iiicinae uobis ciuitates y uet quae fefiduis indies prsc • 
parentur Nam captum Polydoru,at^ apud Graecos retineri,cognitum uo 
bis efl::qui,fi Helena cum' abreptis nunc iaItereuocetur,inuiolatus Priamo fc 
ftitui poterit. Alioquin bellum differri no potefl::ne(p finis bellandi £ict,quin 
aut omnes Grseciae duces ad eruendam ciuitatem ueftram,qui finguli i^tis P 
doneiiiint, mortem obierint: aut quod magis ijDero confore,capto Ilio, cre^ 
mato^ igni,pofieris etiam impiefatis ueftr^ exemplu relinquatur* Quapro- 
pter dum adhuc res integra uobis in manibus efi, etiam prouidete* Poftqua 
finem dicendi fecit, magno fil^ntio eundis utiin tali negotio fieri fblet, aliena 
(ententiam expedantibus,qutim fc quifep minus idoneum adorem crederer, 
Panthus apud eos clara uocc ait: Vlyfie uerba facis, quibus praeter uoluntatc 
mederi rebus poteftas nulla eft*Dein pofi; eum Anthenor: Omnia quae mc^* 
morata a uobis iiint, (cientes prudentes^ patiemur :ne(]^ uoluntas berie cpn-; 
fulendi abeft,fi poteftas concederetur* Sed ut uidetis, fummx rei potiuntur il 
Ii,quibus cupita utilitate potiora funt* Quae ubi differ uit,mox per ordinem 
duces omnes quiob amicitiam Priami, qui^mercede condudi auxiliarem 
exercitum duxerant,introduciiubet*(^?s ingrcflis,VIyfles(ecundam ora-* 
tionem cxorJfuSjiniquiffimos appellare uniuerfbs, necp difpafes Alexandri t 
, quippe qui a bono honefto^ elap(i,autorcm' peflimi (celeris fequerentur ♦ 
Ne^ ignorare quenquam,quin fi tam atrox ihiuria probanda fit,fpre uti tfia 
10 exemplo dilTeminato per mortales , ipfos etiam qui haud longe abelTent,: 

p ^ fimilia^ 


. D-ICTYS CRETENSIS 

fimilia aut graulora hifce fequerencur ♦ Ea ut erant atroda^cundlitadrircpn^ 4 
l^re inter feanimo:atc^ ita exemplum huiufcemodi abhorrentes,indignafio-" 
ne rerum permoueri ♦ Dem folito more perrogatis feniorum fententtjs , pari 
(:ofenfu omnium, Menelaum indigne palTum iniuriam decernitur: folo om- 
nium Antimacho ingratiam Alexandri, aduerfum eundos reclamante. Ac 
ftatim,qui de omnibus nunciatum ad Priamum mitterentur, eledi duo: hi^ 
inter csecera quse mandata erant, etiam de Polydoro docent. Ea ubi rex acce- 
pitjmaxime conflernatus fih] nuncio,ante ora omnium corruit. Deinde a cir 
cumftantibus refedus pauliipenerigitur: atep ire in cofilium cupiens, a regu 
iis cohibitus eft, Ipfi nani^ relido patre, conuentum irrumpunr,ad id tempus 
quo Antimachus multis in contumeliam Graecorum iadis probris,tum de- 
imum dimitti Menelaum aiebat,fi Polydorus reftitueretur,Poftrem6 , eunde 
cafum accp exitum utriulc^cufiodiedum ♦ Aduerfum quae eundis fllentibuSy 
Antenor refiftere, ac ne quid huiufmodi decerneretur, magna ui repugnare. 
Sed poftquam inuicem multa confumpta oratione , certamen eorum ad ma- 
nus procefler at, omnes qui aderant, inquietum acieditiofum Antimachum 
pronunciaates,ecuria proieccre.Sed ubi Priamidae egreiH funt,Panthus He 
dorem obiecrans ( nam is inter regulos ciim uirtute,tum confilio bonus cre- 
debatur ) hortari, uti nunc Helena potiff!mu,quum Graeci fuppikes ob eam 
cauiamueniflcntjCum amicitia redderetur, Necp parum Alexandro adex- 
plendum amorem, fi quem circa Helenam habuerat,traniadum ♦ Quocirca 
uerfari ance omnium oculos oportere praefendam regum Graioru, eorum cp 
fortia fada, ac recens partam gloria erutis amiciflimis T roiac ciuitadbus, Ob 
eam etia caufam Polymneftorem exempluadmiffl abhorrentem, ultro Gr^- 
cis Polydorum tradidi(Ic,Ex quo edam uerendum,ne quid per tale commea 
cum finitimae regioneSjperntciofa confilia aduerfum Troiam molirentur, 
Nihilexploratum nec]p fidum effeanfidioia cunda,atcp aduerfa in obfidione 
fore>Qu 2 e fi omnes ita ud res eft, animo reputarent,ne(]^ ulterius differendos 
legatos paterentur: 5^ Helena cum gratia remifla,maius at^ ardius amicitie b 
pignus inter duo regna coalefcerct , QiicC ubi accepit Hedor^ recordatione 
fraterni facinoris triftior aliquantum,fuffufis^cum moerore lachrymfs, He- 
lenam tamen prodendam minime rebamr:quippefupplicem domus, &f ob 
idfideinterpofita tuendam ♦ Si qua autem cum ea abrepta docerentur , refti- 
cuenda cudat Namcp pro Helena Caffandram, uel Polyxenam,u€l quae lega 
fis uideretur,nuptum cum praeclariffimis donis Menelao tradendam. Ad ea 
Menelaus iracunde atrox: Egregie hercule nobis adu efi:,fi quidem proprio 
fpoliatuSjComutarematrimoniuarbitrio meoruboftium cogor , Aduerfum 
quem Aeneas: Ac ne hae quide c6cedemur,cotradicentc ac refiftente me , re- 
liquis^ qui affines amici^ Alexadro in rem eius c5fulimus,Sunt cnim^atep 
erunt iemper,qatdomuregnu^ Priami tueantur: necpamiflb Poiydoro,or- 
bitas Priamuinfequet , tot talibus^filtjs fuperfiidbus. An folis quieGrcecia 
funt raptus huiufmodi cocedunturt' Quippe Crete Europa a SydoncjGany 
mede ex hifce finib, atep imperio rapere licuerit f' Medea ignorans ne a Col- 
chis in Colchor u fines tranfueda r' Et ne primum illud rapiedi initia prarter- 
mitta,Io ex Sydonioru regione abduda, Argos meauit ♦ Hadenus uobifcu 
uerbis adu. Ac nifi mox cu omni clafle ex hifce locis aufugeritiSjiamiamTro 
lanam uirtutem experiemini, Deorum quippe ope at(p auxilio , iuuentus pe 
rita belli abunde nobis eft,atcg indies auxiliorum creicit numerus, Poftqua 
finem loquedi fecit, Vlyffes placida oratione: lam hercule ulterius, aif,differre 
inimicitias haud integrum uobis eft.Dateigitur belli fignum, atque ut in in- 
ferendis iniurtjs, ita in inchoando praelio fite autores:nos fequemur laceffit/; 

Talibus inuicem confumptis uerbis, legati confilio abeunt. Ac mox per 
popuIudifleminatis,quaeadtiafuslegatos Aeneas dixerat,tumultus oritur^ 

' ■ fcilicei 


DEBELL0TR0IAN0L1B.il 
A ftflfcct per eiim uiliuerfam Priami domum odio regni eius, ct peflitno mter^ 
cedendi exemplo euerfum inMgitur ubi legati ad exercitum reuenere, cudis 
ducibus dicfiagefta^Troianorum aduerfum fe exponunto Iraqp decernitur^ 
ud Polydorum in conipedu omnium, at^ ante ipfos muros necarent • Nec^ 
ulterius dilatum facinustquippeprodudus in medium , uifentibus ex muris 
plerifcp hoftium lapidibus idus,fra ternae impietatis poenas luiL Ac mox 
nus ex preconibus nunciatum IlienObus mitfitur,uti Polydorum fcpeliendg 
peterent, MiiTus^ ad eam rem ida^us, cum (eruis regis , radatum ac dilamV 
tum lapidibus Polydorum matri eius Hecuba? refert* Jnterim Aiax Telaf 
monius,nequidquietum finitimisTroiseregionibus, atep amicis relinque^ 
refur,hoftiiiiereas aggreflfus, Botyram,Cyllam^ ciuitatesdiuittjsnobiles^ 
capit, Necp contentus his, Gargaru,Marisbam,Geniten,ScepfimXariflam, 
miranda celeritate depopulatur* Dein dodus ab incolis, multa huiufcem odi 
pecora in Id^o monte ftabularijexpofcentibus qui cum eo erant cundis,cfto 
agmine montem ingreflTuSjinterfedis gregum cuftodibus,magpam uim p co- 
corum abducit* Deinde nullo omnium aduerlante , eundis qua pergebat in 
fligam uerfisjubi tempus uifiim eft,cum magna pr^da ad fuos conueitif; 

Per idem tempus Chryfes, quem iacerdotem Smynthij A pollinis fuprado^ 
cuimus, cognito filiam luam Aftynomen cum Agamemnone degere, fretus 
religione tanti numinis, ad naues uenit, proferens Dei uultus, Sc qua?dam or 
namentorum templi eius,qao facilius recordatione prapfentis numinis uenc 
ratio fui regibus incuteretur* Dein oblatis auriatep argenti donis plurimis,re 
demptionem filiae deprecatur:deprecans uti magnificarent prtelentiam Dei, 
qui fecum oratum eos ob iacerdptem proprium ueniiTet*Prapterea comrmo^ 
rat^qu^indiesaduerfum feab Alexandro, eiuscp confanguineis,ob exhibita 
a fe paulo ante immolationem, inimica hofl:ilia<^ pararentur * Quseubi acce> 
pere,reddendam filiam laccrdoti,nccp ob id accipiendum praemium, uniuer^ 
fis placet. Qjjippe cum perreamicus,fidelis(^ nobis,tumprapcipueobreIigi^ 
B onem Apollinis nihil non meriti, credebatur*Namcj iam multis documentis 
acfama incolarum, obfequi numini eius per omniadeftinauerant*Quf poft^ 
quam Agameninonaccepit,obuiam eundorum feiitcnttjs !repergir*ltaquc 
atroci uultu exitum lacerdoii comminatur, ni recederet: perditu finem atq^ 
extrema metuentCj imperfedo negotio ab exercitu dimittit. Tali modo con-- 
uentu diffolutOjfinguli reges Agamemnonem adeunt, eum^ muIiis probris 
infidantur: quippequod ob amorem captiua? mulieris^ fecp , &:,quod indfi 
gniflimum uideretur,tanti numinis deum contemptui habuilTet, ac mox uni 
uerfi exeerati defiruere*Ob id^ & memores Palamedis,qucm gratum acce-^ 
pcum<^ in exercitu haud fineconfilioeius,Di6medesatcp Vlyffes dolo cireS 
ucntum,necaui{rent*Ca?rerum Achilles in ore omnium, ipfum^ & Mencla^ 
um contumelqs lacerabat*Jgitur Chryfes ubi iniuriam perpclTus ab Agamc^ 
mnonejdifceflicmecp multi fluxere dies, incertum alio' ne cafij,an uti cm nib|^ 
uidebatur,ira Apollinis, morbus grauiffimu.s exercitum inuafit* Principio 
graflandifado a pecoribus : deinde malo paulatim magis magfscp irigraue^^ 
icente, per homines diipergitur*Tum uero uis magna mortaliu corpoi ib.fati 
gatis peftifira aegritudine, infando ad poftremum exitio interibant* Sed regu 
omnino nullus, nequemortuus hocmorbo,ncc^iencatus efi* Cauterum pofl:«^ 
quam nullus morbi modus , & indies plures intereunt, cund/ duces con uer^ 
Ib iam in fi quifig timore , in unu coeunt* Ac defn flagitare Calchanta,qucrri 
futurorum prefiiummemorauimus,uticau(am tanti mali edi(Ieret*Ille enini 
perlpicerefe originem huiufce morbi, fid haudiiberum effe quicquani elo 
qui: ex quo accideret, ut potentifftm i regis contraheret ofFeniam* Poft quae 
Achilles reges fingulos adijt,uti interpofita iurifiurandi religione confirma^^ 
rent , nequaquam fe ob eam caufam offendi t Hoc modo Calthas^ ubf 

p 4 cundo^ 


DICTYS CRETENSIS 

CiincSorum animos mfeconciliamr, Apollinis iram pronuciat ♦ Eum nam^ r 
ob iniuriam iacerdotis infeflum GrseciSjpoenas ab exercitu expetere^ Dein 
j^rquircnte Achille mali remedium,reftitutionem uirginis pronuncian 
Tum Agamemnon conte{ians,quodmoxaccfdit,conciliotaeitus egr^effus^ 
cu(3qs quos iecum habuit in armis efleiubetf. Id ubi Achilles animaduertit, 
comotus rei indignatione, fimul pernicie defefli exercitus anxius , defunefio 
rum ,corpora miferandum in modum confedstjundiqp in conuentu ante ora 
omnium proifei fecit^Quo fpecflaculo adeo commoti reges gentes^ omnes, 
uti aduerlus Agamemnonem a cun(flispergeretur,duceat(^autore Achilk^ 
fiC fi perflaret fuadere,exitiOuindicandum*^^ Qu^ ubi regi nunciata funt, per 
tinad animo ab amore captiu^e nuUomodo feiungi, apparatus €xperiri,nihil 
de fententia remittendum deftinauerat* At poftquaTroiani cognoucrecon^ 
flagratione corporum affiduam' ^ crebras^ fepulturas animaduertentes : do^ 
<Si^,etiam reliquos inCommodocladis eius debiles agcre,conhortati inter fe 
arma capiur,ac propere cum manu auxiliari efFufi' portis, pergunt aduerfum* 
Acdein per campos exercitu bipartito,Troianis Hecflor, Sarpedon auxilia^ 
ribus duces facfli.Tum noftri,ui(is contra hoftibus, armati attp inftrutfli pro 
negocio fimplicis formse aciem compoiucre, circa cornua diuiOs ducibus^ 
Dextrum Achilles cum Antilocho, alterum Aiax T elamonius cum Dfome 
dc curabant: Medios accepere Aiax Oileus, & Idomeneus dux nofter^Hoc 
modo exercitu utrincpcopofito,perguntobuia^ At ubi in manus uentu cft, 
cohortati fuos quifep, acie conflixere^ T um ucrd aliquantulu tratflo cenami- 
ne,plurimi utriui^ partis cadunr,praccellentibtis in ea pugna Barbaroru Hc 
ifiore 8c Sarpedone,Grgcorum Diomede cum Menelao 4 Dein nox comma 
nis amborum rcquies,diremit prolium* Igitur redu(fioexei"citu,corpora liio- 
rumcrcmata igni,iepeliun uQuis perfedis,Gr£ci ftatuunt inter ie, Achillcni, 
cuius in aduerfis Grae^corum cafibus folicitudo praecipua uidebatur , regem 
omniumconfirmarc4 Sed Agamemnon anxius nc decus regium amitterer, 
in concilio uerba facit: Sibi maxime cordi efle exercitus incoIumitatem:neqf ^ 
ulterius differre , quin Aftynome parenti remitteretur,maxime fi reflitutia- 
ne eius inflantem perniciem fubterfugerent^ Nec quicquam deprecari ampli 
us, modo in locueius Hippodamiam,quaecum Achille degeret,uicarm mu- 
nus amiflTi honoris acciperet* Qu^res,quanquam atrox omnibus & indtgsia 
uideretur, tamen conuente Achille ,cui id prgmium pro multis atq^ 
facinoribus fuerat,effe(flum habuit4Tantusamorergaexercitum,cura^, ani 
mo egregi} adolelcentisincefferat^Igitur adueri^cun^orum uoluntate^ncicy 
tamen quoquam palam recuiante, Agamemn ontailqua ab omnibus concef 
(ares uideretur,IicSorib4.uti Hippodamiaab Achille abftraheretur imperac 
iufraefRciunt4-Interim Aftynomen Graeci per Diomede atque V-* 
lyuem cum magna copia ui(fiimarum,ad phanum Apollinis tranimiferc» 

Dein perfeflo iacrificio^uis mali leniri paulatim uifa , ne^ amplius attentari 
corpora:&r eorum qui ante fatigabantur,tanqua iperato diuinirus leuamine, 
rclaxarulta breui peruniuerfum exercitum lalubritas uigorm iblitus renoua 
tus cft4 Mittitur etiam Philocfietac Lemnon, portio eius prxdf, quam Gr^ 
per Aiacem, atque Achillem adueefiam, inter feuintim diftribuerant^ 
Caeterum Achilles memor iniuriae fupradi(fla?;abfl:mcndum publicocon 
cilio dccrcucrat, odio maxime Agamemnonis ♦ Abolitoquc amore quem 
circa Graecos habuerat , (cilicet quod eorum patientia poft tot bellorum 
uicflorias,acfa(3afortia, Hippodamia, conceffum prolaboribuspr^mium, 
per iniuriam abduda cflet4 Deinuenientes adlc duces ,adittr prohibere; 
neque cuiquam eorum ignoiccre, qui ic aduerlus Agamemnonis contume- 
lias, cfuum defendere liceret, deleruiflent 4 Intus igitur manens, Patroclum 
SfC Phoeniccm,h«nc morum magtftrum, alterum (Afcquijs amicitig charum. 


N 


DE BELLO T R O I A N O ' L I B. I B 17^ 

Sc aurigam Autumedontem fecum rennebau Per idem tempus apird Tro 
lain exercitus (bcioruj cjiucp mercede conducfii auxiliares copias addtixetantj^ 
tempore fruftratOjledinonejOdio, an recordatione fiioru, bellum fto occipie^ 
banL Quod ubi animaduerterit Hec^ or^coacflus neceffitate,m tlitib us apud ar 
ma effe lubet^ac mox ubi Ognum daretur, fequerentur fefe. Igitur poftquatn 
tempus uidim efi:i&: omnes i'n armis nunciabantur , iubet egredi' ipfe dux at> 
que imperator miiiti^^ Res poftulare uidetur , eorS reges qui foctj atcp ami- 
ci Troiie, qui^ ob mercedem auxiliares diuerfis ex regionibus contracfii Pria 
midarum imperium fequebantur,edicere»Primusigitur portis erumpitPan- 
darus Lycaone genitus,ex Lycia : Dein Ippothus Pylei ex Lariffa Pelafgida^ 
rumj Agamas ex Tracia. Poft quos Euphemus Traezenius Ciconis imperP 
tans i Philemenes Paphlagonius patre Melio gloriofus. Dius dC Epiftropus 
filtj Numaganorum regis. Sarpedon A ntho genitus, redor Lyciorum. Ex Io 
leMonathes,&r AnphimachuSjNomionisDecalanti filius. Menethles geni-' 
tore T elameneo. Meoneantus Hifpoliti Lycius, quem fibi Sarpedon>qu 6 cl 
praeter caereros regionis eius confilio atcp armis pollebat , participem bellica- 
rum reru afciueraf. Phorcis dC Afcanius Phryges. Pronius Midionis ex My- 
fiai^yregamus Paeonis. Ampius & Adraftus Meropo geniti, ex AgreftinL 
Afirus Hirtacus.Dein alter Afirus Dimatho genitus,Hecub» frater ex Phry 
gia. Hos omnes quos memorauimus,fecuti multi mortales inconditismo- 
ribus , ac diipariuocisfono , fine ullo ordine aut modo , pr^lia inire folitL 
Quod ubi noftri animaduertere, in campum progre(ri,more militi^ aciem or 
dinant,magiftroacpr^ceptore componendi Mneftheo Athenienfi : ordP 
nante autem eo gentes atq^ regiones fingulas , ieorfum manente Achille cum 
Mirmidonum exercitu. Is nanque ob illatam ab Agamemnone iniuriam,&: 
abdudam Hippodamiam, nihil animiremiierat : tamen maxime indignatus 
Achilles quod reliquis ducibus ad coenam dedudis , folus contemptui habi- 
tus intermitteretur. Caeterum ordinato excrcitu,ac tum primum omnibus ca 
2 pi]s aduerfum fe inftrudis hoftibus,ubi neutra pars committere audet, pauli> 
fper in loco retdis militibus, tan^ de induftria utrin^ receptui canitur.lamfe 
Graeci regrefli ad naues,arma deponere , ac finguli per loca folita corpus cibd 
curare occoeperanttquu Achilles ultum ire cupiens iniurias, ignaros confiltf 
fui nofl:ros,& ob id ociofe agentes, clam inuadere tdat. At ubi Vly fies a cufta 
dibus, qui eruptione eius praeienferant,rem coperit, propere duces circucur- 
lans cum magna uoce monet,atcg hortat uti armis arreptis tuererent iefe.De- 
in confiliiT,inceptum^ Achillis,lingulis aperit. Quo cognito , clamor ingens 
oritur,feftinantibus ad arma cundis,ac feorfum fingulis fibi cofulentibus.Ita 
Achilles praeuerfo de fe nunciojubi in armis oes funt, neqp conata procedere 
^ queut,intentato negotio ad tentoria regreditur^ Ac mox duces noftri rati re- 
pentino fuorum clamore mou€riIlienfcs,&: ob id noui qiiid negotij inceptu- 
^s,augcndg cuftodiae caufa, mittunt duos Aiaces, Diomedem atcp Vlyflem^ 
Him inter fe regione, qua hoftibus aditus eratjdiipartiunt.Qy^ res no fruftra 
cos habint. Namep apud Troiam Hedor caufam tumultus eoru cupidus pef 
Kiicerc, filium Eumedis Dolone multis pratmtjs promiflis^ illedij,uti ad pa 
Itremu exploratu res Gr^ecoru egrederetur,emittir. Is^ non longe a nauibus^ 
auidus ignota cogno(cendi,dum cupit fuicepti negottj fidem coplere, in ma- ^ 
nus Diomedis qui eum locu cum V lyffe cufl:odiebat,deuenit. A c mox ab bi^ 
coprehenfirs retert cuda,atc5 occiditur.Dein diebus aliquo in ocio tritis, pro 
du utriufcp exercitus praeparatur. Diuifo^ campo inter fe,qui mediusi ini 
ter Troiam dC naues interiacet , ubi tempus bellandi uidebatur , magna cUra 
uniuerfus miles inftrudus armis, utrincp procedere.Deinde figno dato, den- 
latis frontibus,conflixere acies compofitae, Graecis ac fingulis per diftributid- 
nem imperia ducum exequentibus ; contra , fine modo atep ordine Barbari* 

tuenti^ 


ijZ D I C T Y S C R B T E N S I S 

rucntibu 5 .Cgtcrum in ea pugna interficiuntur multi mortales utruifi^ partis, A 
quum ncc^ inflatibus cederetur: exemplo ftrenuiffimi ciiiufq^ qui luxta fle 
tera£>^quiparare gloriam feftinarentJnterim uulneratigrauiter ex ducibus^ 
bello decedere coadi funt : Barbarorum, Aeneas, Sarp€don,GIaucus, Hele^ 
nus,Euphorbius3Polydamus : noflroru, VIylIes,Meriones,Eumulus^ Caere 
rum Menelaus forte confpicatus Alexandrum, magno impetu irruitrque eui 
tans,nec diutius fufiinere aufus Alexander, fuga capin At ubi procul animad 
uertit Hecftor,concurfens cum Deiphobo,comprehendefe fratre, eum^uer 
bis maledidis^ acrioribus iniecu£i,ad poftremu cogut, uti progreffus in me- 
dias acies, eundem Menelaum conquieicentibus ceteris , folitario certamine 
iaceileretjgitur pwduclo ad bellandum Alexandro,progreffo^ ante aciem, 
quod fignum laceflentis uidebatur , poftquam procul animaduertit huc Me- 
nelaus,demum occafioneinuadendi inimiciflimi fibi maxime oblatam, etiam 
ratus, iam^ confidens omnium iniuriarum poenas lui fanguine eiuSjOmnib^- 
animis aduerfum pergiu Sed ubi eos contra tendere parato^ armis atque ani- 
mis utcre^ exercitus aniniaducrtit,cuncfli figno dato,recedunt* lam^ utcrep 
pleno gradu aduerfum incedens, intraiaeflum teli peruenerant: quu Alexan 
der pr^uenire cupiens, fimul^ ratus primo iaculi euentu locu uulneri inuen 
turu, praemittit haftam,ca(^ illiia clypeo facile incufla eft^Dein Menelaus ma- 
gno impetu iaculaturjhaud (ane cafu diffimilfiNanq^ parato iam ad cauendu, 
i(fl:um«^ declinante hofte, telum humi figitur. At ubi nouis iaculis manus utri 
ufe^ redarmat^ runt,pergunt contra* Tum demir Alexander ieflus fo2mur,ca 
dit* Acne mox hofli ultione cum fumma glorid cocederet, peffimo exemplo 
inrerceffiim cft* Nam quum ad interficienda eum edueflo gladio irrueret Me 
nelaus,ex occulto fagitta Pandari uulneratus,!n ipib impetu reprefliis eftjgt 
tur a noferis clamore or£o,fimuI^ cum ira indignatibuSaquod duobus aduer- 
fum fe feorfiim,quorum maxime gratia conflatu eflet bellum, decernentibus, 
repente a Troianispeffimomoreintercedereturv Rurfus globus Barbaroru 
ingruens, Alexandrum e medio rapit Jnterim in ea permixtione animorum, b 
dum noftri hatfitant,Pandarus procul aftans, multos Grtecoriim fagittis con- 
figit* Necp prius finis faeflus,^ Diomedes atrocitate rei motus, progreflusi^ 
cominus telo hoftem proflerneret* Hoc modo Pandarus certaminis foedere 
uiolato , atqp interemptis multis,ad poftremum poenas fceleratiffimte militiae 
luit* Caeteru corpus eius liberatum ex acie, Priamidae igni erem atjrdiquias»^ 
focij fibi traditas Lyctj in folu patriu pertulere*Interim utercp exercitus figno 
dato manus conierunt : pugnantes^ ui iiimma atep ancipiti fortuna , bellum 
ad occafum foUs producunt*Sed ubi nox aduentabat, utrinq^ reges ilibducfla 
haud longe acie, cuiiodibus idoneis exercitus communiere* Ita per aliquot 
dies tempus bellandi opperientes,miIitem frequentem apud arma fruftra ha- 
buere* Namcp ubi hyems aduentarc5& imbribus crebris compleri coepere 
campi. Barbari intra muros abeunt* At noftri nullo palam hofte ad naues di- 
grcffi,munia hyemis difponunt : mox bipartito campo qui reliquus non pu- 
gne opportunus erat^utrac^ pars aratui infiftere*Dein ferere frumenta,ah'a^ 
quae tempus anni patiebatur* Interim Aiax Telamonius mftrucfto milite 

quem fecum adduxerat,habens etiam nonnullos de exercitu Achillis, ingreP 
fus Phrygiae regionem , multas hoftiliter uaftat dC capit ciuitates:acpoft pau- 
cos dies praeda au(flus,ad exercitum uieflor redrjt* lifdem fere diebus Barbari 
noftris per conditionem hyemis quietis, ac nihil hoftileiufpicantibus , para- 
uere eruptionem* Quis Hecflor dux atque audendi autorfacftus* Isnanqiie 
omnes copias inflrucflas armis cum luce fimul porta educit, ac protinus ciirfii 
pleno ad naues tendere omnes atqueinuaderehoftesiubet* AtGraij in^re- 
quentes,tum incuriofi ab armis turbati, fimul & a fugientibus,quos primum 

hoftis inc€Herat,quo minus arma caperent impediti, tum c^fi multi mortales, 

iam^ 


• ' Cr •• ^®..®ELL0 TROtANO LIB. II, ty? 

A latinp tulis qui in medio uierant , Heifior ad naues progreflui,ighem in pro' 
ras laccre^ac feuircincendijs coeperat^nullo noftrorum aufo refiflere* Qui 
tcrmi atque improuifi tumultu exangues , genibus Achillis prouoluti,auxi 
Iium renuentis 5 tamen obuoluebantur* Ita repente mutatio animorum ro>' 
itros atque hofte^ inceflerat+Interea Aiax Telamonius aducniens, cognito a^ 
pud naues Hedore,magna armorum (pecie ibidem apparuit* Deinde mole- 
fiia urgens hoftem , multo fudore ad poftremum a nauibus extra uallum de- 
Tum iam cedentibus acrior infiftens ^ Heclorem qui aduerlum eunx 
promptius fl:eterat,i<fi:um immani iaxo,ac mox confternatum eijcit* Sed eum 

concurrentes undique plurimi multitudine fuatedum, bello atque Aiacis 

inanibus eripiunt, ieminecem^ intra muros ferunt, male proipera eruptione 
aduerfus holtes uium^Ceterum Aiax feuior ob ereptam e manibus gloriam, 
iumptis iam Diomeoe, ^ cum Idomeneo, Aiace altero , territos dilperiosqj 
hoilesiequi* ac fugientes nunc telo eminus profternere, modo apprehenios 
obterere armis,prorfus nullo qui in ea parte fuerat,intado Jnter qu^ tam tre- 
pida Glaucus, Hoppolomus, Sarpedon atque Steropus, ad morandum ho- 
ftem pauliiper aufi reGftere,moxuulneribus grauati,locu amifere* C^ueis uer 
Iis in fugam. Barbari nullam ipem reliquamjialutis rati fine recfioribus,nec uf 
quam certo ordine palantes, effufi^ruere ad portas* Eo^ arefio ac properan-* 
tium multitudine impedito ingreflli , quumfijper alium alius ruin^ modo 
praccipitarentur^iuperueniteum fijpradicftis ducibus Aiax* Tum magna uis 
Barbarorum trepida impeditam inter fe,caera extincflam* In quibus filiorum 
Priami Antiphus Polites* Ac rhodo Nefior, atque iBuphemus, Troemus 
dux egregius Giconum^Ita Troiani paulo ante uief^ores , ubi aduentu Aiacis 
fortuna belli mutata uerfis ducibus poenas luere militise inconfult^e* At 
poftquam aduentanteueipera, fignum noftris receptui datum eft,ui<fiores,l^ 
ti^ aci naues regrefiiTimt* Mox ad Agamemnonem coenatufn deducuntur* 
Ibi Aiax collaudatus a rege,donis egregtjs honoratur* Neque reliqui duces fa 

B (fiageftac^ uiri filentio remittunt* Quippe finguli extollentes uirtuteirijme- 
morant fortia facfla^euerfas ab eo tot Phrygiae ciuitates,abductas^ praedas* Et 
adpoftremum, in ipfis nauibus aduetium Kecfiorem egregiam pugnam, libe 
ratas^ igni claflTes* Neque cuiquam dubmni,quin ea tempeftate ,tot egregqs 
ac pulcherrimis eius facinoribus ipesomnes,atque opes militia in tali uiro fi- 
fterentur* Ceterum proras nauium duarum, quibus illatus ignis eam partem 

tantummodo conrumpferat,Epeusbreuireftituit*Tum(^Gr^ciratipofi:ma 
Iam pugnam Troianosulteriusnihilhoftileaufiiros, quieti ac fine terrore de 
gere. Per idem tempus Rhoefus de Eroneo genitus, haud alienus a Priami 
amicitia, pa(fla mercede cum magnis Thracum coptjs aduentabat*ls incideii' 
te iam uefpere paulifper moratus apud Oen infulam , qu^ ante politam 
ciuitatem continenti eius adiungitur : fecundam circiter uigiliam ingref- 

campos , cxplicitis^ tentoriijs ibidem opperiebatur* Quod 
u Diomedes , atque Vlyffes , uigilias in ea parte curantesjprocul animad^ 
iier^re,r^i Troianos a Priamo exploratum milibs, arreptis armis, mox 
pre o gradu circumipicientes omnia , pergunt ad eum locum* T um fatiga- 
tis ex Itinere cuftodibus, &:ob id fomnopreffls,ij® &: interius progreffi, in 
ipIis^ton]s regem interficiunt* Dein nihil ultra audendum rati , currum 
eius,ar c^ egregtjs infignibus equos ad naues ducunt* Ita reliquum nocfli^ 
iniuisquiique tabernaculis requiefeentes tranfigunt* At lucis principio re- 
liquos au<^s conueniunt , eos facinus aufum expletum' que docent* Ac 
mox rati Barbaros incenios caede regis affbrc , iubent omnes frequentes 

^eque multo pdft Thraces uiri exper- 
geiacti e fomno , ubi regem interemptum foeda acmiieranda facieintra teri-’ 
tona animaducrterc) & ueftigia abdudii currus manifefta fijnt X raptim ac 

fine 


i8o DICTYS CRETENSIS 

fine ull/s ordinibus, Ut quernc^rors cogiobauerat,adnaucseiTolant Quibus ^ 
procul uifis, noftricofeiLintiiit€rre,atcp imperia feruantes euntobuiam^Sed 
Aiaccs duo aliquantum in aciem progrefli , primos Thracum inuadunt atcp 
opprimunt^Dein reliqui duces ut quiique locum ceperat, cedere (inguiost&T 
ubi conferti fl:eterant,bini'auf amplius congregati,impetufuodiflroluere* Ac 
mox difperfos palaotescp interficere, 'prorfus uti nullus reliquus caedis fieret^ 
Ac ftatim Graq extincfiis qui aduerfum ierant , flgno dato ad tentoria eorum 
pergunuAcilliqu! cufiodes cafiris rclidiifoli fuperfuerant,uifis contra hoftt 
bus, terrore ipfo miferadum in modum efFocminati,omnibus omiffis ad moe-^ 
nia confugiunt» T um undic^ ueiTus noftri ingruentes,arma,equos,regias o^ 
pes,&r ad poftremum uti quidcp fors dederat, praeripiunt» Hoc modo uicSo^ 
res Gratj deletis cum Imperatore Thracibus,onufti praeda acuiefioria , adna- 
ues digrediuntur» Qjium interirn Troiani ex muris reij3e<5Iantes, ncc^ quic- 
quam pro fbcfjs aufijintra incenia tamen trepidabant» Igitur Barbari tot iam 
aduerOsrebus fracli,!egatos induciaspofi:ulantevS,adGr^cos mittut» Acmox 
noftris conditionem approbantibus , interpofito iacrificio fidem paefii firma^ 
uere» Eodem fere tempore Chry fes , quem iacerdotem Smynthij A polii» 

nis fupra memorau/mus , ad exercitum uenit, acrium gratias fuper his qute in 
fe, recepta filia a noftris, benignegefta erat»Ob h^c(^ tam magnifica,fimul dC ' 
quod Aftynomen honorifice habitam cognou€rat,reducftarn fecu Agamem 
noni tradit» Neque multo p6ft,PhyIo(fteta cum his qui partem prpd^ad eum 
portaueranr, Lemnum regreditur inualidus, etiam tum necp fatis firmo greP 
fu» Interea concilium Graecis agentibus , Aiax Telamonius in rhediu pro^ 
greffus , docet oportere mitti ad Achillem precatores, qui eum imperatorum 
iierbis atep exercitus peterent, ut remitteret iras, ac repeteret fblitam cum fuis 
gratiam» Minime quippe afpernandum talem uirum: nuncuel maxime,quu 
fecundis rebusi Gr^ci , uel paulo ante ui(ftores,non ob utilitatem,fed honoris 
merito,gratiam cius peterenninter quae deprecari etiam Agamemnonem da 
re operam, fimul^ uoluntatem agendo negotio adhiberet» Namq^ tali tem- B 
porein communeab omnibus confulendum,praefeitim proculadomo,locis 
alienis atep hoftilibus» Nec^enim tam inter grauia bella undiq^ uerfus mimf 
cis regionibas,quam concordia tutos fore» At ubi finem loquendi fecit , cun^ 
cfti duces coliaudauereconfiliiim uiri,fimul^pr^dicantesad coelum tollere, 
fcilicet quod cum uirtute corporis,tum ingenio uniuerfos anteiret» Poft qute 
Agamemnon docereTe ante ad reconciliandum Achillem multos mififte, 

& nunc nihil aliud cordi efle» Acmoxipftim Vlyftematq^ Aiaccoi orare, fj^ 
(ciperent negotium,atq^ ad eum nomine omnium irent: maxime quod Aiax 
cognatione fretus,impetraturus ueniam facilius credebatur» Igitur his opera 
fuam polIicentibus,iturum fe una Diomedes (ponte ait»His adIiSjAgamenv 
non afferre hoftiam lieftores iubet» Ac mox fublatam fuper terram, quum eam 
duo quibus imperatum erat,fuipenfam teneret, gladium uagina educir,eoq 3 
bifariam excifam hoftiam in confpecftu uti diuiferat, collocare» Dein ierrum 
(anguine oblitum manu retines,inter utrancp facrf partem medius uadit» hv 
terim Patroclus cognito quod parabatur,m concilium fuperuenit» At rex,ft^ 
cut fupra diximus, tranfgreffus , ad poftremum iurat,inuiolatam a fe in cum 
diem manfifTe Hippodamiam» Neqp cupiditate ulla, aut deflderio larfum,fed 
(ra,qua plurima mala conficiuntur, eoufc]^ pro ceflifre»H is addit,cupcre fe pre 
terea,fi^ etiamipfi uideretur,filiarum qu^ cordi ei effetjin marrimanium dare: 
decimam^ regni omnis parte,actaleta quinquaginta doti adiungit» Qiite uhi 
accepere, qui in concilio crant,admirari magnificentia regis, max/meq} Patro 
cius» Qui cum oblatione tantarum opum tum prsecipuel^tus, quod intacfta 
Hippodomiaaffirmaret,ad Achillem uenit, ei^uniueriagefta ada(^ rckn* 
Dein ubi rex ea quae audierat^uolutare animo ac deliberare fecum ipfe occce • 


DE BELLO TROIANO LIB. IIL iti 

A pit,{upememt cu fupradidis Aiax*T um ingreflTos eos^ac bcftigtie (alutatos, 
federe hortat, iuxtacp fe Aiace ♦ Qiii tepus loqucdi nadus famfliariter,ct ob 
td liberius incufare at^ increpare, quod in magnis difcriminibus fuorum ni 
hil iracundiae remiierit, potuerit^ cladem exercitus perpeti , quum multi 
eum amici, plurimi etiam afFiniu obuoluti genibus precarentur. Poft quem 
( VIyires,illa quidem deorum eiTe ait.Eoru autem, quae in cocilio acSa effent, 

ordine expofito:quae etiam Agamemnon pollicitus, quae^ iuraiTet.ad po>' 
ftremum orat,ne preces omniu,ne' ue oblatas nuptias aipernaretiir . Mox^ 
eorum ommu,queuna offerebantur, enumerationefacit.Tum Achilles Ion 
gam orationem ex orfus, primum omniuacfiagefta^ fua exponere. Ac deiii 
admonere , quatas erumnas pro utilitate pertulerit, quas ciuitates aggrefftis 
ceperit.Cundis interimrequieicentibus,ipfeanxius, ac dies nocSesc^g belle* 
intentus: 6<^ quum nec militibus {uis,necj fibiipfe parceret, apportatas nihi 
lominus pra:das in commune folitum redigere. Pro queis folum omnium 
elecftu, qui taminfigni iniuriadehoneftaretur: folum ita contempt u, a quo 
Hippodamia tot laborum precium per dedecus abftraheretun Neq,’ in ea 
culpa iblum efle Agamemnonem, fed maxime caeteros Graecos , qui imme- 
mores beneficiorum, contumeliam fuam filentio praeterierint. Pofi:quamfi> 
nem loquedi fecit, Diomedes aitrPreterita omittenda funt,necp oportet prii 
dentem meminiffe tranfacftorum , quando ea etfi maxime cupias , nequeas 
^ reuocare.Inter ea Phoenix, dC cum eo Patroclus, circumftates, genas ate^ ont 

nem uultum iuuenis , manus ^ adofculari, contingere genua:rediret in gra- 
tiam, atq) animos remitteret:cum propter praefentes qui eum oratlim uenit 
fent,tum praecipue ob benemeritum de fe exercitum reliquum Jgitur Achil 
les pr^fentia talium uirorum, precibus etiam familiarium , ac recordatione 
innoxij exercitus tandem flexus,ad pofiremiim faefiurum fe quae uellent re- 
ipondit.Et hortatu Aiacis tum primum poft malam iracundiam Graecis mi- 
xtus, confilium mgreditur,atq 3 ab Agamemnone regio morefalutatur . In- 
^ terea reliquis ducibus fauorem attollentibus, gaudio laetitia^ completa cuii 
flafunt.Igitur Agamemnon manum Achillis retentans,cum eo & reliquos 
duces cocnatum deducit. Ac paulo poft quum laeti inter feinuitarent,rexPa 
troclum quaefiuit ut Hippodamiam cum ornamentis quae dederat, ad tentd 
ria Achillis deducerenis^ libens mandata efficit. Caeterum per id tempus 
hyemis faepe Gr^ci ate^ 1 roiani finguli,plures'ue,ut fors euenerat , inter fe 
fine ullo metu in luco Thymbr^i Apollinis mifeebantun 

DICTYS CRETENSIS DE BELLO 

TROIANO LIBER IIR 

t 

* 

Nterimper totam hyemem dilato conditionibus in tempus 
bello, Graeci cuncfta quae in tali odo militia pofcebat,intenti a- 
nimo fiimmisftudtjs feftinabant. Namcp prouallo multitudo 
uniuerfa uarrjs bellandi generibus per duces populos^ inftru 
cfta, QC ob id more optimo diuifis ad officia fua quibuf^ , hinc 
faculis haftaruminftarfabricatis,necp pondere aut menfur a inferioribus, 
quibus ea non erant pr^uftisfudibus: illinc alij fagittis certantes inter ie in- 
Uicem,ad multum diem exercere. Alij faxis utebantur . Sed inter fagittarios 
maxime anteibant, Vly(res,Teucer,Meriones, & Menelaus.Necp dubium^ 
quin inter hos iam praecelleret Philocftetes : quippe Herculis fagittariim do 
minus,& deftinata feriendi arte mirabilis . At Troiani cum auxiliaribus laC 
fiores militia, necp circa exercitum foliciti,fecordius agitare. Ac faepe fine ul 
loinfidiarum metu,hiaut illi multis immoIationibusTymbraeo Apollini 

q fuppli- 



tSt DICTYSCRETfiNSl^ 

fuppIfcabant.Hifdem fere diebus nuncius apportatur^uniuerfas prope Afig 4 
duitates defduiflTe a Priamo^atcp eius amidtiam execrari ♦ Namcp fadnoris 
exemplo (ufpedis lam per umuerfo^ populosjgentes^ drea hoipidum^om 
nibus rebusjflmul^ omnibus prselijs Grgeos uid:ores cognitum,^ euerfio 
multarum in ea regione ciuitatum in animis haeleran Ad poftremumjgrauc 
odium filiorum, regnicp eius incefferat* At apud Troiam forte quadam die 
Hecuba fupplicante Apollini, Achilles uolens uifere cerimoniaru morem, 
cu paucis comitibus fliperuenit* Erant praeterea cum Hecuba matrona plu 
rimae, coniuges principalium filiorum eius,partim honorem atep obfequiu 
reginae tribuetes:reliqug tali obtentu pro ie qugcp rOgaturgjfupplicaturg^^ 
etiam Hecubae filiae innuptae, Polyxena, &Cafrandra,Mineruaeat(p Apolli 
nis antifl:es,nouo ac barbaro redimita ornatu, effufis hinc ate^ inde crinibus 
precabatur, fuggerente ei Polyxena apparatum facri eius . At tum forte A^ 
chilles uerfis in Polyxenam oculis, pulchritudine uirginis capitur* Aucflo^ 
in horas defideriOjUbi animus non lenitur, ad naues difcedit * Sed ubi dies 
pauci fluxerunt, & amor magis ingrauefeit, accito Autumedonte, aperit ar^ 
dorem animi.ad poftremum petit, uti ad Hecfforem uirginis caufa iret. He ^ 
dlor uero daturum fe in matrimonium, mandat, fi fibi uniuerfum exercitum 
proderet.Dein Achilles, foluturum ie omne bellum Polyxena tradita, polli-^ 
cetur.Tum Hector, aut proditionem ab eo confirrtiandam, aut filios Plifthe 
Ilis at(]^ Aiaces interficiendos, alioquin nihil de talinegocio feaufurum*Ea 
ubi Achilles accepit, ira cocitus exclamat,fe eum quu primum tepus bellan' 
di foret, primo praelio interempturu*Dein animi iaeffatione faucius,huc atep 
illuc oberrans, interdu tame quatenus prgfenti negocio utendu effetjCofulta 
re. At ubi Antumedoniaeffare animo, atepindies magis magis^ giluare defi 
derio,ac pernodare extra tdoria animaduertit,ueritus ne quid aduerfum fe, 
aut in fupradidos reges moliret, Patroclo atej Aiaci rem eunda apent.Hi^ 
diffimulato quod audierant, cu rege comorantur. Ac forte quoda tepore re^ 
cordatus iui,conuocatis Agamemnone dC iVIenelao,negociu,ut geftu erat, B 
defiderium^ animi aperit. A' quis omnibus, ut bono animo ageret,refpode 
tur :breui quidem dominum eum fore eius,quam deprecando no impetra 
uerit.Qii^ res eo fidem habere uidebatur, quoniam iam fumma rerum Tro- 
ianarum prope occafurn erat. Omnes namc^ Afiae ciuitates exeeratse amicio» 
tiam Priamidarum,ultr6 nobis auxiliu focietatem^ belli offerebant . Quis 
a ducibus noftris benigne refpondebatur,fatis fibi effe prgfentium copiaru, 
nc(^ auxiliorum egere : Amicitiam fane quam offerrent, ultro iufeipere, uo' 
lunratem^ eorum fore gratam omnibus. Scilicet quia fluxa fides , dC animi 
parum fpedati,necp tam fubita mutatio fine dolo credebatur. lam^ exadis 
hybernis menfibus uer ceperat, quu Grarj edido prius uti omnis miles in ar 
mis ef^ttmox figno belli edito , exercitum per campos produdu ordinant* 
Ne(^ a Troianis fegnius agebatur . Igitur ubi utrinqj acies inftruds aducF'» 
ftim procellere, a tc^ intra teli iadum uentu eft , cohortati fiios quifq^ manus 
coierunt, in medio locatis equitibus, & ob id primis congreffis. Tumm pri^ 
mum reges noftri at^ hoflium , afcenfis curribus bellum ineunt , afeito fibi 
quifcjauriga ad regendos equos.Scd primus omnium Diomedes inuedus 
Rhoefi equis, Picheemum regem Ciconum hafla fronte idum, interficit* 
Dein caeteros,quos ob uirtutem rex fecum ftipatores habuerat, coglobatos 
inter fe atque aufos refiftere , partim telo eminus fundit, alios curru per me^ 
dios concito humi obterit.Dein Idomeneus adhibito equis Merione, Aga- 
manta Thracu regem curru dei) cit, ruenti^ telo occurrit,at 9 ita interficit * 
Sed ubi Hedor fitus in parte alia,medios fuoru fundi accepit, difpofitis fatis 
ftrenuis ubi pugnabat, accurrrit auxilio laborantibus, Glaucum 8^Deipho^ 
bum Polydamanta fecum habens^ Nec dubiu, quin deleta a pra^didis rc^ 


DE BELLO TROIA NO LIB. IIL 
A gtbiTS capars hoftium foret, ni aduentu fuo Hcdor noftros ulterius proo-re>. 
di, fugere fuos cohibuifTetJta Gneci prohibiti ca^de reliquorum, repreflb 
gradu aduerium eos qui fuperfuerarit conftitere* Ac mox cognito per 
ueriiim exercitum praelio in ea parte, reliqui duces confirmati, ubi quifep pu 
gnaueratjundiqjed confluunt» DeniaturutriiKj acies, prceliurenouatunt 
eft.Igitur Hecffor ubi plurimos fuorum ade(re,5:: iatis tutum fe intelligit, tol 
Iit animos»Dein clamore magno fingulos fuorum nomine appellans, confi 
dentius in hoftem pugnare hortatur: acprogreifus intra aciem , Diorem 
Polyxenum, alioscp fatis impigre pugnantes uulnerat * At ubi Achilles 

eum ita in hoftem promptum animaduei tit,fimul fubuenire his qtios aduer 
fum bellabat cupiens, 5^ memor paulo ante repulfse in Polyxena, contra teri 
dit.Progreflfus^ in medio Philemonem Paphlagonum regem impedimen^ 
to fibi oppofitum, cominus fundit, non alienum fangiiinis Priamidarum* 
Perhibebatur quippehic etiam ex his, qui affines Agenoris originem pro> 
priam memoria repetebant» A' quo etiam Amalixonem genitam, poftqu^ 
adoleuerat,dedu(fi:am in matrimonium Dardani. Ceterum Hedor poftqui 
ad fe agmine infeflo tendi uidet,caufam odtj recordatus eft: non ulterius ini 
petu uiri experiri aufus ,ex acie fubterfugit: eum^ Achilles infecutus quan.* 
tum acies hoftium patiebatur,ad poftremum iaculatus, aurigam eius interfi 
cit, poftquam Hedor per aliam partem relido curru aufugerat» Dein ere^ 
pturhfibi e manibus inimiciflamum omnium dolens /urfus uehemdiusfte-» 
uire,extrado^ ex corpore aurigx telo,fundere obuio's,ac proftratos quuni 
alios inuaderet defuper proculcans, fubterere. Inter qup tam trepida eundis 
fugientibus,Helenus qua^fituex occulto locum uulneriubinadus eft , ma^ 
num Achillis procul atq^ improuifus iagitta transfigit.lta uir egregiuSjCuius 
aduentu territus, fugatus^ Hedor,muIti<^ mortales cum ducibus eXtindi^ 
!aniaticp,ex occulto uulneratus,eo die finem bellandi fecit.Interim Agame^ 
mnon^dC cum eo Aiaces duo, inter ccet eram ftragem ignotorum, nadi pluri 
® mos filiorum Priami interficiunt» Agamemnon, Arfacu cum Deiopete, Ar^ 
chemachum,Laudacu,6(:^ Philenorem: Aiax Oilei &C T elamonius Muliumj; 
Aftymenen,Doriclu,Hippodamanta. At in alia belli parte Patroclus & Ly^ 
cius Sarpedon locati in cornibus, nullis propinquoru priefentibus,figno in^ 
ter fe dato folitartj certaminis,extraaciem proceffere.Mox^ telis aduerfuni 
iadis,ubi utercp intadus eft,curru defiliunt,at<^ arreptis gladrjs pergut ob>* 
uiam.Iam^ crebris a duerfum feidibus congrelTi,nec^ uulneratus quifqua^ 
multum diei coniumpferant»Tum Patroclus amplius audendum ratus,col^ 
iigit in arma fefei& cautius contedus, ingreflus^ hoftem compleditur,ma 
nu dextra poplite fuccidens* Quo uulnerc debilitatum , atep exedis neruis 
inualidupropulfat corpore,ruentem^interficit» Quod ubi animaduerterc 
TroianijCjuiiuxta fteterant, gemitu magno clamorem tollunt. Relidis^ or 
dinibus figno datOjarma in Patrochl c6uertunt:fdlicet Sarpedonis interitu 
publicam cladem rati. At Patroclus prseuifb hoftium agmine , telum pofitu 
humi propere rapit, compofituscp in armis audentius refiftit.Tum ingruen- 
tem Deiphobum hafta cominus tibiam ferit,at<:p excedere ex acie cogit, irv 
terfedo prius Corgatione fratre eius » Necp multo p6ft,aduentu Aiacis fufi 
reliqui.Quum interim Hedor edodus qux acciderant, fiiperuenit, acjmox 
conuerfam fuoru aciem pro tempore reftituit, increpatis ducibuSjacplerifcp 
cxfugaredudis.Ita pr^efentia eius animi tolluntur, & praelium incenditur. 
T um uero inclytis ex utracp parte ducibus, confirmatocp exercitu confligut 
acies, nunc hinc nunc inde cedentibus inftantesiS^ ubi acies nutauerat, prae 
fidijs accurrennbus.Interea utriufcp exercitus cadunt plurimi , neqj fortuna 
belli mutatur.Sed poftquam miles bello intentus permultum diem , magis 
magis^ fatigatur, et diei uelper erat,utrifcp cupietibus,pugna deceffum eft. 

q » Tum 


,54 DI CTYS CRETENSIS 

Tum apud Troiam circa Sarpedonis cadauer eundis deflentibuSjacpraeci a 
pue fceminiSj lucl:u atqi gemitu omnia copletafunt Quis non alij cafus acer 
biffimi ne interitus quidem Priamidaru prx defiderio eius cordi iniederat 
tantu in eo uiro pYctidi%dC interfedo fpes ablata credebatur» At Gr^ci in ca 
ftra regreffi , primum omniu Achille reuiiunt : eum^ de uulnere percudati, 
ubi fine dolore agere uidd, lajti ad poftremu narrare occipiunt Patrocli for 
tia fada.Dein reliquos qui uulnerati erant, per ordinem circumeunt:’ ita in^ 
(pedis omnib.ad tentoria fuaquifcj.digreditur Jnterim Achilles regreilkm 
Patroclu extollere laudibus . Dein monere, uti reliquo quo^ bello memor 
rerum quas geiferatjhoftibus uehementius ingrueret.Hocmodo nox con** 
fumitur. At lucis principio corpora fuoru quife^ colleda,igni cremant, deia 
fepeliunt.Sed pollqua dies aliquot triti, uulnerati coualuerant,arma expe 
dire et producere militem placet. Sed Barbari more peffimo,ne<j quicquam 
copofitum,nihiI^ aliud quam turbata atep infldiola cupientes, clam atep an 
ce tempus egreffi,pradiu praeuertere. Tum(^,eifufi ruinae modo,cIamorem 
anconditu,flmul(^ tela inhoftes coi]ciunt,(emiermes etiam tum ate^ incom 
pofitos^C^fi ita noftrorum multi, in quis Archefilaus, Boetius, O^ bhedius^ 
Cryfeoru uterto duces optimi : caeterum uulnerata pars maxima.Meges etia 
8C Agapenor, Arcadiae. Inter quae tam foeda, tantacp indignatione rerunijPa 
Croclus fortuna belli uincere aggreflus.Dum hortatur fuos,at(^ inftat hofti» 
bus, promptior quam bellandi mos efl:,telo Euphorbi] idus ruit ♦ Stadm^ 
Hedoraduolans eum opprimit, ac defiip er uulnerib. multis eofoditrmox^ 
nititur abftrahere praelio , icilicetiniblentia gentis fuae illudere cupiens , per 
uniuerfa genera dehoneftamenti.Quod ubi Aiaci cognitum eft, relido ubi 
pugnabat , propere accurrit, iamcp eripere cadauer occipientem proturbat 
hafta.lnterim Euph orbius a Menelao et Aiace alterOjiiimmo ftudio circum* 
aientuSjfcilicet autor interempti ducis,morte pcenas luit. Dein occipide ue 
fpera, praelium dirimitur,maleS(C cum dedecore plurimis noftrorum interfe 
dis. Sed poftquam utrincp redudae acies, SC iam in tuto miles nofter erat, b 
eundi reges ad Achillem conueniunt , deformatu iam lachrymis,atcj omni 
fupplicio lamentandi. Qui modo proftratus humi, nunc cadaueri fuperia^ 
cens,ade6 reliquoru animos pertentauerat,ut Aiax,qui folandi caufa aftite 
rat, nihil ludui remitteret.Patrocliuerd mors non tantum gemitum illu cun 
dis incuflTerat/ed praecipvie recordatio uulneru per loca corporis pudiburt'^ 
da . Quod exemplum peffimum per mortaleSjtum primum proditum eif^ 
nunquam antea Graecis folitum.Igitur reges multis precibus,at(^ omni con 
folationis modo tandem Achillem flexum, humi erigunt.IDein Patrocli cor 
pus elotum,mox uefte eircumtegitur,maxime ob tegenda iiulnera,que mu! 
tis modis imprefla,haud fine magno gemitu cernebatur. His adis, Achilles 
monet, uti cuftodes uigilias agerent : curarent^ nc hoiles detentis circa fu^ 
nus noftris,morefolito irruerent.Ita per diilributioncm officia quifep procu 
rantes,igni plurimo in armis pernodat. At lucis principio placet, uti ex om 
ni ducum numero quinc^ in montem Idam uaderent iyluam caelum, quo Pa 
troclus cremaretur.Decretum quippe ab omnibus erat, ut funus eius publi- 
ce curaretur. lereigitur lalmenus, AfcaIaphus,Epios,&: cum Merione Aiar 
alter.Mox^ Vlyffes 8C Diomedes, bufto locum dimetiuntur, quincphafta^ 

rumlongitudine,totidem^ in tranfucrfum.Aducda deinde ligni copia bu 

ftum extruitur,impofitum^defuper cadauer igni luppofito cremant, exoiv 
natixiam decore omni preciofe ueftis . Idnancp Hippodamia Diomedea 
curauerant: quarum Diomedea nimium iuueni & omni affedudileda erat*. 
Caeterum paucis poft diebus, refedis ex labore uigiliarum ducibus, cum lu^ 
ce fimul exercitus in campum produdus , per totum diem in armis agit , o- 
perien^B^rbarorum OGcurfumt Qyfi muris defpcdantes^poftqiiam noftros 

paratoii 


ioE BELLO TROI ANO LIB, III. iSf 

paratos ad praelium uident, eo die certamen diftulere* Ita occalu (blis Graect 
^ ad naues regredi* At uix principio dieiTroiani,rati etiam tuncmcompofitcs 
Graecos^armati potus eUolant tein ere & cum audacia, ut ahteafolm: inftan-' 
tes^ circa uallu^certatim tela iaciuht crebra magis quam cum effedu, noftris 
tantuad Cuitandos icfius cohipofitis*lgitut ubi ad multu diem Barbari inten^ 
ti iaculis fefli],nec ita uehementes animaduerterunt,ex parte una noftri erum- 
puntjincutlantes^ finiftrum Iatus,fundut, fugant^: neiqp muko poft ex alio 
latere abnuentibus iam Barbaris^ac fine ulla difficultate uetfis. Ita plurimi 
Barbarorum^ubi uerterc terga, foede euidi in bello,& ab infequentibus prO' 
ciilcahsad poftremum difpereunt*In quis Afius Hirtaco genitus,& ciim Hip 
poireb Phileus,Hiralis Afius,Sefto regnantes ♦ Eodem die iiiui a Diomede 
capiuntur duodccim,ab Aiace quadraginta* Capti etiam Pyius & Euander, 
Priamidaj*ln ea pugna Graecoru Ceneus interfedius, rex Scythia^ ; V ulnera 
tus etiam Idomeneus,dux nofter* Ceterum ubi Troiahi muros ingredi clau^ 
fere portas, & finis dandi faedus efitnofiri ipoliata armis hodilia cadauera,ap^ 
portata^ in flumen prarcipitant,memor€s paulo ante in Patroclum inibleti^ 
Barbarorum*Deincaptiuos omnes, itti quencp ceperant in ordine, Achilli of 
ferunt Js^ uino multo fopita iam fauilla,reliquias in urnam collegerat* De-* 
cretum quippe animo gerebat fecum, in patrium folum uti abiret: uel fi fortu 
na in fecafum mutaret, unaatc]^ eadem fepultura cum chariffimo fibiomniu 
contegiMtacp eos qui oblati erant, deduci ad budum , una etiam cum Priami 
filijs: ibidem^ feorfum aliquantu a fauiila iugulari iubet , fcilicet inferias Pa ^ 
trocli manibus* Ac mox regulos dilaniandos canibus obtjcit, cohfirmat^ fe 
hon prius definere pernodlando humi,quam autorerh tanti liicdus fui fangui 
ne uindicadet* Nec multi tranfadi funt dies,quum repen?enunciatur, Hc 
tuorem obuiam Pentbefilea? cum paucis profecdum*Qu^ regina Am^zdnui 
ihcertum precio ari bellandi cupidine auxiliatu Priamo adiieritatierah Gens 
bellatrix, Sd ob id a finitimis indomita,fpecie armorum inclyta per mortales; 
2 Igitur Achilles paucis fidis adiundis fecum,infidiatum propere pergit,atque 
hodem fecurum iam fui prguortit*T urii ingredi iam flumen occipieniem,cir 
cumuenit : ita eum ^ & omnes qui comites regulo , dolos huiufccmodi igno- 
uerant,eximprouifointerfidt*AtquendamfiIiorum Priamicomprehefumi 
mox excifis manibus ad ciuitatem remittit,nunciatum qux geda erant; Ipfe 
eum c^de inimiciffimi,tuni memoria doloris ferox, ipoliatum armis hodem; 
moxeondridis inunumpcdibus,uinculo currui podremdadnedit* Dein 
ubi afeendit ipfe, Autumedonii imperat , daret lora equis * Ita concito curru 
per campum,qua maxime uideri poterat^ peruolat,hodem mirandum in m o 
dum circumtrahens* Genus poen^ nouum,miferandum9* At apudTroiani 
ubi fpolia Hedoris defuper e muris animaduertere,qua£^ Graeci pr^cepto re- 
gis,ante ora hodium praetulerant : fit: ille qui excifis manibus acerbiflim^ rei 
indicium infeipfb pertulerat, rem ut geda erat,difleruit: tantus per totam ci- 
uitatem ludus at^ clamor editur,ut aues etiam condernate uocibus , ex alto 
decidiffe crederentur, nodris cum infultatione reclamantibus * Mox cx om- 
ni parte eundis clamaritibuS,urbs clauditunFcedatur regni habitus , atep in 
modum lugubrcm,funedumcp,obduda facies ciuitatistquum ficut intaline 
gocio aflblet, repente cocurfus trepidantiu fieret in eundem locum* ac datim 
fine ulla certa ratione per diuerfiim fuga, nunc piandus crebri, modo tota ur 
be filentium ex incerto Jnter qu^e fit: fpes extremas, multi credere cum node 
fimul Graecos moenia iiiuadirosjexcifuros^ urbem,fecuros interitu tanti dii 
cis* Nonnulli etiam pro confirmato habere, Achillem exercitum , qui duce 
Penthefilea Priami rebus auxilio uenerat, partibus fuor uadiunxiffe* Podre- 
mo omnia aduerla, hodilia, frada; ablatas^ opes, nullam falutis fpem ha- 
berCj interempto Hedore* Quippe is folus omnium in ea ciuitate aduerfurii 

q 3 tot mi- 


tU DICTYS CRETENSIS^ 

tof mi’lia,impcratorcscp hoftium, uaria femper uicfiona certauerat , fortior ^ A 
felicior eundis ducibus noilns ^ Cui fama bellandi inclyto pcrgenteSjnun- 
qiiam tamen uires confilio fuperfueranulnterim apud Graecos, ubi Achilles 
ad naues redrjtj& cadauer Hedoris in ore omnium eft, dolore quem ob Pa^ 
trocli interitum paulo ante perceperant, nece metuendi hoftis (edatur; dC ob 
id pr^cipua Isetitia circumferibitun Ac tum uniuerGs placet^uti in honorem 
eius, quoniam abeffechoftilis metus, certamen ludis folitCi celebraretur^ Necp 
minus tamen reliqui popuIi,qui non certaturi fpedandi gratia conueneranr, 
tnftrudi armis, parati^ adelIent,nequarcilicethoftis 3 quamuisfradisrcbus 3 
foIitotameninOdiandimoreirruereu Igitur Achilles uidoribus pr^mia 
quaj ei ui3ebantur maxima, ftarui imperat» Et poftqua nihil reliquum eratjre-* 
ges omnes ad cofidendum hortatur, ipfe medius, atep inter caecer os excelfior» 
Tum primum quadrijugis equis Eumelusante omnes uidor declaratur^BP 
garum praemia Diomedes meruit» Secundo pofteum Menelaus» Caeterum 
ad certandum, qui fagittarum arte maxime pr^ualebant, Meriones Vlyf 

fes,duos erexere malos, Qu s religatum linum tenuiffimum,atcpextranfu€sr 
foexcentani,utriufqjeapitrannedebatur:mediacolumba parte dependebat^ 
eius cofingendoe certamen maximum»Tum reliquis incaffum tendentibus, 
Viyffescum Merione deftinatum confixere» Quibus quum a reliquis fauoi? 
tolleretur,Philod€ca,no columbam (ejUerum id quo religata efTetjfagktaex^ 
cifijrum promirtit. Admirantibus deinde difficultatem regibus,fide promif- 
fi no felicius quam (blertius confirmauit» Ac dirupto uinculo, columba cum 
maxima populi acclamatione decidir,Pra?miacerfamints eius Meriones ateg 
Viyiles tulere» i^chtlles duplici extra ordinem munere Philodetam donat». 
Curfu longo cert3ntibus,Oilei Aiax uidor excipitur» Poftquem fecundus, 
PoiipcKtes»Duphcicampo Machao,OngulariEurypilus, falcuTlepolemus, 
diico AntiiochuSjUic^iores abeunr»Pr§mia ludadi intada p€rmanfere»Quip 
p: Auxarripiens,medium Vlyffemdetjcitjquiruens, pedibus eius circum- 
ii aluit, atepita praepedito obligato^ nexu, Aiax pene iam uidor ad terra ca- b 
dic»Cell:ibus,reliquoquocp manuum eerramine idem Aiax Telamonius pal 
mam referr^Curfu in armis poftremo Diomedes pr^ualuir»Dein ubi premia 
certandi perfoluta fum, Achilles primo omnium Agamemnoni donn quod ‘ 
ei honoraciffimum uidebatur,ofFert » Secundo Neftori, Idomeneo deinter- 
tio. Poft quos Podalirio & Machaoni»Dein reliquis pro merito ducibus. Ad 
poftremum eorum focfjs,qui in belIoocciderant»His^mandatum,un qu3 
tempus fuifiet, donum ad neceflarios eorum perferrent» Poffquam certandi 
pr^miorum^ finis fadus,& iam diei uefper erat, adfuaquifcp tentoria diP 
ceilere. At lucis principio,Priamus lugubri uefte miferabiletedus;cui dolor, 
non decus regium, non ullam tanti nominis ac famsefpeciem reliquam fe^ 
cer it, manibus uultu^ fupplicibusad Achillem uenit» Quo cum Androma- 
cha non minor quam in Priamo miferatio » Ea quippe deformata mul tiplici 
modo, Aiiyanada, quem nonnulli Scamandrum appellabant,jet Laodaman 
ta,paruuIos ad modu filios prae fe habens, regi adiumentu deprecandi addide- 

rar,quittioerorib»fenio^dccrepitusfili^PoIyxenehumerismnirebat.Dem- 

de fequebantur uehkula plena auri atep argenti, preciofaeqp ueftis , quum fu- 
per murum fpedantes Troiani,comitat« regis oculis proiequerentur » Quo 
uifo, repente filentium ex admiratione oritur» Ac mox reges auidi nofcere 
caufas aduentus eius, procedunt obuiam»Priamus ubi ad fe tendi uidet,protl 
nus in os ruit ,puluerem reliquacp humi purgamenta capiti afpergcns» Dein 
orat, ut miferati fortunas fuas, precatores fecum ad Achillem ucniant. Eius 
aetatem fortunami^ recordatus Neftor,dolet»Cotra, VlyiTes maledidis infe- 
qui,&: comemorare,qu^ apud Troiam in concilio ante fumptubellu ipfe ad^ 
uerfum legatos dixerauEa poftquam Achilli nuciatafunt, per Au tum edon- 

ternae- 


DE BELLO TROI A NO LIB. III. 187 

A tcm acccrfin lubet.ipferecinens gremio uri>am cum Patrocli oflibus ♦ Igitur 
mgreflis ducibus noftris cum Priamo ,rex genua Achillismanibus comple-' 
xus: Non tu mihijinquitjCauia huiufce fortuna?, fed deorum quifpiam,qui 
poftrcmam aetatem meam quum miferari deberet, inhaice aerumnas dedu^ 
xit , confecftam iam , ac defatigatam tantis lucf^ibus filiorum ♦ Quippe hi fi^ 
fi regno per iuuentdtem , quum femper cupiditates animi quoquo modo 
explere geftiunt, ultro fibi,mihiqp perniciem machinati funt* Neque du^ 
bium, quin contemptui fitadolefcentiae , fenecfise aetas* Quod fi interitu meo 
reliqui huiufcem odi facinoribus temperabunt, me quoque, fl uidetur, exhi^ 
beo poen^ mortis* Cui mifero confeclo^ moeroribus, omnes aerumnas, quP 
bus nunc deprefius infelicifiimum ipec^aculum mortalibus praebeo , cum 
xiguoipiritufimul auferes* Adfum ultro, nihil deprecor» Vel fl ira cordi 
cftjhabeincuftodiacaptiuitatis* Neque enim mihiquicquam lamfuperio-' 
ris fortunae reliquum eft * Quippe interfedo Hectore, eunda regni concP 
dere» Sed iam Graeciaeuniueri^obmeorum male confulta, faris poenarum 
filiorum ianguine, ac meis aerumnis perfolui*Mi(erere aetatis : ac deos recor^ 
datus, retorque animos ad pietate* Concede paruulis fahem,fi non anima pa- 
rentis,iedcadauer deprecantibus ♦ Veniat in animum recordatio pareris fui, 
omnes curas, uigilias'que in te, tuamc^ialutem impendentis* Sed illi qui> 

, dem eunda fecundum fua uota perueniant , longe que aliter : neque mei li- 
niiiemfenedam degat* Interea dum hacc commemorat, paulatim animo 
deficere , ac diffblui membris : deinobmuteicere capit* Quod fpedaculum 
longe miferrimum , omnibus qui tum aderant, dolori fuit * Deinde Andro 
maehaparuulos filios Hedoris ante Achillem profternit: ipia fletu lamen^ 
tabili orans , uti fibi cadauer coniugis intueri faltem concederetur* Inter 
hxctammiferanda,Phoenixcum Neftore Priamum fuftollere, atqp uti ani> 
mum reciperet,hortari*Tum rex ubi aliquantum refouitfpiritum, nixis g^nt 
buSjategutrae^ manu dilanians caput: Vbi nunc illa efl:, air,quaeapud 
B cos praccipuaeratmifericordiac' An iuxtaiblum Priamum circum feribiture' 

* lam^ omnibus dolore permotis , Achilles, Decuiile (ait) filios eu fuos initio 
ab co quod admiferint facinore , cohiberemecj ipfum concedendo , tanti de-* 
lidi participem fieri * Caeterum ante id decennium non ita defeflTum ieneda 
fuiffe , ut fuis defpedui eflTet* Sed obfediile animos eorum defiderium rtrum* 
alienarum : neque ob mulierem folum unam , ied Atrei atque Pelopis diui> 
ttjs inhiantes,raptum res more incondito perrexiffe* Pro quis aequiffimum 
cfle,€iurmodipccnas,uel etiam grauiores pendere*Namcp ad id tempus Grae 
cosiecutos morem in bellis optimum, quolcunque hoftium pugna confice^ 
rent,reftituere fepultur^folitos*Contra, Hedorem fupergreffum humanita 
tismodum, Patroclum eripere praelio aufum,fcilicet ad illudendum ,ac fcz' 
dandum cadauer eius : quod exemplum panis ac fupplictjseorum eluen> 
dum, ut Graeci ac reliqua? pofthacgentes memores ultionis cius,morem^ 
humanae conditionis tuerentur* Non enim Helenae, neque Menelai gra- 
tia exercitum relidis fedibus, paruulisi^ procul a domo, cruentum fuo hofii* 
licp (anguine inter ipla belli diferimina huiufmodi militiam tolerare * Sed 
cupere dignofeere, Barbari , Graecf ne fumma rerum potirentur:quanquam 
iuftam caufam fuifle inferendi belli, etiam pro muliere* Nanque ut ipfi rapta 
rerum alienarum lactarentur, ita maxime dolori eflfe his qui amiferint * Ad 
haec multa infaufta deteftanda^ Helena: imprecari : confirmare^, fe ca-- 
^ pto atque euerfo Ilio, ante omnes, tanti admiflTi panas fanguine eius expe- 
tere: ob quam patria , parentibus^ carens,Patroclu etiam, folitudinis fuce le^ 
uamen maximum, amiferir, Dein confultatum cum fupradidis ducibus fur 
git Quis omnib*unaatcp eade fentctiacft,fcilicetutiacccpns qugallataeflenr, 
corpus exanime concederetQuod ubi fatis placuit, finguli ad fua tentoria di- 

q 4 fccdunt» 


,35 ! DICTYS CRETENSIS 

fcedut ♦ Mox^ Polyxena ingreffo Achilli obuoluta genibus eius, (ponte (er 
uidum fui pro abfolutione cadaueris pollicetur^ Quo (pedaculo adeo com-^ 
motus iuuenis , ut qui inimiciifimus ob mortem Patrocli Priamo ^ ciuscp re* 
gno eflctJcum recordatione filiac,ac parentis , ne lachrymis quidem tempera*' 
ueritjracj manu oblata, Polyxena erigit,prgdida prius^madata^ cura Phoe 
nici fupcr Priamo, ut deledareturf Sed rex nihil fe lucSus ^ necp pradentium 
miferiar um remiffurum ait ♦ Tum Achilles confirmare , non prius cupitis 
IUS iatisfa(fiufum,qudm mutato in melius habitu, cibum etiam (ecum fume- 
ret ♦ Ita rex ucrit us,ne quae conceffa uidebantur , ipfe reculando im pedirer , 
omnia qug imperarentur, facieda decreuit ♦ Igitur ubi excufliis comis puluis , 
totuscp lautus eft,mox a iuuene,ip(e et qui cum eo uenerant,cibo inuitantur» 
Dein ubi fatietas omnes tenuit, hoc modo Achilles differuit* Refer iam nuc 
mihi Priame, quid tantu caufg fuerit , cur deficietib.quide upbis copijs indies 
militaribus, ingrauefcentib^ aut calamitatib* arcp crumnis, Helena tamen ia 
hodierna retinenda putetis c' nec;^ ueliit contagione infoufii ominis repuleri- 
fis :quam pfodidille patriam,pare£es,&quod indigniffimu omniueftjfratres 
fan(fl:ifflmos,cognoueritisc’Nanc]^ hi execrati facinus eius, ne in militiam qui- 
dem nobifcum coniurauerunt : (cilicet,ne quam audire incolumem nollenr, 
caper (e reditum in patriam qu^reret^ Eam igitur quum cerneretis malo om 
nium ciuitatem intrauille ueftram , non eieciftis c' Non cum deteftationibus 
extra muros pr ofecuti eftis c' Quid illi ienes, quorum filios pugna indies con 
ficit: non neadhuc prieienferunt,eandem cxtitiflccaufam tantorumfunc- 
rum C Ita'ne ergo diuinitus uobis eueria mens cft , ut nullus in tanfa ciuitate 
reperiri poflef,qui fortunam labentis patriae dolens, de pernicie publica cum 
exitio eius tranfigat c' Ego quidem aetatis tuae contemplatione , atque harum 
precum, cadauerreftituam^ Neque unquam committam, ut quod in hofti- 
bus reprehenditur, crimen malitiae ipfe fubeam^ Ad ea Priamus, renouato fle 
tu quam miferabili. Non fine decreto diuum aduerfe hominibus irruere, aif# 
Deum quippe autorem fingulis mortalibus boni mali^ effe : neque quoad 
beatum efle licitum iit, cuiufquam in eum uim inimicitias^ procedereX^te 
rum fe diuerfi partus quinquaginta filiorum patrem , beatiffimu regum om- 
nium habitu, adpoftremum Alexandri natalem diem: quem cuitare,n€ dijs 
quidem praecinentibus potuifle*Nancp Hecubam foetu eo grauidam , facem 
per quietem edidifle uifam : cuius ignibusconflagrafleIdam,ac continuante 
flamma deoru delubra concremari, omnem^ demum ad cineres colfapftm 
ciuitatem,inta(flis,inuiolatis^ Antenoris atej Anchili domibustQiiae dum 
denunciataad perniciem publicam (petf^arearufpices praecinerent, interne^ 
candum editum partum placuifle ♦ Sed Hecubam more foemineac miieratio- 
nis,clam alendum paftorib. in Idam tradidifle,in id dextra dediffe^ Eum iam 
adulta cum res palam effet,nehb(Icm quide,quamuis faeuiffimum ut interfi- 

ceret,patipotuiffe:tant^fcilicefeumfuiflepuIchri£udinisatcpformae.Qu€m 
coniugio deinde Oenonae iunefium, cupidinem defiderium^ maximum cce 
pifle uidendi regtones,at<5 regna procul pofita ♦ Eo itinereabduefiam Hele- 
nam, uenufto afpecfiu decoram , urgente ac inftigante quodam numine, cun- 
diorum ciuium animis, Cibi etiam laetitiaefuifle* Neque cuiquam,quum or- 
bari fc filio, alio ue conianguineo cerneret , non acceptam tamen : folo om- 
nium adueriance Antenore ♦ Qui mox poft Alexandri reditum, filium fuum 
Glaucum,quirurtceius comitatu (equutus crat,abdicandum a penatibus fuis 
decreuerit,uif domi bellicg prudentiffimus^Caeterum fibi, quonia ira res rue- 
rentjOptatiflimum appropinquare naturae finem, omiffis iam regni guberna 
culis atepeura ♦ Tantu iefe in Hecubae filiorum^ recordatione cruciari, quas 
poft excidium patriae captiuas, incertum cuius domini faftus manerent* 
Dein omnia quae ad redimendum filium adueeSa erant ,antecon(p edum iu- 


DE BELLO TROIANO LIB. IIIL 189 

A ueftis cxponf imperat. Ex quis, quicquid auri atc^ argenti fuit, tolli' Achilles 
iubet:uefl:ibus etia , quod eiuifumefl:,reliquismunum colIedis,Polyxena 
SC cadauer tradit* Quo recepto, rex ingratia ne impetrati funeris, an fi quid 
Troice accideret, fecurus iam filia?, complexus Achillis genua, orat uti Poly> 
xenamTufcipiatjfibi^ habeat.Super qua iuuenis aliud tempus,atcp alium Io 
cum,tra(fl:atum^ fore refpondit Jnterim cum eo reuerti iubet. Ita Priamus 
recepto Hectoris cadauere,afcenfo^uehiculo , cum his qui fe tum comitati 
fuerant^ad T roiam redij u ^ 

biCTYS CREtEKSlS DE BELLo 

TROIANO LIBER IIIL 

Ed poftquam Troianis palam efi:,regem perfecSo negocio in^" 
uiolatum, atej integro comitatu regredi:admirati, laudantes^ 
Graeciae pietatem ad coelum ferunt. Quippe quis ita animo h:e 



feratjnulla ipes impetrandi cadaueris : ipfum^ 8^ qui cum eo 
S' fui(rent,retineri a Graecis, maxime ob Helenae quae non remiL 
teretur, recordat-io ne m.Caeterum uifo Hecftoris funere , cunefii ciues foefi^ 
accurrentes fletum tolliint,diuellentes comam,foedantes^ oralaniatibusin 
tanta populi multitudine* Neqp quifquam in uirtute iua , ipei bonae fiducia 
ponere,illo interfecflo qui inclyta per gentes fama rerum militarium,in pace 
etiam praeclara prudentia, ex qua non minorem quam reliquis artibus glo^ 
riam adeptus erat.Interea fepeliere eum haud longe a tumulo Ili regis quont 
dam.Dein exorto quam maximo ululatUjpoftrema funeris peragunt : hinc 
foeminis cum Hecuba deflentibus , hinc reclamantibus uiris Troianis, & ad 
poftremumfociorumgentibus.Quaeperdies decem conceffa bellandi re^ 
quiCjab ortu folis ufqp ad ueipera per Troianos gefta, nullo ufquam remiifo 
iugendi officio* Interim per eofdem dies Penthefilea, de qua ante memo 

rauimus,cum magna Ama 2 ronumanu,reliquis^ ex finitimis populis fuper 
B uenit. Quae poftquam Hecftorcm interemptum cognouif,perculfa morte 
ius,regredi domum cupiens :• ad poftremu multo auro atej argento ab Ale- 
xandro illecfta, ibidem operiri decreuerat*Dein exacftts aliquot diebusjccp^ 
as fuas armis inftruit, ac feorfum a Troianis, ipfa fuis modo bellatoribus fav 
tis fidens in pugnam pergir, cornu dextro fagittartjs, altero peditibus inftru 
<fto, medios equites collocat* Contra quos a noftris ita occurfiim, ut fagitta- 
rijs Menelaus atc]^ Vlyflfes, & cum Teucro Meriones: peditib. Aiaces duo, 
Diomedes, Agamemnon, 8(;:Tlepolemus,6(^ cum lalmeno Afcalaphus op<^ 
ponerentur* In equites ab Achille & reliquis ducibus pugnaretur. Hoc mo" 
do inftrucfto utrincj exercitu, coflixere acies. Cadunt^ fagittis reginae plurt 
ini,necp a Teucris fecus bellatum. Interim Aiaces,& qui cum his erant pcd£ 
tes, cotra quos fteterant caedere, ac reftantes detrudere umbonibus, mox^ 
detrufos obtruncare. Nec^p quoad deletae peditum copiae , finis fit* Achilles 
anter equitu turmas Penthefilea na(fl:us,hafta petit: necp difficilius quam foe 
anina equo deturbat, manu coprehendens comam, atq^ ita grauiter uulnera- 
tam detrahens»Quod ubi uifum eft,tum uero nulla fpem in armis rad , fuga 
faciunt*Claufiscp ciuitatis portis,noftri reliquos quos fuga bello exemerat, 
infecuti obtruncant : foeminis tamen abftinentes manu, parcentes^ fexui . 
Dein uti quifqueuicftor interfecftis quos aduerfum ierat,regrediebatur,Peri 
thefileam uifere remmecem,admiraricp audaciam * Ita breui ab omnibus in 
eundem locum eftconGurfum,placitumcp,uti quonia naturae fexus^ condi 
tionemfuperareeflretaufa,mfluuiu, reliquo adhuc perfentiente|rpiritu , aut 
canibus dilanianda laceretur. Achilles interfecftam eam fepelire cupiens, 
mox a Diomede prohibitus eft.Is namcj percontatus circuftantes,qurdnam 
de ea faciendu efTet , confenfu omnium pedibus attracftam in Scamandrum 

pr^eci-o 


1^0 DICTyS CRETENSIS 

praecipitat:fdli'cet poenam poftremae defperatioms atc^ amenti» » Hoc mo> A 
do Amazonum regina deletis copijs^quibus cum auxiliatum Priamo uene^ 
rat 5 adpoftremumipiafpe(flaculumdignummoribus fuispr»buit» Atfe# 
quenti die Memnon Tithoni atq^Auror^filius^ingentib* Indorum atoue 
Aethiopum copijs fuperuenit, magna fama.Quippe in unum multis mihb* 
armatorum uario genere infignium, ipes etiam uota(^ de fe Priami fupera^ 
uerat.Nancp omnia circu Troiam, ultra qu» uiTui patebant, uiris atoue 
quis repleta, iplendore infignium refuIgebat.Eos omnes e iugo Caucafi m5 
tis ad Troiam duxit. Reliquos neq^ numero inferiores, impofito Phala duce 
atq?redore,mari miiit.Qui appiiiii Rhodum , ubi animaduertere, infulam 
Gr»cis fociam, ueriti nere cognita incenderentur naues,ibidem’operieban 
tun Acmoxdiuifi in Camiram et Galifam urbes opulentas^Neqp multo poli 
Rhodi) Phalamincufare, quod paulo anteeuerfa ab Alexandro Sydonepa 
tria ei a quo laefus fit, ferre caperet. Q ito(^ animos exercitus per^ 

tnouerent, confirmare, haud diflimiles Barbarorum uideri eos, qui tam indi 
gnum facinus deknderent: multa pr»terea qu» accenlura uulgus , dC qu» 
profefaduraefientjdifierere.Qiiaereshaudfruftrafuit. Phoenices nanque 
qui in eo exercitu aderat, plurimi permoti querelis Rhodioru , dein cupidis 
ne diripiendarum rerum quas fecum aduexerantjPhalam lapidibus infecu' 
ti necant: diftributi^ per fupradiefias urbes,aurum,atcp reliqua pr»d» inter 
fedifp artiunt. Interim exercitus qui cum Memnone uenerat,pofitis pa^ 

tulos per locos caftris (nam intra moenia haud facile tanta uis hoftium re^ 
tin eri po terat) diuer fi ilio quifque genere exercebantur. Necp in eadem arte 
fimplex atep idem modus, fed ut quenep regionis fu» mos afluefecerat,ita te 
lis in alium moduformatis.Scutorum etiam &:galearum multiformis ipeci- 
cs, horrendam belli faciem praebuerant. At ubi triti aliquot dies, 8C miles bel 
Ium cupit, fimul cum luce exercitus omnis figno dato in pr»lium ducitur 
cum^ ijs Troiani,&: qui intramccnia foci) fuerant. At contra Gr»ci inflru' 
<fii pro tempore operiri, debilitati aliquantum animo, metu ingentis atejim 
cogniti hoftis.Igitur ubi intra teli iaefium uentum eft,tum uerb Barbari cla^ 
more ingeri ac diirono,ruin» modo irrupunt.Noftri cofirmati inter fe, fatis 
impigre uim hoftium fuftentauere.Sed poflqua acies renouat»,atquein or 
dinem reformat» funt,8(: iam hinc atque inde tela cepere, cadunt utriufquc 
exercitus plurimi. Necp finis fit , quoad Memnocurru uedus, adhibito fecii 
fortifiimo quoque, medios Gr»coruinuadit, primum quencp obuiumfun^- 
dens, aut debilitans.Ita iam plurimis noflrorum interfecfiis ducibus, ubi for 
tuna belli uerfa,necp fpes reliqua nifi in fuga efi:,ui(ftoriam coceffere* Eo dic 
encenfe deletg^ naues omnes forent, ni nox perfugiu laborantia ingruens, 
hoftes ab incepto cohibuiffet.Tanta in Memnone bellandi uis,peritiaa 3 , 
noftris^d^ri» res Jgitur Gr»cipofl:qua requies efi:,percuifi inter (e,ac^ fom 
m ^ 1 eru dmidentes,per uniuerfam nodte quos in bello amiferant,icpeliere. 
Dein confiliu futuri certaminis aduerfiim Memnone ineunrrac placet forte 
eligi nomen ducis, cum eo bellaturi. Tunc Agamemnon Menelaum exci 
pit,Vlyflem,&: Idomeneum . Reliquoru fors agi cepta,Aiacem Telamonia 
uotis omniu deligit. Ita refedis cibo corporibus, reliquum nodis cum quie 
te tranfigunt. At lucis principio, armati inftrudi^ pro negocio, pugnam ag- 
grediuntur. Neq^ fegnius a JMemnonc adum , cum quo Troiani oinnes.Ita 
hinc atep inde ordinato exercitu, pr»liitm initum . Tum plurimi utriufquc 

partis,ut in tali certamine, cadunt,autidigrauiterpr»lio decedunt. In ouo 

bello^Antilochus Neftoris obuius forte Memnoni, interficit. Mexm Aiax, 
ubi tepus uifum efi, inter utracp acie progrefTus,Iaceffit rege,pr»dido prius 
Vlyili et Idomeneo, ut a egteris fe defenderd.Igit Memnoubi ad fe tendi ui 
deqcmru defilit,cofligit^ pedes cu Aiace , magno utriufcj partis metu atep 

expeda^ 


B 


r 


DE BELLO TROIANO LlB. UlL V^t 

A cxpccSatione^Tum dux nofter fumma iii umbonem fcittf efus telo aliquan- 
tum perforatUjUinbus mgruens 5 impulit,uertit^ mlatus.Quo mfojregis co 
mites accurrere, Aiacem exturbare nitentes*Tum Achilles ubia Barbaris in 
tercedi uidet, pergit cotra^^ nudatu icuto hoftis iugulu hafta transfigit ♦ Ita 
praeter fpem interfectio Mcmnonejanimi hoftiu com mutantur 5 & Grccis ait 
iflafiduciaJam Aethiopu ueriaacicjnoftriinftanres cadunt plurimos* Tum 
Polydamas renouarepr^liu cupiens, circumuentus ad poftremu,atcp icflus 
inguina ab Aiace interficitur* Glaucus Antenoris aduerium Diomedem a- 
ftans, Agamemnonis telo cadit*Tum uero cerneres hinc Aethiopes cuTro 
ianis per omnem campum fine orcline atep imperio fugientes , multitudine 
ac feftinatione inter fe implicari, caedere, ac mox palantibus equis proculca- 
rfiHinc Graecos refumptis animis fe qui, caedere, impeditos diiroluere,atque 
ita confodere laxatos. Redundant circum muros campi fanguine,& omnia, 
qua hoftis ingruerat, armis atep cadauerib.repleta funt * In ea pugna Priami 
liliorum Atreus dC Echion ab Vlyfteinterfedi funt: Drapfis, Bias, Corin 

thaab Idomeneo: ab Aiace Oil ei, Ilioneus cum Philenor e, ItemThieftes, 
&Thelefites a Diomede. Ab Aiace uero altero, Antiplus ,Agapnus , Aga^ 
thon,atcgGlaucus:& ab Achille Afteropeus.NecK prius finis facflus, quam 
Graecos latias,& adpoftremum fatigatio inceftit. At ubi a noftris in caftra re 
ceffumeftjmiftifuerea Troianis,qui peterent eoru qui in bello ceciderant, 
corpora humandi ueniam.Ita collecftos fuos quifi^ igni cremant,& more pa 
trio fepeliuntjfeorfum a caeteris cremato Memnone: cuius reliquias urna co 
ditas, per neceffarios regis remifere in patrium folum ♦ At Graeci lautum be- 
ne cadauer Antilochi,iuftis fadis Neftori tradunt: eum^ orant, ferre ^quo 
animo fortun^belli^adueriaJta adpoftremum corpora fua quif(^ curates, 
uinoat(^ epulispermuItamno(flemAiaccm,flmu1^ Achillem laudibus ce 
!ebrant,atcp ad coelum tollunt. At apudTroiam ubi requies funerum eft,n5 
- lam dolor ex cafu Memnoni, fed metus fummae rei,& ad poftremum defpe' 
B ratio incefterat: quu hinc Sarpedonis interitus, inde infecuta paulo poft He^ 
cftoris clades, fpes reliquas animis abftuliffent:necp quod poftremuperMe 
mnonem fortuna auxilium obtulerat, reliquu iam exifteret. Ita confluentib*. 
in unum tot aduerfis , curam omnem exurgedi amiferant. Atep poft paucos 
dies Greci inftrucfti armis,proceirerein campu,laceflentes, fi auderet, ad bel 
landum Troianos . Quis Alexander dux cu reliquis fratribus militem ordi- 
nat, at(^ aduerfum pergit.Sed priufqua ferire inter fe acies,aut iaci tela cepe^ 
re,Barbari folutis ordinibus fugam faciunt : caefi^ eorum plurimijaut in flu 
iTien praeceps dati , quum hinc atep inde ingruere hoftis, atep undique adem 
ptafuga effet. Capti etiam Lycaon Troilus Priamidae, quos in mediu pro 
dueftos, Achilles iugulari iubenindignatuSjUcndum fibi a Priamo fuper his 
quae fecum tra(ftauerat,mandatum.Qua:ubi animaduertercTroiani,tollunt 
gemitus: & clamore lugubri Troili cafiim, miferandum in modum deflent, 
recordati etatem eius admodu immaturam: qui in primis pueritiae a nnis,cif 
uerecundia 8C probitate, tum praecipue forma corporis amabilis,atque acce- 
ptus popularibus, adolefcebat. Dein traniacftis paucis dieb.folenneThym 
braei Apollinis inceflS[t,& requies bellandi per inducias interpofita.Tunc u- 
trocp exercitu facrificio infiftente,Priamus tempus na(5tus,Ideum ad Achil- 
lem fuper P olyxena cum mandatis mittit.Sed ubi Achilles in luco ea quae il- 
lata erant tum ab Ideo,feparatim ab altjs recognoft:it,cognita re apud naues 
fufpicio alienati ducis, & ad poftremum indignatio exorta eft. Nanc]p antea 
rumorem proditionis dementer ortum per exercitum in uerum traxerant* 
Ob quaefimul , uti concitatus militis animus leniretur, Aiax cum Diome- 
de 8C VlyflTe ad lucum pergunt . Hi' que ante templum refiftunt , opperien- 
Us fi egrederetur, Achillem, fimuf queuti rem geftam iuueni referrent* 


t?» , DI C T Y S CRE TEN S 1 S 

De extero etiam deterrent, ne colloquium clam cum hoftib.haberet. inte* A 
rim Alexander compofitis iam cum Deiphobo infidijs,pugione cincflus A' 
chillem aggreditur, confirmator ueluti eorum quxPriamuspollicebatur. 
Moxep ad aram Apollinis,quo ne hoftis dolum perfentifeeret auerluscR d 
duce,affiftitiDeinubi tempus uifum eft,Deiphobus amplexus inermemX^ 

uenem,quippeinfacroApollinisnihilhoftilemetuentem,exofculari,gratu 

lari^fuperhis quxconcelTit,necpabeodiuelliautomittere, Qyo Alexan. 
derhbrato gladio procurrens aduerfus hoftem, perutrumcBlatus geminato 
idu transfigit . At ubi difiblutum uulnerib. animaduertere, parte alia quam 
uencrant, proruunt. Re ita maxima, &:fuper uota omnium perfeda in ciui- 
tatem recurrunt. Qsio uifo VlylTes : Non temere eft , inquit,qudd turbati ae 

trepidi rcpenteprofiliere.Dein ingreffi lucum,circumfpicientescK uniucrfa 

animaduertunt Achillem ftratum humi,exanguem, attj etiam feminecem ! 
Tum Aiax,ruit(^inquit)cofirmatum3acuerum etiam per mortales, nulluho 
minum exificre potuifie,qui te uera uirtutefuperaret : fed utipalam eft tua 
te inconfulta temeritas perdidinDeinde Achilles extremum adhucretentas 
fpiritum:Dolo me at® infidtjs,inquit,Deiphobus at® AlexaderPolyxene 
gratia cii cumuenere. f um ex^irantem eum duces amplexi cum ma^no o-e» 
mitu,atm exolculati,poftremumfalutant. Deni® Aiax exanimem ^m htt^ 
meris fuDlatum,luco effert.Quod ubi animaduertere Troiani, omnes fimul 

portis proruunt, eripere Achillem nitentes,at®auferieintramceniafcilicet 

more iohro,flludere cadaueri eius gcfticntes.Contra Grxei cognita re,arre.. 
ptis armis tendunt adueriumrpaulatim^ omnes copix produdx ita utrin.« 
que certamen br^i adoleuit. Aiax tradito his qui fecu erant cadauere deirt 
infenfus Afirai,Dimanthis Hecube fratrem,quem primum obuium habu- 
iqinterfecit.Dein plurimos,uti quentp intra telum fecerant.In quis laftes et 
Amphimachus reperti, Carix imperitantes, Iam® duces Aiax Oilei & Me., 
nelaus adiundi,funduntplurimos,at®infiigam cogunt. Quare Troiani 
C^js iuorum plurimis , nufquam ullo certo ordine autipereliqua refiftedi B 
dil^rh palantescp, ruere ad portas,ne 9 ufquam nifi in muris falutem crede 
re.(.^are magna uis hoftium ab infequentibus noftris obtruncatur Sed ubi 
daufis portis finis exdendi fadus eft,Grxci Achillem ad naues referunt 
Tunc® reflentibus eundis ducibus cafum tanti uiri, plurimi militum haud 
dolere,ne® ua res^expofeebat, triftitia commoueri.Quippe queis in animo 
li..ferat, AchiHem ixpe confiha prodendi exercitus iniffe cum hoftibus. Cx 
terum mterfedo fummarnmilitix orbatam, & ademptum Ipei qudn pluri- 
mum,cut egregio bellandi ne honeftam quidam mortem,aut alfter quL in 
obfcuro oppetere licuerit. Igitur propere ex Ida apportata ligni uis multa 
at® m eodem loco,quo antea Patroclo, buftum extruunt. Dein pofito cada 
.j P^i^^gunt, Aiace prxcipueinfiftente qui 

per nduum continuatis uigilqs haud prius abire deftitit, quam reliquix co 
adunarentur . Solus nam® omnium pene ultra uirilem modum interitu A° 
chilhs confternatus eft, quem diledum prxter exteros animo fummis offii- 
cijs percoluerat : quippe quum amiciffimum,&:fanguine coniundum fib/ 
tum prxcipue plurimum uirtute exteros antecedentem fciret. Contrfapud 

‘ Alexandri® commetum laudantes ad codum ferut/dlicet quum 

tefn quantuni m certamine ne auderet quidem. ^ In- 

terquxtamlxta, nuncius Priamo fuperuenit, Eurypilum Telephi cxMy- 

T*" P^^miis,ad poftremum oblal 

quandam auro effcdam,& ob id per nopulos me 
morabUem,Cxteriiin Ewrypilqs uirtwtibiis multis clarus, Mylixinftrudus 

legion 


f 


. t • t, r bello TROIANO LIB, Flir. i„, 

A legionibus, fumma f^a Igticia^ aTroianis exceptus, (pes omnes BarbaHs in 
melius conucrteratjntcrim Grarci Achillis offa urna condita,adiun(Sam (i- 
mulPatrocli,m Sygxo fepeliere. Cuifepulchrumetiaihcxtruehdum ab L 

n!fhi'r.-n°h mercede Aiax Iocat,indignatus fani Gra:cis,quod 

niM in his dignum doloris luxta amiflioncm tanti herois anfmaduerteret, 

FcridemtempusPyrrhuSjquemNeoptolemum memorabatlt Achille sc' 
nitum ex Deidaima i-ycomedis,fuperueniens,offendit tumulutii extrudum 
lam Cx parte ma3^a.Defn percontatus exitium patris,do(fiUscB M yrmido' 
na^gentem fortiffimam ct inclytam bellandi, armis atm animis cohfirmat.Im 
poUto^ faciendo opere Phanici,ad naues atque tentoria parentis uadit , ibi 
cuftodem rerum Achillis Hippodamiam aiiimaduertit. Mbitcn tognfto ad- 
Uentu cius,m eundem locum a cunctis ducibus concurfitui : utf antaum 

^fle,omniaqu*cun9diuinitusfierent,fortianimopcdore& Patienda necB 
cuiquam fuper fatum uiuendiconceffam legem. Turpem Mnmacdetefta^ 
dam uiris fortibus conditionem fened*, contra imbellibtis optAilem.Cate- 

florem effe, quod non in certamine, hec» in luce belli 

Achilles interfeduseffet, quo fortiorem non optaffe quidem quenquam exi 
ftere nunc,uelprxteritum,exccpto uno illo Hercule. Addit pr*terita/oIum 
uirum dignum ea tempeftate,fub cuius manibus excindiTroiam deceret Ne- 
que tamen abnuere,quod infedum il patrerelidui^ effetj i fc atque a circum- 
liantibus perfici . Poftquam finem loquendi fecit,fn proximum diem certa 
men pronunciatum: duces omnes,ubi tempus uifiim eft , folitO ad Agamem- 
nomen canatum ueniut . In quis Aiax cum NeoptOlemo,biomedfs, Vlyf- 
fes,ct Menelaus.Hi^ inter fe eundem locum coenandi capiunt.Interim inter 
epulas plurima luuenf patris fortia facinora enumcrarc,uirtutemcB cius com- 
memorando efferre laudibus.Quis Pyrrhus non mediocriter Ixtatus, accen- 

fus^induftrfa,(eoinniopereconarirefpondft,quoneindignus patris meri- 

B tis exilteret*Dcm ad fua quifque tentoria quietum abeiint ♦ At poftero die & 
mul cum luce luuenis caftrfs egre(rus,offenditDiomcdem cum Vlyffe Quos 
falutatos,quid caufe ad fe ueniendi foret,rogat:hi 9 aiut,interponendamdie- 
rum moram ad reficiendos milites,cum eius animo,cldngO maris itinere tor- 
pentibus etiam nunc membris,&: ob id nequaquam fatis firmo nffu,ut folitis 

uiribus agerent. Itaque ex eorum lententia biduum interpofitum eft. Quo 

traniacio,omnes duces regesm fuis quifi^ militibus inftrutftfs exercitum ordi 
? pugnani u^dunt.In quis Neoptolemus regens medios circum ie 

MirmidonaS at <5 Aiace ftatuit,quem affinitatis merito,parentis loco percole 
bat.lnterim Troiani uehemeter pauerc,maximequod in fuis indfesdeficicn 
nbus auxilqs, nouus aduerfum fe miles paraictur cum memo^do duce Ta- 
men burypil, hortatu arma capiunt. HisnancpadiScfHs feCum regulis copias 
luas l roianis mixtas,porta cducfnanj ita ordinata acie medium fe locat.Tum 

r ’ exeeratus quippe 

m! SedSir 1° T ‘"Apo»'nem,cuiusfacrafsprecfpuitueba- 
tur.bed ubifignum bellandi datum eft,manus confcrunt,magnam^uf utrinm 

Eurypilus obuiuforte na§us?eneleum, 

proturbathafta,atqueintcrfi'cit.Indemultof£uiorNereaaggreffus,moxob- 
truncanlamcp obturbatis quifnacie fteterant,medios aggrediebatur. Quum 

aduolat,deie(ftum^-eurru hoftem, &r ipfc 

,ga *o unpigreinferfi'cit.Tum ablatum propere cadauer,atcK ad na- 
ues luffu eius perlatum . Quod ubi animaduertere Barbari, quibus fpes oin- 

isin urypi o fnerat,^ecertOordineatcprc<f}orc,fugapra;lium deferunii, 
reuoIant^Tum plurimi eorum iri fuga interfedhPoftquam ue-- 
tohoftibus tqfisadnauesfeUercereGratci, exconfilij fententia.Eurypilfcrc- 

f mata 


»54 DICTYS CRETENSIS 

mata ofra,atqucurnacondita patri remittunt, fdlicet memores brneficiomm 4 
atque Cremati etiam perfuos Nereus atque PeneleuSjftorfum fin'* 

guluAcpoftero die per Chryfencognofcitur, Helenum Priamijfugicntem 
icelus Alexandri , apud fein templo agere : mox^ ob id miffis Diomede 8£ 
VlyOiejtradidit ic(e, deprecatus prius, uti fibi partem aliquam regionis in qua 
reliquam uitam degeret , (emotam ab alijs concederent ♦ Dein ad naucs du-: 
cf^us,ubi concilio mixtus eft, multa prius IpcutusjNon metu,ait,(e mortis pa 
triam parentes^ deferere , led deorum coacfiumauerfione, quorum delubra 
uiolari ab Alexandro,ne<^ (e,necp Aeneam nequi(IepatuQui metuens Gr^ 
eorum iracundiam,apud Antenorem agere: fenemep^ parentem, de cuius ora 
culo imminentia Troianis mala cognouiflet,ultrafupplicem ad eos decurre^ 
re^T unc noftris feftinantibus fccreta digno(cere,Ch ry fes manu uti filentiutri 
ageretur, fignificat, at® Helenum fecum abducit* A' quo do(flus,cun(fla Grse 
cis ut audierat, refert* Addit pr^tcrea tempus Troiani excidtj, id^ a miniftria 
Aenea atep Antenore fore. Tum recordati eoru quas Calchas dixerat , eadem 
cunefia congruentia^ animaduertunt* Dein poftero dk , egreffo utrinque 
milite ad bellandum , plurimi Troianorums cadunt : (ed ex (bcijs tamen pars 
maxima* At uerd iibi uehementius a noftris inflatur, & omni operabelto fi- 
nire in animo efl:,figno dato dux duci occurrit , atque infe prafkum eonuer> 
tunt * T um Philocfteta progreftum Alexandrum laceffit, fi auderet fagitta- 
rumccrtamine*Icaconfenfaumufcppartis Vlyftes at^ Deiphobus fpacium 
certaminis definiunt* Igitur primus Alexander incaflum (agittam contendin: 
Dein Philocfteta in(ecutus,finiftram manum bofti transfigit, reclamanti^ per 
dolorem dexter um oculum perforat, Etiamfugienteminfecutus, tertio uul-" 
nere per utrunque pedem traij cit, fatigatu^ ad poftremum interficit*Qiiippe 
Herculis armatus (agittis.quas infe(% hydrae (anguine, haud fine exitio corpo 
ri figebant.Quod ubi animaduerterc Barbari, magna ui irruunt, eripere Ale^ 
xandrum cupientes : mukis^ Tuorum interfecftisa Philocfteta, negocium ta- 
men peragunt, atque in ciuitatem reportant * Tum^ Aiax Telamonius b 
mfccutus fugientes , adufque portam pergite Ibi cae(a uis hoftiummultaj, 

. quum feftinantibus inter fe TroianiSj&T fingulis euadere inter primos cupi- 
entibus , magis in ipfo aditu,>mul£itudine (ua detinerentur* Intcrimmukl 
eorum qui primi euaferant, fuper muros (iti , collecfta undique eiufmodi 
Taxa , fuper clypeum Aiacisdeqcere, congcftam'que plurimam terram de- 
flipcr uoluere , fcilicet ad depellendum hoftem ♦ Quum (upra modum 
grauaretur egregius dux , facile icuto decutiens , haud fegnfus imminere^ 
Denique Philo(fteta, cos qui in murislocati erant, eminus fagittis pertur- 
bat, multos^ interficit. Neque (ecus a reliquis in parte alia, resgefta?* At- 
que eo die excifa , ueria^moenia hoftium forent, ni nox iam ingruens, no- 
ftros ab incepto cohibuilTet* Qui ubi ad naues regreffi funt , laeti Philocfte- 
tx facinoribus:&r ob id maximam anirrro fiduciam geftates,(ummo fauoreac 
laudibus ducem celebrant* Qui fitmilcumlucc, adiuneftis fibi reliquis du- 
cibus,in praelium egreflus , boftesmetu fuo adeo terruit , ut uix fe moeni- 
bus defeniarent* Interim Neoptolemus apud tumulum Achillis , poftquarm 
in autorem paternae caedis uindicatum eft , initium Jugendt fumit, dC una 
cum Phoenice atque omni Mirmydonum exercitu j comas fepulchro depo- 
nit , pernocftat(^ in loco^,.* Per idem tempus filrj Antimachi , dequo (iipra 
mcmorauimus,adiuri(fti Priami rcbus,ad Helenum ueniunt, cum^,utin' a* 
micitiam cum fuis redeat,dcprecati funt* Vbi nihil proficiunf,adfuos remeaa 
, Diomedi ate^ AiaCi alteri itineris medio occurrunt* A! quis compre- 
henfi ,pcrducfti^ ad naues, quinam eflent, dC rem omnem obquam ue- 
ruerant , expediunt* Tum noftri recordati patris eorum , 8C quae aduer- 
fum legatos noftros dixerit, molitus^ fit ^ tradi cos popularibus , atque 

ante 


»4 4 


DE BELLO T P. O I A N O L I B. 1 1 1 1. t^S 

^ anteconfpecflum Barbarorum produdiubentjdemlapidibusinfecSisnccari; 

Interim Alexandrifunusper partv^m aliam porta? ad Oenonem, quae ei an 
te raptum Helena? nup(erat,neceflarij fui utifepelireturjperferunLSed fertur 
Oenonem uilb Alexandri cadaWre, adeo commotam,utiamifl[a mente ob^ 
ftupefieret^ac paulatim per moerorem deficiente animo,condderet* Atcp nai 
uno eodem^ funere cum Alexandro contegitur^ Ceterum apud Troiam^ 
ubi hoftis muris infefi:us,magis magis^ feuit,neciam refiftendi ex moenibus 
fpes ulterius eft, aut uiresualent^cunaiproceresfeditionem aduerfus PnV 
mum extollunt, atque eius regulos 4Deni(j accito Aenea fi:lrjs(^ Antenoris, 
decernunt inter ie^uti Helena cum his qua? ablata erant, ad Mendaum ducc> 
retun Quod poftquam Deiphobus cognouit,tradu(^aad fe Helenam matrP 
monio flbi adiugit 4 Ca?terum ingreflus concilium Priamus, ubi multa ab Ae^ 
Ilea contum elioia ingcfta funt,ad poftremum ex confilfi fententia, iubet An- 
tenorem ad Gra?cos cum mandatis belli deponendi ire^Qui ex muris fignum 
oftendens legationi, ubianofl:ri 5 receflumefl:,ad nauesiieniL Vbi benigne 
ralutatus,at<:^exc€ptus,fummum fidei beneuokiitia?^ ergaGrseciam tefti^ 
monium capit: maximecp a Nefl:ore,quod Menelaum infidijsTroianorumi 
appetitum,confjlio fuo atque auxilio filiorum fefuauerinPro qu!s euerfaTro 
ia,multa praeclara polliceri:hortari^ uti dignum memoria, pro amicis aduer^ 
fum perfidos moliretunT um longam exorius Antenor orationem,Semper, 
ait, principes Troia? pcenam ob male coniulta diuinitus confecutfi Dein fub^ 
lungit Laomedontis aduerfiim Herculem famoiam periuriam,iniecutam^ 
cius atqueregnieuerfionem^ Qua tempeftate Priamus admodum paruulus, 
atque expers omnium quaegefta erant,petituHefiona?,regno impofitus eft; 
T um iaminde male defipientem , cuneftos (anguine & iniurtjs infecftari folP 
tumprauum, infuetum atep appetentem alieni ♦ Quo exemplo ueluti conta- 
gione peffima imbutos filios eius,ne(^ facro,neque profano abftinuifle^Caete 
rum (e eadem ftirpe qua Priamum,Gra?cis coniunefium, animo (emper akeo 
B diflenfifle* Hefionam quippe Danai filiam, Eledram genui(re,ex qua ortus 
eft Dardanus, qui Teucri filia? iuncflus Erichthonium dedit ^ Eiufde eft Tros, 
€X eo Ilus,Ganymedes,Cleomeftra,S(r Aftaracus^ Atep ex eo Capys Anchifg 
paten Illum deinde Tithonum & Laomedontem genuiffe. Ex Laomedonte 
Icetaonem, Clytium,Lampum,Timoetem,Bucolionem, atep Priamum grni 
tos* RurfuSc^ ex QeomcftraLycrfumgenitum4Ca?terum Priamum eunda 
lura affinitatis proculcantem,magis in fuos fuperbiam atque odium exercu- 
iffe^ Poftquam finem loqucdifecit,poftulat uti quoniam d fenibus legatus pa- 
cis mifTus eftetjdarent ex fuo numero cum quis fuper tali negotio dilTertareu 
Eledi^ AgamemnonjIdomeneuSjVlyfTesatcpDiomcdes^Quifecreti aba- 
Itis , proditionem componunt* Prgterea placet,uti Aene^, fi permanere uellet 
in fide,pars pra?dg &r domus uniuerfa eius incolumis maneretjpfi autem An 
tenori dimidium bonofum Priami, regnum^ uni filiorum cius quem elegiT 
fet, concederetur* Vbi (atistradatum uifum eft, Antenor ad ciuitate dimitti- 
tur, referens ad fuos compofita inter fe longe alia ♦In quis donum Mineruac 
parari a Gra?cis,cos^cupercrecepta Helena, accepto^ auro, bellum omitte- 
re, atep ad (lios tcgredi*Ita compofito negotio, Antenor, tradito^ (ibi 

Talthybio,quo res finem acciperet, ad 
Troiam uenit* 


r z 


DICTYS 



,^(5 DICTYS CRETENSIS 

DICTYS CRETENSIS DE BELLO* 

TROIANO I^IBER V.' 

I 

, NtenOreTalthybio^ciuitatemmgreffisjCuncfli populares 
j cijcp,cognstare, propere concurrunt, cupientes dignofccrequsc 
1 apud Graecos ac%ata cffent^Otiis Antenor m proximum diem 
relata differ t:at(^ ita dimiflbconuentUjdiiceditur^Tum inter 
pulas,quumTalthybius intereffet , filios iiios monere Antenor^, 
nihil his in uitacuftodiendumjquamutiantiquiffimamduccrent cum Grae^ 
cisamicitiam^ Dein fmgulorum probitatem , fidem at(^ innocentiam conv 
memorando, admirarijta finito conuiuio,tum dilceditur* At lucis principio, 
cuncSis iam in concilio expedantibus audire, fi quis modus tantismalisfie^ 
ret , cum Talthybio ipfe uenit^Nccj multo pdftj Aeneas , dein Priamus cum 
refiduis regulis, Denicp ubi ea que a Graecis audierat,iuflus cfi: dicer e,hoc mo 
do differuit: Graue T r oiani princij5es,uos^ foctj,graue bellum nobis excitaf 
fe aduerfum Graecia, grauiusuero multo® durius mulieris caufa effedios ^ 
amiciffim os , qui inde iam a Pelope orti , affinitatis etiam iure nobis coiuncffi 
funt,Namcp fi praeterita maia fummatim attingere oporteat, quando ciuitas 
noftra dcpreffa aerumnis ad requiem emerferit, unquam nobis defuere fletus f 
aut focij s imminutae calamitatesc' Quando non amici,propinqui,parentes,fi'' 
lif deaic]^ in bello amiffi c' Et ut ex me reliquorum lucfiuum memoriam recen^ 
(eam, quid' nam in Glauco filio toleraui f' Cuius interitus quan^ acerbus mi- 
hi, non tamenita dolori fuit, quam tempus ifIud,quo adiuntflus Akxadro,ad 
raptum Helenae comitatum fui praebuit,Sed prf teritorum fatis,futuris ialtem 
parcendum acconfulendii efl:,Graeci homines cuftodes fidei ac uemt^is,prin 
dpes beneuolentiae at® officiorum^T effis his rebus Priamus,qui in ipib ftre- 
pitu diicordiarum,fruau tamen mifericordiae eorum tulicNecp inferedo beP 
ium quicquam prius tentatum ab his, quam perfidiam in ipfa legatione,inCdi 
as aeque a noftris experti funt ♦ In qua re (dico enim quod ientio) Priamus e- ^ 
ius^ filij autores:in his etiam Antimachus,qui recens amiffis liberis,iniquita 
tis fuae poenas luit. Haec omnia in gratiam geffa Helenae,cius fcilicet mulieris, 
quam nec Gr^ci quidem recipere geff iunt. Retineat igitur in ciuitate ea foemf 
na, ob quam populi amici etia,aut non infeffi huic regno^Nonne fponte fiip-' 
plices ut iam recipiant,rogabimust' non omni modo faciemus Igfis iam toties 
per nosc' Non in faturum faltem reconciliabimus tales uiros c' Ego quide abP 
bo iam hinc,& diicedam longius,Nec5 committam ulterius, ut interlim malis 
noffris.Fuit tempus quo manere in hac ciuitate iucundu erat,fbcq,amici,pro^ 
pinquorum falus,patria deni(^ incolumis attinuere in hunc diem.Cotra nunc 
quid horii non imminutum,aut in totum fublatum nobis eff c' Non feram me 
cum his morari,quorum opera,cun(ffa mihi cum patria concidere,Et cos qui 
dem quos in bello fortuna eripuit , utcuni^ iam fepeliuimus , concedentibus 
ultro ueniam hoffibustfed poff^ deorum ar^atep delubra, fanguine humano 
per (celusinf€(ffa(iint,hoc etiam amifimusc' Quippe, quis maiora fupplicio 
poff mortem cariflimoru quam in ipfa amiffione fiibcunda fiint^Quscne acci 
dant, nunc falte prouidete. Auro at^ huiufmodi alijs pracmfjs^redimenda pa^ 
tria eff,Mult^ in hac ciuitate dites domus,finguli pro facultatibus m medium 
confulamus,Poftrem 6 offeratur pro uitahoftibus, quod mox interitu noffro 
ipforum futurum eft,Tem piorum etiam,fi nccefle erit ornamentis, pro inco^ 
lumitate patriae utendum eft.Solusfuas opes intus cuftodiat Priamus, fblus di 
uitias potiores fuis ciuibus teneat,His etiam quae cum Helena raptae funt, in^ 
cubetjpfe uiderit quem ad finem utendum putet, patriae calamitatibus ♦ Nos 
uicfliiam fumus malis noftris ♦ Haec atque alia cum lachrymisco differente, 
cuneffi fimul gemitum edunt,tcndent€s^ ad coelum manus,annucrc tot ad- 

wcrlis 


DE BELLO TROIANO LIB. V. i^T 

A uerfis rebus Priamu ^ Cnguh' uel inter fe omnes, finem miferiaru deprecantes» 
Ad poftremum uno ore patriam redimendam clamant Jn quis Priamus dila 
nians caput fl(itu quam miierabili, non ibium iam odio , uerum fiiis hoftem 
cffecfium: quippe cui dijs non amicUs antea, non deniq^ciuis inueniri poP 
fet, qui Prunis Tuis ingemiicerctNamcpoptaflrehaecnonnuncdemum , uc^ 
rumuiuis Alexandro atej Hccf^ore agi coepta. Sed quoniam praeterita reuoca 
re nulli concefllim efi^praefentium habendam rationem, fpem^ futuris adhP 
bendam^ Senamc^ omnium quae haberet ad redemptionem patriae potefta^ 
tem dare t quam rem Antenori agendam comittere.Caeterum ie quonia iam 
odio fuis e(Iet,abire e c6nfpe(fiu,confentientem his quae inter fe decernerent» 
Tuttl ieparatorege,pIacet ut Antenor ad Graecos redeat exploratum uolun^' 
tatemcertajadiundus^ ei AeneasJpiacopofitare,difceditur*Scdniedia fer 
menocScjHelenaclaniad Antenore uenit/ufpicans tradi fe Menelao, &ob 
id iram derelicff ae domus metuensjtacp eum orat^uti inter cetera ilii quocj 
pud Gr^cos comemorationem facerct,acprofeprecaretunCaeterum, ut co^ 
gnitum eftjpoft Alexandri interitu inuifa ei apud T roia fuere omnia , defidc^ 
latus^ad fuosreditus. At lucis initio quibus impcratO]erat,adnauesueniuf, 
decretu ciuium eundis narranLiiatj cum quis ahte ad confirmanda quse tem 
pus monebat, (ecedutjbi quum multa de republica ac iiimma reru diflereret, 
iioluntate<^ Helenae docent,uertiam^ orannEt ad poftremum confirmat in* 
ter fe proditionis padionem.Dein ubi tepus uifum €ft,cum Vlyfte Diome 
de ad Troia ueniunt, cohibito Aiaceab Aenea,fciliCet nequainfidijs opprp 
meretur talis uir,quem ibium Barbari non fecus Achillem metuebant. IgP 
tur poft^ duces Graeciae in ciuitate conipedi funt, eundi dues tollunt ip e ani 
mos,exiftimatcs finem bdii atep diicordiarum Jtacp propere fenatus habitus» 
ubi noftris pr^fentibus decernit, primum omniu Antimacho cx omni Phry.- 
gia exulandum,icilicct autori tanti mali. Dein fuper conditione pacis tradari 
cozptu.Intcr qugftrepitus repde ex Pergamo,ubiregia Priami erat, clamor^ 
B ingens editur. CLuare turbati qui in cofilio erat, foras profiliunt, credentes in-*- 
fidias a regulis folito morefieri.Iracpin templu Mineruf propere concedunt» 
A r paulo pbft^ex his qui cx arce deicenderant,cogno(icitAIexadri filios quos 
cx Helena fufceperatjCafucameraeextindos:hiqperatBunomus, Corinthus^ 
atep Idus. Quare cohfilio dilato,duces noftri ad Antenorem abeunt, ibi^ ac-* 
ceptis epulis pernoc^taiit. Prseterea cognoftunt ab Antenore editum quon** 
dam oraculum,TrOianis maximo exitio, ciuitati^ fore,fi palladium quod in 
templo Mineru^eftet j extra moenia auferretur* Nam id antiquiflimum fi- 
gnuiTi ccelo lapfum,qua tempeftate Ilus templum Mineruac exrruens , prope 
fummum faftigt] pcruerterat.ibi^interopera quum necdum tegmen luper*" 
pofitum eflfetjiedem fiii occupauiffe,id^ fignum ligno fabrefadum efle. Hor 
tantibus dein noftris liti fecu ad ea omnia enitercntur,fadurum fc quae cupe- 
rentjrefpondir. Ara his praedicit, publice fe in condlio fuper qualitate eorum 
quae poftulaturi eftenf, exercitu defcrturu,fcilicet ne qua fufpicio fui apudBar 
baros oriretur. Ita copofito negocio , cum lucefimul A titenor ac reliqui pro 
ceres ad Priamum uaduiit, noftri ad naues redeunt.Dein ubiiufta pueris Ale 
xandri fadafunt, poft diem tertium Idaeus fupradidos duces accitum uenir» 
C^is praefentibus Lampus,caeteriffi quorum confiliu praetialebat, multa dif- 
ferere, atque docere ea quae ante geffa effent, temere & in<:onfuIte,non per fe, 
quippe qui cotempti defpedi^ a regulis,arbitrio aiietio agerd. Caeteru quod 
armaaduerfum Graecos tuliftent, non fpontefadum. Namq^qtii fubimpe^ 
rio alieno agerent, expedandu his, an^exequendum efle iiutum eius qui tc-* 
neat.Ob quae dignum effejGraecosdataueniaconfulerehisjqui femperau^ 
tores pacis fuerint. Cxterum a Troiariis ob male confulta, fatis poenarum 
«xadum ♦ Dein multo hinc atque inde habito fermonc ^ ad poftremum de 

r 3 modo 


DYCTIS 'CRETENSIS 

modo prgmforum agi coeptu ♦ T um Diomedes quincp millia lakntoru zntiy 4 
at^ argeei totidem optat.Pr^terea tritici centena milia, ea(^ per annos decem» 
Tum iilentio habito a cunefiis, Ant€nor,non Graecorum more agere eos ad^ 
uerfumfeair,ied barbaro^Nam quuimp odibilia poftularent,paIdm fieri, prg-* 
textu pacis bellum eos indruere^Caeterum auri atc]^ argenti tantu ne tum qui^ 
dem priuiquam in auxilia conduda dilaceraretur,ciuitatifuine»Quod li per^ 
manere in eade aiiaritia ucllet, fuperede Troianis,uti claufis portis,incenfis^ 
intus deoru edifictjs,ad poftremum idem fibi cum patria exitiu peterd^ Con- 
tra Diomedes: No ciuitate ueftram confideratu Argis uenimus,uerum aduer 
fum uos dimicaturfi Quocirca fiue etiam nSc bellare in animo €d,parati Grae 
ci:fiue,ut ais,igni dabitis Iiiu,no prohibebimus»Quippe Gr^cis afFedis iniu 
ria,quoquomodo ulcilci hoftes fuos finis eft^Tum Panthus in proximfi dkm 
deliberandi ueniam orat ♦ Ita noftri ad Antenorem abeunt, at inde in ajdem 
Mineru^Jnterim cognofeitur in apparatu rerum diuinarum portentum in- 
gens^Namc^ compofitalacrorum confueta j moxfubiedus ignis non copre- 
hendere,necp confumere uti antea, fed aipernaruQuare turbati popular es, 
niul uti fidem nunctj nofcerent,ad aram Apollinis confluunt, atq^ ibi fiiperpo 
litis extorOf partibus, ubi flama admota eft^repente eunda quas inerant diftiir 
batajad terram decidunt. Quo quidem ipedaculoperculfisatqj attonitis om 
nib usy fubitd aquila ftridore magno immittit fele, atep extorum parte eripit,. 
Mox^ fuperuoians,ad naues Gr^corum pergit, ibicp raptum omittit Jd uerd 
Barbari iam no leue aut in obfcuro,led palam perniciofum credere,, Interim 
Diomedes cumVlyffedifllmulantes quas gerebantur,abambalarein foro, cir 
cumfpicientes laudantes(^ praeclara opera ciuitatis eius» At apud naues aufpi 
CIO tali motis omnium animis,CaIcbas uti bonum animum gererd hortatur, 
breui quippe dominos fore eorii quse apud Troiam eflent,C^terum Hecuba 
re cognita^placatum deos egreditur,pr^cipue Mineruam ate^ Apolline. Quts 
cum dona multa uidimas^ opi mas admouet: led in adoledo qug facra aris red 
debantur,eode modo reftingu! ignes^ac repete interire uifi» Inter quae tam fo- ® 
Iicita,Caflandra deo plena,uidimas ad Hedoris tumulum trasferri, inferri^ 
iubet.Deos quippe alpernari iamfacrificia,indignatos ob comiflum paulo an 
tefcelus in Apoiimemjta tauris qui immolati erant,ad rogum Hedoris, ficu 
ti imperatum eft, apportatis , mox® igni lubiedo,coniumuntur eunda Jnde 
ubi iam ueiper erat, domum difceflum eft» Atc^ eadem node Antenor clam 
in templum Mineruaeuenit, ubi multis precibus mixtis Theanae (qu^ templi 
facerdos erat)perfiiafit,uti palladium fibi traderet: habituram nanque magna 
cius rei premia» Ita perfedo negocio ad noftros uenit,his^ promifium of&rr» 
Id Grseci obuolutum bene,quo ne intelligi a quoquam pcffit,uehiculo ad ten 
Coria Vlyffis per nece flarios fidos^ fuos remittunt ♦ At lucis principio poft^ 
(enatus coadus,6ir noftri ingreffi luat, Antenor ueludiracduiam Graecorum 
metliens, ueniam orare eorum, quae aduerfum eos pro patria exercitus diffe-*’ 
ruiffet^Dein Vlyfles, non fe his moueri, necp indignari, ied quod finis in tra^ 
dandonon adhiberet : maxime quum opportunum ad nauigandu tempus, 
breui praeteruolet»T um multo inuicem habito fermo ne, ad poftremum binis 
milibus talentorumauri atq^argenti, remdecidunt» Quod ut ad fuos refer- 
rcnt,Grgci ad naues abeunt Jbi condudis ducibus,cunda qug gefta runt^ex-^ 
ponunt» Palladia etiam ablatum per Antenorem,docent»Dein ex omnium 
fententia,reliquus miles rem cognofcit»Ob quae placet uniucrfis,mitti Miner 
uae donum quam honoratiflrimum»Tum accitus adeam rem Helenus, eunda 
quaeantegefta erant,non fecus ac fi praei€ns’fuiflet,ordineexponii:additc|^,fi- 
nem iam aduenifleTroianaru rerum» Quippe quo maxime luftcntaret,fum- 
mam ciuitatis palladium fuifle: qiio ablato, exitiu ingruere» Caeterum donum 
Mineruae fatale Troianis eife, equum ligno febrefadu forma wged,cuias ma 

gniciidine 


DE BELLO TROIANO LIB. V. 199 

^ gmtudine muri foluendi edent, adnitenteatcpmmiftro Antenore ♦Dcfn re^ 
cordatus parentem Priamum renduos® fratres, fletum edit mi(erabilem,con 
(lernatus^ per dolorem ate^ obfliupefacius ruiuTum Pyrrhus colledu eum, 
refedum^ an{mt,ad rededucit,cuftod€s^addit,ueritusne qua per eum ho- 
ftibus quaegefta erant, patefierent* Quod ubi Helenus perfenfit, Pyrrhum utt 
bonum animum gereret hortatur,iecurum fui/ecretorum^*Namque fecum 
co etiam poft patria excidium , multis tempeftatibus in Graecia moraturum; 
Itacp ut Heleno placuerat, multa materies quae apta huiufinodi fabricae uidc' 
batur,per Epeum atep Aiace Oilei aduediajnterim firmatores padae pacis ad 
Troiam eunt*Decemled:i duces,Diomedes,Viyfles,ldomencus, AiaxTela 
inonius,Neftor,Meriones,Thoas,Philoteda,NeoptoIemus,at^ Euhielias; 
Quos ubi in foro animaduerterepopaIares,lfti animos tollunt, finem iam 
rumnarum credentes Jtaqj finguli plures' ue uti quifi^ occurferat, benigne a^ 
deuntjialutanteSjgratulatescpexofculantur^Tum Priamus pro Heleno otarc 
Graecos , multisq^ adhibitis precibus, commendare charidimum Cbi,& inter 
eaeteros diledum magis propter prudentia* Dein ubi tempus uifum eft, con^ 
uiuium publice coeptum edin honore ducum,aicitae^ pacis, Antenore defer 
uiente Graecis,atcp omni modo benigne exhibente eunda* At lucis initio fc^ 
nes omnes in sede Mineruae conueniut. Inquis Antenor refert,midos a Grae 
cis (liper conditionibus praedida^ pacis, decem ledos uiros* Qiios ubi deduci 
in fenatu plactiit , & dextrae inuicem datae acceptae funt , datuum inter fe 

liti proximo die , campi in medio attj in ore omnium aras flatuant, in quis & 
dem pacis iurifiurandi religionibus firmarent* Quis perfedis, Diomedes ate^ 
Vlydes iurare occipiunt, permanfuros fe in co quod fibi cum Antenore com 
uenidet,tefles% in eam rem lofrem fummu,Terram^ matrem,Sole,Lunatn, 
atcpOceanum fore*Dein excifis in partes duas hodtjs quae ad eam rem admo-^ 
tae erant,ita ut pars ad foIem,refiduum ad naues fpedaret, per medium tranf^ 
unt*Dcin Antenor in eadem uerba placitum cofirmat* Ita perfedo negocio, 
^ ad fuos quifep ab€unt*Caeterum Barbari Anten orem fummis laudibus efiTer^ 
re,uenientem^ finguli quafi deum uenWri* Solum quippe omnium crede> 
re autorem pacis eius,afcitarcp cum Gr^cis amicitia?* Ita fopito lam inde bel- 
lo, paflTim uti quifi^ partium uoluerat, nunc Graici cum Troianis,rurfus^ hi 
apud naues amice agere*. Interim ubi fotdu^yjnteruenerat, eundi Barbari fo- 
cij^ qui bello refidui erat,gratulantes interuetu pacis ad firos diiccdut,n6 op- 
perietes quidem praemia tantoru diferiminu ate^p aerumnaru, fcilicet ueriti ne 
qua padi fides apud Barbaros diflbiueretun Interim apud naues,uti Heleno 
placuerat,cquus'tabulatus extruitur,per Epeijfabricatoreeius opcris*Cui edi 
to in immenfum,ima quae fub pedib* crat,rotis mtcrpdfitis iiifpenderat , fcili' 
cct quod atrad^u motus facilisforet: unde offerri donum Mincruae maximu, 
omnium ore agitabatunCaeterum apud Troiam auri atej argenti prsedidum 
pondus, per Antenorem atq^ Aeneam fummp ftudio in xdem Mineruae por 
fabatur*Et Graeci, poftqu^m auxilia fociorurp dimiffa cognitum eft , impen- 
fius pacem atep amicitiam agitauere,nullo poft Barbaroru interfedo, aut uul- 
nerato , quo magis fine ulla diicordiarum fufpicione apud hoftes forer*Dein 
cqiium compadum affabre,confixum^ ad miiros mouent*Nunciatum Tro 
laniSjUt cum fumma religione fuiciperent, Mineruae fcilicet facru,dicatum^* 
Quare magna uis hominum portis egrcfla,iumma If ticia,iacrifiao^ donumt 
cxcipit,attrahit^ propius moenia*Sed pofiquam magnitudine operis impedi 
ri per portas ingreffum animaduertere,confilium dcftr uendoru defiiper mu^ 
rorum capiunt , neque quifqua fecus prae tali ftudio decernebat* Ita inuiola^ 
tum multis tempeftatibus muroru opus, Neptuni^ ut perhibebatur, atep A- 
pollinis maxima monumenta,multo delcduciuium manibus diflbluuntur; 
Sed poft^ maior pars operis eius deieda eftjCofulto a Grgeis inter c€ffum,c6> 

t 4 firmantibus 


firmantibus non repafTuros intra moema dud equum ^priufquampraedidi 
pondus aurfatcp argenti fuicipef ent Jta intermiffo opere/emiruptis^ moeni 
bus, Vlyfles cunctos duitatis T f dianse artifices, ad reficiendas naues condii- 
cit*Compofita dein unitrerfa clafle,ubi cuncla muigia inftruda^S: prgmiam 
perfolutum eft , iubent noftris pefagerc ccepta^ Ita^ deftrucSa muroru parte^ 
cum iocojlafciuiacp induxere cquif^fcxminislntef fe af uiris certatim attrahe 
re feftinantibus^Interim Grgci ubi cuncfia nauibus impofi ta funt,incenfis om 
nibusad Sigaeum idcedunt^ibi^ ndcSem opperiuntur, Feffis dein uino mul- 
tocp ibmno Barbaris , quae utra^ per laeticiam iecuritatem® pacis inter uene- 
rant,noftri multo filentid ad ciuitacem nauigant,(eruantes f^num quod igne 
elato Sin6,ad eam rem clam poiitus,tulerat, Mox^ omnes poftqua intfauere 
moenia,diuifis inter fe ciuitatis locis, ubi fignum datumjmagna ui caedere eos 
quos ibrs obiecerar,atcp obtruncare pafflm per domos atej uias,loca iacra ar^ 
que profana , Et fi qui perfenierant,priuiquam armari, aut aliquid pro iaiute 
caperet,opprimere,Prorius nulla requies ftragis at(^ funerum, quum palam 
& in ore fuorum liberi, parentes^ magno infpecSantium gemitu necarentur; 
mox^ ipfi qui fpecfiaculo cariffimorum interfuerant, miferandirm in modu 
interirent,Necp fegnius per totam urbeinc€ndtjsg€ftum,pofitis prius defen 
iori bus domui Aene^ atep Antenoris^ Interim Priamus re cognita,ad aram 
louis Aedificialis confuginMufti^ ex eo loco ad reliqua deoru tepla; CalTan> 
dra in sedem Mineruse # Sed pofi uniueribs qui in manus uenerant foede, af(p 
multos obtruncauere, occipiente luce doma in qua Helena erat aggrediun- 
tur ^ Ibi Menelaus Deiphobu,qucm poft Alexandri interitum Helenae matri 
morifum intercepiffe,fupra docuimus^ exedlis primo aunbus,brachijs^ abla 

tis,dein naribus,adpofl:remum truncatu omtii ex parte,foe“datu^ fuinmo cra 
ciatunecauPoftquaePriamuNeoptofemusfineuIIo setatis honoris^ dele- 
<5u retinente utrai^ manu,ad ara iuguIat,Caeterum Caflandram Aiax Oilei 
cxfacro Mineru^captiuamabfl:rahit,Hoc modo conftimptis cum duitate 
Barbaris,deliberatio inita iuper his qui ad deorum aras auxilium uitae impio 
rauerant : deaetum^ ab omnibus , uti per uim atiulfi necarentur.Tantus do 
lor iniuriae,&: ob id ftudiij extinguendi nominis Tr oiani incefferat. Ita copre 
henfi qui cruciatu pr^dicflse iiO(fiis fiibterfugerat, trepidates uice pecorum in- 
terficiuntur, Dein more belli,per templa ac femiuftas domos, populatio fe> 
rum omnium,ac per dies plurimos ne quis hoftiuni euaderet, ftudium iflqui* 
rendi, Interim ad coaceruandu auri at^ argenti materia opportuna ioca de- 
ftinant, & alia ob preciofam uefte, Igit ubi fatietas Troiani ianguinis tenuit^ 
& urbs incedtjs coplanata eft,initi3 foluMae per praeda militae capiut:primd a 
captiuis foeminis, pueris^ adhuc imbellibus,Itacp ex his prima omnium He- 
lena, fine forte Menelao conceditur, Dein Polyxena fuadente Vlyfre,per 
Neoptolemum Achilli inferias mifTa, Agamenoni Caffandra datur, poftqua 
forma eius captus, quin palam defider ium fateretur, diffimulare nequi uera t, 
Aetram &: Clymenam,Demophoo &: Acharnas habuere. Reliquorum fors 
agi cdepta,at (5 Neoptolemo Andromacha euencraf, adiun(ftisetiam eius fi- 
Irjs in honorem taiiti ducis, VlyfTi Hecuba obuenit,Hacftenus nobilium, fe- 
minarum ceflereferuitia, Alij, ut queUc^ fors contigerat, praedam , aur ex ca- 
ptiuis,quantum pro merito diftribucbatttr,habuere, interim fuperpanadio 
ingens certamen inter fe ducibus eXor tum ^ A iace Telam oni o exp oftu Ja n te 
in munus fibi, pro his quaeinfingulos unmerfos^ uirtute atque iriduflrfa fua 
contulerat. Quare cdacfti peneomnes utirte laederetur animus tanti uiri , cu- 
ius praeclara facinora tiigilias^ pro exercitu,in animo retinebant, concedunt 
Aiacijcontradicenitib, (olis omniu Diomede atep YlyATelfira quippe opera id 
ablatu cotra mfmuatibus, Contra Aiax adfirmare,no labore aut uirtute eoru 
rem gefta; Antenore nam^ conteplationc comunis amicitia?, abftuIifte,Tuin 

Diomedes 


15 E BELLO TROI ANO LIB. V. .lot 

A Dioinedcs hotiort eius per uerecundiatn cedens,a certamine deQttit 4 Igft V» 
lyiles cum Aiaceiumma ui contendere>atc^ inuiceminduftrixmeritis expO" 
ftularc adnitentibus Vlyfle Agamemnone, & Menelao , obferuatam paulo 
ante opera ruaHcicnam*Nam(^poft captum Ilium j Aiax recordatus eorutn 
quae tantis tempeftatibus propter mulierem perpeflJiCxpertim eflent,primus 
oniniu interfici eam iufleran lam^ approbatibi confiliu Aiacis multis bonis^ 
Menelaus amore coniugtj etia num retines,fi'ngulos ambiedo oradom ad po 
ftremum perfecerat,ut interceffu Vlyffis.Helena incolumis fibi traderet, Ob 
quae ueluti iudicio amborS merita Ipetfiantes (quum etiamnum bellu inmani 
bus.attf hoftiles multa: ndtionescircumftrcperenf,nullo deleduuiroru for' 
rium,ipretis^ Aiacis tot egregtjs facinoribusjac frumeti quod exThracia ad' 
uexerat,per tota exercitu diftributione) Vlyflli palladium tradat,Quare cun' 
tfli duces,qui memores uirtutfi Aiacis, nihil ei praeferenda cenfuerat: qui® ie 
cuti gratia Vlyffis,impugnauerant tale uirum,ftudio in partes diTcedunt.lnte 
rim Aiax indignatus,Sc: ob id uiiflus dolore animi,palam at® in ore omnium 
ultionem ie (anguine eorum a quis impugnatus elle t,exa(fiura denunciat . I' 
tacjexeoVlyffes, Agamemnon,& Menelaus cuftodiam iuiagere,etqu6tu' 
tiores eflcnt,fumma ope inuigilare. At ubi nox aderat,defcendentes uno ore 
omncs,lacerare utrun® regem,nc® abftinere maledidistquippe quis magis 
libido deflderium^infoemina, quam fumma militiae potiora forent. At Iu« 
ds principio, Aiacem in medio exanime offendunttperquirietes® mortis gc' 
nus, animaduertbe ferro interfedum.Inde ortus per duces at® exercitus tu' 
multus ingestae dein feditio breui adulta, qua ante iam Palamede uiru domi 
belli^ prudenti(fimu,nunc Aiae? inclytum tot egregq s pugnis , at® utrofcK 
infidqs circumuentosingemifeerent. Ob qua fupradidi reges ueriti,ne qua 
uls ab exercitu pararetur, intus clauQ firmati® per neceflarios manent . Inte' 
rim Neoptolemus adueda ligni materia, Aiace cremat; reliquias® urha coU' 
ditas,in Rhetao fepeliendas procurat. Breui® tumulum extrudfi confccrat 
B in honore tanti ducis, Qua fi ante captum Ilium accidere potuiflentjprofedo 
magna ex parte promota res hoftiu.ac dubitatum de fum ma rerum fuiflet. I' 
giturVlylfes ueritus uim ofFenfi excrcituSjclam mariaufugittita palladium a' 
pudDiomedemmanct.Gaterumpofl:abfceflum Vly(Iis,Hecubaquo ferui' 
tium morte abfoluerct, multa ingerere maledida, imprecari® infaufta om' 
nia in exercitu. Qyare motus miles,lapidibus obruta necat,fepulchru® apud 
Abydaftatuit, appellatur® Cynoflema , oblingugproteruia,impru^nte® 
petulantiam .Per idem tempus Ga{randradeoreplcta,multain Agamemntv 
nem adueria pronunciat. Infidias quippe ex occulto cadem^ domi per fuos 
compofitam . Praterea uniuerfo exercitui profedione ad fuos incommoda, 
exitialem®. Inter qua Antenor cumfuis Gracosorarc,omittercntiras,at® 
urgente nauigtj tepore in commune confuIerent;Prf terea omnes duces ad ie 
epulatum deducit; ibi® fingulosquamaximis donis replet,Tum Graci Ac' 
ne^ fuadetj ut fecum in Graeciam nauigct^Ibi tiamc^ ei flmilc cum ceteris dii 
cibus ius^regnicp eandem poteftatefore+NeoptoIemus filios Hecfioris Hele^ 
noconc^iu Praeterea reliqui duces auri atep argenti quantum fingulis ui^ 
' ? r ' habito decernitur^uti per triduum funus Aiacis p ubIi- 

ce iuiciperetur*ltacp exacflis diebus,cunc^i reges comam apud tumulum cius 
deponurit ♦ At^ cx in contumelfis Agamemnonem , fratremep agere , eosen 
non Atridas , ftd Plifthcnidas , ^ ob id ignobiles appellare» Quare coacfli fi^ 
tnuIjUt odium fui apud exercitum per abientiam leniretur, orant ut fibi ire i 
confpecflu eorum fine noxa concederent» Itacp conienfu omnium primi na^ 
uigant, deturbati expulfi^ a ducibus»Cacterum Aiacis fiiij Achantides Glau^ 
cagenitus, atque Euryiates ex Tegmeffa Teucro traditio Dein Graeci ueriti 
nc per moram interii^ntw byemis , quae iam ingruebat, i nauigando ex-* 

eluderentur^ 


jlOi D Y C T I S CRETENSIS 

eluderentur, dedudas in mare naues , remigibus reliquiscp nauticis mfiru- ^ 
mentis complent» Atque ita cum his qu^ finguli, praeda multorum annorum 
qutefiuerant,diTcedunt» Aeneas apud Troiam manet, qui poft Graecorum 
profectionem cunctos ex Dardano , atque & proxima peninfula adit , orans 
Uti fecum Antenore regno exigerent» C^u^ poftquam pra^uerfo de fe nuncio, 
Antenori cognita funt,regrediens ad T roiam,imperfecto negocio aditu pro- 
hibet» Ita coactus cum omni patrimonio a Troia nauigatydeuenit^ ad mare 
Adriaricum, multas gentes Barbaras interim pra^teruedusJbi^ condit cum 
his qui fecum nauigauerant ciuifatem, appellatam Corcyrem Melenam» Cae- 
terunt apud Troiam poftquam fama eft Antenoretn regno potiri, tum cuncti 
qui bello reOdui, nocturnam ciuitatis cladem euaierant,ad eum confluut,brc 
ui(^ ingenscoaIitamultitudo»Tantusamor erga Antenorem, ate^ opinio ia 
pienti^ inceflerat»Fitcp princeps amicitiae eius rex Gebrenor um Oenideus^ 
H^cego GnoOus Dictys,comes Idomenei confcripfi, oratione ea qua ma* 
xime inter diueria loquendi genera confequi ac comprehendere potui, literis 
Punicis, a Cadmo Danao^ traditis»Neq^ fit mirum cuiquam,fi quamuis Grg 
domrtes,tamen diuerfointafe fer mone agunt, quando ne nos quidem uni- 
us eiUfdemq^ infulae, fimili lingua , fed uaria permixte^ utamur» Igitur ea 
qu^ in bello cuenere Graecis ac Barbaris,cunctafcfens,perp€ffus^magna 
^x partCjmemoria edidi» De Antenore eius^ regno quje audiui,r€tuii»Nunc 
icditum noftrorum narrare libeu i 

DICTYS CRETENSIS DE REDITV 

GRAECORVM LIBER VI. 

Oftquam impolitis, quae finguli bello c]^uxfieranf,afcendere ip- 
fi, folutis anchoralibus nauigant» Detn a puppi fecundante iien- 
to, paucis diebus peruenere ad Aegeum mate» Vbi multa imbri- 
bus uentis<^, ob id faeuiente mari indigna experq', paffim ut 
fors tulerat, difpaf an tur» Inquis Locrorum claftis , pt^rturba- ' B 
tis per tempeftatem officqs nautarum , dC inter fe implicatis , ad pofti e- 
tnum fulmine comminuta,& incenia eft»: At rex Locrorum Aiax,poftqua na 
tando euadere naufragium enifus eft, reliqui per noctem tabufis,aut alio ex 
naufragio leuamine fluitantes, ubi ad Euboeam deuenere,Cho2radibus fcopu 
lis appulOpefeut»Eos namcp re cognita, Nauplius ultu iri cupiens Palamedis 
nece, per noctem igni elato ad ea loca deflectere, tanqua ad portum coegerat» 
Per idem tempus Oeax Naupltj filius , Palamedisfrater,cognito Gr^cos ad 
fuosremeare,Argos uenit»IbiAegiaIem atqucClytemneftramfalfisnuncrjs 
aduerfum maritosarmatjprsedicto ducere ecjs fecum uxores ex T rdiajpraela 
tas his»Praeterea addidere ea,quib» mobile firapte natura ingenium muliebre 
magis aduerfum fuos incenderentunita Aegiale aduenientem Diomedem, 
per dues aditu prohibet» Clytemneftra per Aegiftum adulterio fibi cognitu, 
Agamemnone infidtjs capit, eumcp intcrficiuBreuiqj denupta adukero,Eri- 
gonemex eo edit» Interim Talthybius Oreftem Agamemnonis filium ma- 
nibus Aegifti ereptum, Idomeneo, qui tum apud Corinthum agebar, tra- 
dit»Eo Diomedes expulfus regno, & T eucer prohibitus Salamine a Telamo 
ne,fcilicet quod fratre infidqs circumuentunon defendiflet , conueniijnt»In- 
tcrim Mneftheuscurn Aetra & Clymeha filia eius ab Athenienfibus recipi- 
tur»Demophoon atque Acharnas fdris manent» Caeterum ubiplures eorum 
qui mare infidias que fuorum cuaferaitt, apud Corinthum fuere, confiH- 
um habent, utiiunct i inter fe,fingula aggrederentur regna, belloc^ aciitum 
ad fuos patefacerent» Eam rem Neltor prohibet , fuadens, tcntahdos 
prius ciuium animos : neque committendum, uti per fedidonem Gra?- 
cia omnis , imeftinis difcordtjs corrumperetur ♦ Neque itiulta poft co^ 

gnofeit 



DE B E L L 6 T R O I A N p 1 1 B. VI. loj 

A gnoftit Diomedes Aetoliam ab his qui per abicntiam eius regnum infefta- 
bant,eo nomine multis modis afflidari.Ob quxprofeiSus ad ea loca, omnes 
' quos autoresiniuriaerepererat, interficit ; metu^ omnibus circum locis inie-- 
cSojfacilea fuis receptus eftjndepcr omne Grgcia fama orta,iuos qui/cp reges 
acdpiunttfummam in his qui apudTroiam bcllaucrantuirtutem, neffi in re- 
fidendo cuiuf^ uires latis idoneas exiftimantes.Ita nos quoqj cum Idomeneo 
tege, Cretam patrium folum fummagratulationeciuiumremeauimus.Deiil 
ubiOreftes tranfadis pueritix annis, officia uiriexcquiccepit ; oratldomc' 
ncum,ut fecum ex ea infula quam plurimos mitteret : cupere rtamtp fe A the- 
nas nauigare.Itacp colledlo numero eorum quos idoneos credebat , Athenas 
ucnittauxilium^ab his contra Aegidum orafiDein oraculum adqt : telpon^ 
fum refert,uti matrem.ft: cum ea Aegidu interficiat.Ex quO fote, uti regnuni 
patrium redperet.Huiulhiodi homine armatus cum prgdidtamariu ad Stro- 
phum ueninls namcp Phocenfis,cuius filiam in matrimonium Aegidi denu- 
pferat, indignatus quod Ipreto cortiugio priore, Clytemnedfam fupdduxe- 
rit,&: rege omniu Agamemnonem intcrfecerit,ultro ei auxiliSaduerfum mi- 
miciflimu obtulerat.! ta confpirati inter le, cum magna manu Mycenas ucni- 

unt.Statim^,Aegidusabcrat,prim6Clytemnedramintefficiut,multos9a' 

lios qui refiltere aufi erat, Dein cognito Aegidum aduetare, infidiaS ponOt; 
eum^ dreumueniunt. Inde per omnem Argitrorum populum difienfio ani 
morum exorta, quod diuerfa inter le cupientes,ad podrCmum in partes d. fce- 
derent.Pcr idem tempus Menelaus appulfus Creta, eueda luper Agamemno- 
ne , regno^ eius cognofcinlnterea per omnem infulam, pod^ cognitum ed 
Helenam ed ueniflc,multf undiipuirilis ac muliebris fexus Confluunt ; ambi- 
entes dignofeere, cuius gratia orbis pene omnis ad bellu cohfpiraffet.' Vbi in» 
ter cgtera Menelaus rcfert,Teucrum expulfum pafria,ciuitaiem apud Cypru 
Salamina nomine, codidille.Multa etia apud Aegyptu miranda refert: & Ca- 
nopi gubernatoris fui , qui ibi morfuferpentis perierat, extrudum magnifi- 
8 cum monjimentum.Dein ubi tempUs uuum ed, Mycenas nauigatbbi® mul 
taaduerfumOredemolitus ed. Adpodremum multitudine popularium co- 
hibitus,ab eo quod coeperat negotio deditit.Inde placet cun(ftis,.Orefiem fu- 
per eo facinore caulam dicere apud Athenienfes, ubi Areopagitarum iudici- 
um feueriflimum per omnem Graeciam memorabat. Apud quoS dieda caufa,* 
iuuenisabfoluitur. Erigona, qua ex Aegido edita erat, ubi fratrem abfolu- 
tum intelligit,ui(fla dolore immodico,laqueointerijt,Mnefieus liberatu Ore 
ftemaparricidijcrimine,purgatum9 more patrio cun(disremedi]squ^ ad 
obliuionem huiufmodi iacinoris adhiberi folita erat , MyCenas remittit: ibira 
regnum ei conceflum . Dein tranla(dofempore,accitu Idomenei Cretam ue- 
nit.Necp multo pdd Menelaus ibi multa in patruum feuere per eum ingefla; 
quod fibi per diflenfionem popularium multis modis periclitanti, ipfe etianf 
inudiatus eflet, Ad podremum intercelTu Idomenei uterq) reconciliatus, La- 
cedemonam difcedit.Ibi Mcnelaus,ficuti conucherat,Hermionem Oredim 
matrimonium^ delpondit. Per idem tempus VlyfTes Cretam appuffus ed 
duabus Phoenicum nauibus,mercedis patflo acceptis^Namcp fuos curh foci)s 
at® omnibus quae ex Troia habucraf,per uimT damonis amilerat: icilicet in- 
fedi ob illatam per cum filio neceqi , uixiple liberatus indudria fua ^ Percurv 
rantii^ Idomeneo,quibus ex caufis in tantas milefias deueniffet,errof is ihi- 
tium narrare occipit. Quo pacdoappulfusZimaru, multa inde per bellu quae- 
Hta praeda nauigauerit:appulfusm ad Lotophagos, at® aduerfa ufus fortuna, 

deuenerftmSiciliam:ubiperCyclopeatcpLcfirigona fratres,multaindighc 

•expertus,ad podremum ab eorum filtjs Antiphate &! Polyphemd , plurimos 
Iodorum amiferit, Dein per mifericordiam Polyphemi in amicitiam rece- 
ptus, filiam segis Affuso, poftquam Elpowfi? focq di^s ambre peWfiat, 

rapere 


ao4 DICTYS CRETENSIS 

rapere conatus. Vbi res cognita cft.fntcruentu parentis puella ablata per ulm, A 
exadus per Aeolos iniulas dcucnit ad Circen,atcp inde ad Calipfo , utrama 
reginam infularum: in quis morabantur,8(: quibufdam illecebris animos ho 
fpitum ad amorem fui illicientes. IndeliberatuSjperuencrit ad eum locum in 
quo exhibitis quibufdam iacris,futura defundorum animis dignofccrentur. 
Poft^u» appulfus Sirenarum Icopulis , ubiper induftriam liberatus fit. Ad 
poflremum inter Scylla dC Charybdim mare IxuiilimUm ,dC illata forbere fo 
litum,plurimasnauiu cum foctjsamilerit.Itaiecum reflduis in manus PhcE' 
nicum per maria praedantium incurrifle, attp ab his per miiericordiam refer- 
uatum. Igitur uti uoluerat,acceptisa regenoflro duabus hauibus,donatusm 
multa prxda, ad Alcinoum regem Phgacum remittitur. Ibi ob Celebritate n^ 
minis per multos dies benigne acceptus, cognofeit Penelopen a triginta illu- 
flribus uiris diuerfis ex locis in matrimonium poftulari. Hi^ erant a Zacyn- 
tho, Echinadibus , Leucadia, Ithaca. Ob qux multis precibus perfuadet regi. 
Uti fecum ad uindicandam matrimoni] iniuriam nauigarct.Sed poftquam de- 
uenere ad cum locum, pauliiper occultato Vlyffe , ubi Telemachum rem 
qus parabatur edocuere,domumad Vlyflremclamueniunt.Ibimuino mul- 
to at^ epulis repletos iam procos,ingreffi interfi'ciunt.Dcin per ciuitatem V- 
lyflem aduentaflc,popularibus cognitum eft. A’ quis benigne 5C cum fauorc 
exceptus , eunda quas domi gefta erant cognoicit. Aut fupplictjs meritos,aut 

donis afficit. De Penelope, eius^ pudicitia, praclara fama. Nei^ multo pdft 
precibus at(^ hortatu Vly(fis,AlcinqifiliaNaufica Telemacho denubit. Per 
idem tempus Idomeneus,dux nofter,apudCretam intertjt,tradito per fiicceP 
lionem Merioni regno,&: Lacerte.Triennio poftquam filius domum redijt, 
uitat finem fecit. Telemacho ex Naufica natum filium Vlyfts Ptoliportum 
appellat . Dum hacapud Ithacam geruntur, Neoptolemus apud Moloffos, 
naucsquaffatas tempeftatibus reficit. At^indc,poftquam cognitum eft ab 
Acafto expulfum regno Pelea,ultum iri cupiens irtiurias aui, primo explora- 
tum duos quam fi'diffimos,&: incognitos illis locis, Chryfippum&: Aratum, B 
Theflaliam mittit,Hicp eunda qua gerebantur,infidias^ ei paratas per Aca- 
ftum ab Aicandro non alieno Pelci,cognolcunt.Isnam^ Afeandrus iniqui- 
tatem tyranni euitans,ad agrum Pelei concefferat: notuscft adeo eius domus, 
uti inter catera originem etiam nuptiarum Pelei cum Thetide Chironis filia, 
Chryfippo atque Arato narrauerit.Qua tempeftatc multi undito teges acciti 

domum Chyronis,interipfas epulas nouam nuptam nouis ac magnis laudi- 
bus ueluti deam cclebraucrant,parcntcm eius Chitorta appellantes Nerea, i- 
pfam(jNereidam.Etutquilquecorum'rcgum qui conuiuio interfuerant, 

• choro modulis^ carminum praualucrat,ita Apollinem, Liberum' uc : Sc ex 
feminis plurimas, Mulas cognominauerut. V nde ad id tempus , conuiuium 
illud deorum appellatum eft.Itaque ubi eunda qiia tioluCrant cognouere,ad 
regem redeunt,ei 9 fingula per ordinem narrant. Ob qua coadus Neoptok 
mus^diietib multis regionis eius prohibeiltibiiSjdafiem exornat „ 

fccnditcpjpfe deinfauitia hyemis multum mari fatigatus ^ appulfusm ad Se- 
pianum littus,quod propter laxorum difficultatem nomen huiulmodi quali- 
uerat , omnes fere liaueS amittit + uix iple cum his qui in eodem nauigio fue- 
rant.libcratus.Ibi Pelp auum teperit occultatum Ipelunca abdita &: latebro- 
fi:ubi fenex uim attj infidias Acafti !euitanS,afrfduencpotis defidei io , naui- 
gantcs,8(: fi qui forte eo appulfi circnt,fp,eculatl confueueratDein ubi eunda . 
domus fortunarum^ cdoduseft,confiIium aggrediendi hoft/s inire occipit: 
^m forte cognofeit filios Acafti Mcnelippum et Plifthcnem uenatum pro- 
Kdos.dcin uenillead ea loca. Ifacp mutata. ucfie Locrum fimulans , iuueni- 
bus offert fe,his^rapitum fui interitum refert, Ob quaiundus his uenando, 

* cateiris |>Ienalippura wdet j eum^ ac paulo pdft fratrem eiuis 
, , mfecutus^ 


DE BELLO TROIANO LIB, VL 20 $ 

A infecutus^mterfidL Ad quorum mquifitionem fetuus quidam Cirmas nomi 
ne^perqua fidus profedlusjia manus iuuenis deueniLComprchenfus^, Aca^ 
ftum affore nunciat,atcp ita occidit Jcaq3 Neoptolemus mutata uefte Phrygia, 
tan^ filius Priami Neliorjqui captiuus cu Pyrrho ad ea loca nauigauerat, A- 
cafto obuia uenit:ei^quiiha eflet indicatae t Neoptolemu in ipelunca fatigatu 
nauigio,fomno^ iacere* Ob qu^ anxius Acaftus^opprimere quam inimiciP 
fimu cupies^ad fpelunc^i pergit:at(^ iplb aditu a Thetide^qu^ ad ipfa loca que^ 
fitum Pelea uenerar^re cognita reprimitur+Dein eundis qu^ aduerfum domu 
Achillis inique aduerfum fasgellerat enumeratis, increpatus, ad poftre^ 
tnum intercefiu fuo^mambusiuuenisliberat: perfuades nepoti, ut ignofeeret 
potius, neq^ fanguine ulterius ulcifci cuperet ea quae anteceflerat ♦ I tacp Aca^ 
iiusubi icprarteripem liberatu animaduertit,fp 6 temloco cuda regni Neo- 
ptolemo tradit Jnde iuuenis cum a^o & Thetide , reliquiscp qui fecurn nauP 
gauerant,fummam regni adeptus , in ciuitatem uenit* Ibi a eundis populari- 
bus, qui iuxta inhabitantes fub imperio eius agebant,benigne ac cum gratula 
tione exceptus , amorem fui breui confiVmaL H^c ego a Neoptolemo co^ 
gnita,memoria^ mandaui, accitus ab eo qua tempeftate Hermionem Menelai 
in matrimoniu fufe^eraL Ab co etia dereliqmjs Memnonis cognitu efl: mi- 
^ hi,uti tradita eius olia apud Paphum his qui cum Pallate duce Menonis mari 
ad T roia profedi, dudore interfedo, abiataq^ prarda, ibide morabant. V 
Himera (quam nonulli materno nomine Hemereappellabat) foror Meno- 
nis adinueftigandumcadauer fratris,ed profeda,poft^ reliquias repperit,&f 
de intercepta praeda Menonis palam ei fad:um efi:,utruc]^ recipere.cupiens,!^ 
terceflli Phoenicu,qui in eo exercitu plurimi fuerat, optionem rerum omnP 
um ac ieorfum fratrisacceperit pr^lata^ ianguinis affedione, recepta urna 
Phcenicenauigauerit.Delata dein ad regionem eiusPhaIonemnomme,(epuI 
tiscp fratris reliqutjs niif^ coparuerit ♦ Cuius opinio exorta tripartita eft. Seu 
quod poft occafum folis cum matre Hemcra e cofpeci u hominum exceilerit: 
B Siue fupra modum dolore affeda fraterna! mortis, ultro praeceps ierit: uel ab 
his qui incolebant, oberipiendaqua! lecu habuerat, ciruuentainterieriLFIa!C 
de Menone , eiusq^ ibrore compei'ta mihi per Neoptolemm Poft quae profe- 
dus Creta anno poft nommepublico,cu duob+alqs ad oraculu Apollinis re> 
mediu petitu uenio* Namq; nulla certa caufa eximprouiib, tata uis locuftaru 
infulam cam inuaferat,un eunda fruduum quae in agris erat, corrumperent 
Itac^ multis precib* fupplicijsqprelponfum editur, diuina ope animalia interi 
turajinfulam^ proueiitu frugum breui rediidatura ♦ Dein nauigare cupides 
ab his qui apud Delphos erant prohibemm%importunum namq^ & pcrnicio 
fum tempus efleLycophro & Ixeus , qui una ad oraculum uenerd,conteptui 

habentes afccnduntnautniedio(^ferefpaciotulm!neidi,intereuntJnterim 

ut diuinitiis predidum erat, eodem idu fulminum (edata uis mali,!mmerfacp 
marij&T regio omnis repleta frugibus* Per idem tempus Neoptolemus, com 
firmato iam cum Hermione matrimonio, Delphos ad Apollinem gratula- 
rum,quod in autore paterna? c^dis Alexandrum uindicatum eflef,proficiici'' 
car,relidamdomo Andromacha,eiusq3fil io Laodamata, qui reliquis iam fi- 
lioruHedorisiuperfueraLScd Hermione poftabfceifum uiri, uida dolore 
anuni, nec^ pellicatum captiua? patiens, parentem iiium Menelaum accitum 
?niittir,Cui multa conquefta jfiiper iniuria prolata? fibi a uiro captiua! mulieris, 
ppfuadetjUtifiiium Hedoris necet* Andromacha recognira,inftatis periculi 
mm fubterfugit,auxilio popularium liberata^Qui miierati fortunam eiuSjul- 
rrd Menelaum cotumelijs profecutijUixa pernicie uiri retdiiiintjnterim O- 


^iasaduenientipararcco^pitJtaqjprimo cx his quos fecum habebat cp'fidiT 

s fimos. 


205 DICTYS CRETENSIS 

limos/peculatudeaducntaNeoptolemijDelphosmmir^QtiiscognitiSjMc A 
nelaus euitare huiuftnodi facinus cupiens,Sparta cocedit.Sed illi qui pr^miflS 
erarjVegreffijNeoptolemu Delphis effenegan Quare coactus OreiieSjipiead 
mquiOdone iiiriprofecftus^alio quo ierat die rem eat: ut fermo hominu fereba 
tur^hiiperfec^fonegotio, Dein poft paucos dies famaperfertjinteremptueffe 
Neopcolemu^ eumqjfermoneomniu circumuentuinfidijs Oreftis^per popu 
ium dilTemtnaf.Ita iuuenis,ubi de Pyrrho palam cft recepta Hermione, qugfi- 
biantea defpofa erat, Mycenas diiceditjnterim Peleus cum Thetidecognito 
nepotis interitu,ad inueftigatione eius profecli,cognofcutiuueneDeIphis fe 
puIfuJbijUtmos eraqiufta perfoluut: cognofeutepinhis locis mtenfle,ubi ul 
fus Oreftes negabat^Ea res perpopulu haud credita,aded prgfumptaanteiam 
opinio de Oreliis infidqs eundorum animis inh^feradC^terum Thetis ubi' 
Hermione Orefti iunda uidet, Andromacha partu grauida ex Neoptolemo^ 
Moioflbs mittit domuOrefl:cm,eius^coniuge de interimendb foetu uitans> 
Per idem uerd tepus VlylTes territus crebris augurijs,fomnis 9 adaerfIs,om 
nes undic^ v egionis eius interpretandi fomnia peritiisimos, ate^ folertiffimos 
conducinHisQ5 refert inter cetera, uiium fibi f^pius fimulachru quodda,inter 
humanu[diuinu(^ uultu formae perlaudabilis, ex eodeloco repde edi ♦ Quod 
compledi fummo defiderio cupienti flbi,porrigentiq^ manus,reiponium ab 
€0 humana uoce, fceleratam huiufmodiconiundione^ quippe eiuidefanguP 
nis arcp originis: namc^ ex eo alteru alterius opera interitur u*Dein percontan 
ti fibi uehemdius,cupidi^ cauias eius rei perdifcerCjfignu quoddam mari e^ 
dirum,mterueiiire uifumiid^ fecunduimperiu eius infeiadum,utruncg. diP 
lunxiffe^Quarem cudi qui aderat exitiale uno orepronunciat,addut^,caue'' 
ret ab infidtjs fili] Jtafufpedus patris animo Telemachus, agris qui in Cepha*^ 
Ionia erat relegatur,additis ei quam fidiiumis cufiodibus^Prasterea Vlyfles ie 
cedes in alia loca abdita,femota(^,fomn!oru uim euitare nitebat» Per ide tem 
pus Te1egonus,que Circe editu ex Vlyfieapud Aetea infula educauerat; ubi 
adokuit, ad inquifitione patris prof€dus,Ithaca uenit, geres manib^ quodda b 
haftile,cui quidefummicas maring cuiuida turturis ofle armabatur, infigne fci 
licet infula? eius in qua ipfe penitus erat»Dein edodus ubipater Vlyfles age> 
rec, tandead eum uenit per cuftodes agrifuipedior primo aditu prohi- 
bicusjubi uehementius perftat,e diuerib repellit, clamare occipit,indignufaca 
nus prohiberi fe a pardis coplexu» Ita creditu T elego nu ad inferenda uim re-- 
g( adiieatare,acrius refiftitur: nulli quippe compertu,efl[e aliu etia VJyiIi fifiu». 
Aciuuenis ubi fe uehementius,&r per uim repelli uidet,doIore elatus multos 
cuftodu interficit, aut grauiter uulneratos debilitat» Quse pofl:^ Vlyffi cogni 
ta runt,exifl:imas iuuene a Telemacho immi{Ium,egreflus foras lancea qua ob 
tutela fui gerere conrueuerat,aduerfum , Telegonuiaculat» SedpofteJ huiuP 
modi idu iuuenis cafu quoda iubterfugiqipfe in praefente infigne iaculii mit- 
tit,feltciflfimu cafum uulneratis conteplatus» At ubi eo idu Vlyflfes concidit, 
gratulari cum fortuna, cofiteri^ optime fecu adu,quod per uim externihomi 
nis intereptus,parricidt] fcelereThelemachu charifllmu fibi libePaui{Iet»Deia 
reliquu adhuc retentas ipiritu,iuucne percotari,quis'^ nam, ex quo ortus lo" 

co,qui cofilio bello^ inditu Vlyiiem Laertis filiu interficere aiifus eflenTele 
gonus tum cognito parente e(re,utracp manu dilanians caput, fletu edit quam 
miferabile, maxime diicruciatus ob illata per ie patri necdltaq^ VlyffijUti uo^ 
lueraqnomefiiu a tep matris, infula quo(pin qua ortus effer, ^ ad pofiremum 
infigne iaculi oftedit Jta Vlyflfes ubi uim ingruentiu ibmnioru predidu ab ia 
terpretib, uitaeexitijrecordatus efl,uulneratus abeo que minime crediderat, 
triduo pdft morte obijt,renior & iam^uedg gtatis,ne(p tame inualidus uinu* 
DICTYS CRETENSIS DE EEELO TROIA NO, 

ac de reditu Grjigcorum, Finis» 

COR- 


214 

A CO RNB LIVS NBTOS 

SalluUio Crifpo 

Vum multa Athenis cunofe agere, mueni hiftona Daretis Phry 
gij, ipOus manu fcriptam,ut titulus indicat, qui de Grecis &C Tro 
tanis memoriae commendauit ♦Quam egofummo amore com^ 
plexus , continuo tranftuli, Cuinihil adqcendum ueldiminuen- 
_ dum rei formidanda caula putaui , alioquin meam effe pollet du 

bitari, Optimum ergo duxi^ita utfuit,uere dC fimpliciter perlcripta,l]c eam ad 

uerbu in latinitatem traniuerterem^Vt legentes cognofcere polfint 3 qiiomo^ 

doresgeftae ellent,quas Dares Phrygius memoriae commendauit:qui per id 
tempus uixit,&' militauit,quo Grxci Troianos oppugnarenn Minime Ho> 
mero credendunijqui poli multos annos natus elbDe quo Athenis indicium 
fuit,cum pro infano Homerus haberetur, qui deos cum hominib* belligeraP 
(e defcripfiu Sed hadienus ifta^Nunc ad pollicitum reuertamun 




DARETIS PHRYGII DE EXCIDIO 
TROIAE, HISTORIA, 

Cor, Nepote interprete . 

Elias fex in Peloponnefo Aefbnem fratrem habuit Aefb 
nis filius erat lafon^uirtute pr^ftans: & qui fiib ipfius re^ 
gno erant, omnes eos hoipites habebat, & ab his ualidifli 
me amabatur 4 Pelias autem rex ut uiditlaibne acceptum 
elleomni popuIo,ueritusefl:nefibi iniurias faceret, &fe 
regno erjcerenDicit laibni, Colchis pellem inaurata arie^* 

tis efle,dignam eius uirtute,ut eam indeauferret,omniafe 

B eidaturum poiliceturJafonubiaudiuittuteratanimofortiflimuSj&quia lo^ 
^ ca omnia nolle uoIebat,atcp clariore leexiftimabat futurum, fi pellem inaura^ 
tam Colchis abftulifiet, dicit Peli^regi le uelle ed ire,li uires Ibcijcp non deeP 
fent 4 Pelias rex Argum architeefium uocariiuirit,& ei imperat iit nauem a?di> 
ficaret quam pulcherrimam,ad uoluntatem lalbnis^Per totam Graeciam ru-- 
mor cucurrit, naueni edificar/,in qua Colchos eat lalbn, pellem aureanf petitu 
fus; Amici &hofpites ad Iafonemuenerunt,& pollicentur fe una ituros* la^ 
fbn illis gratias egit,& rogauit ut parati elfent* Qiium tempus fiiperuenillef, 
lafonliteras ad eos mittit qui erant polliciti fefe una ituros,&illicoconuenea 
ruat ad naue,cui nomen erat Argo. Pelias rex quibus opus fuerat naui impo^ 
ni iuffit: & hortatus efi: Iarone,&r qui cum eo ibant, animo forti ad perficiens 
dum irent qute conati eflent.Eares claritatem Graecis &C ipfis fadlura uidebas 
tunDemoftrareeosquicum lafone profedifunt,non uideturncllrumelTe: 
led qui uolunt eos cognofcere,Argonautaslegant4laron ut ad Phrygiam uc' 
i'iit,hauemadmouitadportuSimoentis4Deindeomnis exercitus de naui ad 
rerramdefcendit.Laomedontireginunciatum eft,mirandam nauimin por- 
tum Simeontisintraire,&f in ea multos iuuenes de Grtecia adueeffos efle* Vbi 
audiuit Laomedon rex,commotus efi:,& confiderauit commune periculum 
cffe,fi cofuefeerent Gr^ci ad fua littora nauibus aduentar e* Mittit itaqp ad por 
tum qui dicant , ut Graeci de finibus eius difcedannfin edicto iiio non audien 
res eflent,iele armis eos eiecfi urum de fuis finibus* lafon &C qui cum eo erant, 
grauirertulerut crudelitate Laomedontis,ficfe ab eotradarijquunullaab eis 
iniuria fada eflett fimul timebant multitudinem Barbaroru:!] contra imperiu 
conarenturpermanere,neopprimeretur:quucpipfi non elTent parati ad praeit 
andum,nauim cofeenderum , aterra difcelIere,Co!chos prolecfii funt,peilem 

s z abftulcre; 


2o3 " DARETIS PHRYGII 

abftulere^dohiureuerfi runt 4 Herculesgrau!ter tulit a rege Laomedonte con A 
tumeiiofe fe tra Aatum^&T eos qui una profedi erant Colchos, cum lafone fta 
tim Spartam ad Caftore & Pollucem uenm Agit cum his,ut fuas iniurias de^ 
fendant:ne Laomedon impune ferat,quod illos a terra & portu prohibuiflfet» 
Multos adiutores fuille futuros,fi; ie acc5moda{rent ^ Caftor dC Pollux omnia 
prcmiferunt fe faduros, qu^ Hercules uellet. Ab his Salaminam profedus, 
ad Telamonem uenittrogat^ eum ut fecum ad Troiam eat, &:utfuasfuo- 
rum^ iniurias defendat ♦ Telamon promifitfe in omnibus rebus paratu effe, 
qux Hercules uellet facere Jnde in Phrygia profectus eft ad Peleum, rogat^ 
cum ut iecu eat ad Troiam: pollicitus^ efi ei Peleus fe iturum^Inde ad Nefto^ 
rem profectus eft,rogat^ eum Neftor quid ueniret ♦ Hercules dicit, quod do^ 
lore commotus flt,uelle exercitum ducere in Phrygiam^Neftor Hercule coa 
laudauit,operam^ iiiam pollicitus eft . Hercules ubi omnium uoluntates in^ 
tellexit,naues quindecim parauit, milites elegin Vbi tempus datum eft pro^ 
ficifcendi , literas ad eos quos rogauerat mifit, ut cum fiiis omnibus ueni*' 
rennQiium ergo omnes unanimiter coueniftent.in Phrygiam profecfti iunu 
d( ad Sigeum nocflu acceflerunnlnde Hercules, T elamon , &C Peleus exercP 
tum eduxerunt^Etnauibusquipr^fidio effent,Caftorem, Pollucem, & Ne- 
ftorem reliquerunt ♦ Laomedonti regi nunciatum eft claflem Graecorum ad 
Sigaeum acceffifle,& ipie ftatim cum equeftri copia ad mareuenit,cepit^ prg 
liaruHercules ad Ilium ierat, &r imprudentes qui erant in oppido , urgere ce-- 
pit^Quod ubi Laomedoti nunciatum eftjUrgeri ab hoftibus Ilium, ilico reuer 
titur:6^ in itinere obuius Graecis fa(ftus,ab Hercule occiditur» Telamon prP 
us oppidu Ilium introtjnCui Hercules uirtutis cauia Hefionem Laomedon^ 
tis regis filiam dono dedit» Ceteri uero filij qui cum Laomedonte erant,occi>' 
duntur^Priamus in Phrygia eratjubi eum Laomedo pater eius exercitui pre-* 
fecerat » Hercules 8C qui cum eo uenerant , praedam magnam fecerunt, dC ad 
naues deportant » Inde domum proficiici decreiierunt ♦ T elamon Hefiona fe 
cum conuexit.Hocubi Priamo nunciatu eft, patrem occifum , ciues ereptos, b 
prodam euecflam , Hefionam ibrorem dono datam , grauiter tulit Phrygiam 
tam contumeliofe tracftatam efle a Gratjs.Ilium petit cum uxore Hecuba, et Ia 
beris Hec^Iore, AIexandro,Deiphobo,Heleno, Troilo, Andromacha , CaP 
fandra,Polyxena» Nam erant ei etiam alij filtj ex concubinis nati, quos nemo 
€x regio genere dixit efle,nifi eos qui eftent ex legitimis uxoribus » Priamus 
ut Ilium uenit,ampliora mo 2 nia extruxit , SC ciuitatem munitiflTimam reddita 
Et multitudinem militum ibi efle fecit,ne per ignorantiam opprimeretur, ita 
ut Laomedon pater eius oppreiliis eft» Regiam quocp sedificauit , ibi louis 
aram, ftatuam^ confecrauit, tunc quando Ilio portas fecit: quarum nomina 

funt haec,Antenoride,Dardanie,Ilia,Sc^a,Catumbria,Troiana» Etpoftqua 

Ilium ftabilitum uidit,tempus expecftauit. Vt uifum efteiiniurias patris ulci 
fci, Antenorem uocariiubet,dicit^ ei,fe uelle legatum in Gr^cia mittere , ut 
conqueratur graues fibi iniurias ab his qui cum exercitu uenerant,fadas»Ide 
in Laomedontis patris nece,&:inabdudione fororis Hefiona?, regniqj pr^- 
datione pertuliflTe : quae omnia aequo fe animo pafturum,fi tamen Hefiona d 
reddatur» Antenor, ut Priamus imperauit,nauim confcendif,et profec^Ius ue 
nitinMagnefiaad Peleum»Quem Peleus hoipitio recepit triduo,die quarto 
interrogat eum ad quid uenerit» Antenor dicit quae a Priamo mandata erant, 
ut Graios poftularet,ut Hefiona tantum redderetur» H^c ubi Peleus audiuir, 
grauiter tulit, eo quod ad eum pertinere uidebatur:iubeteum de finibus iiiis 
difcedere» Antenor nihil moratus, nauim a{cendit,fed in Boeotiam iter fccir» 
Salaminiam aduecfJus eftadTelamonem:rogare cepit eum, ut Priamo foro^ 
rem redderet, dicens non efle dignu,inferuitute habere regis filiam.CuiTela 
mon relpondit , nihil a fe Priamo facftum; quod uirtutis cauia donatum fit , Ie 

nemini 


EXCI D 10^ TROIAE LIB, 2op 

nemmf datufiinijob hoc Antenorem de infula difcedere lubetTiiiic nauem 
conrccndit,&: in Achaiam perucnitJndeadCaftorem &:PolIiicem delatus, 
ccpit ab eis pofiiilare , ut Priamo fatisfacerent , Qc HeOonam fbrorem redde^ 
rent. Cador dC Pollux negauerunt mmriam ab eis Priamo fadam effe, dc La^ 
omedontem eos priorem l^fifle^ Antenorem difcedere iubent ♦ Inde Pylu ad 
Neftorem uenit,dixit^ ei de qua caufa ueniret; Qui ut audiuit, coepit Ante^ 
norem obiurgare: cur auderet in Graeciam uenire,cum a Phrygib.prius Grg 
cilajfl effent* Vbi Antenor audiuitnilie impetra ffe,&!’ contum eliofe Priamu 
tra(flari,nauim confcenditjdomum reuertitur+Priamo regi demonfirat^quo^ 
modo ab unoquoque illorum tractatus fit : fimul^ hortatus eft regem^ut eos 
bello prolcquatur ♦ Continuo Priamus filios uocari iubet ^ SfT omnes amicos 

fuos Antenorem^ Anchiien,Aenean,VcaIego,TaIantum,Lampotcm^Pan 

thum, 5C omnes filios qui ex concubinis nati erant ^ Qui ut conuenerunt , di- 
cit fe Antenorem legatum in Grceciam mififie , ut hi qui patrem fijum neca- 
uere^,inhocfibifatisfacerent,Hefionamremittendo:illos aut cotum eliofetra- 
edafle Antenorem, & nihilab eis impetraffe^ Verum quoniam fuam uolunta 
tem facere noIuilTcnt, uideri fibi, exercitum in Gr^ciam mitti, qui poenas reci^ 
peret ab ds,nc Barbaros Gr^ci haberent in rifu. Hortatus^, cii Priamus libe 
ros firos,u£ huius rei principes forent, maxime Hetfiorem ? Erat enim maior 
natu: qui carpit diccre,fe iiolimtate patris executuru/^&Laomedcnttsauifui 
necem,&: quafctmc^ iniurias Grgci Treianis feciflent uindicaturum,ne id im 
punitum Graijs forct^Sed iiereri , quod non perficere poflent quod conaren 
tur,miil£os adiutores Gr^cise futuros, Europam bellicofos homines habere: 
Afiafemper in defidia uita exercuifle,&: ob id clafTem no habere. Alexander 
cepit cohortanVut claffis pr^pararet,^: in Graecia mitteret : ferci principefu 
tiiru, fi pater uellet: in deoru benignitate fe cofideref uidis hoftibdaude ade- 
pta,de Gracia domu redituru effe.Nam fibi in Ida iylua quu uenatu abiffet, 
in fomnis MercurmadduxiflTe lunone, Venerem,&: Mineruam,ut inter eas 
g de fpccie iudicaret.Et tunc fibi Venerem pollicitam efie, fi fuam faciem fpeci 
ofam iudicaret, daturam fe ei uxore, qua in Gracia fpeciofiflima uideretur; 
V nde iperare deberet Priamus, V enerem adi utricem Alexandro futuram.. 
Deiphobus placere fibi dixit Alexandri confilium: 6C fperar e Gracos Hcfid 
nam reddituroSj&T i&tisfacfiuros,fi ut di/pofitum el]et,cIafRs in Gr^ciam mit- 
ter et ur. Helenus uaticinare carpit, Graios uenturos Iliu euerfiiros, parentes 
Sf fratres hoftili manu interituros, fi Alexander fibi uxorem de .Gracia addu 
xifleuTroilus minimus natu, n5 minus fortis quam He(fior,bellum geri fua- 
debat,^ noirdeberi terreri uerbis Heieni,quod omnibus placuit: claflem co^ 
parari, &m Gr^ciam proficifci.Priamus Alexandrum &: Deiphobum in Pe 
oniara i[nifi£,u£ milites eligerent,e£ populum ad concionem uenireiuberenu 
Commonefacit filios, ut maiores natu minoribus imperarent.: Monftrauit 
quas iniurias Graci Troianis feciflentjOb hoc An tenorem legatum in Gra^ 
dam miri{re,ut fibi Hefiomm fororem redderent, &: fatis Troianis facerent; 
Anteirem contumeliofe ab eis tradatum : nec quicquam ab his impetrare 
potame.ob hoc placere fibi, Alexandrum mitti cum clalle in Graciam , qui 
aui im mortem & Troianorum iniurias ulciicatur. Antenorem dicere iullit, 
quomodo in Gracia tracflatus eflet. Antenor hortatus eftTroianos, ne horre 
C€i ent ad debellandam Grada, fortes 8f alacriores fuos fecit.Paucis demon^ 
rauit,quain ipia Gracia geflerat. Priamus dicit, fi cui dilpliceret bellum ge 
ri,iuam uoluntatem ediceret.Tunc Panthus Priamo 8C propinquis prodit ea 
qua a patre fixoEuforbio audierat,dicens: Si Alexander uxorem de Gracia 
adduxillet, Troianis extremum exitium futurum. Sed pulchrius effein ocio 

tumultu libertatem amittere, df periculum inire. Po- 
pulus Panthi autoritatem cotempfi t : Regem dicere iuITere, quid fieri uellet; 

s ^ Priamus 


I 


0 


Iio DARETI $ P H R Y G I t 

Priamus dixit naues efle pra?parandas,ut eatur m Graeciam ♦ Vtcnfilia qiio^ A 
populo no deeflead eam rem faciendam,iuflit^ ut ire parati eilent ♦ Populus 
conclamauit per fe moram non eile^quo minus regis pr gcep tis pareatur* Pria 
mus illis magnas gratias egit , concionem^ dimiOt* At mox in Idam fyluain 
niifit,qui materiem fucciderentjnaues aedificarent. Hectorem in ruperiorem 
Phrygiam mifit,ut exercitum pararet: 8C ita profedus eft* Caffandra poftqua 
audiuitpatris confiliu,diccrecepit qugTroianis futura effent^fi Priamus per 
feueraffet claflfem in Graeciam mittere Jnterea tempus fuperuenit, naues aedi 
ficataefunt*Militesfuperuenerunt,quos Alexander & Deiphobus in Pea- 
nia elegerant* At ubi uifum cft polTe nauigare,Priamus exercitum fuum alio 
quitur* Alexandrum exercitui imperatorem praeficit^mittiteum eo Deipho" 
bum^ Aeneam^Polydamantem* Imperat^ Alexandro, ut primum Spartam 
accedat, Caftorem dC Pollucem conueniat , ab his petat, ut Hefiona foror 
reddatur, &:iatis Troianis fiat*Qiiod fi negaffent,coniinud adfenunciu mit 
teref,ut exercitum poffit in Graeciam mittere* Pofthaec Alexander in Gr^cii 
nauigauit, addu(fio iecu duce eo qui cu Antenore iam prius nauigauerat no 
multos ante dies, quibus Alexander in Graeciam nauigauit * Et antequam ia 
infulam Citheream accederet , Menelaus ad Neftore in Pylum proficilcens, 
Alexandro in itinere occurrit,& mirabatur regiam claffem quo tenderet* 

V tric^ dccurretes aipexere ie inuicem,infcij quo quifej iret* Caftor &Pollu>s 
ad Clitemneftram ierant , fecum Hermionam neptem iiiam Helenae filia ad^ 
ducentes* Argis lunonis dies feftuserat his diebus,quibus Alexander in infii 
Iam Citheream uenit.ubi ad fanum V eneris & Dianae facrificauit* At hi qui 
in infula erant,mirabantur claffem regiam , dC interrogabant ab illis qui cum 
Alexandro uenerant,qui eflent, uel ad quid ueniflfent , refponda*e, a Priamo 
rege Alexandrum legatum milTum ad Caftorem &: Pollucem, ut eos conue- 
niret. Helena uerd Menelai uxor, quum Alexander in infula efletCithc' 

rea,uoluit eum uider e* Qua de caufa procedit ad oppidum,quodefi: Helena: 

peruenit^ad mare ubi Dianae & Apollinis fanum eft,ubi rem diuinam He u 
lena faceredi(pofuerat*Qirod ubi Alexandro nunciatumeft, Helena adma- 
re ueni(le,confcius formae iu^,in confpedu eius ambulare cepit,cupiens eanx 
uiderc.Helenenunciatum eft, Alexandrum Priami regis filium ad Helenam 
oppidum ,ubiipia erat, uenifle, quem etiam illa uidere cupiebat* Et quum fc 
utriq^ reipexi(Ient,ambo forma fui incenfi,tempus dedere,ut gratias inuicem 

referrent. Alexander imperat,ut omnes fint in nauibusparati*Noc3e claffem 

foluunt,de fano Helenam eripiunt,fecum ducunt , & cum ea aliquas mulie^ 
resrapiunt*Dum oppidani uidiflent Helenam raptam , diu pugnauere cum 
Alexandro, nec Helenam eripere ualuere* Quos Alexander fretus multitu 
dine (ociorum fuperauit, fanum expoliauit, homines fecum inde quamplurt 
mos captiuos duxit,nauiimpoiuit,& ffatim claffem ibIuit,domum reuertidt 
fpofuit*In portum T enedon peruenit , ubi Helenam moeftam alloquio mitP 
reigcftac nuncium mifit ♦ Menelao poftquam in Pylo nunciatu 
efl:,cum Neuore Spartam profecfius efl:adAgamemnonem*fratrem mifit Ar 
gos,rogas ut ad fc ueniant*Intcrea Alexander ad patre iiium cu magna preda 
peruenit, &: reigeftac ordinem refert* Priamus gauifus eft,fperans Gr^cos ob 
hanc caufam recuperationis Helen^ fororem Hefiona reddituros , ^ ea qu^ 
a Troianis inde abffulere* Helenam moeftam confolatus eft, eam^ Aiexan-* 
dro uxore dedit* V t afpexit Caffandra Helena,uaticinari cepit, memorans ea 
quae ante praedixerat*Quam Priamus abftrahi &: includi iuffit* Agamemnon 
poftquam Sparta uenit, fratrem confolatus eft,&: placuit ut per totam Gr^cia 
conquefturi mitterentur ad conuocandos Graecos , &: Troianis bellum indi- 
cerent*Conuenere autem hi: Achilles cum Patroclo,Tlepolemus&r Diome 
deStPoftquam Spartam acceffere, dccreqcrc iniwrias Troianorum perfequf 

cum 


DE EXCIDIO TROIAE L I B, in 

/V cum exercitu* Agamemnonem imperatorem fiC ducem praeficiunt* Tunc le^ 
gatos mittunt per totam Graecia lii^ut armati ad Arhemcnrem portum cu na^ 
mb*ueni'rent,ut inde pariter ad T roia proficifcanf^ad defendedas Tuas iniuri^ 
as*CaftOr et Pollux iere,poftqua audierunt Helena Ibrore fuam rapta nauim 
afcenderej&rlecudfunnQuumlittoreLesbio nauim folaerent^maxima tem 
pedate correpti, nunqua eos comparmffe aeditu eft ♦ Poftea didij efi , eos i m 
mortales fa(flos*Itaq^ Lesbios,naruib*eos ufipadTroiaqugfitu effejnet^^ horu 
ueftigia mueta, renucialle* Dares Phrygius qui hanc hilioria icripfi t,ait ie mt 
litafle uf^dumTroia capta effet: hocfeuidme,quuinducige(renf,pariterprg 
lio interfuifle^a Dardanis aut dixit leaudijfl[e,quuinterrogaretur 3 qua facie 8C 
natura fuiflent Caftor &: Pollux ♦ Fuere aute alter alteri fimilis,capillo flauo^ 
oculis magnis,facic pura, bene ftgurati,corpore deduc7o*Helena fimile illis,^ 
formoiam,animo fimpIici,blandam,crurib.optimis,notam inter duo fuper^ 
cilia habentem, ore pufillo*. Priamum Troianorum regem uultu pulchro ^ 
magnum , uocefuaui, aquilino corpore ♦ Hecdorem blefurn , candidum,crP 
Ipum , ftrabum , pernicibus membris , uultu uenerabili , barbatum , decen ^ 
tem,bellicofum,animomagnum,ciuibus clemenrem,dignrt et amori aptum*. 
Deiphobum &: Helenum fimiles patri, diflimiles natura;Deiphobu fortem^ 
Helenum clementem,do(fiumu^tcm* Troilum magnum>forti(Iimum, pul- 
cherrimum , aetate ualentem, fortem, cupidu uirtutis* Alexandrum candidu, 
longum , fortem,oculis pulcherrimis , capillo flauo &: molli, ore uenufto, uo- 
cefuaui, uelocem, cupidum imperij . Aeneam rufum, quadratum, facun- 
dum , affabilem , fortem in confilio,pium, uenuftum , oculis hilaribus fiC ni- 
gris * Antenorem longum , gracilem , uelocibus membris , uerfutum . cau- 
tum* Hecubam magnam,aquiiino corporc,pulchram,mente uinli,iuftam, 
piam* Andromacham oculis claris, candidam, longam , formofam , mode- 
ftam, fapientem , pudicam, blandam * Caffandram candidam , mediocri fla- 
tura, ore rotundo, rufam, oculis micantibus , futurorum prafciam* Polyxe- 

g nam candidam,altam, formofam, collo longo, oculis uenufiis, capillis flauis 

&: longis , compofitam membris dignis , digitis prolixis , cruribus recflis, pe- 
dibus optimis,quae forma fua omnes fuperaret,animo fimplic/,Iargam,dapli 
iem ♦ Agamemnonem albo corpbre, magnum, membris ualennbus,facuii 
dum,prudentem, nobilem , diuitem ♦ Menelaum mediocri flatura , rufum,^ 
formofijm, acceptum, gratum* Achillem pecflorofum, ore uenufto, mem- 
bris ualentibus, magna ui brachiorum , bene cnTpatum , clementem, in ar- 
mis acerrimum , uultu hilari, largum , dapfilem, capillo mirteo * Patroclum 
pulchro corpore , oculis caefi^s, uiribus magnis , uerecimdum, recflum , pru- 
dentem , dapfilem * Atacem Oileum , quadratum, ualentibus membris,aqui 
Imo corpore, iucundum,fortem,iagacem* Aiacem Telamonium ualentem,' 
uoce clara,capiliis nigris, coma crifpajfimplici animo, inhoftem atrocem *. 
Vlyliemfirmum,dolofum,orehilari,ftaturamedia,eIdquenrem,iapientem; 
JJiomedemfortem,qaadratum,corporehonefto,uulfu auflero,in bello acer- 
rimum,clamofum,crebr6 calidum , impatientem, audacem* Neftorem ma* 
gnum,nalo longo, longum,Iatum,candidum,confiliarium , prudentem ; 
x-^rotclilaum corpore candido,uuItuhoneflo^uelocem,confidentem, temera 
rium* Neoptolemum magnum, uirofum , ftomachofum , blefiim , uultu bo- 
num, aduncum, oculis rotundis , lupcrciliofum, Palamedem gracilem, loti 
gum, fepientem, animo magno, blandum* Podalirium craffum , ualentem ^ 
luperbum , trifteni ♦ Machaonem magnum , fortem , certum , prudentem; 
patientem , milericordem*. Merionem rufum, mediocri flatura , corpo- 
re lucundo , uitioium , pertinacem , crudelem , impatientem * Briieidamif 
aormoiam , nec alta flatura , candidam , capillo flauo molli, fupercilijs iun 

j ocwlis uenuftis , corpore sequali , blandam , ucrecundam , animo 

s 4 fimplici^ 


2tz D A Pv E T I S P H R Y G I I ^ 

fimplici,&f piam ♦ Sicigfcur dafle or nata Grxci Athenas peruenerunn Aga A 
memnon cx Mycenis cum nauibus numero centum^ Menelaus ex Sparta 
nauib* numero fcxagmta* Archelaus 8 C Protenor ex Boeotia nauibus nume 
ro quinquaginta^ Afcalafus & lalmenus ex Orcomeno^nambus numero trP 
ginta*Epiftrohis Schccifus ex Phocide, nauibus numero quadraginta ♦ 

Aiax Telamonius ex Salamina adduxitiecum Teucrum fratrem,Bublatio^ 
nem, Amphimachum, Doriam, Thefium,Poliienum,nauibus numero qua- 
draginta* Neftor ex Pylo nauib* numero Lxxx. Thoas ex Aetolia nauibus 
numero LX. Aiax Oileus cx Locris nauibus numero xxxvii* Anthippus, 
Phidippus,Thoascx Alcedoneiiauibusnumero xxx* Idomeneus^ Me- 
riones ex Creta nauibus numero LXXX, Vlyiies ex Ithaca nauibus numero 
XL.Emeleus ex Pyrgismauib* numero x.Protefilaus & Protarchus ex Phyla 
ca,nauibus numero XL.Podalirius ^Machaon Aefculapij fiiij Edrici naui- 
bus numero XLii. Achilles cum Patroclo & Myrmidonibus ex Pithia^nauib*. 
numero L.Tlepolemus ex Rhodo nauibusnumeroix. Eurypilus ex Orco- 
meno , nauibus numero LX.Xanthippus et Amphimachus ex Clide, muib^ 
numero xil.Polyboetes et Leontius ex Larifla,nauibusnumeroXL,Diome 
des Eurypilus , Stcneleus ex Argis,nauib*numero Lxxx« Philo cctes ex Me 
liba0a,nauibus numero vi i.Ciineas cx Cypro nauibus numero xxi.Proteus 
ex Magneua, nauibus numero XL.Agapenor cx Arcadia,nauibus numero 
XL-Mnellheus ex Athenis,nauibus numero L.Creneus ex Pylo,nauibus nii 
mero uiginti duabus*Hi, fuere duces Graccorum,numero fexaginta nouem, 
qui adduxere naucs numero M C x L. Poftquam Athenas uenere, Agamem 
non duces in concilium uocat^collaudat^hortatur, ut quamprimum iniurias 
fu as defendant* Rogat, fi cui quid placeat:fuadet<^, utantequa proficifeeren 
tur,Delphosad Apollinem confulendumdetotaremitthcuiomnes aflenti 
untur*Huic rei Achilles praeficitur, cum Patroclo proficiicitur^ Priamus 
utaudiuitquia hoftes parati runt,mifitpertotamPhrygiamqui finitimosad 
ducant exercitus,domi^ milites comparat^qui magno animo fe defendant* b 
Q uum Achilles Delphos uemfiet,ad oraculum pergit: &: ex adyto refponde 
tur i Graecos uicfluros, dedmoi^ anno Troiam capturos* Achilles, res diiiP 
nas , fleut imperatum eft , fecit * Et eo tempore uenerat Calchas a Teftore 
natus, Sd" diuina dona pro Phrygibus,a fuopopulo miffiis^ Apollini por- 
tabat * Simul que coniulit de regno rebus'que fuis * Huic ex adyto re^ 
fpondetur , ut cum Argiuorum clafle militum contra Troianos profici^ 
fcatur,eoscpfuaintelhgentiaiuuet, ncuel indeprius diicedant quam Troia 
capta fitToftquam in fanum uentum eft,inter fe Achilles Calchas reipon- 
fa contulere:gaudentes^hofpitio, amicitiam confirmant, Athenas una pro- 
ficifeentes perueniunt*Et Achilles eadem in concilio refert* Argiui gaudent. 
Calcantem fecum recipiunt,clafrem foluunt* Quum eas tcmpcilatcs ibi reti- 
nerent,Calchas ex augurio reftondit ut hinc reuertantur,&: in Aulidem pro 
ficifcantunProfecfli perueniunt* Agamemnon Dianam placat , dicitep focijs 
fuis ut cladem foIuant,ad Troiam iter faciant* Vtuntur duce Philodcta , qui 
cum ArgonautisadTroiam fuerat* Deinde applicant cladem ad opp/dum, 
quod fub imperio Priami regis erat , id expugnant: prseda^ fac32,proficL 
icuntur* P 6 d:ueniuntTenedon,ibi omnes occidunt* Agamemnon prardam 
diuiditjConcilium uocauininde legatos ad Priamum mittit, fi uclit Heknam 
ifcddere,& praedam quam Alexander fecit reftituere* Legari eliguntur Dio- 
medes & Vlydes,ad Priamum ueniunt*Dum legati mandato parent,tTiitrini 
tur Achilles T elephus ad praedandam Myfiam* Ad TeuthrantcmVegcni 

ueniunt,praedamcpfaciunt*Teuthras cum exercitu fuofiiperucnff,q?iefn A- 
chilles fugato exercitu uulnerat : quem lacetemT e! cph us clypco protexu,ne 
ab Achille interficeretur* Eo tempore Telephus adhuc puer eiat,a patre Her 


D E E X C Td I O T R O I AE L I B. 
cule progcmtus,a Teuthrante rege hofpuio fufceptus eft . Diomedem regem 
* ferunt eo tempore uexatum^cum equis potentibus 8C feris ab Hercule inter^ 
feclum, Teuthranti(^ regnum tradidifle totum : ob hoc cius filiumTelephu 
cifuppetias ueniffe^ Quod quum Teuthras intelligcret, tunc fe eodem uuf* 
nere mortem effugere non poflTe 5 regnum fiium&Myflam uiuus Telepho 
tradidit, SC eum regem ordinauit ♦ Mortuum T elephus magnifice fepeliui^ 
Achillesutnouumregnum confcruet,fuadet : & plus iufto exercitum adiu^ 
turum,fi commeatus frumento quotannis exeo regno aduehat,quam fi ad 
Troiam dimicaturus accedat* Itaque Telephus remanet* Achilles cum 
magno prardae commercio ad exercitum T enedon reuertitur , Agamemno^ 
ni&^foctjs rem geftamnarrat:iili collaudant induftriam eius * Interea legad 
mifli ad Priamum ueniunt , mandata' que Agamemnonis referunt, poftulan 
tes ut Helena dC praeda reddatur , fatis que regi fiat , ut pacifice difcedanr* 
Priamus iniurias Argonautarum commemorat , patris interitum, Troiae 
expugnationem , & Hefionac fororis feruitutem * Denique Antenorem le^ 
gatum,quam contum eliofe ab eis traeSatus fit ♦ Pacem repudiat, bellum in' 
dicit, Graicorum legatos de finibus repelli iubet* Legati in cafiraTcnedon 
reuertuntur , renunciantes reiponfum*Res confiilto geritur* Aderant uerd 
adauxilium Priami aduerfus dutfiores duces Grsecorumjhi cum exercitibus 
fuis, quorum nomina & prouinctas infinuaiidas efle duximus* E' Gelia,Paa 
darus, Amphidraftus* DeColophonia, afuisCariis, Amphimachus,Mnc 
ftheus* De Lycia, Sarpedon, Glaucus*De LarifIa,Hipporthogus Cupe 
(iis ♦ De Cironia , Remus * De Thracia , Pyrus dC Alcamus* De Paconia, Pa 
rademefus, T eropeus * De Phrygia, Afeanius, Xanthippus , Port/us . De 
Fliconea , Eufemeus * DeBceoda, Sanias, Afimaus, Foricus* DeBudti^ 
no, Epiftropolis dC Boccius * De Palaconia , Philleminus * De Aethiopia, 
Pirfes dC Memnon* De Thracia, Hefeus Archilogus* De Agreftia, 

Adraftus & Amphius * De Auzonio , Epiftrophus * His dudoribus fit' ex^ 
g ercitibus , qui cunefa paranda pararent, praefecit Priamus principem fit: du^ 
(florem Hecfiorem: deinde Deiphobum, Alexandrum, Troilum , Aene^ 
am , Memnonem * Dum Agamemnon confulit de tota re, fit: ex Cormo ad^ 
uenit Naupltj filius Palamedes, cum nauibus triginta : ille fe excufauit,mor«- 
boaffecflum Athenas uenire nonpotuifle: qui ueniret, quum primum po^ 
tuerit * Illi gratias agunt , rogant^ eum in confilio efle . Deinde quum ArgP 
uis non confl:ar€t,exeundi ad Troiam clam nocfiu an interd/u facerent, Pa- 
lamedes fic iam detrafitionem reddit in lucem , in T roiam exceffionem fieri 
oportere , fit: manum hoftium deduci*Itaque omnes ei afrentiumur, confulte 
Agamemnonem exercitui praeficiunt * Legatos ad Mifyam, ceteros que lo- 
cos mittunt , ut exercitui commeatus fupportandos curent , Hefiodum,De- 
morantem, fit: Anium* Deinde exercitum ad concionem uocat, collaudat, 
imperat,hortatur:monetdiligenter, ut dido audientes eflent* Signo dato 
naup foluunt * tota claffis ad latitudinem accedit ad Troiam , httora Troiani 
fortiter defendunt* Protefilaus in terram excurfionem facitjfugat, caedit*. 
Cui Hedor obuiam uenit, 8C eum interfecit, caeteros proturbat : unde He- 
dor recedebat , ibi Troiani fugabantur* Poftquam magna caedes urrin que 
fada eft, aduenit Achilles , totum exercitum in fugam conuertit , redegif<^ 
omnes in Troiam * Nox prolium dirimit * Agamemnon exercitum totum 
in terram ducit, caftra facit ^Poftero dieHedor exercitum ex urbe educit, ScT 
inftruit * Agamemnon contra acri clamore occurrit, praelium acre a tqu e ira- 
cundum geritur* nam fortiflimus quifqu.emprimiscadit*Hedor Patrodu 
occidit, dC ipoliatumex acie accepit, Merionem^ perfequirur dC occidit* 
Quem quum fimiliter Ipoliarc uellet, Mneftheus iupcruenit, Hedo- 
in foemore iiulneranit^ Qui iaucius multa milia occidit ; dc fefti na- 

uiftet 


daretisphrygii’ 

uiffet Argluos mfagamuertere^nin obumsilli Aiax Telamonius fupcrue- A 
niflet. Adaerfus quem quum congrederetur, cognouit eum effede fangume 
fuo:erat enim de Hefiona forore Priami natus^Hoc paclo Hedor a nauibus 
ignem reuocari i ufflgS^f utricj fe inuicem remunerauere,&: amici difceilere* 
Poflrera die Graeci inducias petunt* AgamemnonProtefiiaummagnifico 
funere efrerf,ca:terosq 5 fcpeliendos curat* Achilles Patroclum plangit , ArgP 
ui fuos* Achilles Patroclo ludos funebres facit* Dum induci^ funt,Palamedes 
non ceffat feditioaem facere: 8<: indignum aiebat, Agamemnonem regem eP 
fequi exercitui imperaret* Ipfe coram exercitu multa fua oftendit ftudfa , ex^ 
curfionem facit , caftrorum munitionem,{igni dationein,uigiliarum circuitP 
onem, librarum ponderum^ dimenfionem,exercitusc]p inftru(ftionem*Haec 
quum ajfe orta eilcngnon t^quum efic,ut quum a paucis imperium datum A- 
gamemnoni eflegeuni omnibus qui poftea ueniffent,imperare,quurh pr efer 
tim omnes fignum uirtutis expecftaOent in ducibus fuis*Dum Achiui deim^ 
perio inter fe uiciffim certant, pradium poft biennium repetitu eft* Agamem- 
non, Achilles, Diomedes,Mene!aus exercitum educunt,CocraHec1or,Trot 
Ius, Aeneas occurrunt,Fit magna cades,ex utrac^ patte fortiffimi cadunt* He 
<fiorBoetern,Archilochurn,Prot€noremoccidit:noxpraliumdiriiiiit*Aga- 
memnon duces omnes in confiliu uocat:fuadet,hortatur, ut omnes maciem 
prodeant,& maxime Hcdorem perrequantur,qui dehis aliquos fortiflimos 
duces occidit*Maneautfado,HedoriAeneas,Alexander exercitu educunt* 
Omnes duces Argiaoruprodeunt*Fit magna cades* Multa milia ex utrocp 
exercitu mittuntur Orco*Menelaus Aiax Alexandru perfequutur*Quos 
reipiciensAIexaiider,fagittaMenelaifoemurtransfigir*Iliedolor€Comotus, 
pariter cum AiaceLocro no ceflauit eum periequuQuos ut uidit Hector in- 
ihntes fratrem fuuperfequi,fuppetias laturus uenit cum Aenea* Quem Ae- 
neas clypeo protexit,5^ de pralio ad ciuitatem abduxit* Nox praliu dirimit* 

A chilles cum Diomede poftera dic exercitum eduxit* Contra Hedor & Ae 
neas aciem dirigunt * Fit magna cades* Hedor Orcomeneum ,Oramenen, b 
P alamonen, Epiftrophum, Schedium,DeIpenorern,Dorium, Polyxenum, ; 
duces occidit : Aeneas Amphimachum, &Nerium : A chilles Euphemium, 
Hi'ppotem,Afterium: Diomedes Xandippum,Meftem* Agamemnon ut 
uidit duces fortiffimos cecidiflTe, pugnam reuocauit*Troiani lati in caftra re- 
uertuntur* Agamemnon follicitus, duces in confiliu uocauit:hortatur utfortt 
ter pugnarenr,necp defifierentjquoniam maior pars ex fiiis exuperata fit, fpe 
rarefe exercitum ex Myfia quottidie (uperuenturum * Poftera die Aga- 
memnon totum exercitum, & omnes duces in pugnam prodire coegit* Con- 
tra Troiani duce Hedorcacie direxerunt* Fit magna cades, acriter ex utracg 
parte pugnatur, multa milia hinc & inde cadunt : nec differebatur pugna, ita 
ut continuis oduaginta diebus animofe pugnatum fit* Agamemnon ut uidit 
multa milia quottidie occidi, nec fufficere mortuos repeIire,mifitlegatos ad 
Priamum,ut inducias ad triennium peterent* Vlyffes & Diomedes legati ad 
Priamum ueniunt, inducias ficut imperatum efl: poftuIanf,ut fuos funerard, 
uulneratos curarent,naues reficerent , exercitu compard,commeatum con- 
ueherent* Vlyfles & Diomedes nodu ad Priamum legati uadunr, occurrit il 
lis ex T roianis Dolon * Qui quum interrogaref,quid ita armati ad oppidum 
ueniffent: dixere fe, ab Agamemnone legatos ad Priamumiffos*Quos utPri 
amus audiuit uenifTe , & defideriu fuum expofuiffc , in confiliu omnes duces 
couocat*Qiiib*referr,legatos uenifle ab Agamenone,ginducias ad trienniu 

peterer*Heclorifufpecluuidet,quod tamlongutepuspoftuIaftenuPriamus 
dicere impera f,quid cuic^ uideat* omnib*placitu eft, inducias ad trienniu dare* 

Interim Troiani moenia renouat,fuosfaucios curant, «Stf mortuos cu ingenti 
honore fepeUuuTempuspugng poft meniufugueniTHedor etTroilusexer 


A dtum educunt* Agamemnon^Menelaus, Diomedes, etiam ipfi exercitu edu 
cunt:fit magna C 2 edes*He<fiorm prima acie Phi'dippum& Xantippum du^ 
ces interficit* x^chilles Liconium &: Euforbiu occidinEt cartera expiebe mul 
ta milia ex utracp parte cadut: acriter pugnatur diebus continuis triginta* PrP 
amus ut uidit multos de fuo exercitu cecidiffe^mittit legatos ad Agamemno^ 
nem^ut inducias peterent menflbus rex*Et ex confilij fententia Agamemnon 
conceditinducias*Vt autem praeltj tempus aduenit, acriter per duodecim di-* 
cs pugnatur* Multi duces fortiffimihinc &C inde cadunt, pluresuuinerant,pii: 
rimi in ipfa curatione moriuntur* Agamemno mittit ad PriamQ legatos, d: tri 
ginta dieru inducias poftulauit,ut funerare mortuos fuos pofituPriamus con 
fulte fecit, annuucp*At ubi tempus pugn^ fuperuenit, Andromacha uxorHc 
dlorisin fomnisuidit,He(fiorein non debere eo die in pugnam procedere: SC 


quum ad eum uifum referrefjhtec muliebria uerba abijeit* Andromacha mez 
fta mifit ad Priamum,ut illum prohibeat ne ea die pugnarer* Priamus A lexan 
drum,HeIenum,Troilum,S<: Aeneam in pugnam mifit*Heclor ut ifta audP 
uif,multum increpans Andromacham, arma ut proferret popofeit, nec reti- 
nere fe ullo modo potuit * T um plandlu foemineo oppidum concitat,ad Pria 
nium in regiam cucurrit,refert ea qu^ itl fomnis uidcraguelle Hecrorern ue- 
loci faltu in pugnam ire*Proieda 9 ad genua,aftate filio fuo Artyana(fte,euin 
reuocare mandat* Priamus in pugnam omnes prodire iuffit , Hecl ore retinu- 
it* Agamemnon, Achilles,Diomcdes, Aiax Locrus, ut uidere Hedtorem ia 
pugn a non eflfe, acriter pugnauerunt,multoscp duces ex Troianotum nume- 
ro occidere,Hedor ut audiuit tumultu, T roianosqa in bello nimis laborare. 



j ^ ^ 

ces eius dextera c€cidi(re,animumin eum dirigebac,ui iIliohiiius fieret* Com 
fiderabat enim Achilles,riiri Hecfi:orem occidcregplures de Gr^cor um nume 
ro eius dextera perituros* Praelium interea acre coiliditur*Hec^or Polyboecert 
B ducem fordffimum occidit: dum^ eum fpoiiarecoepit, Achillesfuperuenit*. 
Fit pugna maior, & clamor ab oppido dC a toto exercitu furgi't*Hcclor Achil 
lis femur fauciauit* Achilles dolore accepto, magis eum perfequi cepit,nec de- 
ftititnifioccideret* Quo interemptOjTroianos in fugam u€rtit,& maxima 
ctede eos ufque ad portas fcquitur* Cui tamen Memnon reftiti r,&: inter k a- 
criterpugnauerunt:laefi utrique dirceffere* Noxprcelium dirimit* Achil- 
les iaucius de beilo redit * Nodu Troiani Hed^orem lamentabantur* Po- 
ftera die Memnon Troianos educit , contra Graecorum exercitum* Aga- 
memnon exercitum confuluit , fuadetcp inducias duorum menfium poftula- 
re, ut fuos unufquifcp fepelire pofflt*Legati ad Prianu proficifcuntur:defjde- 
riumprofecutifuntjduorummcnfiuminduciasaccipiunt ♦ Priamus Hedto- 
' rem fuorum more ante portasfepeIiuit,ludosc]p funebres facit* Dum indu- 
dx funt, Palam edes iter um non ceffat de imperio conqueri*Itaque Agamem- 
non feditionem excitat, 8d dicit fe de ea re libenter laturum, ut quem uellet^ 
imperaret ; Poftero die populum ad concionem uocat , negat ie unquam 
cupidum impertj fuifle: animo aequo ie accipere, ficui uelkntdare :iufiice- 
refibi exercitum Troiae* Sed tamen Mycenis regnum habere*Iubet dicere^ 
fi cui quid placeat* Palamedes prodi] t,fuum ingenium oftendic ♦ Ita^ Ar- 
giuiimperium ei libenter tradunt* Palamedes Argiuis gratias agit,impe- 
rium accipit, adminiftrat* Achilles uitup er at impertj commutationem , in- 
duciae exeunuPalamedes ornatus exercitum inftruit, hortatur* Contra idem 
fecit Deiphobus: pugnatur acriter a Troianis*SarpedonLycius cum fuis im* 
prefiionem in Argiuos facit,caedit,profl:crnit*Obuius ci fitTlepolemus Rhd 
dius :iedinfi:an4o,pugnando^ male uulneratus cadit* Secundo Perfes Ad> 

mefta filius pr^^lium reftituit; diu^ cum Sarpedone cominus pugnando, 

^ occiditur# 


occiditunSarpedon qaoc| uulnet atus de praelio reccdit^Itai^ per aliquot dies ^ 
praelia fiunt* Ex utracg pane muki ductores oedduntur/ed plures a Priamo* 

Troiam' legatos mittuntjmdadaspetuntjmortuosutrofcpfepeliunt, iaucios 

curant^fide data ukro d£ro^> in oppidum dC caftra Argiuum commeant ♦ Pa' 
lamedes Agamemnonem^Demophoontem,& Athamante ad Thefidas mit- 
tit* Quos legatos Agamemnoni prarfecerat, ut commeatus compararent, dC 
frumentum de Myiia a Telepho acceptum iupportent^Hi fubueniunt fedi- 
tionijPalamedis prodi£ionenarrant*PaIamedesm oleftefert* Agamemno ait 
molefie non ferre, fua uoluntate eflrefa(fium*Naucs onerandas curant. Pala- 
medes caftra munit , turribus circundat* Qu^runt Troiani^quare exercitum 
exerceant, cur murum urbis diligenter inftaurent/oflam Sc uallii addat, c^te 
racp diligeter comparent* Poftquam autem anni dies uenitquo Hecftor ie- 
pultuseft, Priamus &: Hecuba,PoIyxena,c^teri^ Troiani ad Hecftoris fepul 
chrumprofeclirunt.Qifibus obuius fuit Achilles, Polyxenam contempla- 
tur, figit anirnuiii,smare eam uehentiflime coepit* Tunc ardore compulfus,o^ 
dioiani in amore uitam conruniit,&: ferebat ^gre ademptum imperium Aga- 
memnoni,fibi^Pa!amedem pr^pofitum cogentemJgiturPhrygiofideliffi- 
mo feruo mandata datad Hecubam , & ab ea fibi uxorem Polyxenam poicit: 
fi dederit , fe cum fuis Myrmidonibus domu rediturum *Quod quum ipfe fe- 
cerit, ceteros idem faClurcs.Seruus proficifeitur ad Hecubam, Gonuenit,man 
data dixif*Hecuba reipondit uelie,hocpa(fto, fi Priamo uiro fuo placeat:dum 
ipfa cum Priamo agat , fer uum reuerti iubet, Agamemnon cum magno comi 
tatu ad caftra reuertftiir * Hecuba cum Priamo de conditione Achillis loqui^ 
tur*Priamus refpondit, fieri non pofle:non quod eum indignum uel affinita- 
te extremum ^ftimet , fed fi ei dederit, & ipfe diTcefferit, ceteros Graios non 
dircefturos:& iniquum efle, filiam fuam hofti coniungere*Quapropter fiid fi 
eri uellet, pax perpetua fiat, exercitus diicedat,federiim iura fanciantur*Si id 
faefium flt/ibiiilum libenter filiam daturum.Itac^ Achilles ut conftitutum 
rat/eruum ad Hecubam mittit,ut fciat quid cum^^Priamo egerit.Hecuba Pria B 
mo narrat omnia mandata : feruus haec Achilli refert. Achilles in uulgo queri 
tur,ift unius mulieris Helena cauia totam Graeciam Europam cp uaftatam eP 
fe,tanto tempore tot milia hominum perrjfle, libertatem mancipatam efte:un 
de oportere fieri pacem,&: exercitum reducere* Annus circumacftus eftJPala 
medes exercitum ducit, & inftruit Deiphobus.Contra, Achilles iratus in pr^ 
lium non prodit. Palamedes occafionedu(ftus,impreffionem in Deiphobum 
facit,eum^ obtruncanpr^Iium acriter infurgit, ab utrifquemulta milia homt 
num cadunt.Palamedes in prima acie ueriaturffiortatur^,pr^iium ut fortiter 
gerant.Contra eum Sarpedon currit 5 eum{^ Palamedes in terfccit.Eo faefio 
tus in acicuerfatur.Cui glorianti Alexander pari fagitta collu transfigit.Phry 
ges ammaduertunt,tela conficiunt, atep ita Palamedes occiditur. R ege occifo, 
Argiui cedunt eundi, impreflionem faciunt,in caftra confugiOt.Troiani per ' 

fequuntur,caftra ot3pugnant,naues incendunt. Achillinunciatumeft,difrimu 

lat* AiaxTelamonius fortiter defendit, nox prselium dirimit. Argiui in caftris 
Palamedis fcientiam,aequitatem,cIementiam,bonitatcm lamentabant. Tro- 
iam Sarpedonem SC Deiphobum miferabiliter deflent* Neftor qui maid na- 
tu erat, node dudoresin concilium uocar,ruadet hortari, utimperatorem eli- 
gant : &r fi eis uidetar,eundem Agamemnonem minima cum difeordia ficii 
pofle* Item comemorat, dum fuerat imperator, quod res pro/Jvcregeft^fint, 
fatis foelicem fuiiTe exercitum . Si cui quid aliud uideatur , dicere (iiadef* 
Omnes aflentiunt , Agamnenonem fummum imperatorem praeficiunt* 
Poftero die Troiani alacres in aciem prodeunt* Agamemnon contrs 
exercitam educit t praelio commiflfo uterque exercitus inter fe fugantur*. 
Poftquam maior pars dieftranfijt , mprimfsprodfit Troi!us,C£ed/t,drua- 

ftat. 


D E E X C I D I O T R O I AE L I B. tty 

A deuaflatj ArgiOrosin caftra fugata Poftera die exercitam Troia ni cdacunt con 
tra Agamemnonem^ Fu’ magna ca^dcs^uterq^ exercitus inter fepugnanfjprac 
iium acriter furgit. Multos duces Argiuorum Troilus interfecm Pugnatur 
continuis diebus reptem* Agamemnon inducias petit in duos menfes* Pala^ 
medem magnifico funere efert,caeteroscj 3 duces ac milites fepeliendos curat* 
Interea Agamemnon dum inducia? fiunt, mittit ad Achillem, Vlyflem,Nea 
fi:orem,&r Diomedem, ut rogent eum in bellum prodire* Achilles aute moe" 
ftus,qui iam dcftinauerat in bellum non prodire, ob id quod promiferat He^ 
cuba?,aut certe minus pugnaturum, quoniam Polyxenam intenfifTime ama^* 
bat,coepit male eos accipere qui ad eumuenerant: dicit (e debere perpetuam 
pacem expoftulare, pugnam negat* Agamemnoni renunciatur,quod ab A' 
chille adurn fit, illum pertinaciter negare* Agamemnon omnes duces in con 
filium uocat,exercitum quid fieri debeat cofulit,imperat dicere quid cuic^ ui 
deatur* Menelaus hortatur fratrem ruum,ut exercitum in pugnam produce" 
ret: nec debere tcrreri,fi A chiiles (e cxcuiauerinfedtamenperfuafum ei ut in 
bellum prodeat,nec uereri fi noluerit. Commemorare coepit,T roianos non 
habere alium uirum forte ficut Hecflor fuit* Diomedes &C Vlyfles dicere coe" 
perunt, Troilum non minus quam Hedorem,uirum fortiiTimum effe* Dio" 
mediS^ Vlyffi Menelaus refiftens, bellum geri fuadebat* Calchas ex augurio 
rcfpondit, debere pugnare,qu6dfuperiores Troianis fient* Tempus pugnas 
fuperuenit* Agamemnon, Menelaus, Diomedes, Aiax, exercitu ducunt con 
tra T roianos*Fit magna caedcs,pugnafacriter,utercp exercitus in fe faeuiunt* 
Troilus Menelaum fauciar,multos interficit, cceteros paula tim perfequitur, 
nox pracliu dirimit* Poftera autem die T roilus cu Alexandro exercitum 
educit* Contra omnes Argiuiprodeunt,acrif€r pugnatur* Troilus Diomc" 
dem fauciat:in Agamemnonem imprefTionem facit, ipfurn fauciat, Argi" 
uos c^dit* Per aliquot dies pugnatur acriter,multa milia hominum exutracp 
parte trucidantur* Agamemnon ut uidit maiorem partem exercitus fe quoti' 

B die amittere,nec^ fufficere pofle,petit/nducias per (ex menies* Priamus coci' 
lium cogit, indicat Argiuorum defideria ♦ Troiani renuunt debere dari tam 
longo tempore inducias,fed potius impreffionem fieri, naues incendi* Pria' 
mus quid cuicp uideatur,dicere imperat* Omnibus placitum cfl:,debere fim 
quod Argilii poftulant* Priamus inducias dedit* Agamemnon honorifice 
fuos fepeliendos curat, Diomedem, Menelaum iauciatoscurat*Troianifuos 
:equefepeliunt*Dum inducias funt, ex confiltj iententia Agamemnon ad A' 
chillem proficifcitur,ut eum ad pugnam periuaderet* Achilles triftis rogare ' 
coepit,fenon proditurum, fed pacem peti oportere* Conqueri ccepit quod 
Agamemnoni nihil negare poflit, tamen quum tempus pugnas fuperue" 
nifletjfe milites fuos miflTurum, ipfurn cxcufatum habere. Agamemnon ei 
gratias condignas egit* Tempus pugnae fuperuenit* Troiani exercitu fuum 
educunt; Contra Argiui prodeunt. Achilles primo Myrmidones infiruit,ad 
Agamemnonem paratos mittit* fit pugna maior, acerrime fkuitur* Troilus 
enim in prima acie Argiuos caedit, Myrmidones uero fugat , impreffionem 
ufep ad caftra Argiuorum facit* Multos hinc inde occidit, plurimos acriter 
fauciat* Aiax Telamonius obftitiuTroianiuicl^oresin oppidum reuertutuu 
Poftera die Agamemnon exercitum educit , omnes duces Myrmidones 
prodeunt. Contra uero Troilus in aciem laftus exiuit* Prelio commiflb utercfi 
exercitus inter fe dimicat , acriter pugnatur, multa milia hominum ex utrac^ 
parte cadunt*Troilus Myrmidones perfequitur,fternit,fugat* Agamemnon 
ut uidit ex fiiis partibus multos occifos, inducias in dies triginta petit, ut fiiqs 
funerare pofsit.Priamus inducias dedit,fuos^ fepeliendos curat* Tepus pu" 
gnac fuperuenit* Troiani exercitum educunt * Contra Agamemnon omnes 
duces in pugnam coeginprselio commifTo fit magna cgdes,acriter pugnatur* 

t Poftquam 


DARETIS PHRYGII 

Poftquam primum tempus diei tranujtjprodit in primo Troilus, caedif, pro> A 

fternif* Argiuifugam cum clamorefecerunf* Achlilesutanimaduertic Troi' 

ium iracunde feuire,& Argiuis iiifultare»(imul^3 fine intermiffione Myr mi 

donesprofternere,proceditm bellum.Queml roilus continuo excepit, &! 

J&uciat. Achilles de praelio iauCkisredit,pugnatar continuis diebus fex. Dic 

fepcimo dum utcrcj^ exercitus prdio fado inter ie fugantur, Achilles qui rdi' 

quibus diebus ucxatus in pugnam non prodierat, Myrmidones infinnr; 

iiortatur, alloquitur ut fortiter impreflionem in T roilum faciant* Pofiqiiarn 

pars diei tranfic,prodijt Troilus ex equo laetus* Argiui maximum clamorem 

faciunt*Myrmidonesfuperuenere,impreflioneinTroilumfaciunr,dequo- 

rum numero multi a Troilo occiduntur*Dum acriter pugnatur, equus Troi^ 

Ii uulneratus corruir,Troilum implicitum excutit* Tum cito Achilles adue^ 

niens eum occidif,& de ipfo pr^lio eum trahere coepit, quod Achilles inter^ 

uentu Memnonis com plere non potuit* Adueniens enim Mcmnon,&T rol 

Ii corpus cripuit,& Achillem uulncre fauciauit* Achilles de praelio foucius re 

dit*Memnon infequi eum coepiteum multis*Quem Achilles ut refpexit,fub 

ftitit:curato uulnere,S^ aliquadiu prceliatus,Memnonc multis plagis occid% 

&:ipre uulneratus ab eoexpraelio receifit. PoftquaducSor Perfarum occiTus 

eft,reliqui in oppidum confugere,pr^liHm nox dmmit*Claufis poru^pofic^ 

ra die a Priamo legati ad Agamemnonem rnifll flint, qui dierum uiginti ind^ 

cias peterent: quod Agamemnon coceflir.Pnamus igitur TroiIum,Memn(> 

nem^ magnifico funere ejfFert:c 2 ^teroscp milites utricp fepcliendos curant*- 

. Hecuba moefta, quod duo filij eius fortifflmi Hertor dC T roilus ab Achil 

leinterfecfiieffent,confilium muliebre temerarium inijtad ulciicendum do' 

lorcm ♦ Alexandrum filium accerfit,hortaftur ut ie fuos fratres umdicarer, 

infidias Achilli faceret, eum nec opinantem occidat : quoniam ad fe mife-' 

rif,&r rogaueritutfibi Prolyxenam daretinmatrimonium,ieadeum mifiu^ 

ram Priami uerbis,ut pacem foedus^ inter (econfirmarent.Conftituunt in & 

lio Apollinis T ymbr^i, quod eft afiteportam,ed Achilli ueni€nti,collocutii gi 

ro® infidias collocari , fibi fatis uiTum e(Fe fi eum occiderit. Quod centaturu 

le Alexander promifit* No(3u eligunt de exercitu fortifflmi,S^ in fanu Apol 

linis collocantur,rignum accipiunt.Hecuba ad Achille, ficuti codixerati nun 

cium mittit* Achilles laptus Polyxenam amans,poftera die ad fanum fe confti 

tuituenturum*Intcr€a Achilles confequenddie cum Antilocho filio Nefto" 

ris ad conftitutum ucnit,fimul5^ fanu Apollinis ingrediebatur* V ndi(^ infi'* 

dias fieri Paris hortatur,teIa contjciunt* Achilles cum Antilocho brachio fini 

ftro chlamyde inuoluto,enlesexerere.Exinde Achilles multos occidit* Ak^ 

xander Antilochum interemit,ipfum^ Achillem multis plagis confodit Jta 

animam ex mfidijs,necquicqua fortiter faciens,amifit: quem Alexander feris^ 

6^ uolucribus profici iubet.Haec ne faciar,Helenus rogat, fois tradi* Quo*- 

rum corpora accepta Argiui irt caftra tulere* Agamemno eos occifos magm*' 

fico funere effert: A chillicf fepukhru ut fleri liceret, a Priamo inducias petit, 

ibi^ ludos funebres facit* Deinde concilio prouocat Argiuos, alloquitur, ut 

ca qua? Achillis efient, Aiaci propinquo eius comendarent*Tuc fic Aiax aitr 

Quu filius Neptokmus ei fuperfit, nemine equius habere quam eumropor-' 

tere ad pugna accerfiri , ei^ uniucrfa quae patris erant reftitui* Concilio inde 

placuit, ut detur negociu Menelao: qui Scyrum profiafeitur ad Lycomede 

auum eius,imperat(^ ut nepotem fuu mittat* Quod Lyccvmedes Argiuis 1« 

benter conceffit.Poftquam inducice tranfadae funr, Agamemnon exercitum 

eduxit,infiruit,hortatur*ContraTroianiexiirbe prodeuntjprarliu commiV 

tit.In prima acie Aiax nudus uerfatur, clamore magno orto.MuIti ex utrac^ 

parte cadunt* Alexander arcum tetendit, multos interficit, Aiacis latusnu^ 

dum transfixit, Aiax faucius Alexandrum perfequitur: nec deititft, nifi eum 

o ccidcr ct* 


V 


DE E 5 C C I D I O T R O I AE L I B, 219 

^ ocdderct* Atax fclTus uiilnere m caftra refertur, Sagttta exempta moritur^ 
Alexadri corpus ad urbem portatur* Diomedes uinlf animo impreffionem 
in hoftes factt*Phryges feffi ad portas confugiunt^quos Diomedes ufep in ur^ 
bem perfequiuir* Agamemnon exercitum circa oppidum duxit, &: tota no^ 
fle circa murum fedit, alterna uice uigilias aginPoftera die Priamus Alexan- 
drum magnifico funere eflertrque magno ululatu Helena profecuta eft,quo 
niam ab eo honorifice traflatafinQiiam Priamus & Hecuba ut filiam afpc- 
xerc,& diligenter curauere, quod nunquam Troiam deipexiiTef,nec Argi- 
uos defiderafier^ Poftera die Agamemnon cxercititm coepit ante portas 

infi:ruere,&r Dardanos ad praelium prouocare* Priamus comra iufiit urbem 
munire, ctinterim fubfiftere uicp dum Pentefilca cu Amazonibus fuperueni 
ret.PcntefileapofteaiuperuenitjCxercitum contra Agamemnonem eduxit^ 
fitpraclium ingens per aIiquotdies,diu pugnatur* Argiui fugantur in caftra, 
opprimuntur* Cui uix Diomedes obftitit, alioquin naues incMiflet Argiuo- 
rum,8(f imiuerfum praelium deuafta(Ief*PrafIio dirempto, Agamemno in ca- 
ftris iefe continuinPcntefilea uero quotidie prodit, deuaftat Argiuos, in bel- 
lum prouocans* Agamemnon ex confilio caftra muniuit, fiC in beil u no pro- 
diuic, uic^ du Menelaus ueniret* Menelaus a Scyro uenit,arma Achillis Ne- 
optolemo filio eius tradit* Quaj quum accepilTet, in Argiuorum caftris uche- 
menter circa patris tumulum lamentatus elt. Pentefilca cx more praelium in- 
ftruxit,&rufcp Argiuorum caftra proceftinNeoptolemus Myrmidonu prin 
ceps,contraaciem duxit* Agamemnon exercitum inftruif,pariter concurrut. 
Neoptolemus ftragem fecit, occurrit Pentefilca, & fortiter in pr^lio ueriatur^ 
V tricp per aliquot dies acriter pugnauCrunt, multos urriqp occiderunt, Pen- 
tefilea Neoptolemum iaiiciat*llle dolore accepto, Amazonum duefirice Pen- 
tefileam obtruncat* Eo facfto totum exercitum Troianorum in urbem fuge- 
re fecinStatim Argiui cum omni exercitu muru circundant,tta utforas Tro- 
iani exirenon pollent* Hocpoftquam Troiani uidere, Antenor, Polyda 

g mas,AeneasadPriamumueniunt*Aguntcumeo, 8irconfiIiumqu»runt,uC 
deliberent quid defortunis futurum fit* Priamus confilium conuocat, quid 
poftularentiiibet eos dicere, quid defidetet* Antenor memorat, principes 
defenfores^Troiaj,cacteros^natOseius cuaduenis dueftoribus interfc<fios: 
Argiuorum prindpes remanere fortifflmos, Agamemnonem, Menelaum, 
Neoptol€mum,non minus fortiffimum quam pater cius fuit: Diomedem, 

Aiacern Locrum,ca£teros^complures(umm^prud€ntif,Neftorem,VlyP 

fem* Cotra, Troianos clauibs & obfe(Ibs,S(f pene cotiitos. Suadet potius ef- 
ie, ut Helena his reddatur, ea qu^ Alexander cum ibcijs attulerat: et pax fi- 
at*Poftquammultisuerbisdepace concilianda iatis fecerunt, furgit Amphi- 
tnachus filius Priami,adolclc€ns fortiflimtis: malis^ uerbis Antenore ador- 
tus eft,eos^ qui confenferant,impropefare eis facfla eoru:fiiadere potius edu 
cendum exerdtum,8^ irruptionem in caftra faciendum,uicp dum uincat, aut 
uiaipro patria occumbant* Poftquam finem fecit, exurgit Aeneas, lenibus 
mitibusqj uerbis Amphimacho repugnat,ab Argiuis pacem petendam ma- 
gnopere perfuadet, Poftquam dicedi finis facftus eft, Priamus magno animo 
luriTxft, ingerit multa mala Antenori Aenea?: eos belli appetendi du(fio- 
resfuifte,ut!egatimGrseciammitterentur,quumipie quocK Antenor lega- 
tus rem'erif,&r renunciaucritfetontumeliofe tractatum cffe,& ipiebellufua> 
ferit*Demde Aeneam, qui cum Alexandro Helenam, et prodam de Argiuis 
no modipm extraxit: quapropter certum fibi clTe, pacem non fieri* Statim^ 
imperauit,ut hi omnes parati eflent,utquum fignO daret portis irruptionem 
facei enr,aut uincere mori ue fibi certuni cfle.Hacc poftquam locutus eft,con 
cfimmdimifit*Amphimachum fecum duxit,dixit^ ei: uereri fe ab his qui pa 
ccuiadebant,ne oppidu prodant, cos^ habere multos ne plebe qui una fenti 

t a renr^ 


ato 


DARETIS PHRYGII 
rentjOpus cffc cos mtcrfici^Quod fi hoc facfium fuerit, fe efle patr/am defenfii A 
ru, Argiuos^ fijperaturu*Simul^ rogat utfibi fidelis & audiens , paratus^ 
cu armatura effet,utfinefuipicioe fieri poffit^ Simul^fuafit Amphimachus, 
adeoenam eos uocari,diuinam^rem fatfluru, & ita infidijs circumuenturu^ 
Amphimachus ita fe facflurum promifit,& ab eo diiceflitt Eodem die con^ 
ueniuntAntenor,Polydamas,Vcalegon,Amphidamas,Dolon:dicutieiTii 
rari regis pertinaciam, quum patriam dC comites perire malit quam pacem fa- 
cere, Antenor ait,fe inueniffe quod fibi 8C illis in commune profpiciat, fi fibi 
fides feruaretur,c3mnes fidem obftringunt* Antenor ut uidit fe obftrirtum, 
mittit ad Aeneam, dices, patriam eflieprodendam,& iibifuis^ cauendii efie: 
ad Agamemnonem de his rebus aliquem efle mittendum, qui id fine fuipici- 
one curet: maturadum eile, A nimaduertifle Priamum iratum,quia ei pacem 
fuaieritide confilio furrexiflfej&T uererine quid noui confilrj ineat, Ita(^ om^ 
nes promittunuftatim^ PoIydamantc,qui ex his minime inuidiofus erat, ad 
Agamemnonem clam mittut, Polydamas in caftra Argiuoru peruenit, Aga 
memnonem conuenit,dixit^ ea quae fuis placerent, Agamemnon clam no^ 
<fle omnes in concilium conuocat , & refert ea quae audiuit: quid cuicj^ uidea 
tur, dicere iubet,Inde omnibus placitu efl: , ut fides proditoribus feruaretur^ 
Vlyffes &r Neftor uereri fe dixere, hac rem fubire, Neoptolemus hos refutat. 
Ititer fe certat, placitum eft, fignum aPolydamateexigi,Etidipfum per Sino 
nem ad Aeneam, & Anchifem,& Antenorem mittit, Sinon ad Troiam pro 
ficifeitur. Et quia nondu claues portae Amphimachus cuftodibus tradiderat, 
figno dato Sinon uocem Aeneae 8C Antenoris audiendo confirmatus, Aga- 
memnoni renunciat,Tunc placitum eft omnibus fidem dari, foedere firmari, 
lureiurando ftringi,eo pacfto ut fi oppidum proxima nocftetradidiflent, An^ 
ceiiori,Aeneae,Vcalegoni,Po.lydamanti,Doloni,necnonliberis,coiugibus, 
propinquis, amicis , fuis^ omnibus fides feruaretur, 8C fua caufa omnia fibi 
liceat habere, Pacfto confirmato, iureiurando adftricflo, fuadet Polyda- 

mas, nocftu exercitum ad portam Sceam adducat, ubi extriniecus caput equi g 
fculptum eft, ibi praefidia habere, nocftu Antenorem 8C Anchifem exercitui 
Argiuorum portam referatur os , eis^ lumen prolaturos, Idfignum erupti- 
onis fore dicunt,qu6dibipraefto forent qui ad regem eos ducant,Poftqua pa 
cfta data funt,PoIy damas in oppidum redtjt,rem peracfta denunciatjdicit An 
tenori dC Aeneaf,Cceteris^ quibus placitum erat,ut iiios omnes adducant, 6C 
no(ftu Sceam portam aperiant,Iumen oftendant, exercitum inducant, Antc- 
norStT Aeneas nocftu ad portam pr^fto fuere, Neoptolemufufceperut,exer 
citui portam reierauere, lumen oftedere,fugam praefidio fibi fuis^ omnibus 
praeuidere.Neoptolemus praefidium dat, Antenor eum in regiam duxit, ubi 
Troianis pofitu praefidiu erat,Priamu periequit, quem ante aram louis Her- 
cei obtruncat,Hecuba dum fugit cum Polyxena, Aeneas occurrit,Polyxena 
ci fe tradidit, qua Aeneas ad patre Anchifem abfeodit, Andromacha 8C CaP 
Kandra in aede Mineruaefe occultant, tota node no ceflant Argiui deuaftare, 
praeda^ facere, Poft$ dies illuxit, Agamenon omnes duces in arcecouocat, 
dijs gratias agit,exercitu colIaudat,omne^ praeda iubet in medio reponeda, 
quam omni exercitui aeque partitus eft:fimul^ exercitum c61ulit,an placeat 
Antenori dC Aeneae,qui patria prodiderint,fide feruari. Exercitus omnis co 
clamat,placere fibficonuocatis^ omnibus,uniuerla quae erant reddiderunt^ 
Antenor rogat Agamemnonem,ut fibi loqui liceret, Agamemno dicere iu» 
bct.Mox ut loqui co^pit, primo omnibusGraijs iuuenib,gratias egitjfimul^ 
comemorat Hclenu dC Caflandra pace femper patri fuafiffe, Achillem^ fua- 
fu Heleni fepulturae conditu fuifle, Agamemnon ex confiltj fententia Hele- 
no &rCaflandrae libertate reddidit, Helenus Agamemnone proPIecuba ^ 
Andomacha deprecar, comemorat^ femper ab his cflTc diledu, etia h/s ex co- 

fili) fen- 


t>E EXCIDIO TROIAE LIB. iit 

A fiftj (efttentia libertas concella efi: Jnterea praedam omni cxcrdtiri diuifit, drjs 
gratias cgit.hoftias immolaitit, dC quinto die (latuit iter pergere ♦ Vt autem 
dies profecfiionis aducnit,tcmpe(latcs magn^ exort^ fuht,&: pd aliquot dies 
remait(ere*Chalcas refpondit, iiiferis fitisfadiinon effe, Neoptolemo in men 
tem uenif, Polyxenam, cuius cauia pater cius perierat, in regia non e(Te inuen 
tam» Agamemnon pofeit, conqueritur, exercitum accufat, Antenorem accer 
liri iubet, imperat ut diligenter eam inquireret, intientam^ adfe adduceret^ 
Mox Antenor ueriiens ad Aerteam,& Polyxenam ab to abiconiam fufeipi^ 
ens, ad Agamemnonem eam duxit, Agamemnon Polyxenam Neoptoleme 
dedit,quam accipiens ad tumUlum patris iugulauit. Tunc Agamemnon ira> 
tus Aeiieaf quod Polyxenam abfeonderat, cum omnibusfuisa patria proti^ 
nus difcedere iubet. Aeneas cum fiiis prdficiftitur, Antenori terram tradidir^^ 
Agamemnon profectus eftde urbe,ui<floria fibi cocefla, Helena poftaliquoc 
dies moefta magis quam ante,domii reportatur cum fuo Menelao, Helenum 
cum Caffandra forore,flC Andromacha Hecfloris fratris uxore, Hecuba 
matre, Gherronefum petit» Hacflehus Dares Phrygius qu^ gefta funt li te> 

tis mandauitinam ip(e ibidem cum Antenoris facflione remanfit,Pugnatum 
cft annis io,menfibus 6 , diebus iz. Ad Troiam corruere ex Argiuis,ficutDa- 
res feribendo tradidit,8S(5,milia, Ex T roianis ufep ad oppidum proditu, 
tnilia, Aeneas nauibus profecfius eft, in quibus Alexander in Graeciam ierat ' 
Humero iz. Quem omnis aetas lecuta efl: hominum, in milibus tribus dC 400 ^ 
Antertotem fequuti funt duo milia dC quingenti. Helenii 8C Andromacham 
mille ducehtifHucuicj Daretis hiftoria pericripta eft. Qui Troianorum 
Graecorum principes occidere, denotatur : HecfiorProtefilauni, Patroclum* 

Merionem,Boetcm,Archilochum,Protcnorem,Deipenorem,Dorium Po 

lyxenum, Phidippum,Xantippum,Leonteum, Polibcctum,CarpedQiit€m 
Lepodemon,Lij[forem,Epiftrophum,&: Schedium, Maimentur^, Pabmo* 
nem: Aeneas Amphimachu,Nireum: AlexaderPalameden:, Antilochum 
pfc Aiacem, Aiax T elamonius , 8C Alexander, mutuis milneribus ie occider/ 
Quictiam Graecorum SC Troianorum duces occidere, literis fubter notan- 
tur. Achilles Euphemium,Hippotu,PIebcum, Afterium,Uconium,Eufor> 

bium;He(ftorem, Memnoncm:N€optolcmusPentefileam,Priamum,adtit 

mulum patris Polyxenam iugulauit:Diomedes Xantippum,Mne 
ftheum,Epiftrophum Orcomeneum» 

DJCTYS CRETENSIS ATQVE DAREtiS PHRY* 
gij dc Bello Troimo hijtorkrm finis. 


^ % blODdRt 




D I O D O R I 

bibliothecae historicae 

Liber Uiidecimus,tncerto Interpretei 

icimus ante hiinc! iii totius (ummaa contextu Iiber^renmi 
earum quae ante trafetSionem Xerxis in Europa geft^, 
quae^ per conciones in communi Gra:cor um conuentu 
apud Corinthios de Gelonis (bcietate erga Graecia traeSa 
taefuerCjdeducSu expofitione^ coiiclufus eft: m hoc uerd 
perpetuam hiftoriae (enem deducentes, ab exercitu Xer^ 

xis ordiemur^in Gr^ciam traietfiottum in atinuin pra^ce^ 

dentem terminabimus,quo Athenienfium copi^duce Cimone Cyprum in* 
iia(ere« Pracfecflo igitur Athenienfibus Calliade, Confules apud Romanos 
creati ilint Spurius Cafsius, &Proclus Verginius trigefimus,01ympiadc 
quinta 8C feptuagefima^in-qua^dio uicit Afilus Syracu(anus*Hacitacp rem 
pellate Xerxes rex hac impulfus cau(a, contra Girkcos arma m ouic. Mardo^ 
nius Perfk regis gener , rerum^ eius adminiftrator, uir admodum Angulari 
calliditatej&T robore proelianti corporis, fumma inter Perias admiratione ha 
bebatur*Hic elato (piritu, & aetatis feruore (iiblatus, magnas femper res appe 
tere, magnis^ alpirare impertjs^uo^ id aflequeretur, uarias affldue uarijs ar 
tibus quaerere,moliri^ uias^ Quare Xerxi perfuafit,uti Graecorum uires af^ 
fliefiare, fibi^ fubiugare eos populos cotenderet,afflduos mfefiifsimoscp Per 
ficinominisholies^Xerxes igitur ineam (ementia adductus, ac Grafcas gen- 
tes uno tempore bello opprimere uniuerias, funditus^ euertere Graecia ten- 
tans,legatosadCarthaginen(csmifit,quiunacumeisde re communiter ge- 
renda tratfiarcnt: atq^ inter cos ita compofitum, uti Grsecix incolas ipfe fuis 
copijs inuadereuCarthaginenObus uerd, cu eflent magnis copijs coa^is,€o- 
dem tempore aduerius Gr^cos,qui Italiam Siciliam^ tenerent, proficilcijgl 
tur uti conueneratjCarthagincnfes magna collecSa pecunia, multos ex Italia 
Ligufl:ica,item ex Galatia & Iberia milites mercede conducunnPr^terea ex 
uniuerfa Lybia & ipfa Carthagine deledu habito, ciuiles copias conlcriplc- 
re> Quibus omnibus parandis triennio confiimpto, exercitum coegere mili- 
tum ad trecenta millia, naues ducetae extrudaf^ Parte ex alia,Xerxes ob Car- 
thaginenflum ftudium excitatus , certatim in reru bellicarum apparatu tan- 
tum eos uicit,quanto maiori gentium imperio fuperabat* Naues uhicp per Io 
ca maritima fibifubietfla, Aegyptum^ & Phoeniciam Cyprum sedificari 
fubettitem per Ciliciam,Pamphiliam,adh^cpcr Lyciam, Cariam, Myfiam, 
Troada^a: per Hellelponti ciuitates,& Bithyniam,&: Pontum,quibus trien 
nio (uti Carthaginenfes fecerat) comparatis,naues longas extruxit fupra mil 
le ducentas*Cui rei pater cius Darius,magrto adiumento fuit, qui ante mor- 
tem ingentes confcripferat copias,&: magnam materiam ad clallis ^dificatio- 
ne parauerat* Nam ab Athenienfibus olim in Marathone fuperato Dattide, 
cotraui(flores animo impacato, grauiter indignabatur^ Verum cum iam pro 
ficifcij&T Grgeis arma inferre properaret,fubftitit morte interceptus^Xerxes 
itacpjCeptis parentis fimul & hortatu Mardoni] (ueiutididum eft) impuKus, 
Graecos expugnare contendebat ♦Vbi cuncftaquacad expeditione require- 
bantur parata uidet,ducibus nauium mandat,uti naues undicj in Cymen co- 
uehant,&:Phocefam:ip(euerd ex omnibus prouincijs fuis equitatu pedita- 
tu^ coacfto, exSufis proficilcitur* Simulae in Sardis ingrefluseft,praecones 
in Cjraeciam dimittit,mandans, uti (ingulas qualcp lirbes adeant, 8C a Graecis 
regio iu(Iu,aquam terram^ depoicant^Inde partito exercitu,numerum qui 
adiungcndumponteHelle(pontum,qui®ad montem Atho eifodiendum 

fatis 



LIBER XI* 

k fatfsui(uscft,comitrittcarccon(picatusfimultatum mtlitibiis STquambrc-' 
uifs/muin mgrcffiim patcfacflum iri,fimul fefperans perterrefadurum Grse-» 
coSjUelipfe in primis tantorum operum admiratione^Qui ergo ad id miifi fu 
crant^multitudine ad opus ardenti^celeriter rem confecere* Graeci audita Per 
farum innumerabili manu^mille in Theflaliam airmatos mittunt;, qui aditus 
ad Tempe occuparent * Dux autem Lacedaemoniorum erat tumSynetns, 
Athenienfium Themifl:ocles:qui per fingulas ciuitates legatos poifuiatumit 
tuntjUti milites ddigat,quos c5muni munere ad aditus Graeciae tuendos mic 
tant Properabant enim ciuitates omnes Grsecas bello implicare,S(r uartjs dP 
ftributos cotiiiere pracndijs:ut communicato inter fe ofRciOjPerfis ab uniuer 
ia fimul Graecia refifterctur^Poftquam uerd compertu eis fuit,Theffalorum, 
& eorum qui finitima aditibus loca incolebant, maximam partem nuncijs rc 
gijs aquam terramq^ tribuiffe, relieSa ad munitione T empe domum regrelsi 
funt* Hic uero non ab re fiet dinumerare, qug Graecoru populi partes fecuti 
Cnt Barbaros , ut merito notato uituperio auertantur per dedecus , ligno-^ 
miniam communis libertatis proditores* Aenianes igitur, Dolopes, Milefif, 
Perrhebi, Magnetes Barbaris adhaeiere, cum adhuc praefidium in Tempe 

cofifterct* Achaei deinde,Phthiotae,Locri,Theflali,& plcricp Boeotiorudiicc 
dente praefidio,ad Barbaros defecere ♦ Quilfthmon tcnebant,cum reliquis 
Graecis in officio pracftantes, in communi conuentu decreuere , Graecos dtjs 
deuouendost decimandos^,quicunc^ Perficas tenuiflent partes, fi belli illius 
mcSorCs euafi(tcnt*Adeosuer6 qui armis abftinerc uelle uidebanturi mitte- 
re legatos placuit, qui eos ad belli munia pro comuni libertate capienda con- 
citarent* Horum alif quidem illico prgienti animo in fbcietatem adducti: no- 
nulliie in tempus congruum idem facfluros pollicebantur : rc uerd magis (a- 
lut! fuae prolpicicntes,moram trahcndo,belli exitus expecflare uolebam* Ab 
Argiuis tum legati in commune confilium miffi,rcferut fe fimul cum reliqua 
Graecia labores & arma fuicepturos,!! aliqua in ca re pars imperij defignetur^ 
B Quibus ita reiponium : Si quidegrauius duceretfub Graeco imperatore pro 
libertate pugnare , quam Barbaro domino icruirc , eos ad id confultd armis 
abftinere*fin per ambitionem Greciae imperium fibi poftulent, aequum fuiP 
fcy prius ca a ie gefta edidifie, qu^ talem gloriam poicere uideretur*Pofthgc 
legatis regtjs Graecia pcruadentibus,& aquam terram^ depoicentib us, uni- 
uerfe Graeciae ciuitates reipondendo declararunt quanto commune libertate 
ftudio fpiritu^ completSercjitur* Xerxes uerd ubi iiindlum Hellefpontum 
aCcepitj&Tmontetti AthonefFoffum,illico exSardibusprofecSus per Helle- 
ipontum iter fadtproducflus in ficcum,copias per pontem traducit in Euro- 
pamuum per Thraciam duces^complures adfcilcit fibiexThracibus &: finiti 
mis milites* Vbi in locum cui liomen Dorifco,p.er ueiitum eft j claflem illuc 
acciri iubet , ut utrafe^ in utio loco iuneSas munitius copias habcrct*Nume-^ 
rum^ uniucrfi exercitus illic rcceniere placuit, in quo fupra oefiingenta mP 
liahominupedeftris excrdtiis cdnicriptatraduntur:naueslongas fimul om- 
nes plus mille ducentis, quarum trecentae 8^ uiginti graecg , rege nauiuiii cor- 
pora praebentc,Gratcis eas milite & remige complentibus t reliquae omnes 
barbarae* harum ducentae a Acgyptijs,a Phoenicibus trecentae inftrudlx i Ci 
lices oeSo^inta , Pamphiltj quadraginta, totidem Ly ctj : ad haec a Caribus o> 
^oginta , a Cy prijs centum & quinquaginta* Ex Graecis uer6,Dores illi qui 
I uxta Cariam habitant, utia cum Rhodtjs 6^ Cois,miierc quadragintatlones 
cum Chtjs 8^ Samtjsjcentumt Aeoles Cum LCsbtjs 8C Tcncdtjs,quadraginta 4 
Hcllefponttj odoginta,cum his qui loca circa Pontum tcnent*Infulani quin 
quaginta * Infulas enim omnes quae intra Cyneas ficTriopium Sunium^ c5 
tinentm, rex fibi ante ibcictate praeoccupatas adiunxerat* Eo itacp numero 
iriremiumdaffisextabat^practercas odingentae 8C quinquaginta ad equos 
^ t 4 portandos 


c 


D r O DORI S I c y L 1 

portandos paratae, onerariae tria millia^Dum itacp Xerxes fn irecenfeftdo ex> A 
crcituapud Dorifeum detmeretur,cQnfultoribus Graeciae ubi renunciatu eP 
fet, Perfarum copi propius accefflffe, placuit cladem in Artcmifium Eu^ 
boeseillico nauigare,confpicaticumIocum maxime ad occurrendum hofii^ 
bus idoneum : tum Thermopylas armatorum prsefidium quod fatis edet ad 
. anguftias&: aditus occupandos,^: arcendos ab ingredu Gr^ciae Barbaros^j 
midummam maturandum cenfebat, cos qui Graecorum partes fequerentur 
circummunircj&contentis uiribus (ociorum (alutem tueri. Cladis.tum uni> 
uarfe prxfecflus erat Eurybiades Lacedaemonius.Militibus qui ad Thermo^ 
pylas mifsi fuerat , dux datus Leonidas Spartiatarum rex,uir uticp uirtute dC 
rei militaris peritia admodum praeclarus. Hic accepto ad id imperio, mille fo- 
Ium ex omni exercitu delecflis, iubet uti fe in expeditionem fequantur.Epho 
ris admonentibuSjparuam admoduab eo aduerius tantas copias nauiu uim 
delecfiam, imperantibus^, uti maiore adumeret, perplexe dC intricato (ermo> 
ne refponditjad prohibendos ab ingredli Barbaros eum utic^ numerum fa- 
tis ede militum:ad eam uero rem quam paratum ibant efficiendam,haud plu- 
ribus indigere. Hoc obfcuro reiponfo accepto, interrogat,num quippia prag 
clari facinoris fibt commentum edet, quo eos ducat, quod^ exequi properet 
pereo ntatibus fubintulit ille, fe muniendi aditus titulo,illos uticjdudurum: 
re uerd,ad oppetendam pro communi libertate mortem.Qjjare fi mille folt 
q uos delegerat, fecum proficilcatur, Spartam nempe eorum ca? de fore dario 
rem:fin uniuerfi Lacedacmontj ed contendere perrexerint, nomen Lacedae- 
monium funditus periturum:fe quidem nil ufquam pro defenfanda fubterfu 
giturum.Mille itacp Lacedaemoni) ei dati, Spartiatae trcceti,& cum eis ex reU 
qua multitudine ad tria millia.Quatuor militu milibus Leonidas adumptisy 
in Thermopylas proficifeitur* Proficifeenti nunciatur,Locros , qui finitima 
aditibus loca incolunt,aquam terram^ Barbaris tribuide , at(^ ab eis aditus 
occupatos teneri ♦ Hi uerd aduetu Leonidae percepto,reuocata fentetiajGr^ 
cis adiunguntur:ac mille Locrcnfes,totidem(^ Milefij, Phocenfiu^ n5mul bt 
to pauciores millc,una cum illo in Thermopylas contenderunt J nec non dC 
cxalteraThebaeorumfaclionead quadringentos.nam Thebani de Periar Ci 
focietate inter (e diuerfa (entiebat. Haec itacp militu fumma habetur, qui Leo 
nidaduce inTermopyIasprofe(flifunt,ibi^ ad tolerandam Perfaru uimfc 
Comparant.Xerxes autem reccfito copiaru numer o, inde cum uniuerfb pro-- 
greditur exercitu. Procedenti uerd cum pedeftribus copijs Acanthopolim, 
adnauigat iuxta curfum tenens cladis uniueriaJ inde per locum effodum in 
alterum mare itinere breuiflimo ac tuto curfu traijciuntur. Vbi in Cliacum ii 
num perlatus eft,nunciatur aditus omnis infideri ab hoftibus. cuius occafio- 
nis occupandae gratia, exercitu coado miferat ad ea loca milites, quos ex Eu- 
ropa fibi fociosafeiuerat, ducentis milibus haud admodum pauciores: ita ut 
praeter nauales copias,non minus decies tentenis millibus dux edet.Reliqu;^ 
uerd turba, quae^ nauibus langis, quae^ onerarijs,alijs^ ad reliquum appa» 
ratum portandum coa(flisuehebatur,nil fuperiori numero cenfebatur infe- 
rior. Quare minime utiep mirada funt ea qu^ de multitudine a Xerxe duc^a> 
memoriae prodita inueniutur. Ferunt enim flumina,quae perpetuis aquis flu 
cre SC inundare (blita erant,multitudinem tantam illinc aquam petentem, al- 
ucoexhaufto defl:ituifle,pelagi^con(pedum confertis nauium malis in (yl- 
uarum morem fublatum.Copig igitur ab Xerxe coacflg omnium utic^ habe-* 
tur maximce,quas ulla unquam ullius hiftoriae memoria retulerit. Per fis ita^ 
apudflueta Sperchij inflatione locatis,Xerxes nuncios in Thermopylas mic 
cit, qui fimul explorarent, quo animo bellum aduerfum fe (iiiceptu gererent: 
fimul^ edicerent, regem iubere uti ab armis di(cedant,tuticp ac incolumes ia 
patrias fedes remeent, (bcios^ fePerfis &: eorum rebus pratbeant^quo^i ret 


. B I B X 1 O T H E C AE LIBER X L 
A ciflent, fe per eofdemnuncios polliceri Graecis^ nec minus daturum agros 
longe his quos nunc incolerent am plior es, uberiores^» Hoc nuncio audito, 
ab his qui cum Leonida aderant, ita nunciantibusrerponfum cft; Seregi fo' 
cioscum armis,^inermes,foreparatiores: ac fi qua eos pugnare ibrs cocge^ 
rit, generofius ac fortius cum illis pro libertate periclitaturos ♦ nam de re* 
gione dC agro, quem (e rex eis daturum polliceretur, uelle hoc a (e difce^ 
rcnL Graecis patrium atque innatum more,non malis artibus, necp per igna 
uiam dC ignominiam , fed uirtute folum fibi , quod incolant, atep agros para^ 
re, partos^ eadem uirtute tueri* Rex accepto per nuncios Graecorum re-' 
Iponfo, Demaratum Spartiatam, qui ex patria exui ad eum profugerat, ad fe 
illico accerfiri iubet: irridens^ quod refponfum dederant, a Latonequ^fi-' 
uit,num uelocius Graeci equis fuisinfecflantibuseffent profugituri, an tanti 
pollent exercitus confpecfium ferre c' Demaratum regi ita refpondifle aiunt; 
Virtutem Graecorum tibi, rex, haud incognitam exiftimarim, quippe qui 
Barbaros a te deficientes Graecis ibi eas militibus 6C robore debellare ♦ ne^ 
que exiftimes eos qui pro imperio tibi tuendo acrius quam Perfe bella gere^ 
re foleant,pro libertate fua retinenda adueriiis Perfas ignauius pugnaturos^ 
Quae diefia Xerxes prae faftucontemnens,ieiefequaturiubet, ut Lacedaemo 
nios coram cernat fugietestat® edu(flo ftatione exercitu in Thermopylas co^ 
tendit, aciem^ in praefidium Graecorum inftruit,primos ibi omnium ad cer^ 
tamen adoriendu Medos efle iubet,feu quod robore corporis caeteris praeda^ 
re uiderentur:fiue id fore ratus,ut eo praelio Graeci omnes deleretur* h^rebat 
enim adhucanimis Medorugrauis indignatio, & haud uetufta memoria rei 
male geftg, dC cladis acceptae ducibus progenitoribusqp fuis,quiin Maratho 
nis pugna fuerant a Grxeis obtruncati* Dum itacp Medis maioru iliorum 
cladem commemorat,alios occiforum fratres, alios nepotes appellans,hofta'' 

tur,meminiffe uelint iniuriae parentibus,fratribus,(anguini,quin,& nomint 
^ fuo crudeliter illatae,eorum^ manes id maxime afuis expofeentes ulcifei pa' 
B rent«Medi itac^ prima fronte, uti dicflum eft, inftruifli, impetu fa(flo,in praefi^ 
dium Thermopylarum irruijt*Leonidasuer6 fiios opportune infl:rucflos,in 
anguftiflimosaditusfauces producit* Orta utrinque atrox pugna,Barbaris 
regem fuaeuirtutisipecflatoremteftemcp habentibus, Graecos accendente IP 
bertatis periclitantis memoria: duce prgterea unumqueep nominatim appel 
Iante,& in pugnam adhortante*atc:p in fummum prope utriunep periculuies 
addu(fla erat* Nam cofertiffima acie cum cominus telis res gereref,ac ultro ci 
tro^uulnerainferrenturjConftantibus ubicp in ordinibus ac conipicatis ar^ 
mis, permultum tempus anceps pugna trahi Graecis uirtute dC feutorum lon^ 
gitudine pr^ualentibus: uix tandem a Medis cedere ceptum,inclinaric^ acies 
inchoata *magnaiam eorum parte caefa, multis^ per uulnera confedlis, fupe^ 
rata Medorum acie, Ceftj& Sarae in pugnam fuccedunt, integri dC recentes 
aduerfus defatigatos incuriantest qui haud tamen diu pugna: periculum fiifW 
nentes, a Leonidae militibus caefi, in fugam uertuntur* Nam Barbari feutis K 
peltis breuibus obte(fii,ad apertam equo campi pugnam motu corporis apti^ 
ores erant: in anguftijs uerb certantes, non facile poterant conftipataho^ 
ilium corpora, dC magnis defenia feutis petere* ipfi cotra,Ieui armatura tedli, 
icflibus&Ttelis iaculantium patebant* Xerxes tandem cernens aditus cada-- 
ueribusfijorum ftratos,necuirtutem Graecorum a Barbaris tolerari pofle, 
lecfi:i(rimos ex Perfis mittit,eos qui immortales inuiolabiles^ appellabantur, 
quicp corporis robore uidebantur reliquam multitudinem longe an tecelle^' 
re*Breuis quoque certaminis aduerfus eos Graecis dimicatio fuit* iam^ fun^ 
di, fugere^ coeperant, cum nox interueniens praelium diremit, magna iam 
Barbarorum caede facfla , paucis inLeonid^ exercitu defideratis* Poliero dic 

Xerxes alium longe atque animo cosperat, exitum pugnae habitum indi-' 

gnans. 


1 


DIODORI S I C V L I 

anans, ex omnibus ordinibus deliberat quecj deligere animo uiribus^ prj. A 
flantem , Quibus coaeSis, &:m acie ftrudis,raulta eos ante precatus, adiurat, 
fi ui irrumpatjGriccos^ ex aditu pcpulcrint,magnis fe donis ac praemijs cos 
cumulaturumifugicntibus gladios obiedurum.nec^ ullam uitsfpemrelicfm 
rum, mortem fug»prgmium cis fore. Hi itacj fimul armis collcdis.agmine 
fatSo in Graecam aciem feruntur.Leonidac milites contra fefe colligentes, fcu 
tis corporibus in muri fpeciem confertis, acerrime irruenti hofti reflftere,mi 
re pugnam tolerare, ate^ adeo dimicadi Audio obnixe ferri, ut ncc fibi ad fub- 
fidia iuccedi,necquicquam laboris aut periculi diminui ac remitti pateretur; 
fed perpetuo atroci® rerum diferimine & anguflia addudi,fuo quifep per Aa 

doloco%ultosexBarbarorumdele<5luAcrnut,acmutua interfepcriclitati- 

one certantes ordines,nil alter alteri cocederc. Veteranis addebat animos pu 
dor expertx militix.fimul &: diferimen diminuenda famx.uererinantp, ne 
uigor robur® iuuentf minores fibi pares faceret.Iuniores acerrima conflan 
tia perfiflercTdimicado ueteranorum peritia &: gloriam periculo uirtutis Au 
dentcsairequAln tantaitacp contentionegloriac periclitantibus Grarcis, dele 
dus Barbarorum funditur, atep in fugam uertiturtfugientibus armati Aridis 
gladtjs occurrut,at(5 circunfiflentes, agmine Aipato cos a fugain hoAes con^ 
uertunt, acprarlium inAaurare cogunt. Hac re pcrculfo rege, uerit 09 ,ut par 
erat neminem deinde fore, quipugnam tentare auderet, Trachynius quA 
dam cius regionis incola, cui montana diuerticula, tramitesc^ occulti loco*' 
rum uAi optime noti erant, ad 2'Cerxem accedit, iollicitocp ac multa medi*' 
tanti, pollicetur fe per anguAias quafdam motium incognitas,8£: occulta Ara' 
ta,quos fibi tradidi Aet milites dudurum; ac quodam conflituturum Ioco,un 
deGrxeos pugnx intentos a tergo adorirentur, hoc demum eos utrinque 
circumuentos facile inde pelli ac deleri poAe. Quo audito , rex admodum Ia;*' 
tatus, amplis prtemijs Trachynium afficit: tum illicouiginti millia dckdos, 
qui eum fequantur, tradit. Hac re uulgata(nec enim ^ m ultitudinem cela^ 
m' potuit)quidam ex his qui inter Perfas aderant, cui T yriAiadi nomen erat, s 
genere Cymaus,honeAis moribus & mente ad bonum inAituta, ex uigi- 
^s Perfarum nodu elabcns, ad Leonidam fe proripit, quae a Trathynio 
ada fuerant ignorantibus aperit. Quo percepto, Graeci circa nodis me- 
dium concilio conuocato, de ingruenti periculo, ar rerum iiimma inter ie 
multa coniultare coeperunt. Erant qui fentirent confeAim ad reliquos fo*» 
Cios difcedendum eUe, aditus^ relinquendos: nec aliam retinendae falutis 
uiam ufquarn fibi penitus patere: nc^ manendum , ut ab hoAibus circumuc- 
niantur: eos hoc comperto confilionilconaturos,nec tantam uidoriae occaA 
onem fruAra, ignaue^ habituros. Tum Leonidas Lacedgmonioru dux,ini 
mortali iamfibiaefuis gloria animo concepta, reliquos omnes difleclwe iu- 
betjfeie ad meliora patriae tepora, maioresep fortunae impetus cum alijs Grae 
(Cis reieruent: fibi cum Lacedaemoniis loco pcrflandum:necj ulla ratione cre 
ditupr*fidium,decerc duces ac principes Grxeitepraefiantius aliquid SC dif- 
ficilius caeteris aggreflbs,foriitcr occumbere.FIac fentetia habita , reliqui ont 
nes iefe inde moxproripiutjt. Leonida uero illic cum ciuibus relido, coepta 
ingentia ate» inaudita incredibilia^ animo obueriabantur, Cum paucis ita- 
que ( iblos enim Thefpios rettnuerat,qui omnes no plus quingentis erat)ad 
oppetendam pro libertate Grxdx per clariffimum facinus mortem ie compa 
rat.Interea qui cu Trachynio miffi fuerant, per auia cireumdiidi,in fummu 
tandem collem Aatuuntur.Quofadu eA.utGrarcorum prgfidiu inter utrafeg 
copias iam medium, iam undique circumobleffum teneretur. Tum Graeci 
defperatafalutc,gloriam uitac proferentes, una uoce ducem precantur, utin 
media hofiium caAra crupcre,animas9 dimicado fortittn cAundere !iccat,an 
tea cp fccircumuentosPerfis compertu fit. Leonidas acccibs ipote ad facinus 


BIBLIOTHECAE LIBER X L ^ 117 

A lam conccpttim,mih'tcspro noto na(fliis, uibet uti propere itaprandcant tan 
.quam fintapud inferos coenaturu /pfe ftatimjbociuffu, cibum fibi afiern' po*^ 
fcifiSic enim curatis corporibus eos fore robuftiores, laboremcp fiC belli pe^ 
ficula maiori adituros audacia^SC pertinaciori animo toleraturos^ Poftquam 
autem fequiique perfeftine curafTet , atque expediti omnes duci aftirifient, 
hortatur ut fe fequuti, in caftrahoftium irrumpant, quofcunqae obiiiosob- 
tr uncent, inde feie ad regis pr^torium conferant: fibi nanqj regis primum op 
primendi (fi fortuna faueat) confilium efle«His accenfi auditis milires,nocfiu 
confpicato agrhine in caftra Periarum,prsecedcntc Leonida,feriintur, Barba 
ri inopinata ac repentina reperculfi,ex tabernaculis paiTim tumultuantes fe 
rapiunuatqueeos qui cum Trachinio mifii fuerant, rati perijfic omnes,unP 
uerfas^ adede Grsecorum copias, intracp ftationem irruilTe, conilernato pal- 
lentes animo ferebantur* Quare magna eorum a Leonidg militibus ubicp ce^ 
des edebatur, atqueafuis plerique propter ignorationem rei prohoftibus 
necabantur,tumuitu per uniueria caflra excito:nocfie quoque rerum profpe^ 
(fiu prohibente, errore^ illum adiuuante, ingens promiicue uarrjs in locis 
ftragesferuebat* Nam in fumma rerum trepidatione, exciti omnes, dum fibi 
quifque timeret,alt€r alterum utcunqj obftantem cadebant, cum neque tem- 
pus neque locus,quid id edet,di(cernendi daretur: nec qui quo fe ordine rect 
perent>c^ius'ue iudluiquo duce confererenr, ad quae figna confugerem: nec 
ad nomina uocarentur,neque omnino pauore omnia perturbante, menteni' 
colligere, fiftere^ poffennQuod fi tunc in praetorio rex confticiiret, haud dix 
bium ede poteft,quin foret inter ceteram turbam, nullo obfl:ante,d Gr^cis in 
teremptus, atque eo momento tantum belli incendium oppreflumreftin- 
dtum^ceffarTet. At uero Xerxes ad tumultus illico principium inde profilie- 
raf,acleciriffime receperat ex periculo. Graeci uerd in pr^torumirrumpen-* 
tes, depreheniam illic obtruncat turba fere omne: ac regem ubiqj querentes, 
quantum tute no (fi u& impune licuit, per omnem ftationeuiefior es euagan^ 
B tur*Bxorta die,ac patefa(fi:o rerum profpec^iUjCiim Perfe Gr^cos cernerent 
admodum raros, contempta, uti erat praeter rpem,paucitate, confidere co 2 pc 
runnnec contra tamen adueriiim hoftem tendere audent , uirtute & audacia 
eorum decerrm: ied lateribus circumglobati, & undiq^ a tergo procul adori 
entes, co fodiunt iaculis &rfagittisuniuerfos*(^ai itai^cum Leonidam Ther 
mopylas fuerant ad aditus tuendos miisi, hunc uit^ exitum ibrtiri> interiere: 
quorum uirtutem nemo iatis unquam profecfid poterat admirari: quibus 
una mens extititadeo ad mortem ufque obnixa, ne patria inditura defer ercf, 
quibus^ fua (ponte offerre animas intrepide pro communi Grajci^falutc 
(limma uoluptas fuic,ac fortiter & honede interire,quam turpi feruitute igna 
uam uitam trahere4 Nec cuipiam (ane id dubium ede pofed,rem tam repenti 
na dC inopinatam, tam<^ infolentis audacia? Perfis intulide fiuporem, & con 
fter nationem ingentem animfiQuis enim Barbarorum tam incredibile fari' 
nus potuidetfufpicanVCui uenilTetin mentem quingentis numero homini> 
bus,tantum animorum fiducia?^ fuidcjUt decies centena millia adoriri nifuo 
rerentur^^ita ut ne in pofierumquide cuipiam fpes tanti per uirtute nominis, 
tanti^ exempli gloriam adequendi relieSa fittqui uticp uiri intra hofiium iiuf 
nitiones innumera circumueti multitudine, defatigatis uincedo corporibus, 
animo cecidere infuperatOjin ipfa quocp morte uicT:orcs*Quid igitur cenien*- 
duc^Num hos folosambigendu, qui nulla un^uiefioria uei rebus gefiis clari 
fuere,memoria gloria qj fuperadec' Natii no ex reru euentu, ied quo confilio,^ 
quo ue delec^^u q?,iid fiat,uirtute perpedere, fortesm dC illufircs inde uiros (pe 
edare oportet Jliius nanep fortuna, cuius ratio etdilcretio rerudominaLQiiis 
nam qu^fbeis uiris prarferrguel ite conferri dignus cd,quos cu nec pro parte 
hoftiu millefimahaberef, tatys egit (piritus, ut incredibili multitudini uirtut5 

opponere 


DIODORI $ICVLI 

opponere fuam aufl funt: haud (ane crediderim tanti agminis fuperandi fida x 
ciaducfiijfed ferocitate inaicfia,illuftnbus animis tentantes omnium tempo-. 
rum fuperiorum fuperare memoriam: pugnam^ fibi tum cum Barbaris fore 
putanteSjCertamen nero gloriae indicium^ cuiuidam ueluti decurfi (pe<3acii 
Ii cum omnibus poft orbem conditum (eculis^&f omni re gefta quae ulia un-- 
quam admiratione digna fit iudicata^Solinamqp,pofi: hominum memoriam 
patrias leges tueri , quam proprias retinere animas maiuerut^maiora fuis uirt 
bus minime pericula recufantes adire, honcftifflmu in primis non (bium/ed 
etiam prope neceffarium illis efTe arbitrati, qui uii tutis nomen prae fe ferant, 
animi magnitudinem, 8C excelletiam fui paribus aufls comprobare^Nec in- 
luria quidem iftos quis exiftimarit communis potius libertatis Graecoru exti 
tifle audores, eis<^ proponendos quipoffea coteris Xerxem proltjs fupera^ 
runt^ nam Barbari tam proclaro, tamcp inaudito audacio facinore percul- 
fi, animos in bella deinceps prope confternatos ferebann Grocis contra ,ad 
parem gloriam fuorum,fl:udiafpiritus^ intus acc€ndebantur4PGfl:rem6(b- 
los iftos uidetur immortalem tranftuiifle uir tutis excellentia, fupra omne pri 
Icam memoriam^Quare nonabhiftoricis foIis,uerum a poetis ^ p!uribus,eo 
rum fuerunt laudes decantatg^lnter quos Simonides clarus cantilcnarucom 
memor, huius rei fummam protulit commendationem, dices, Eorum qui in 
Thermopylisceciderc,rorsglorioia,mors praeclara, (epulchruara,monum€- 
ta maioru, exitium comendatio^Sepulchri titulus talis, quem nulla unqua dc 
Icrc poterit eluuies,necp uetuftas rerum omnium cofumptrix, ex hominum 
bonoruaboIcrememoria,fanum nominis Gr^ci, famulorum receptaculum, 
cui Leonidas atteftatur Spartiataru rex ingens uirtutis documentum relin^ 
qucns,oternum^decus 4 Hosquocp,nefuatatamhorum uirtutem hocloco 
laude fraudarem us,ad eaquse proximcdidia funt commemoranda congrefli 
fumus^Xerxes itaqp, deftituto ,ut diefiu eft, aditu potitus, fed prouerbio Cad- 
mea ip(a uiifforiauidus, paucis admodum hofiibus catfiSjamifitmagnumili 
tum fuorum numera, aditibus difficultatibus^ tcrreftnbus, expedinone pe- ^ 
deftri in poteftatem reda<Sis,ftrato fibs iam per terram itinere, ftatuic naualis 
belli fortunam experiru Accerfito igitur ftatim ad ie Megabate claffis prazfe- 
dlo,iubet ut contra Grsccam claflem nauigetac uniuerfis fimul naualibusco 
ptjsjinftruda clafle pugnacum hofte ineat* Ille regis extemplo imperata exc 
quitur,€x Epidne Macedonica foluens cum uniuerfa clafle,ad Magnefig na 
«igat extremam oram,qu^Sepiada appellatur* Magna illic exorta uetorum 
uis & maris procella,triremes difcuffitfupra trecentas, earum uidelicet ,quac 
ad equos portandos erant extrudia?, reliquarum quocp magnum admodum 
numerum* Vbi pacatus uentorii impetus extitit, remenfo itinere quo coten- 
derat,rurfus in Magnefiaefauces &rreceffus remis reuehituf. Inde trecentas 
Item triremes emittit, mandans ducibus, uti circumuedi in dextra Euboea?, 
contendant circumfiftere ho{lem,&r undicp fugam occupare incautis* Graeci 
ueroin anchoris,fe firmaram in Artemifio Euboee, quoru claffis uniuerfa du 
cenfis odoginta triremibus ad (iimmucoad^a erat: quarQ centum dC quadra 
gimaabAthenienfibusinftruda?, reliquas caetera Graecia collegerat* Huic 
claffi praefedus erat Eurybiades Spartanus : quae uerd ad claflem pertinebat, 

4 Themiftoclc Athenien(ecurabatur*Hic uir ob fingularem prudentiam, 
praecipuam militiae difciplinam, magna non apud caeteros folum,uerum5d 
apud ipfum Eurybiadem audoritate habebatur: omnes^ eius ueluti a ufpi' 
cato eunda gerentis, fpemcp rerum retinentis, intenti parebant imperio*D«J 
autem inter nauiu duces de certamine nauali quo potiffimum loco foret,in 
eundum d(Tceptaretur:cfteris^ omnibus uideretur illic pcrfi flendum, nec ul 
lopadoobuiam prodeundum, fed aduentantem hoflem conflipata, uti erat 

in ftatione.clafle operiendum,(olus Thcmiftocks aduerfa fentetia ferebatur, 

docebatep 


bibliothecae LIBER XI. 

A docebat^ m re mandma expedicntiffimuene^femper clafleinnnicfla^ fnho^ 
ftem mteatum ferruGcnam^ colIecSis umbuSjOrdme compofito nauiganti- 
bus^cimcflamans confilia pater e^fufafidiacp pr^fto adeffeUum liofletrijrparfi^ 
luribus^adeper tumultum mcompofitauagantcm exduicrfis longe portu^ 
buSjdiuerfb tempore in altum euocatum,niI firmum polle aut coftans habe^ 
re,tncertos^ fuorum alterum altermSjquod elTe necelle foret,confili},diffipa 
us ordinibus temere prodeuntes unoincurfu caute mftrucflecp inuadeds, ut 
res perturbatas fortunas cafibus obnoxias aguntur,facile opprimi polle» The» 
tniftoclis lententia tandem ruperante,Grgci uniuerla clalTe infl:ruda,nau/gat 
in hofl:es 4 Cum itacp ex diuerfis Barbari portubus euocati^cogi cospillent, na^- 
ues Themiftoclls principio ad uaria loca difeurrentes, obferuato nauigantis 
hoftisidfiere, multas occurfu interceptas fiippreflere: plerafif item conferto 
certamine fuperatas , ad continente ufep funt infecflatas , colleda interea utri- 
ufc]p partis umuerfaclalTcjac pugna atroci inita^nonull^ utrin^ naucs captas: 
pugnatum^, donec neutra in parte ui(fioria inclinante, nox inuergens pras- 
liu diremit, qua illico tepefias atrox fubfecuta eft+Feruetibuscp admodu per- 
tinacius procellis , naucs extra portus in fiatione deprehenlas coplures affli- 
xif,ita ut ab numine aliquo fulceptas Grascoru partes fufientari confiaret: ut 
multitudine Barbarica ad pauciore numerum reda(fia,Grascorunauigiaad 
bellum maritima contra toleranda fere paria fieret* Quare Graecis perpetuo 
fucceffu rebus in omnibus , fiducia certior atej animus augebat» Barbari co^ 
tra adiierla ubicp fortuna deterriti,reddebatur ad pericula timidiores»Dcmu 
uerd fefe coaefia rurfus undicp clalTe colligentes, cum omnium limul nauia in 
ftruefia acie contendere in hoftes parat»nec Grascos ulqua uis tanta coterruit: 
led triremibus Atticis in ordinum fronte coIlocatis,ad quinquaginta nume- 
ro Barbaros, contra accindijintrepideq^ expedat: eo^ loco res perinde pro- 
pe atep ad Thermypolas pugnatu fuerat,geri caspta efi,conaub4te Perfis eru- 
ptione per medios Grascos fa(f?a,inEuripu traljcere,Grascis aduerliim angu- 

B ftias & fauces Euboeas oblidentibus» Acconfedo in muriipecic com unien- 
tibus agmine,pugna ibi atroci coinmifia, multas utrgcj partes amifere trire- 
mes» Node rurfus intercipiete, in portus quiTc^ fuos reuehi coadi funt» Caste 
rum in utrac]^ pugna feruntur Athenieles dextrum cornu tenuille: id ipfum 
apud Barbaros Sydontjs datum»Pofihasc Grasci,cognita quas ad Thermopy 
las accepta fuerat clade,id^ pro comperto habentes, aditu patefado. Barba- 
ros illico Athenas inuafuros,confiernatis moerore animis,in Salaminam ie- 
fe fiatim recipiunt : ibic^ in liimma reru follicitudine uexabatur omnes» Vfai 
rem adfummum dilcrimen addudam conlpexere Athenienfes,turbaun^- 
uerfam imbellem, mulieres^ quas Athenis initio belli relidas fuerat, c^tera^ 
ad ufum necefiaria nauibus imponentes,cunda in Salamina couexere» Prin- 
ceps uero Perficas claflis explorato hofiium, inde quo fteterantloco,difceflfu, 
extemplo cum omni clalle foluit in Euboeam»Ibi primum ciuitate Ifiicorum 
adortus,ui capitrdepopulatis^ agris , regione uniuerlam uafiare pergit» Da 
hasegeruntur^Xerxes a Thermopylis diicedes, per Phocenfium fines iter fa- 
citjdextra lasua^ late per irreparabilem multitudinis inaudita impetu, uafig 
tempeftatis in morem, urbes expugnationibus uaftando,agros paffim depo-^ 
Pulando,in predam^ omnia agedo:uicos,asdificia,&r quicquid.ubic^ magni, 
fice extrudam, fpeciofe^ excultu occurriflet, eunda deniep incedijs ruina^ 
proterendo»Phocenles Grascoru partes iequuti,cum haud ad pugnam aduer 
fus tantam uim pares haberentur,relidis oppidis, cum omni plebem inuhdC 
difficultates Parnafi fefe coiecere»Xerxes deinde Dorienfiu ingreflus agros> 
abftinerc ibi prgda omnes iubettnilcp eis iniurias paffusefi inferri,qu6d focio 
nomine partes eius adiuuarent»Inde parte copiaru in Delphos dimill^,man- 
datutiiiiceib Apollinis adyto, repofita qu^<j illic lpolient»Ipfeuerd reliquil 

II exercitum 


DARETIS PHRYGII 

exercitam in Bceotiam traducens, eis in locis caftra ponit , Eos qui ad Q)oli' A 
andum uatcm mifli fuerat, ad Palladis uicp prouida: prouedos templum, re» 
pentinaqugdam,at(5 incredibilis nimboru illicuis, procella^ ucntorum it' 
ruens obruit, creberrimis cu tonitru ueluti ex aethere irato fulminibus erum' 
petibusHum turbine laxoru mirae magnitudinis,per imbrem inexercitu prg 
cipitantcjcollifos aceruatim Perfas exanimari promifcue contigit. Quo Deo 
rum immortalium exterritiportento, quam celerrima inde fuga fe omnes, 
qui cladi fuperfuerant,proripiunt.Quare Delphicus uates hoc diuiilo morta 
iitatem retundens occurfuja tetata impie naue quae fuac fupelle<nilis fpoliatio' 
ne fefe uindicauit.Delphici uerd huius prodigrj a dtjs immortalibus editi, me 
moriam polieris tradenda cenfentes, ingens trophaeum erexerunt iuxta I?al- 
ladis prouidie, ubiidapparuerat,templu,in quo elogiuhoc incifum pofuere; 

Me belli memorem uicfijtellem^ luperbum, 

Delphi conliituunt, munera ^rata loui. 

Numine qui Phoebi Medas fregere phalanges. 

Aere coronatum reliituere adytum, 

Xerxes uerd per Boeotios traducens, agris Thelpienfiu ua(iatis,cum in Pia 
teas ucniffet,deferta^loca cultoribus cerneret, incedio cuda diruere pergit. 
Nam eius incolar Ioci,ingruente belli tumultu, cum familtjs rebus^ omnibus 
migrarantinPeloponnefum.Indein agros profedus Athenicnfium,depo' 
pulationibus |cun(fla perfequitur. Athenas ipfas eruere ac folo *quare,tem' 
pia igne delere,adoritur.Dum hxc ab Xerxe geruntur, claflis regia, direptis 
Euba» rebus omnibus,in Athenienfium maritima quarc^ pariter profler' 

\ nendo traqcit.Per idem tepus Corcyrei fexaginta triremibus inftrudis, tan' 
toimmunes bello circa Peloponnefum uerlabantur. Hac, uti eorum fermo 
fcrcbat,de caufa prohibiti , quod afcenfum male, extrema^ fuperare nequi, 
rent. Vti uerd nonulli feriptores tradidere, eo potius confilio id fadum,bel' 

Ii tanti momenta obferuando,ut Perfis uidoribus integrum flbi eflet aquam 
terram® tribucretfin ad Grecos inclinaffet uidoriajfeieadauxilium illis illi» B 
co paratos oftenderent. Vbi uerd Athenienfibus qui apud Salamina coadi 
<rat,renunciatum eiret,regionem fuam igne uaftata,templum^ Palladis eru' 
cum", moeror immenius rerum cuiuf^ fuarum urbis^ deformata deOde- 
rio fradosadmodum deiccit animos , ianyirope defperato patrtj deinde foli 
uiTeiidi tempore; nec non & reliquam palum Gracoru turbam, limilis ima- 
gine periculi in maiore trepidatione couerlam,pauor ingens mualit,cum fefe 
tatra Peloponnefum undicp hoftiu prope copijs obfellos cerneret.Ob quam 
rem confilio omnium habito,ftatutg eft.uti inter fe duces agitarent, decerne- 
rent®, quo potiffimum loco naualis pugna fortuna fibi tentanda foret.Mul 
ta akaria in ea re lententia prolata.Pcloponnefijs,utpote qui faluti folum 
ftia prolpedum ibant, uidebatur id poft omnia confilia tutiinmu,penitus ad 
Iftfimum reuocatis uiribus omnibus,belIifummam flatui oporterc,loci illius 
naturam fibi firma ad falutem eunda praftarc, nullam ibi fraudibus 8fludi' 
brio fortuna patere uiam,fi Iguius aduerlari ccepillet, Vbi rem iam inmalant 
adduci Ipem cerneres, licere illico laborantibus c^ericulis elabi, re^ incolu- 
mi pro arbitrio in Peloponnefum,locum munitilumum at^ tutillimum,felc 
recipere. Hac demum in tanta anguftia SC rerum trepidatione, rede confu- 
lendifumma eK. quod fi intra ahguftiflima infulam Salaminen conftipati 
alias perflare pergerent, id non fine fummo ac prope certo cladis fua pericu- 
lo fieri poire,cum in certameaddudi inter pugnandu ob frequentiam multi- 
tudinis loci anguftijs coardatam.nil expeditu penitus daretur; nec alteri alte- 
ris, pro ut res polceret,auxilio efle ualerent.Themiftoclis uerd fententia erar, 
belli fortunam apud Salamina tentandam;in anguftis enim locis hauddubic 
fi: fuperioresfore.l^ibus cum paucis carinis, aduerfus multas fimulnaues 


bibliothecae liber XE 
- cffet confligendum, ipfas anguftias coftipatfs intra uclad,in finum qucndatn 
munimento fore, atcp arcere inde multitudine ingruere conantem^ Contra 
liilflhmiftauonenilpenitushabcri praefidij,uerumcerti(rima in eo loco ad 
pugnam ineundam tolerandam ue incommoda 'proflari: nil ^quum pugnaii 
ubus fuis cum hoftibus foremultitudine:paucitate, nepe m aperto ^quore de 
prehen{am,facile,quod in primis fibi cauendum effet, tanto nauium numero 
circumuentum obtrutiim^ fri poffe^H^c dC pleraqp alia m eum modum, pro 
re opportune fapienterqj diflerendo , reliquos egit omnes in lententia fiiam^ 
Hoc Igitur communi confulto de pugna apud Salaminam gerenda decreto, 
duces Graeci' propere aduerfus Perfas ad periculum dC certamen fefe compa^ 
rannEurybiades uero probata Themiftoclis lententia, mox populum in con 
clonem uocat, ibi^ multa uane, graulappoflto^fermonepercurrens,horta 
o-i turbam, accendere^ ad incumbens periculum adeundum nequlcqua per- 
ginlam pauor occuparat mentes omnium, tumultuscp lalutls in dllcrimen ad 
du(f}gobftruerataurcs+Q.ulppemultltudo prorliis fiblmet animis diffila, ex- 
ercitus Barbarici fortitudine, nec^ animo conliftere,ne 9 ducii admonita Im- 
peria^ audire fuftlnebat,red fibl qulfcp In fumma rerum trepidatione confu- 
ies, ex Salamine m Peloponnefum properat tratjcere, poflpofito culufcuncp 
alterius confilq propofito^Nec minorem pedeflrlbus copqs tanta ulshoftlu 
terrore incuflerat, fimul internecio fortllTimorum xilrcru ad Thermopylas 
facfla frangebatanlmos^Tum calamitas Athenarum ante oculos obuerlaba- 
tur,plurlmum^ fpelconfternatlsademcrat.Tum Graeciae confultores perci- 
pientes turbae tumultum,occupatlslam altius pauore anlmls,penltus Irreuo- 
cabllem,Iflhtnumuroclaudere deliberans Adquam rem cum haud fegniter 
quae neceflarla uldebacur,adue(flaeflent,mature^opus,tum Incitato omnlu 
ftiidlo,tum multitudine operantium furgeresproperantlum^ munire falu- 
tem ud Lacedxmonijs placult,ad quadraginta ftadla murus munltlocp Ilia 
porrecfila efl^omnlsq^ adltusquamlatoa Lecheoln Cerichreosfpaclo pate- 
g bat,eoleptus opere claullis^extltlsTumuItuanteuerolam In ftatlonlbus 
apud Salamina clalfe, cum omnes lam prope delperatlo praecipites agere coe- 
plfletjThemlftocles ubi percepit omnia mllcerl, nec duce clalfls Eurybiadem 
lam ulquaaudm , nec turbatae multitudinis Im petii cohiberi pofle^conlplce- 
rct^Gmul In anguftijs dC locorum difficultatibus, apud Salamlnem pluri- 
mum adulcflorlam conlequendam momenti facultatis praeftarl, tale Intjt 
conilam. Quendam ad Id delecSum, clam per proditionis fpeclem ad regem 
ire lubesniinc{are<^, Illi, Graecis confulto fl:atutiT,naues omnes ex Salamine 
inifthmum traducere, copias^ Illic cogere omnes contenderetrex alloquln 
ad audita facilis fuoptelngenlo,tum maxlmepro tempore ad credendupro- 
nus,ulro fidem perinde ac uera nunclantl adhibet: fumma^ ope & celeritate 
prohibendum ratus,ne maritimae pedeftrlbus Graecorum coplae lungeren- 
tur,Aegyptlasnauesextempl6ad obfldendos Salamlnse exitus, Megari 
dis regionis properare^rellqua cladem lubet In Salamlnem contendere, Ibl^ 
cum hoftibus cum primum confllgere.Erant autem triremes regiae cla{Iis,uti 
cx gentibus Inter fe finitimis confuetls^ lnftru(flae,ita deinceps certo ordine 
. conclllataequo propter conliietudlne ad fele mutiid tuendos, auxilio prom- 
ptiores haberentur Jnftruda hoc ordine clafle, cornu dextrum Phoenices te- 
nuere: In finiftro Gr^cl,qul paffes Perfarum adluuabant, IqcantunTum du 
CCS Ionum ulrum quendam Samium ad Grgeos clamdeftlnemlrtunt,qul cer 
tlores faciat eos, quo rex confillo, quo'ue ordine res omnes properet: fe^ fi- 
mul acceferl pugna cepl{Tet,a Barbaris defeduros^ Cum Itaq^ Samius Ille per 
occulta Itinera clam ad Graecos peruenlflet , cuncfta^ aperuiffet , Themlfto- 
clesre & confillo fibl ex fentetia fiicccdcnte laetabundus, multitudinem ad 
belli fortunam accendit* Graeci nuncio Ionum reuocatls anlmls,aclnlpem 

u z nouam 


V 




r' 



i'-.. 



?- 

t'* 

t' . 

\ * 


> 



% 


2J.» DARETIS PHRYGII 

noliam fublati, rerum alioquin conditione, necelfitudinc^ ad dimicanduitt, A 
ucl inultos cogente, a Salamine feroci fpiritu Ibluentes, in hoftem conten^ 
duf 4 Aic]^ illico ab Eurybiade &rThemifi:ocle acies inftrui coepta, fmiftru cor 
nu LacedcYmonijs dC Athenfenfibus datum contra Phoenice ab hofte aciem* 
magna enim tum Phoenices in rebus nauticis gloria diuulgabant : tum muP 
titudine nauiumttum fingulari nauigandi peritia a fuperioribus fuis aece- 
pta,a(Iiduo(^ deinceps ufu aucf^a^ Aegineta^ & Megarenfes in dextro cornu 
fteteremam hi pofl: Athenienies, eseteros nauigationeantecedereputabatur: 
tum eos conflabat acerrime pertinaciffime^ dimicaturos, cum niiflbipeni- 
tus, urgente fortuna, inter cieteros Grafcos reiiquuefletqud profugere pof' 
fenr*mediam aciem reliqua Graecorum multitudo fuppleuir^ Rebus itacj hac 
ratione comparatis, acie inftruda, mox enauigant,fauces^ dC exitus inter 
Salaminam dC Heracleam dueflos occupant* Rex duci claffis fua? imperat, ud ^ 
nilcuncflatusjhoflesinuadat^lpfe loco quodam praeeminenti e regione Sala- 
mine delecfio, fefe collocat, ueluti in theatro, unde belli congrefliis omnis ipe 
(flare poterat* Perfe itaque , principio dum per traeflus patentes uagari nauP 
gado licuit, ordines quii^ fuos feruauere,nauigta lato per maria agminepor 
rigentes* Vbi uerd in anguflias cogi coeperunt, eo traeflu tantam aciem mini- 
mum capiente, naues nonnullae ab ordinibus fuis exclufae, curfum cum reli^ 
quis haud tenere potuerant: peruerti^ ob cam caufam omniajdiTpcrgicp co^ 
acfla*Dux uerd ante uniuerfam aciem pr;^uecflus, ueluti regi Ipecflanti granfi» 
cabundus, cum hoflibus pugnam primam conferittac flrenue pugnando ca^ 
dit,naue in illo congreflTu eius fupprefla. Perturbatio ingens claflem Barbari 
ca coepit exagitare* Nam fublato primo duce, ad multos imperiu redierat: ac 
uariapro (e quifep imperate, diftrahebat permiicebat^ agmina : nec uln a ob 
cam rem progredi audetes,remis in obueria puppe adducflis,in ^quor apertu 
fcrecipiunt* Athentenfes cognita Barbaroru trepidatione ac tumultu, edeita 
tis remis in lioflem feruntur , alias roflris impetetes fubfodiunt, quarunda ta 
bulata armamenta^ diflufllsperimpetum compagibus,auuir€rc,n6nuUis B, 
remigiorumalas deterfere* Pkr^^ Barbaricae claffis triremes , latus in fuga 
deteeflum, roflris impetentibus ofK retes, a multis undicp petifaejtrasfodiebaii 
tur* Quo fiebat, ut cum puppem obuertere fugae hoflibus inflatibus tempus 
non daretur, quam celerrime remis auerfis (e eximere periculo feflinarenr*. 
Nauibus itacp Phceniceis ac Cyprijs ab Atheniell clafle fufis , in fugam^ uer 
fiSjCyliciseac Pamphyliae,ncc non & Lycig, qu^e cohaerentes illis loco lietc-', 
rant, principio quidem acriter pugnantes, fimulac claffis totius robur proflk 
gatum fugere confpexere,ipfe quoqp pugna periculoi^ excedere properant* 

In altero uerd cornu, cum acerrime pugnaretur, per aliquantum temporis an 
ceps pugna fuit,Poflquam Athenienfes fugatis in continentem Phoenicibus 
8^ Cyprijs, in altum ad reliquam claflem rediere,haud horum iam uim fufFer 
rc ualentes Barbari , terga uertunt, multasq^ in ipfa fuga naues amittunt* Ita 
profligata paflim per mare Barbaries a Grarcis,iufta acie iiicloribus, magna 
cladc proflernitur*Ex eo certamine quadraginta naues in Greca clafle delide 
ratae, Barbarorum fupra ducentae diflllpat^ atqj delet^jprgter eas quae cum mi 
litibus integro quaecp nauigio captae fucre*Rex uerd praeter fpem ui(flus atm . 
mdignans,Phoenicas,fugae principes, eos^ praecipue qui fugiendi initium fc 
cerant, omnes necat: reliquis minitans, fe parem in tempus eorum meritis 
poenam inuenturum* Qui rcgtjs minis perterit/, extempld in Atticam con^ 
tendunt: mox noefle inuertente in Afiam foluerunt* Themiflocles uerd cum 
cam fibi maritimae rei uiefloriam, haud iniuria quidem, uend/care uideretur, 
ad copias pedcflres, ut eius quoque expeditionis fibi gloriam compararer, 
flarim confilia conuertit, altera<^ nequaquam utiqjprgdicfla inferiorem aflu 
fiillaciam cominifcitur*Perterrera<flis enim Grapcis,nccaudi€ntibus:penim« 

aduerius 


BIBLIOTHErAE LIBER XL ^ 2ii 

fii adiierfustothommum miliupedeftriade dimicare, confilmm capit qu6nam 
pacflo tantas hoftium diminuat copias^Pgdagogum itacp natorum fuorujin^ 
ftrucSum ad regem mutit,qui nunciet illi properare Grar